II SA/Bd 358/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Leszek Tyliński Sędziowie sędzia WSA Renata Owczarzak asesor WSA Katarzyna Korycka (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Elżbieta Brandt po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 lipca 2019 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z dnia [...] marca 2019 r. nr [...] w przedmiocie przyznania pomocy finansowej producentowi rolnemu oddala skargę. Decyzją z dnia [...] stycznia 2019 r. nr [...] Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w C. (BP ARiMR), na podstawie m.in. § 13r rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz.U. z 2015 r. poz. 187 ze zm., dalej powoływanego jako "rozporządzenie RM"), po rozpatrzeniu wniosku skarżącego A. K. z dnia [...] października 2018 r. o udzielenie pomocy finansowej producentowi rolnemu, w którego gospodarstwie rolnym powstały szkody w uprawach rolnych spowodowane wystąpieniem w 2018 r. suszy lub powodzi, przyznał skarżącemu pomoc finansową o wartości brutto: [...] zł, stanowiącej równowartość [...] euro oraz odmówił udzielenia pomocy finansowej w pozostałej części objętej wnioskiem. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, iż w sprawie nie został spełniony warunek ubezpieczenia co najmniej 50% powierzchni upraw w gospodarstwie rolnym, o którym mowa w § 13r ust. 12 rozporządzenia RM, o czym świadczą rozbieżności pomiędzy strukturą upraw faktycznie posiadanych przez producenta w roku 2018 – wskazaną w deklaracji zawartej we wniosku o przyznanie płatności na rok 2018, a powierzchnią upraw ubezpieczonych – wynikających z polisy ubezpieczenia PZU uprawy Nr [...] zawartej w dniu [...] listopada 2017 r. Jak wskazał organ, z analizy powyższych danych wynika, iż faktyczna powierzchnia ubezpieczonych upraw rolnych w gospodarstwie producenta wynosi [...] ha, natomiast skarżący, aby otrzymać płatność w pełnej wysokości, powinien mieć ubezpieczone co najmniej [...] ha upraw. W związku z tym, zgodnie z § 13r ust. 12 rozporządzenia RM, organ I instancji przyznał skarżącemu pomoc finansową w części, tj. pomniejszoną o 50% ze względu na brak ubezpieczenia co najmniej 50% powierzchni upraw w gospodarstwie rolnym. Od powyższej decyzji skarżący odwołał się w części dotyczącej odmowy udzielenia pomocy finansowej w zakresie objętym przedmiotowym wnioskiem, zarzucając naruszenie przepisów postępowania poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego oraz wnosząc o zmianę decyzji w części objętej odwołaniem i przyznanie należnej mu pomocy finansowej w całości, zgodnie ze złożonym wnioskiem. Skarżący wskazał, iż powierzchnia ubezpieczonych upraw rolnych w jego gospodarstwie w 2018 r. wyniosła [...] ha, co wynika wprost z polisy ubezpieczenia PZU uprawy Nr [...]. W związku z tym, w ocenie skarżącego, warunek ubezpieczenia minimum 50 % powierzchni upraw w gospodarstwie został spełniony, gdyż minimalna powierzchnia do spełnienia takiego warunku w 2018 r. przez jego gospodarstwo wynosiła [...] ha. Po rozpatrzeniu powyższego odwołania, Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w T. decyzją z dnia [...] marca 2019 r. Nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji o przyznaniu pomocy w części. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, iż weryfikacja spełnienia kryterium ubezpieczenia upraw w gospodarstwie, zgodnie z § 13r ust. 12 rozporządzenia RM, dokonywana jest na podstawie wszystkich upraw występujących w gospodarstwie na dzień wystąpienia szkody. Określając zatem powierzchnię upraw pod kątem kryterium ubezpieczenia, organ winien oprzeć się na wszelkich dostępnych dowodach – w tym w szczególności na danych zadeklarowanych przez producenta rolnego we wniosku o przyznanie płatności obszarowych na rok 2018 – i w pierwszej kolejności ustalić powierzchnię wszystkich upraw w gospodarstwie rolnym z wyłączeniem powierzchni zajętej przez łąki i pastwiska. Jak ustalono zaś w sprawie, skarżący zgłosił do płatności obszarowych w roku 2018 łącznie [...] ha upraw rolnych. Ta też powierzchnia, jak stwierdził organ, mogła podlegać ubezpieczeniu. Tym samym, aby otrzymać pomoc finansową w pełnej stawce, zgodnie z § 13r ust. 12 rozporządzenia RM, skarżący winien posiadać ubezpieczenie co najmniej [...] ha upraw. Natomiast, z zestawienia informacji dotyczących ubezpieczonych przez skarżącego upraw rolnych – wynikających z obowiązującej na dzień wystąpienia szkody suszy w gospodarstwie rolnika ww. polisy ubezpieczenia PZU – z danymi dotyczącymi posiadanych przez producenta w roku 2018 upraw, które zostały zgłoszone do płatności obszarowych na rok 2018, wynika iż faktyczna powierzchnia upraw ubezpieczonych na mocy polisy ubezpieczenia PZU uprawy Nr [...] w gospodarstwie A. K. wyniosła [...] ha. Oznacza to, jak podsumował organ odwoławczy, że w sprawie nie został spełniony warunek ubezpieczenia co najmniej 50 % powierzchni upraw występujących w gospodarstwie rolnym (z wyłączeniem łąk i pastwisk) na dzień wystąpienia szkody, a w konsekwencji, że należało stosownie do § 13r ust. 12 rozporządzenia RM, pomniejszyć kwotę pomocy finansowej o 50 %. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, A. K. zaskarżył ww. decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR w T. w części dotyczącej odmowy udzielenia pomocy finansowej objętej złożonym wnioskiem, zarzucając niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego i wskazując, iż w treści żadnej z ustaw, przywołanych w decyzji odmownej, nie ma mowy o rodzaju ubezpieczonych upraw, lecz tylko o ich powierzchni. Skarżący podkreślił, że proporcja upraw ubezpieczonych do upraw rzeczywistych w jego gospodarstwie przedstawia się następująco: uprawy ubezpieczone (według polisy ubezpieczenia PZU) – [...] ha, uprawy rzeczywiste w gospodarstwie – [...] ha, co daje 52,28 % ubezpieczonych upraw. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w zakresie wynikającym z treści art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 2107 ze zm.) w zw. z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm., dalej powoływanej jako "ppsa"), Sąd stwierdził, iż wniesiona w sprawie skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiot kontroli Sądu w niniejszej sprawie stanowi decyzja Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR w T. z dnia [...] marca 2019 r., utrzymująca w mocy decyzję Kierownika BP ARiMR w C. z dnia [...] stycznia 2019 r. o przyznaniu skarżącemu A. K. wnioskowanej pomocy finansowej w części. Z akt sprawy wynika, że w dniu [...] października 2018 r. skarżący złożył do Biura Powiatowego ARiMR w C. wniosek o udzielenie pomocy finansowej producentowi rolnemu, w którego gospodarstwie rolnym powstały szkody w uprawach rolnych spowodowane wystąpieniem w 2018 r. suszy lub powodzi, dotyczący szkód powstałych na powierzchni upraw w wysokości co najmniej 70 % danej uprawy – do powierzchni upraw rolnych wynoszącej [...] ha oraz co najmniej 30% danej uprawy i mniej niż 70% danej uprawy – do powierzchni upraw rolnych wynoszącej [...] ha. Przy czym, w pkt VIII niniejszego wniosku, skarżący oświadczył, że w dniu wystąpienia szkód w uprawach rolnych, co najmniej 50% powierzchni upraw w gospodarstwie z wyłączeniem łąk i pastwisk, było ubezpieczonych, co najmniej od jednego z ryzyk: suszy, gradu, deszczu nawalnego, ujemnych skutków przezimowania, przymrozków wiosennych, powodzi, huraganu, pioruna, obsunięcia się ziemi, lawiny - na potwierdzenie czego skarżący załączył polisę ubezpieczenia PZU uprawy nr [...], zawartą dnia [...] listopada 2017 r. Orzekające w sprawie organy ustaliły jednak, iż warunek ubezpieczenia przez rolnika co najmniej 50% powierzchni upraw występujących w gospodarstwie rolnym na dzień wystąpienia szkody nie został spełniony, w związku z czym wnioskowana pomoc finansowa została pomniejszona o 50% wysokości. Wskazane ustalenie organów zostało zakwestionowane przez skarżącego. Istotę sporu stanowi zatem kwestia czy orzekające organy prawidłowo stwierdziły, że w sprawie nie został spełniony warunek ubezpieczeniu przez skarżącego na dzień wystąpienia szkód w uprawach rolnych co najmniej 50% upraw w gospodarstwie rolnym, z wyłączeniem łąk i pastwisk, stanowiący podstawą do pomniejszenia wnioskowanej pomocy finansowej o 50%. Przepisy regulujące przyznawanie producentom rolnym pomocy finansowej w związku ze szkodami spowodowanymi przez niekorzystne zjawiska atmosferyczne zawarte zostały w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz.U. z 2015 r. poz. 187 ze zm.). I tak, w myśl § 13r ust. 1 tego rozporządzenia w 2018 i 2019 r. Agencja udziela pomocy finansowej na realizację innych zadań wynikających z polityki państwa w zakresie rolnictwa i rozwoju wsi, o której mowa w § 2 ust. 1 pkt 6, producentowi rolnemu: 1) któremu został nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności; 2) w którego gospodarstwie rolnym szkody w uprawach rolnych spowodowane wystąpieniem w 2018 r. suszy lub powodzi, w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich, powstałe na powierzchni uprawy objęły co najmniej 30% danej uprawy; 3) będącemu mikroprzedsiębiorstwem, małym albo średnim przedsiębiorstwem w rozumieniu załącznika I do rozporządzenia nr 702/2014. Jak stanowi zaś § 13r ust. 12 rozporządzenia RM, pomoc, o której mowa w ust. 1 pomniejsza się o 50%, jeżeli w dniu wystąpienia szkód w uprawach rolnych co najmniej 50% powierzchni upraw w gospodarstwie rolnym, z wyłączeniem łąk i pastwisk, nie było ubezpieczonych co najmniej od jednego z ryzyk, o których mowa w § 2 ust. 1 pkt 3. Przenosząc powyższe regulacje na grunt przedmiotowej sprawy, wskazać należy w pierwszej kolejności, że w sprawie bezspornym jest, że skarżący jako producent rolny uprawniony był do wystąpienia z wnioskiem o pomoc finansową udzielaną przez ARiMR w związku z powstaniem w jego gospodarstwie rolnym szkód w uprawach rolnych, spowodowanych wystąpieniem w 2018 r. suszy, obejmujących co najmniej 30% danej uprawy. Przedłożony przez skarżącego wraz z wnioskiem o udzielenie pomocy finansowej protokół nr [...] z oszacowania zakresu i wysokości szkód w gospodarstwie rolnym skarżącego, sporządzony na podstawie lustracji z dnia [...] lipca 2018 r. oraz [...] października 2018 r. potwierdza bowiem wystąpienie szkód powstałych w wyniku suszy w przedmiotowym gospodarstwie w wysokości co najmniej 70% na powierzchni upraw obejmujących: jęczmień jary na ziarno (85% straty plonu); pszenicę zwyczajną ozimą na ziarno (85% straty plonu); buraki cukrowe na korzeń (70% straty plonu) oraz w wysokości co najmniej 30% i mniej niż 70% na powierzchni uprawy obejmującej: rzepak i rzepik ozimy oleisty (50% straty plonu). Ponadto z przedstawionej przez skarżącego polisy ubezpieczenia PZU uprawy Nr [...] wynika, iż zawarta została ona na okres od [...] listopada 2017 r. do [...] listopada 2018 r., a zatem obowiązywała w dniu wystąpienia szkody, która to zgodnie z protokołem nr [...] datowane jest na [...] czerwca 2018 r. Bezsporna w sprawie jest również ustalona przez orzekające organy całkowita powierzchnia upraw w gospodarstwie rolnym skarżącego w wymiarze [...] ha. Wynika ona zarówno z danych zawartych we wniosku o przyznanie płatności na rok 2018 (potwierdzony za zgodność z oryginałem wniosek o przyznanie płatności na rok 2018 złożony został do akt sprawy na rozprawie w dniu [...] lipca 2019 r. i dopuszczony jako dowód uzupełniający w sprawie na potwierdzenie okoliczności nim objętych – na które to okoliczności powołały się orzekające organy w podjętych decyzjach) oraz we wniosku o udzielenie pomocy finansowej z dnia [...] października 2018 r., jak i oświadczenia skarżącego odnośnie tej kwestii zawartego w złożonej do Sądu skardze. W związku z tym, wskazać należy, że w myśl ww. § 13r ust. 12 rozporządzenia RM, w rozpatrywanej sprawie skarżący, aby otrzymać wnioskowaną pomoc finansową w pełnej wysokości, powinien mieć ubezpieczonych, w dniu wystąpienia szkód w uprawach rolnych, co najmniej [...] ha upraw rolnych. Powierzchnię tę potwierdził także skarżący w odwołaniu z dnia [...] lutego 2019 r., wskazując iż warunek ubezpieczenia minimum 50% powierzchni upraw w gospodarstwie został jego zdaniem spełniony, gdyż minimalna powierzchnia do spełnienia takiego warunku w 2018 r. przez jego gospodarstwo wynosiła [...] ha. Przechodząc zatem do spornej okoliczności ubezpieczenia przez skarżącego co najmniej 50% upraw w jego gospodarstwie na dzień wystąpienia szkody, na którą to skarżący wskazał w pkt VIII wniosku z dnia [...] października 2018 r. oraz na potwierdzenie której przedłożył polisę ubezpieczenia PZU uprawy Nr [...] z dnia [...] listopada 2017 r., wskazać należy, iż weryfikacja spełnienia kryterium ubezpieczenia upraw w gospodarstwie rolnym powinna być dokonywana na podstawie powierzchni wszystkich upraw występujących w gospodarstwie rolnym na dzień wystąpienia szkody. Prawidłowo, zdaniem Sadu, orzekające w sprawie organy oparły ustalenia odnośnie wskazanej powierzchni na podstawie danych zadeklarowanych przez producenta rolnego we wniosku o przyznanie płatności obszarowych na rok 2018, tożsamych z danymi zawartymi w złożonym przez skarżącego wniosku o udzielenie pomocy finansowej z dnia [...] października 2018 r., przyjmując w oparciu o te dane, że powierzchnia wszystkich upraw występujących w gospodarstwie rolnym skarżącego wynosi [...] ha. Co istotne powierzchnia ta – jak podkreślono powyżej – zostały potwierdzone przez skarżącego w skardze oraz odwołaniu. Ustalona zatem w sprawie powierzchnia wszystkich upraw w gospodarstwie rolnym skarżącego w wymiarze [...] ha odpowiada prawu. W tym miejscu wymaga wskazania, że przedłożona przez skarżącego polisa ubezpieczenia PZU uprawy Nr [...] obejmuje następujące uprawy rolne i ich powierzchnie: 1) Rośliny oleiste ozime – Rzepak, na ziarno, rok zbioru 2018, klasa użytków rolnych IIIB, występujący na działce nr [...], na powierzchni [...] ha; 2) Zboża ozime – Pszenica, na ziarno, rok zbioru 2018, klasa użytków rolnych IIIB, występujący na działkach nr [...], na powierzchni [...] ha. Powyższy stan upraw rolnych wskazany przez skarżącego w celu objęcia go ww. polisą nie znajduje jednak odzwierciedlenia w rzeczywistości, tj. w faktycznej powierzchni upraw rolnych występujących w gospodarstwie skarżącego, ponieważ jak wynika z powierzchni upraw zgłoszonych we wniosku o przyznanie płatności na rok 2018 oraz wskazanych we wniosku o udzielenie pomocy finansowej z dnia [...] października 2018 r. - na terenie dotychczasowej działki nr [...], która decyzją z dnia [...] stycznia 2018 r. podzielona została na działki nr [...], skarżący posiada uprawę rzepaku ozimego na powierzchni [...] ha (na działkach nr [...]) oraz jęczmienia jarego na powierzchni [...] ha (na działce nr [...]). W związku z tym, iż przedmiotowa polisa w obrębie działki nr [...] – aktualnie działek nr [...], ubezpieczeniem obejmuje uprawę rzepaku o powierzchni [...] ha, którego w rzeczywistości w obrębie tychże działek jest jedynie [...] ha ([...] ha na działce nr [...] ha na działce nr [...]), a pozostałe [...] ha uprawy rolnej w obrębie działki nr [...] to jęczmień jary, który nie został w ogóle objęty ubezpieczeniem – stwierdzić należy, iż powierzchni [...] ha, na której znajduje się uprawa inna niż objęta przedmiotowym ubezpieczeniem, nie można uznać za ubezpieczoną (faktycznie ubezpieczoną). Wobec tego, w ocenie Sądu organy obu instancji zasadnie wskazały, iż powierzchnia faktycznie ubezpieczonych upraw rolnych w gospodarstwie rolnym skarżącego wynosi [...] ha, a nie jak wskazał skarżący kolejno w odwołaniu oraz w skardze – [...] ha. Pomniejszenie to wynika z nieuwzględnienia w łącznej powierzchni ubezpieczonych upraw fragmentu o powierzchni [...] ha, na którym to skarżący uprawia jęczmień jary. Nie można bowiem uznać za faktycznie ubezpieczone czegoś, co nie ma odzwierciedlenia w rzeczywistości. W niniejszej sprawie polisa ubezpieczenia PZU uprawy Nr [...] obejmuje [...] ha upraw rolnych rzepaku w obrębie działki nr [...] (aktualnie działek nr [...]), tymczasem w rzeczywistości skarżący posiadał tej uprawy w gospodarstwie na wskazanej działce jedynie [...] ha. W pozostałej części objętej w tym zakresie ww. polisą, tj. na powierzchni [...] ha znajdował się jęczmień jary, którego uprawa nie została ubezpieczona. Tym samym objęte polisą ubezpieczenie uprawy rzepaku na powierzchni [...] ha, w części obejmującej ww. powierzchnię [...] ha nie może być uznane za istniejące i obowiązujące, gdyż nie ma ono pokrycia w faktycznej powierzchni upraw w gospodarstwie skarżącego. Należy podkreślić, że w przepisie § 13r ust. 12 rozporządzenia RM wyraźnie mówi się o ubezpieczeniu (co najmniej 50 %) "powierzchni upraw w gospodarstwie rolnym", a więc powierzchni upraw występujących, posiadanych w gospodarstwie rolnym. Jeżeli więc rolnik nie ma w gospodarstwie rolnym czy to w ogóle uprawy rolnej czy to uprawy rolnej o określonej powierzchni – objętej ubezpieczeniem, to nie można uznać takiej uprawy czy jej określonej powierzchni za faktycznie ubezpieczonej. Nie może mieć bowiem rolnik uznane za ubezpieczone coś, czego nie ma. Jednocześnie należy zauważyć, że przedłożona przez skarżącego polisa ubezpieczenia ma charakter szczegółowy i dotyczy konkretnych upraw, ich typu, powierzchni oraz lokalizacji - działek na których się znajdują. W związku z tym, biorąc pod uwagę powyższe, brak jest podstaw do przyjęcia, iż uprawa nieubezpieczonego jęczmienia jarego, na powierzchni objętej w polisie Nr [...] ubezpieczeniem rzepaku, może być uznana za spełniająca warunek ubezpieczenia, wynikający z § 13r ust. 12 rozporządzenia RM. Odnosząc się natomiast do twierdzenia skarżącego, iż w przepisach, na które powołano się w decyzji odmownej, nie mówi się o rodzaju ubezpieczonych upraw, lecz tylko o ich powierzchni, wskazać należy, iż niewątpliwie prawodawca nie uzależnia wypełnienia, wynikającego z § 13r ust. 12 rozporządzenia RM, obowiązku ubezpieczenia odpowiedniej powierzchni upraw w gospodarstwie rolnym od konkretnego rodzaju ubezpieczonych upraw – poza zastrzeżeniem o wyłączeniu łąk i pastwisk ,niemniej jednak wyraźnie wymaga, aby rolnik miał objętą ubezpieczeniem określoną powierzchnię upraw w gospodarstwie rolnym, a więc powierzchnię upraw występujących w gospodarstwie rolnym. W rozpatrywanym przypadku natomiast, przeprowadzone postepowanie wykazało, że to właśnie powierzchnia ubezpieczonych upraw rolnych występujących w gospodarstwie skarżącego jest zbyt mała i nie spełnia wskazanego minimalnego kryterium ubezpieczenia 50% powierzchni upraw w gospodarstwie rolnym, z wyłączeniem łąk i pastwisk, co spowodowało pomniejszenie udzielonej skarżącemu pomocy finansowej. Mając zatem na uwadze wszystkie wskazane powyżej okoliczności, zgodne z prawem jest w ocenie Sądu stanowisko orzekających w sprawie organów, iż w przedmiotowej sprawie zaistniały podstawy obligujące organ do pomniejszenia skarżącemu pomocy finansowej o 50%, ze względu na brak ubezpieczenia przez skarżącego co najmniej 50% powierzchni upraw w gospodarstwie rolnym, tj. powierzchni [...] ha, a ubezpieczenie przez niego jedynie [...] ha powierzchni upraw w gospodarstwie rolnym. Przeprowadzona przez Sąd kontrola rozstrzygnięć orzekających organów wykazała, że w sprawie został w sposób prawidłowy ustalony stan faktyczny na podstawie zgromadzonych dokumentów, do którego organy właściwie zastosowały przepisy prawa materialnego, a w konsekwencji prawidłowo przyznały skarżącemu pomoc finansową w pomniejszonej wysokości na podstawie § 13r ust. 12 rozporządzenia RM, wyliczając wysokość przyznanej pomocy zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Wobec powyższego, uznając zarzuty skargi za bezpodstawne, Sąd na postawie art. 151 ppsa, orzekł o oddaleniu wniesionej w sprawie skargi.