II SA/Bd 36/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz Sędzia WSA Elżbieta Piechowiak Sędzia WSA Renata Owczarzak (spr.) Protokolant Magdalena Kadecka po rozpoznaniu w dniu 2 czerwca 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi J. C. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] 2004 r. nr [...] w przedmiocie przyznania uprawnień kombatanckich oddala skargę. II SA/Bd 36/05 UZASADNIENIE Decyzją Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z [...] 2004 r. Nr [...] odmówiono J. C. przyznania uprawnień kombatanckich z tytułu moralnych i fizycznych cierpień podczas ucieczki i ukrywania się wraz z rodzicami przed bandami UPA w latach 1943-1944. W myśl art. 21 ust. 1 ustawy z 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 2002 r. Nr 42, poz. 371 ze zm., zwanej dalej ustawą o kombatantach), uprawnienia określone w ustawie przysługują osobie, która uzyska decyzję potwierdzającą działalność wymienioną w art. 1 ust. 2 i w art. 2 albo fakty, o których mowa w art. 4, posiada obywatelstwo polskie lub posiadała je w okresie działalności kombatanckiej, bądź w okresie podlegania represjom, z zastrzeżeniem ust. 2. Wnioskowany przez stronę tytuł uprawnień nie jest przewidziany przepisami ustawy, stąd nie uwzględniono wniosku. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy J. C. podkreślił, że doznał represji nie tylko od band ukraińskich, ale również od hitlerowskich władz bezpieczeństwa. Po przyjeździe na teren Polski do D., dostał się pod wpływ działań hitlerowskich. Jako dziecko rodzice pozostawiali go w piwnicy przez wiele dni z innymi dziećmi, bez żadnej opieki. Warunki pobytu nie różniły się od warunków w obozach koncentracyjnych. Decyzją z [...] 2004 r. Nr [...] utrzymano w mocy decyzję własną z [...] 2004 r. Ustawodawca w art. 4 ust. 1-3 ustawy o kombatantach szczegółowo określił, do jakiego rodzaju represji należy stosować ustawę. Represjami w rozumieniu ustawy są okresy przebywania z przyczyn politycznych, narodowościowych, religijnych i rasowych w hitlerowskich więzieniach, obozach koncentracyjnych i ośrodkach zagłady oraz w innych miejscach odosobnienia, w których warunki pobytu nie różniły się od warunków w obozach koncentracyjnych oraz z przyczyn politycznych, narodowościowych, religijnych i rasowych w więzieniach oraz poprawczych obozach pracy i poprawczych koloniach pracy, a także na przymusowych zesłaniach i deportacji w ZSRR. Zainteresowany nie przedłożył dowodów potwierdzających, że został osadzony przez władze hitlerowskie lub sowieckie w jednym z wymienionych miejsc odosobnienia. Wyjaśnienia wnioskodawcy dotyczą ucieczki z domu rodzinnego i długotrwałego ukrywania się przed bandami UPA. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący zarzucił błędną wykładnię przepisów i intencji ustawy, a w szczególności art. 4 ust. 1 pkt 1b i samej preambuły ustawy. Zarzucono też naruszenie art. 7, 9 i 10 kpc i zawnioskowano o zaliczenie w poczet dowodów oświadczeń świadków i artykułów prasowych. W uzasadnieniu skargi wskazano, że skarżący nie posiada dowodów potwierdzających osadzenie przez władze niemieckie i sowieckie w jednym z wymienionych miejsc odosobnienia, co nie oznacza, że nie przebywał on w "innych miejscach odosobnienia", o których mowa w art. 4 ust. 1 pkt 1b ustawy. Ucieczka z domu rodzinnego przed groźbą śmierci wypełnia te przesłanki. Niezależnie organ powinien przy załatwianiu sprawy uwzględniać słuszny interes obywateli, w oparciu o prawdę obiektywną, a w razie potrzeby kontaktować się z tym obywatelem. Jedynym dokumentem, który skarżący może przedstawić są oświadczenia świadków. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. W ramach badania zgodności wydanych decyzji z prawem Sąd uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa. Skarżący wywodzi swoje uprawnienia z faktu doznania cierpień fizycznych i moralnych na byłych ziemiach wschodnich Rzeczypospolitej ze strony Ukraińców, a później Rosjan i Niemców. Skarżący urodził się w 1942 r. i podaje, że w latach 1943-1945 poddany był represjom ze strony band ukraińskich i wojsk hitlerowskich. Warunki nabycia uprawnień kombatanckich są ściśle określone w ustawie z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 2002 r. Nr 42, poz. 371 ze zm.). Preambuła do ustawy nie jest przepisem ustawy, a wyraża jedynie intencje ustawodawcy. Zawarte w preambule wskazanie na konieczność wyrażania szacunku, troski i zalecenie opieki ze strony instytucji państwowych wobec kombatantów i ofiar represji nie oznacza wprost przyznania uprawnień. Art. 1 ustawy o kombatantach jednoznacznie definiuje, kto jest kombatantem. Kombatantami są osoby, które brały udział w wojnach, działaniach zbrojnych i powstaniach narodowych, wchodząc w skład formacji wojskowych lub organizacji walczących o suwerenność i niepodległość Rzeczypospolitej Polskiej. Art. 2 ustawy precyzuje, co uznaje się za działalność równorzędną z działalnością kombatancką, a art. 3 precyzuje, co uważa się za represje w rozumieniu ustawy. Z art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy wynika, że represją w rozumieniu ustawy są okresy przebywania z przyczyn politycznych, religijnych i narodowościowych w hitlerowskich więzieniach, obozach koncentracyjnych i ośrodkach zagłady lub innych miejscach odosobnienia, w których warunki pobytu nie różniły się od warunków w obozach koncentracyjnych, a osoby tam osadzone pozostawały do dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa, a także w innych miejscach odosobnienia, w których pobyt dzieci do lat 14 miał charakter eksterminacyjny, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa. Na mocy delegacji ustawowej - art. 8 ust. 1 pkt 2 upoważniono Prezesa Rady Ministrów do określenia miejsc odosobnienia, w których warunki pobytu nie różniły się od warunków w obozach koncentracyjnych, a także obozów, o których mowa w art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. c. Skarżący nie wskazuje na takie miejsca, a cierpienia związane z ucieczką z domu rodzinnego i konieczność przebywania w różnych przypadkowych miejscach nie wyczerpuje dyspozycji cytowanego przepisu. Nie ma podstaw do uznania, że doznane cierpienia stanowiły represję w rozumieniu ustawy, pomimo ich głębokiej dolegliwości i dramatyzmu. Przepisy ustawy należy interpretować ściśle, a pierwszeństwo ma wykładnia językowa. Sąd nie dopatrzył się też uchybień proceduralnych mających wpływ na wynik postępowania. Ocenie został poddany cały zebrany w sprawie na dzień wydania zaskarżonej decyzji materiał dowodowy. Z uwagi na brak podstaw do zakwalifikowania doznanych cierpień jako represji w rozumieniu ustawy, złożone oświadczenia świadków nie mają wpływu na prawidłowość wydanej decyzji. Z tego powodu skarga, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), podlega oddaleniu.