II SA/Bd 360/05
WyrokWSA w Bydgoszczy2005-09-21
Skład orzekający: Jerzy Bortkiewicz, Renata Owczarzak, Wojciech Jarzembski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo dokonał waloryzacji i naliczył odsetki od niewypłaconego odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość, uwzględniając przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz przepisy Kodeksu cywilnego dotyczące przedawnienia?Ratio decidendi
Sąd uznał, że postępowanie administracyjne dotyczyło wypłaty ustalonego i niewypłaconego odszkodowania po jego waloryzacji, a nie ponownego ustalenia jego wysokości, gdyż pierwotna decyzja o odszkodowaniu z 1980 r. pozostaje w obrocie prawnym. Waloryzacja i naliczenie odsetek zostały dokonane prawidłowo na podstawie przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz Kodeksu cywilnego, z uwzględnieniem przedawnienia części roszczenia.Stan faktyczny
Spadkobiercy M. B. domagali się odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość. Po wcześniejszych decyzjach umarzających postępowanie i uchyleniu ich przez NSA, organ I instancji (Starosta) przyznał odszkodowanie, które następnie zostało uchylone przez organ II instancji (Wojewodę). Starosta ponownie wydał decyzję ustalającą kwotę waloryzacji odszkodowania i odsetki za zwłokę. Wojewoda utrzymał tę decyzję w mocy. Skarżący domagali się ustalenia odszkodowania według wartości rynkowej, a nie jego waloryzacji, kwestionując sposób waloryzacji i opinię rzeczoznawcy. WSA oddalił skargę.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz Sędzia WSA Renata Owczarzak Sędzia WSA Wojciech Jarzembski (spr.) Protokolant Magdalena Gadecka po rozpoznaniu w dniu 21 września 2005r. na rozprawie sprawy ze skargi J. G., M. N., J. N. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] 2005r. nr [...] w przedmiocie waloryzacji odszkodowania za nieruchomość oddala skargę
B. i Z. B. oraz M. i J. N. jako spadkobiercy M. B. pismem z dnia 30.12.2000r. wystąpili do Prezydenta Miasta B. " o podjęcie działań zmierzających do rozliczenia się i wypłaty odszkodowania za wywłaszczony i przejęty grunt przez Gminę B. w wielkości 6.600 m2 , działki numer [...]" położonej w B. przy ul M.
Decyzją z dnia [...] 2001r. Nr [...] Prezydent Miasta B. nie uwzględnił wniosku, uznając postępowanie w sprawie jako bezprzedmiotowe i umorzył postępowanie. Decyzja ta utrzymana została w mocy decyzją [...] Wojewody [...] z dnia [...] 2001r. Rozpatrując wniesioną skargę na decyzję Wojewody [...] Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Gdańsku wyrokiem Sygn. akt.II SA/Gd 1851/01 z dnia 6 listopada 2003r. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta B. z dnia [...] 2001r.
W dniu 26 maja 2002r. zmarła M. N. Jej spadkobiercami na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w B. z dnia [...] 2002r. zostali mąż J. N., oraz dzieci M. N. i J. G. każde po 1/3 części.
W dniu 24 stycznia 2004r. postanowieniem nr [...] Wojewoda [...] wyznaczył Starostę T. do załatwienia przedmiotowej sprawy.
W dniu [...] 2004r. Starosta T. wydał na podstawie art. 128 ust. 1 i 129 ustawy z 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami oraz art. 104 kpa decyzję ( znak: [...]), w którym przyznał odszkodowanie w kwocie [...] zł. – B. B. do ¼ części, Z. B.- do ¼ części, J. N. do 4/12 części, J. G. do 1/12 części i M. N. do 1/12 części.
Po rozpatrzeniu odwołania wojewoda [...] decyzją z [...] 2004r. (znak:[...] uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.
Rozpoznając ponownie sprawę decyzją z dnia [...] 2004r. ( znak:[...]) na podstawie art. 132 ust 2 i 3 ustawy z 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami i ust. 104 kpa Starosta T. orzekł:
1. Ustalić kwotę waloryzacji odszkodowania ustalonego decyzją nr [...] Prezydenta Miasta B. z dnia [...] 1980r. w wysokości 91,00 zł.
2. Ustalić wysokość odsetek za zwłokę w wypłacie odszkodowania w kwocie 3031,00 zł., orzekając jednoznacznie, ze w/w kwoty Prezydent B. przekaże Państwu B. B. do ¼ części, Z. B. do ¼ części, J. N. do 4/12 części, J. G. do 1/12 części, M. N. do 1/12 części.
W uzasadnieniu tej decyzji wskazano, że decyzją z [...] 1980r. ( znak [...]) Prezydenta Miasta B. wywłaszczona została zabudowana nieruchomość położona w B. przy ul. M. o powierzchni 1,3253 ha.
Nieruchomość ta w chwili wywłaszczenia składała się z działek [...] o powierzchni 0,8729 ha zapisanych w KW [...] o powierzchni 0,3497 ha zapisanych w KW S. tom [...] wykaz [...], oraz działki [...] o powierzchni [...] ha zapisanej w KW S. tom 16 wykaz 543. Właścicielem tych nieruchomości była M. B.. Z tytułu wywłaszczenia w/w decyzją ustalone zostało odszkodowanie w łącznej kwocie [...] zł. Część odszkodowania została przekazana na konto Urzędu Miejskiego w B. z tytułu remontu kapitalnego wywłaszczonego budynku. Pozostała część należnego odszkodowania wynosiła 828 212 zł (starych).
Spadkobiercy wystąpili do Kierownika Urzędu Rejonowego w B. z wnioskiem o zwrot wywłaszczonej nieruchomości położonej w B. przy ul. M. Kierownik Urzędu Rejonowego w B. decyzją z dnia [...] 1997r. orzekł o zwrocie części nieruchomości – zabudowanej działki nr [...] o powierzchni 0,6593 ha zapisanej w KW [...] na rzecz Gminy B. W decyzji tej orzekł o zwrocie na rzecz Gminy B. zwaloryzowanego odszkodowania za zwracaną nieruchomość. Od decyzji wnieśli odwołanie wnioskodawcy. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] 1997r. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Rozpatrując wniesioną skargę na decyzję Wojewody [...] Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Gdańsku uchylił zaskarżoną decyzję Kierownika Urzędu Rejonowego w B. z dnia [...] 1997r. w części ustalającej wysokość odszkodowania przypadającego do zwrotu na rzecz Gminy B.
W konsekwencji powyższego wyroku Prezydent Miasta B. decyzją Nr [...] w dniu [...] 2002r. orzekł o zwrocie zabudowanej nieruchomości - działki nr [...] o powierzchni 0,6593 ha nieodpłatnie.
Natomiast wnioskiem z dnia 30 grudnia B. i Z. B. oraz M. N. i J. N. wystąpili do Prezydenta Miasta B. o przyznanie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość o powierzchni 0,6660 ha zajętą pod budownictwo wielorodzinne, pozostałą przy Gminie B. po zwróconej w naturze działce nr [...].
Decyzją z dnia [...] 2001r. Nr [...] Prezydent Miasta B. nie uwzględnił wniosku, uznając postępowanie w sprawie jako bezprzedmiotowe i umorzył postępowanie. Decyzja ta utrzymana została w mocy decyzją [...] Wojewody [...] z dnia [...] 2001 r. Rozpatrując wniesioną skargę na decyzję Wojewody [...] Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Gdańsku wyrokiem Sygn. akt.II SA/Gd 1851/01 z dnia 6 listopada 2003r. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta B. z dnia [...] 2001r. W dniu 26 maja 2002r. zmarła M. N. Jej spadkobiercami na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w B. z dnia [...] 2002r. zostali mąż J. N., oraz dzieci M. N. i J. G. każde po 1/3 części.
Rozpatrując wniosek z 30 grudnia 2000r. o przyznaniu odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość o pow. 0,6660 ha zajętą pod budownictwo wielorodzinne uwzględniono postanowienie zawarte w wyroku NSA Ośrodka Zamiejscowego w Gdańsku z dnia 6 listopada 2003r.
Wskazano, że odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość stanowi zobowiązanie cywilnoprawne. Zobowiązanie to stosowanie do zapisów art. 117 i następnych k.c. ulega przedawnieniu, brak bowiem w ustawie szczególnego uregulowania oddziaływania upływu czasu na roszczenia odszkodowawcze z tytułu wywłaszczenia nieruchomości. Na podstawie zapisów zawartych w ustawie z dnia 12 marca 1958r. o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości na podstawie której dokonano wywłaszczenia nieruchomości przy ul. M. w B. ustalono, że wypłata odszkodowania następuje w terminie ustawowym w kwocie 50.000 zł., a pozostałość odszkodowania w rocznych ratach po 50.000 zł. każda. Zgodnie z decyzją wywłaszczeniową z 1980r. wypłata odszkodowania nastąpić miała w terminie 3 miesięcy od daty uprawomocnienia się w/w decyzji, czyli do dnia 11 stycznia 1981r. i równa była kwocie 50.000 zł. Pozostała kwota odszkodowania płatna miała być w 16 ratach rocznych po 50.000 zł wypłacanych do dnia 11 stycznia 1996r. i ostatniej racie płatnej do dnia 11 stycznia 1997r. w wysokości 28.212 zł. Ustawa z dnia 29 września 1990r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 79 poz. 564) wprowadziła obowiązek, iż nie wypłacone do dnia wejścia jej w życie odszkodowanie wypłaca się jednorazowo po jego zwaloryzowaniu, w terminie nie dłuższym niż 6 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy. Przedmiotowa ustawa weszła w życie w dniu 5 grudnia 1990r. Określony zatem 6 miesięczny termin do wypłaty odszkodowań upłynął 5 czerwca 2001r. Ustawodawca wprowadzając zasadę jednorazowej wypłaty części niewypłaconych do tej pory odszkodowań, które nie były wymagane przed 5 grudnia 1990r. określił nowy termin płatności tej części zobowiązań odszkodowawczych. Ustalił bowiem dla organów zobowiązanych do zapłaty sześciomiesięczny termin do wywiązania się z tego obowiązku niezależny od terminu wymagalności poszczególnych rat odszkodowania. W związku z tym w przedmiotowej sprawie termin przedawnienia tych roszczeń rozpoczął bieg z upływem sześciu miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy tj. od 5 czerwca 1991r. Zatem 10 letni termin przedawnienia upłynął w dniu 5 czerwca 2001r. Wnioskodawcy złożyli wniosek o wypłatę odszkodowania w dniu 29 grudnia 2000r., a więc przed upływem 10-letniego okresu przedawnienia.
Przeprowadzone postępowanie wykazało, iż wypłacone winno zostać zwaloryzowane odszkodowanie należne za okres od 11 stycznia 1991r. do końca okresu płatności rat tj. do 11 stycznia 1997r. w wysokości 328.212 zł. (starych). W sprawie ustalenia waloryzacji i wysokości odsetek dopuszczony został dowód z opinii rzeczoznawcy majątkowego J. D. Należne odszkodowanie stanowiące w dniu 11 stycznia 1997. kwotę 328 212 zł po waloryzacji, a następnie denominacji złotego wynosi dla powierzchni 0,6660 ha ( za którą odszkodowanie przysługuje) kwotę 91,00 zł. Kwota ta obejmuje waloryzację niewypłaconego odszkodowania począwszy od 11 stycznia 1991r.
Z rozstrzygnięciem Starosty nie zgodzili się występujący z roszczeniem. W złożonym odwołaniu strony zarzuciły niezgodne z wnioskiem rozstrzygnięcie sprawy. Istotą prowadzonego postępowania winno być ich zdaniem ustalenie odszkodowania według wartości rynkowej nieruchomości a nie waloryzacja odszkodowania. Gdyby jednak przyjąć, że istotą prowadzonego postępowania jest waloryzacja, to ta zdaniem skarżących winna być dokonana według zmian stawek średniego wynagrodzenia w gospodarce narodowej. Ponadto strony zarzuciły brak oceny opinii biegłego, która stanowiła podstawę orzeczonej do wypłaty wysokości należności.
Na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] 2005r. znak: [...], po rozpatrzeniu odwołania złożonego przez B. i Z. B., J. G., M. N. i J. N., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Starosty T. z dnia [...] 2004r., znak: [...] orzekającą o waloryzacji odszkodowania za nieruchomość położoną w Bydgoszczy przy ul. M. wywłaszczoną na podstawie decyzji Prezydenta Miasta B. z dnia [...] 1980r. znak: [...].
W uzasadnieniu swej decyzji organ drugiej instancji wskazał, iż prowadzone obecnie postępowanie administracyjne nie dotyczy wysokości odszkodowania, ( gdyż to zostało ustalone ostateczną decyzją Prezydenta Miasta B. z dnia [...] 1980r., znak: [...], która nadal pozostaje w obiegu prawnym), jest bowiem nowym postępowaniem w wyniku którego została określona przypadająca do zapłaty kwota odszkodowania po waloryzacji. Zgodnie z art. 5 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. – o gospodarce nieruchomościami (jedn. Tekst – Dz. U. z 2004r., Nr 261, poz. 2603) waloryzacji kwot należnych z tytułów określonych w ustawie ( w tym również z tytułu odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość) dokonuje się przy zastosowaniu wskaźników cen nieruchomości ogłaszanych przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego, w drodze obwieszczeń, w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej " Monitor Polski". Biorąc pod uwagę, iż wskaźniki te nie zostały ogłoszone, zgodnie z art. 227 powołanej ustawy, waloryzacji dokonuje się przy zastosowaniu wskaźników cen towarów i usług konsumpcyjnych ogłaszanych przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego w drodze obwieszczeń.
Zdaniem Wojewody w rozpatrywanej sprawie Starosta T., zgodnie z wydanym w sprawie wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 listopada 2003r., sygn.akt II SA/Gd 1851/01 dokonał ostatecznej oceny, czy i jaka część roszczenia odszkodowania uległa przedawnieniu, a jaka część odszkodowania winna zostać wypłacona po waloryzacji na dzień wypłaty. Wobec jednoznacznej treści art. 5 i 227 powołanej ustawy, po uwzględnieniu zwrotu części nieruchomości orzeczonym decyzją Kierownika Urzędu Rejonowego z dnia [...] 1997r., znak: [...], przypadającą do wypłaty części odszkodowania Starosta T. zwaloryzował przy zastosowaniu wskaźników cen towarów i usług konsumpcyjnych. Organ I instancji zasadnie przyjął, zdaniem organu II instancji, iż waloryzacji podlega niewypłacona część odszkodowania począwszy od 11 raty, której termin płatności przypadał na 11 stycznia 1991r. Waloryzacja dokonana została zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Wypełniając wymóg art. 132 ust 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami, stanowiący, .iż do skutków zwłoki lub opóźnienia w zapłacie odszkodowania stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu cywilnego, Starosta Tucholski naliczył odsetki ustawowe liczone od 11 stycznia 1191r. do listopada 2004r. Waloryzacja odszkodowania oznacza urealnienie już ustalonego a nie wypłaconego odszkodowania. Dotyczy ona okresu między datą, kiedy decyzja o ustaleniu odszkodowania stała się ostateczna, a datą wypłaty odszkodowania. Natomiast skutki zwłoki lub opóźnienia w zapłacie odszkodowania, czyli niewywiązanie się przez dłużnika z obowiązku wobec wierzyciela w terminie, regulują przepisy Kodeksu cywilnego. W art. 481 § 1 i 2 Kodeksu, który stanowi, iż w przypadku jeśli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi. Jeżeli stopa odsetek nie była z góry oznaczona, należą się odsetki ustawowe. Jednakże, gdy wierzytelność jest oprocentowana według stopy wyższej niż stopa ustawowa, wierzyciel może żądać odsetek za opóźnienia według tej wyższej stopy. Według tego przepisu, odsetki należą się wierzycielowi w każdym wypadku opóźnienie niejako automatycznie i stanowią dla dłużnika sankcja za sam fakt niespełnienia świadczenia w terminie. Skoro we wniosku z dnia 30 grudnia 2000r., strony żądają rozliczenia i wypłaty odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość, to należało uwzględniając roszczenie poza waloryzacją odszkodowania rozliczyć również należność z tytułu odsetek ustawowych.
Odnosząc się do treści odwołania wskazano, iż wydany w sprawie wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 listopada 2003r., sygn. akt II SA/Gd 1851/01 nakazał dokonanie oceny czy i jaka część roszczenia odszkodowawczego skarżących uległa przedawnieniu, a jaka część winna zostać wypłacona w wysokości zwaloryzowanej na dzień wypłaty. Wypełniając zalecenia Sądu organ dokonał tej oceny zgodnie z przepisami obowiązującego prawa. Wbrew twierdzeniom stron postępowanie nie dotyczy ustalenia odszkodowania, gdyż jego wysokość została ustalona decyzją Prezydenta Miasta B. z dnia [...] 1980r., znak: [...]. Decyzja ta nie została wzruszona i zgodnie z zasadą trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych, ustanowioną art. 16 Kodeksu postępowania administracyjnego, ma moc obowiązującą. W świetle powyższych ustaleń organ nie był legitymowany do zastosowania, jak wnoszą skarżący, przepisów art. 130 i art. 134 ustawy o gospodarce nieruchomościami i orzec o wysokości należnego odszkodowania według wartości rynkowej nieruchomości. Wobec jednoznacznej treści art. 132 ust. 3 ustawy, w sprawie brak jest podstaw do przyjęcia zasady waloryzacji innej niż wskazana w przepisie. Powołany w sprawie rzeczoznawca majątkowy dokonał przeliczeń niewypłaconego odszkodowania w części nieprzedawnionej o wskaźniki cen towarów i usług konsumpcyjnych ogłaszanych przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego oraz o należne odsetki ustawowe.
Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniosła J. G. oraz M. N. i J. N. W uzasadnieniu skarg strony zarzucają, iż decyzje I i II instancji wydane zostały z naruszeniem prawa. Skarżący, wskazali na konieczność ustalenia odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość zgodnie z art. 134 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami, a nie jego waloryzację. Kwestionowali również sposób waloryzacji kwoty odszkodowania, która winna być dokonana według zmian średniego wynagrodzenia w gospodarce narodowej. Skarżący zarzucają ponadto stronniczość rzeczoznawcy majątkowego, który dokonał matematycznych przeliczeń należnej części odszkodowania według wskaźników cen i usług konsumpcyjnych, a złożona przez niego opinia została przyjęta jako dowód w sprawie.
W odpowiedzi na skargi Wojewoda wniósł o ich oddalenie. Zdaniem organu treść obu skarg nie zawiera żadnych nowych elementów, które dałyby podstawę do ich uwzględnienia i tym samym zmiany stanowiska zawartego w zaskarżonej decyzji. Stanowią powtórzenie zarzutów podniesionych w odwołaniu od decyzji Starosty T., do którego organ II instancji ustosunkował się w uzasadnieniu wydanej decyzji. Odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość zostało ustalone decyzją Prezydenta Miasta B. z dnia [...] 1980r., znak: [...], która pozostaje w obiegu prawnym. Wobec powyższego brak jest podstaw do ponownego ustalenia odszkodowania o co wnoszą skarżący. Zgodnie z wydanym w sprawie, wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, osobom uprawnionym należne jest odszkodowanie w części nie objętej przedawnieniem. Na podstawie art. 132 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami odszkodowanie winno podlegać waloryzacji na dzień jego wypłaty. Waloryzacji tej dokonano zgodnie z zasadami przepisu art. 227 powołanej wyżej ustawy.
Wojewoda w całości podtrzymał swoje stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji z dnia [...] 2005r., znak: [...].
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje:
Zgodnie z przepisami ustawy z 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 z późn. zm.) sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy, dokonując kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności zaskarżonej decyzji z prawem.
Niniejsza sprawa nie dotyczy ustalenia wysokości odszkodowania jak wywodzą w swych skargach skarżący, lecz wypłaty ustalonego, a niewypłaconego odszkodowania, po jego uprzedniej waloryzacji. Odszkodowanie zostało już bowiem ustalone znajdującą się w aktach postępowania administracyjnego decyzją Prezydenta Miasta B. z [...] 1980r. ( znak [...]) o wywłaszczeniu i odszkodowaniu. Powyższa decyzja pozostaje w obiegu prawnym bowiem nie została w jakikolwiek przewidziany prawem sposób uchylona.
Na powyższą okoliczność zwrócił już zresztą uwagę Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 6 listopada 2003r. – II SA/Gd 1851/01 stwierdzając m.in. – expressis verbis – " W przedmiotowej sprawie bezsprzecznie odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość zostało ustalone decyzją Prezydenta Miasta B. z dnia [...] 1980r. " i dalej " Decyzja z dnia [...] 1980r. uostateczniła się w dniu 11 października 1980r." Sąd ten wskazał też, że " organ I instancji błędnie uznał, że sprawa dotyczy ustalenia odszkodowania " ( chodziło wówczas o decyzję z [...] 2001r.) wskazując, że wynikało już z wniosku skarżących, że domagali się oni wypłaty odszkodowania za wywłaszczoną część nieruchomości.( strony 6 i 8 uzasadnienia ww. wyroku).
Nie można więc podzielić poglądu wymienionego w obu skargach, że należało dopiero ustalić wysokości odszkodowania. Oznaczałoby to, że w tej samej sprawie dwukrotnie doszłoby do ustalenia należnego odszkodowania. W szczególności nie można przyznać racji wywodom zawartym w skardze, że "... nie można ... mówić w przedmiotowej sprawie o waloryzacji czegoś co de facto nie zostało ustalone prawidłowo i nie funkcjonuje w obrocie prawnym..." Istnieje przecież w żaden sposób nie wyeliminowana z obrotu prawnego, ostateczna decyzja Prezydenta Miasta B. z [...] 1980r. o wywłaszczeniu i odszkodowaniu. Tę decyzję można było kwestionować na ówczesnym etapie postępowania, czego jednak nie uczyniono.
W związku z powyższym i zważywszy na bezsporny fakt, że ustalone odszkodowanie nie zostało wypłacone, to zastosowanie przy rozstrzyganiu wniosku z 30 grudnia 2002r. mogły mieć nie jak wskazują w swej skardze skarżący art. 130 i 134 ustawy z 21. sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami, lecz - jak to prawidłowo przyjął organ administracyjny- art. 132 ust 2 i 3 ustawy z 21 lipca 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000r. Nr 46 poz. 543 z późn. zm.). Przepis art. 130 ust. 1 tej ustawy dotyczy bowiem ustalenia wysokości odszkodowania (" art. 130. 1. Wysokość odszkodowania ustala się według stanu i wartości wywłaszczonej nieruchomości w dniu wydania decyzji o wywłaszczeniu...."). Tymczasem w niniejszej sprawie – jak już powyżej wskazano – z akt administracyjnych jednoznacznie wynika, że wysokość odszkodowania została już ustalona ( decyzją Prezydenta Miasta B. z [...] 1980r.) Przywoływany zaś w obu skargach art. 134 ww. ustawy z 21 sierpnia 1997r. ma swoje odniesienie wyłącznie do sytuacji z art. 130 ust. 1 tj. określa podstawę i kryteria ustalenia odszkodowania co w niniejszej sprawie z uwagi na decyzję z [...] 1980r. było zbędne.
W związku z powyższym należało w niniejszej sprawie zastosować regulację wynikającą z treści art. 132 ust 3 przywoływanej ustawy z 21 sierpnia 1997r., nakazującą dokonanie waloryzacji niewypłaconego dotychczas odszkodowania co też i w niniejszej sprawie prawidłowo zostało przez organ uczynione.
Przepisy powyższej ustawy z 21 sierpnia 1997r. stanowią w art. 5 że waloryzacja kwot należnych z tytułów określonych w ustawie dokonuje się przy zastosowaniu wskaźników zmian cen nieruchomości ogłaszanych przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego, w drodze obwieszczeń, w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej " Monitor Polski", a w art. 227, że do czasu ogłoszenia przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego wskaźników zmian cen nieruchomości waloryzacji dokonuje się przy zastosowaniu wskaźników cen towarów i usług konsumpcyjnych ogłaszanych przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego, w drodze obwieszczeń, w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej " Monitor Polski". Tak też i postąpiono w niniejszej sprawie dokonując waloryzacji należnego odszkodowania.
Waloryzacji zgodnie z tymi przepisami można było dokonać tylko w oparciu o wskazane w nich kryteria a nie jak wskazano w skargach – stosując art. 358 1 § 3 k.c. Ten bowiem przepis z uwagi na dopiero wskazane przepisy ustawy z 21 sierpnia 1997r. nie ma tu zastosowania. Zauważyć w tym miejscu wypada, że ustawodawca zamieszczając w rozdziale 5 ustawy z 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami przepisy dot. odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości zezwala na odpowiednie stosowanie przepisów kodeksu cywilnego tylko do skutków zwłoki lub opóźnienia w zapłacie odszkodowania ( art. 132 ust. 2). Nie można więc w szerszym zakazie stosować przepisów kodeksu cywilnego, w tym także – jak chcą tego skarżący – art. 358 1 § 3.
Ustalając wysokość należnego zwaloryzowanego zgodnie ze wskazaniem ustawy z 21 sierpnia 1997r.odszkodowania należało wcześniej realizując wskazania zawarte w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 6 listopada 2003r. – dokonać oceny czy i jak część roszczenia odszkodowawczego skarżących uległa przedawnieniu uwzględniając właśnie treść art. 132 ust 2 ustawy z 21 sierpnia 1997r. w powiązania z odpowiednimi przepisami kodeksu cywilnego. Jak wynika z akt sprawy organ przyjął, że waloryzacji podlega niewypłacona część odszkodowania w postaci siedmiu rocznych rat począwszy od nieprzedawnionej 11 raty, której termin płatności przypadł na 11 stycznia 1991r. do końca okresu płatności rat tj. do 11 stycznia 1997r. tzn. sześciu rat po 50.000 zł. i ostatnia – 28.212 zł ( w wysokości sprzed denominacji ); Skoro decyzja o wywłaszczeniu i odszkodowaniu z dnia 19 sierpnia 1980r. uostateczniła się w dniu 11 października 1980r. to tego dnia rozpoczął bieg trzymiesięczny termin do zapłaty odszkodowania do wysokości 50.000 zł., który upłynął w dniu 11 stycznia 1981r. i od tego dnia rozpoczął bieg 10 letni termin przedawnienia a wymagalność każdej z kolejnych rat rocznych nie przekraczających kwoty 50.000 zł. następowała w dniu 11 stycznia każdego następnego roku od daty wymagalności każdej z rat rozpoczynało biec przedawnienie.
Dokonując takich ustaleń uwzględniono nie tylko treść ww. art. 132 ust. 2 ustawy z 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami oraz art. 117-125 k.c. dotyczących przedawnienia roszczeń, ale także treść art. 12 ust. 1 i 3 ustawy z 12 marca 1958r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomościami (Dz. U. z 1974r. Nr 10 poz. 64 z późn. zm.) i art. 7 ustawy z 29 września 1990r. w zmianie ustawy o gospodarce gruntów i wywłaszczeniu nieruchomości ( Dz. U. Nr 79 poz. 464 z późn zm.).
Sąd nie dopatrzył się także zarzuconych powołanemu rzeczoznawcy przejawów stronniczości - zresztą bliżej w skargach niesprecyzowanych – ani także błędów w jego wyliczeniach.
Trudno więc dopatrzeć się aby w postępowaniu administracyjnym doszło do naruszenia prawa a tylko w takim przypadku sąd administracyjny byłby upoważniony do uchylenia zaskarżonej decyzji. Nie budzi zastrzeżenia nie tylko wysokość zwaloryzowanej kwoty odszkodowania ale także i ustalonych odsetek, bowiem są one zgodne z prawem, aczkolwiek w odniesieniu do wysokości odsetek uzasadnienie decyzji jest lakoniczne, zebrany materiał pozwala jednak sądowi na dokonanie oceny prawidłowości ustaleń i w tym zakresie.
Uwzględniono także – ustalając wysokość waloryzacji niewypłaconego i nieprzedawnionego odszkodowania treść ustawy z 7 lipca 1994r. o denominacji złotego (Dz. U. nr 84 poz. 386 z późn. zm.). Co prawda nie wskazano tej ustawy expressis verbis w podstawie prawnej decyzji choć w uzasadnieniu decyzji organ I instancji użył słowa denominacja. Porównanie wielkości poszczególnych liczb prowadzi do oczywistego wniosku, że dokonano odpowiednich i właściwych również obliczeń i przeliczeń.
W tym stanie rzeczy należało na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzec jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło