II SA/Bd 363/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Anna Klotz (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Grzegorz Saniewski sędzia WSA Jarosław Wichrowski Protokolant Kamila Wesołowska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 13 czerwca 2011 r. sprawy ze skargi J. B. na decyzję SKO w B. z dnia [...]listopada 2010 r. nr SKO-[...] w przedmiocie zasiłku celowego na pokrycie szkód spowodowanych przez powódź oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia [...], nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B., działając na podstawie § 2 pkt 1, 2 i 3, § 4 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 13 lipca 2010 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji programu pomocy dla rodzin rolniczych, w których gospodarstwach rolnych lub działach specjalnych produkcji rolnej powstały szkody spowodowane przez powódź, obsunięcie się ziemi lub huragan w 2010 r. (Dz. U. z 2010 r., Nr 132, poz. 889), zwanego dalej "rozporządzeniem w sprawie szczegółowych warunków realizacji programu pomocy dla rodzin rolniczych, w których gospodarstwach rolnych lub działach specjalnych produkcji rolnej powstały szkody spowodowane przez powódź, obsunięcie się ziemi lub huragan w 2010 r.", art. 40 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t. j.: Dz. U. z 2009 r., Nr 175, poz. 1362 ze zm.), zwanej dalej "ustawą o pomocy społecznej", art. 6 pkt 1 i 11, art. 7 ust. 1, art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (t. j.: Dz. U. z 2008 r., Nr 50, poz. 291 ze zm.), zwanej dalej "ustawą o ubezpieczeniu społecznym rolników", oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.: Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.), utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy D. z dnia [...], nr [...], na mocy której odmówiono J. B. przyznania pomocy w formie zasiłku celowego w ramach programu pomocy dla rodzin rolniczych. W uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wyjaśnił, iż przyczyną odmownego załatwienia wniosku o wypłatę zasiłku celowego przysługującego w związku z powodzią jest niespełnienie przez wnioskodawczynię przesłanki przyznania wnioskowanego świadczenia, o której mowa w § 2 pkt 1 rozporządzenia w sprawie szczegółowych warunków realizacji programu pomocy dla rodzin rolniczych, w których gospodarstwach rolnych lub działach specjalnych produkcji rolnej powstały szkody spowodowane przez powódź, obsunięcie się ziemi lub huragan w 2010 r. Zgodnie z tym przepisem pomocy udziela się rodzinie rolniczej, jeżeli co najmniej jedna osoba w tej rodzinie jest rolnikiem, w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników, objętym ubezpieczeniem społecznym rolników. Tymczasem ze znajdującego się w aktach sprawy zaświadczenia wydanego przez Kasę Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (KRUS) Placówkę Terenową w Ś. wynika, że wnioskodawczyni nie figuruje w ewidencji osób podlegających ubezpieczeniu społecznemu rolników, a to oznacza, iż nie jest rolnikiem w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników, objętym ubezpieczeniem społecznym rolników. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy J. B. powtórzyła argumentację zawartą w odwołaniu od decyzji pierwszoinstancyjnej. Skarżąca podniosła, iż z racji zatrudnienia oraz posiadania ustalonego prawa do renty rodzinnej wypłacanej z KRUS co prawda nie podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników w rozumieniu przepisów ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, jednakże pomimo tego z uwagi na fakt pobierania renty rodzinnej z KRUS pozostaje nadal osobą objętą tym ubezpieczeniem w rozumieniu przepisu § 2 pkt 1 rozporządzenia w sprawie szczegółowych warunków realizacji programu pomocy dla rodzin rolniczych, w których gospodarstwach rolnych lub działach specjalnych produkcji rolnej powstały szkody spowodowane przez powódź, obsunięcie się ziemi lub huragan w 2010 r. Ponadto skarżąca podkreśliła, że jest rolnikiem faktycznie prowadzącym gospodarstwo rolne. Świadczy o tym fakt, iż jest podatnikiem podatku rolnego oraz otrzymuje na podstawie decyzji Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa jednolite płatności obszarowe (tzw. dopłaty bezpośrednie). Komisja powołana zarządzeniem Wojewody Kujawsko-Pomorskiego oszacowała, że w należącym do niej gospodarstwie powstały wskutek powodzi w 2010 r. szkody na poziomie 90 % średniej rocznej produkcji rolnej. W związku z tym nie jest dla niej zrozumiale, dlaczego odmówiono jej przyznania wnioskowanego świadczenia, zważywszy, że intencją prawodawcy było skierowanie pomocy do rodzin rolniczych, w których gospodarstwach rolnych powstały szkody spowodowane m. in. przez powódź w 2010 r. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. podtrzymało zaskarżoną decyzję i zawarte w niej uzasadnienie, wnosząc o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (§ 2). Stosownie do przepisu art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1270 ze zm.), powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", sąd administracyjny uwzględniając skargę uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Jeżeli natomiast zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach - stwierdza nieważność decyzji w całości lub w części (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Stwierdzenie wydania decyzji z naruszeniem prawa wchodzi zaś w grę, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 3 p.p.s.a.). Po myśli art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi. Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa. Organy w pełni zasadnie uznały, że decyzje odmawiające skarżącej przyznania zasiłku celowego są zgodne z prawem. Przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przepisy prawa, jak również ich prawidłowa wykładnia i zastosowanie, nie dają podstaw do zakwestionowania wydanego aktu. Zgodnie z § 2 rozporządzenia w sprawie szczegółowych warunków realizacji programu pomocy dla rodzin rolniczych, w których gospodarstwach rolnych lub działach specjalnych produkcji rolnej powstały szkody spowodowane przez powódź, obsunięcie się ziemi lub huragan w 2010 r., wydanego na podstawie delegacji art. 24 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, pomocy udziela się rodzinie rolniczej, jeżeli: 1) co najmniej jedna osoba w tej rodzinie jest rolnikiem, w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników, objętym ubezpieczeniem społecznym rolników; 2) szkody spowodowane przez powódź, obsunięcie się ziemi lub huragan w uprawach rolnych, zwierzętach gospodarskich, budynkach inwentarskich, magazynowo-składowych, szklarniach, innych budynkach i budowlach służących do produkcji rolniczej, ciągnikach, maszynach i urządzeniach rolniczych zostały oszacowane przez komisję, o której mowa w przepisach w sprawie realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, powołaną przez wojewodę właściwego ze względu na miejsce wystąpienia szkód; 3) szkody spowodowane przez powódź, obsunięcie się ziemi lub huragan w uprawach rolnych lub zwierzętach gospodarskich wynoszą średnio powyżej 30 % średniej rocznej produkcji rolnej z trzech lat poprzedzających rok, w którym wystąpiły szkody, albo z trzech lat w okresie pięcioletnim poprzedzającym rok, w którym wystąpiły szkody, z pominięciem roku o najwyższej i najniższej wielkości produkcji w gospodarstwie rolnym - w rozumieniu przepisów o podatku rolnym, lub dziale specjalnym produkcji rolnej - w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników. Powyższe warunki muszą być spełnione łącznie, a niespełnienie choćby jednego z nich wyklucza możliwość przyznania przedmiotowego świadczenia. Aby zatem dana rodzina mogła ubiegać się o przyznanie zasiłku celowego na podstawie przepisów powołanego rozporządzenia, co najmniej jedna osoba w tej rodzinie musi być rolnikiem w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników, który jest objęty tym ubezpieczeniem w pełnym zakresie. W rozumieniu ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników rolnikiem jest pełnoletnia osoba fizyczna, zamieszkująca i prowadząca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, osobiście i na własny rachunek, działalność rolniczą w pozostającym w jej posiadaniu gospodarstwie rolnym, w tym również w ramach grupy producentów rolnych, a także osoba, która przeznaczyła grunty prowadzonego przez siebie gospodarstwa rolnego do zalesienia (art. 6 pkt 1). Natomiast w myśl zaś art. 6 pkt 2 tejże ustawy, domownikiem jest osoba bliska rolnikowi, która: a) ukończyła 16 lat, b) pozostaje z rolnikiem we wspólnym gospodarstwie domowym lub zamieszkuje na terenie jego gospodarstwa rolnego albo w bliskim sąsiedztwie, c) stale pracuje w tym gospodarstwie rolnym i nie jest związana z rolnikiem stosunkiem pracy. Zarówno rolnik, którego gospodarstwo obejmuje obszar użytków rolnych powyżej 1 ha przeliczeniowego lub dział specjalny, jak i domownik takiego rolnika, podlegają ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu z mocy ustawy (art. 16 ust. 1 pkt 1 i 2 powołanej ustawy). Z okoliczności faktycznych niniejszej sprawy, wbrew twierdzeniom skarżącej prawidłowo i wszechstronnie wyjaśnionych i ustalonych przez organy, wynika, że skarżąca nie jest rolnikiem w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników. Z dołączonego do akt sprawy zaświadczenia o wielkości użytków rolnych oraz zaświadczenia KRUS Oddział Regionalny w Ś. wynika, że skarżąca nie podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników i nie figuruje w ewidencji osób podlegających ubezpieczeniu społecznemu rolników, co jest niezbędnym warunkiem do ubiegania się o przyznanie zasiłku celowego na podstawie powołanego wyżej rozporządzenia. Świadczenia z pomocy społecznej na podstawie powyższego aktu zostały skierowane do grupy osób, które skutki powodzi mogły odczuć w sposób najbardziej dotkliwy, gdyż ich działalność rolnicza stanowi jedyne źródło dochodu. Zróżnicowanie prawa do świadczeń z pomocy społecznej rolników, którzy ponieśli straty w wyniku powodzi, zależne od trybu ich ubezpieczenia społecznego dotyczy jedynie uprawnienia do wypłaty jednorazowego zasiłku pieniężnego. Zasiłki te wypłaca się ze środków budżetu państwa, a nie ze składek osób, którym one przysługują, co stanowi podstawową różnicę w odniesieniu do instytucji ubezpieczeń społecznych. Z tego względu również można uznać, że ograniczenie pomocy pieniężnej w stosunku do rolników ubezpieczonych z mocy ustawy jest uzasadnione (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 31 marca 2008 r., sygn. akt P 20/07, publ. LEX nr 358049). Zgodnie z art. 16 ust. 3 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników przepisów o ubezpieczeniu emerytalno-rentowym rolników z mocy ustawy oraz o objęciu na wniosek ubezpieczeniem emerytalno-rentowym innego rolnika lub domownika, który podlega ubezpieczeniu wypadkowemu, chorobowemu i macierzyńskiemu w pełnym zakresie, jeżeli złożono wniosek o objęcie go ubezpieczeniem emerytalno-rentowym oraz osoby, która podlegała ubezpieczeniu jako rolnik i zaprzestała prowadzenia działalności rolniczej, nie nabywając prawa do emerytury lub renty z ubezpieczenia, jeżeli podlegała ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu przez okres co najmniej 12 lat i 6 miesięcy, nie stosuje się do osoby, która podlega innemu ubezpieczeniu społecznemu lub ma ustalone prawo do emerytury lub renty, lub ma ustalone prawo do świadczeń z ubezpieczeń społecznych. Tym samym osoba, która podlega innemu ubezpieczeniu społecznemu lub ma ustalone prawo do emerytury lub renty, lub ma ustalone prawo do świadczeń z ubezpieczeń społecznych nie jest rolnikiem w rozumieniu ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. Dlatego zarzut podniesiony w skardze przez skarżącą nie zasługuje na uwzględnienie. Nie ma również wpływu na wynik sprawy podniesiona przez skarżąca okoliczność, że na podstawie ustawy o podatku rolnym jest ona zaliczona do kategorii podatników podatku rolnego. Przepisy ustawy o podatku rolnym nie mają bowiem zastosowania w przedmiotowej sprawie. Z uwagi na powyższe na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji wyroku.