II SA/Bd 368/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodnicząca: Sędzia WSA Anna Klotz Sędziowie: Sędzia WSA Małgorzata Włodarska Sędzia WSA Grzegorz Saniewski (spr.) Protokolant: Przemysław Rauchut po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 15 września 2010 r. sprawy ze skargi J. A. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] lutego 2010 r. Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania 1. oddala skargę; 2. przyznaje od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy) na rzecz radcy prawnego M. M. kwotę 292,80 (dwieście dziewięćdziesiąt dwa 80/100) zł. tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. J. A. wniósł skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia 8 lutego 2010 r. (znak [...]) stwierdzające niedopuszczalność odwołania od decyzji Prezydenta Miasta B. z dnia 6 stycznia 2010 r. (znak [...]) w sprawie pozostawienia pisma bez rozpoznania. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Kolegium wyjaśniło, że wskazaną wyżej decyzją Prezydenta Miasta B., z którego upoważnienia działała Zastępca Kierownika Rejonowego Urzędu Pomocy Społecznej "B." w B., pismo J. A. z dnia 7 grudnia 2009 r. zostało pozostawione bez rozpoznania. Przed wydaniem tej decyzji jednak organ zwrócił się do wnoszącego, na podstawie art. 64 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej jako: "k.p.a."), o uzupełnienie braków formalnych wniosku poprzez m. in. przedłożenie aktualnych dokumentów dotyczących sytuacji dochodowej. Wskazano także na konieczność uzgodnienia terminu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. Pouczono przy tym wnoszącego, że nie uzupełnienie braków formalnych spowoduje pozostawienie wniosku bez rozpoznania. W wydanej w związku z nie uzupełnieniem wskazanych braków decyzji zostało zamieszczone pouczenie, że służy od niej odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. w terminie 14 dni od doręczenia decyzji. Dnia 1 lutego 2010 r. J. A. wniósł odwołanie od decyzji Prezydenta domagając się jej uchylenia. Wskazał, że nie został prawidłowo pouczony o skutkach nie uzupełnienia braków formalnych złożonego wniosku. W ocenie Kolegium w świetle powyższych ustaleń wniesione odwołanie należało uznać za niedopuszczalne ze względu na brak przedmiotu zaskarżenia. Według Kolegium w rozpoznawanej sprawie brak przedmiotu zaskarżenia będący przedmiotową przesłanką niedopuszczalności odwołania wynika z faktu, że strona zaskarżyła akt niebędący decyzją administracyjną. Wbrew twierdzeniom odwołującego się, organ I instancji pouczył o skutkach nie uzupełnienia braków formalnych wniosku. Stosowne wezwanie zostało doręczone skarżącemu w dniu 28 grudnia 2009 r. jednak do dnia wydania decyzji nie zastosował się on do jego treści. Organ odwoławczy powołując się na stanowisko doktryny i orzecznictwa podzielił pogląd, że pozostawienie podania bez rozpoznania na podstawie art. 64 k.p.a. nie wymaga formy decyzji. O fakcie tym należy powiadomić wnoszącego podanie, co zresztą zostało w niniejszej sprawie uczynione, mimo, że błędnie pismo z dnia 6 stycznia 2010 r. organ I instancji nazwał "decyzją". Nie zmienia to jednak faktu, że wskazane pismo decyzją nie było i konsekwentnie nie służy od niego odwołanie. W skardze do tutejszego Sądu skarżący zarzucił postanowieniu wydanemu przez Samorządowego Kolegium Odwoławcze uniemożliwienie uruchomienia toku instancji w stosunku do decyzji Prezydenta Miasta B., co skutkuje tym, że wydana decyzja staje się ostateczna. Ponadto wniósł o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie przytaczając dotychczasowe stanowisko w sprawie niedopuszczalności odwołania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: Wymiar sprawiedliwości sprawowany przez sądy administracyjne ogranicza się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. Wniosek powyższy jednoznacznie wynika z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.). Zgodność z prawem oznacza zaś przede wszystkim taki stan, w którym działania podejmowane przez organ administracji publicznej wobec obywatela opierają się na właściwych przepisach proceduralnych, uwzględniają zasady ogólne postępowania administracyjnego, a wydane rozstrzygnięcie kończące konkretną sprawę znajduje uzasadnienie w powszechnie obowiązujących przepisach prawa materialnego. W rozpoznawanej sprawie, o ile przyjęte przez organ I instancji oznaczenie prawnej formy rozstrzygnięcia było nieprawidłowe, to nie sposób doszukać się przyczyn powodujących potrzebę uchylenia wydanego przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. postanowienia (względnie wydania innego rozstrzygnięcia uwzględniającego skargę, stosownie do art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej jako "p.p.s.a."). Przede wszystkim zaznaczyć należy, że nieprawidłowe jest stanowisko skarżącego, że procesowym skutkiem zaskarżonego postanowienia będzie uostatecznienie się decyzji Prezydenta o pozostawieniu pisma bez rozpoznania. Jak słusznie zauważył organ odwoławczy dokonana przez organ I instancji czynność z dnia 6 stycznia 2010 r. nie jest w istocie decyzją administracyjną. Sąd, podzielając tą opinię podkreśla, że zgodnie z zasadą "falsa demonstratio non nocet" o charakterze danej czynności prawnej czy aktu nie decyduje forma, lecz jego merytoryczna treść (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 kwietnia 1998 r., sygn. akt IV SA 1041/96, opubl. System Informacji Prawnej LEX pod nr 43354). Stosując tą zasadę słuszna była ocena organu odwoławczego, że wprawdzie organ I instancji określił swą czynność o pozostawieniu podania bez rozpoznania mianem "decyzji", tym niemniej w istocie była to czynność techniczna przewidziana w art. 64 § 2 k.p.a. W rezultacie nie może dojść do "uostatecznienia" tej czynności Prezydenta. Prawnym skutkiem pozostawienia pisma bez rozpoznania jest fakt nie nadania mu dalszego biegu przez organ, do którego zostało ono skierowane. Nie wpływa to jednak w żaden sposób na sferę praw i obowiązków wnoszącego pismo, gdyż po pierwsze nie konkretyzuje w sposób władczy jego sytuacji prawnej, a po drugie nie uniemożliwia ponownego złożenia, prawidłowego tym razem pisma. W przypadku natomiast, jeżeli strona uważa pozostawienie podania bez rozpoznania za bezzasadne – ma możliwość wniesienia do sądu administracyjnego skargi na bezczynność organu, po uprzednim wyczerpaniu trybu zażaleniowego przewidzianego w art. 37 § 1 k.p.a. Zastosowanie rygoru określonego w art. 64 § 2 k.p.a. uzasadnione jest tylko wówczas, gdy poprzedzone zostało jednoznacznym wezwaniem skierowanym do wnoszącego podanie do jego uzupełnienia stosownie do wymagań określonych w przepisach prawa a ponadto również odpowiednim pouczeniem. W rozpoznawanej sprawie organ wezwał skarżącego do uzupełnienia wniesionego podania. Treść skierowanego wezwania jest jednoznaczna a określone w nim warunki znajdują uzasadnienie w treści ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.). Pouczono również, że niezastosowanie się do treści wezwania spowoduje pozostawienie wniosku bez rozpoznania (k. 2 akt administracyjnych organu I instancji). Wobec nie spełnienia wymagań ustalonych w przepisach prawa należało więc podanie skarżącego pozostawić bez rozpoznania. Sąd podkreśla przy tym, że skutek taki wynika wprost z art. 64 § 2 k.p.a. i nie jest dla jego wywołania potrzebny żaden akt organu administracji publicznej. O pozostawieniu podania bez rozpoznania należy jednak zgodnie z art. 9 k.p.a. wnoszącego poinformować, któremu nie przysługuje jednak żaden środek odwoławczy. Może on wnieść stosowne podanie ponownie i jeżeli będzie ono odpowiadało wymaganiom określonym w przepisach prawa, spowoduje wszczęcie postępowania. Przechodząc zaś do oceny zaskarżonego postanowienia, Sąd uznał, że jego treść znajduje uzasadnienie w przepisach prawa. Konsekwencją uznania, że zaskarżony akt nie stanowi decyzji było stwierdzenie niedopuszczalności odwołania postanowieniem (art. 134 k.p.a.). Taka kwalifikacja nie stanowi istotnego naruszenia prawa procesowego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.) nawet wówczas gdyby uznać, że w sprawie niniejszej organ odwoławczy powinien był orzec stosownie do art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., tj. uchylić decyzję Prezydenta i umorzyć postępowanie pierwszej instancji. Ostatecznie bowiem rozpatrywany problem sprowadza się do oceny, czy wniesione przez skarżącego podanie obarczone brakami mogło wywołać skutek, w postaci wszczęcia postępowania w przedmiocie świadczenia z pomocy społecznej. W ocenie Sądu taka możliwość wobec niespełnienia wymagań określonych przepisami prawa była niedopuszczalna. Kierując się powyższymi względami Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę. O kosztach należnych pełnomocnikowi skarżącego, Sąd orzekł mając na uwadze zakres wykonanej pracy oraz fakt, że koszty te nie zostały przez stronę uiszczone w żadnej części, stosownie do art. 250 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c oraz § 15 pkt 1, a także § 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).