II SA/Bd 369/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Jarzembski Sędzia WSA Renata Owczarzak Asesor WSA Grzegorz Saniewski (spr.) Protokolant Krzysztof Cisewski po rozpoznaniu w dniu 26 lipca 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi Rafała G. na orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w B. z dnia [...] 2005 r. nr [...] w przedmiocie zdolności do służby wojskowej 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, 3. zasądza od rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w B. na rzecz skarżącego kwotę 60 zł (sześćdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Na oryginale właściwe podpisy II SA Bd 369/05 UZASADNIENIE Orzeczeniem nr [...] z dnia [...] 2005 r. Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska w B. powołując się m.in. na art. 29 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczpospolitej Polskiej, ustawę z dnia 29 października 2003 r. o zmianie ustawy o powszechnym obowiązku obrony RP oraz na rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej (bez bliższego określenia tytułu) z dnia 25 czerwca 2004 r. (Dz. U. Nr 151 poz. 1594 i poz. 1595) uchyliła orzeczenie Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w G. nr [...] z dnia [...] 2004 r. jak też swoje własne wcześniejsze orzeczenie nr [...] z dnia [...] 2004 r. i postanowienie ww. Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w G. z dnia [...] 2005 oraz rozpoznając u szeregowego rezerwy Rafała G.: 1) blok prawej odnogi pęczka Hisa (§ 38 p.1), 2) nadciśnienie tętnicze Io wg WHO (§ 39 p 1), 3) moczenie nocne okresowe (§ 69 p 1), 4) przebyty uraz głowy bez następstw (§ 63 p. 1) i 5) skrzywienie przegrody nosa (§ 26 p 3) uznała go za niezdolnego do czynnej służby wojskowej, ustalając dla niego kategorię zdrowia "D". W uzasadnieniu Komisja Rejonowa wskazała, że orzeczeniem z dnia [...] 2004r. Komisja Terenowa w G. uznała Rafała G. za niezdolnego do służby wojskowej w czasie pokoju (kategoria zdrowia "D"). W wyniku odwołania się od tej decyzji Komisja Rejonowa w B. w dniu [...] 2004 r. uchyliła decyzję z dnia [...] oraz zarządziła przeprowadzenie ponownych badań i wydanie nowego orzeczenia przez Komisję Terenową. Wykonując to rozstrzygnięcie Komisja Terenowa w G. wydała orzeczenie z dnia [...] 2004 r., w którym podtrzymała określony wcześniej (w decyzji z dnia [...]) stopień zdolności do służby wojskowej skarżącego. W dniu [...] 2005 r. Terenowa Komisja w G. wydała postanowienie o sprostowaniu oczywistej pomyłki pisarskiej zawartej w orzeczeniu z dnia [...] poprzez zmianę klasyfikacji prawnej rozpoznanych schorzeń wymienionych w pkt 3 i 4 orzeczenia. Komisja Rejonowa w B. zaznaczyła, że rozpatrując odwołanie Rafała G. od ustaleń organu pierwszej (Komisji Terenowej w G.) skontaktowała się z Wojskową Komendą Uzupełnień G. - 2 i uzupełniła akta sprawy o zwrotne poświadczenie odbioru zaskarżonego orzeczenia przez stronę. W ramach postępowania odwoławczego Komisja Rejonowa skierowała odwołującego się na dodatkowe badania kardiologiczne w trakcie których rozpoznano schorzenia wskazane w pkt 1 i 2 sentencji orzeczenia z dnia [...] 2005 r. Dokonując kwalifikacji schorzenia określonego w pkt 3 orzeczenia Komisja nie podzieliła oceny wykonującego badanie psychiatry, który rozpoznał moczenie nocne w okresie remisji objawów. Według Komisji Rejonowej należy wziąć pod uwagę fakt, iż badany aktualnie nie odczuwa żądnych dolegliwości związanych z rozpoznanym zaburzeniem, wobec czego zasadne jest określenie schorzenia jako moczeni nocne okresowe. Wykonane w związku z rozpoznanym przy poprzednich orzeczeniach urazem głowy dodatkowe badania neurologiczne potwierdziły ustalenia neurologa wykonującego badania dla potrzeb organu pierwszej instancji o braku cech uszkodzenia ośrodkowego układu nerwowego. Zdaniem Komisji Rejonowej wszystkie rozpoznane schorzenia ze względu na swój stopień nasilenia czynią badanego zdolnym do służby wojskowej, jednakże biorąc pod uwagę ich łączny wpływ na ogólną sprawność psychofizyczną strony należy stwierdzić, że upośledzają one sprawność badanego w stopniu uzasadniającym zaliczenie go do niższej kategorii zdrowia niż wynika to z kwalifikacji orzeczniczej dotyczącej poszczególnych schorzeń. Wobec tego uzasadnione jest zastosowanie art. 30a ust. 3 ustawy z dnia 29 października 2003 r. i uznanie badanego za niezdolnego do czynnej służby wojskowej w czasie pokoju (kategoria zdrowia "D"). Nie zgadzając się z powyższym orzeczeniem Rafał G. zaskarżył je do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy wnosząc o przyznanie mu kategorii zdrowia "A" tj. uznanie za zdolnego do czynnej służby wojskowej. Zdaniem skarżącego uwzględniając, iż w wyniku przeprowadzonych w dniu [...] 2005 r. badań lekarskich jednoznacznie stwierdzono, że jest on zdolny do służby wojskowej, wydane orzeczenie uznające go za niezdolnego do służby wojskowej jest krzywdzące. Zwrócił uwagę, że stosownie do rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 czerwca 2004 r. wszystkie rozpoznane schorzenia klasyfikują do kategorii zdrowia "A". Wobec powyższego skarżący wniósł o przeprowadzenie badań przez niezależną komisję lekarską. W odpowiedzi na skargę Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska w B. wniosła o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Dodatkowo Komisja wskazała, że rozpatrując sprawę brała pod uwagę nie tylko wyniki specjalistycznych badań lekarskich, lecz także mające znaczenie w sprawie dokumenty, w szczególności prawomocne orzeczenie Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej Poborowych w G. z [...] 1996 r., którym skarżący został uznany za niezdolnego do służby wojskowej w czasie pokoju (kategoria zdrowia "D"). Orzeczenie to zostało wydane w wyniku odwołania skarżącego od orzeczenia Rejonowej Komisji Lekarskiej Poborowych Nr 2 w G. z dnia [...] 1996 r., którym został on uznany jedynie za czasowo niezdolnego do służby wojskowej na okres 11 miesięcy. Odwołując się wówczas skarżący domagał się orzeczenia kategorii zdrowia "D". Obecnie przeprowadzone badania wykazały, że stan zdrowia skarżącego uległ stabilizacji i nastąpiło zmniejszenie nasilenia wielu z zaburzeń po doznanym urazie głowy i schorzeń, które mu towarzyszyły. Tym niemniej rozpoznano obecnie wiele schorzeń. Badany nie odbył służby wojskowej, nie podlegał więc obciążeniom z nią związanym, co także przyczyniło się do obserwowanej poprawy, tak że obecnie poszczególne schorzenia oceniane oddzielnie kwalifikują badanego do kategorii zdrowia "A". Rozpatrując sprawę zdolności do służby wojskowej Komisja Rejonowa jest zobowiązana brać pod uwagę łączny wpływ rozpoznanych schorzeń na ogólną sprawność psychofizyczną osoby orzekanej, co w przedmiotowej sprawie wobec wątpliwej przydatności skarżącego do służby wojskowej skutkowało zaliczeniem go do niższej kategorii zdrowia niż wynika to z kwalifikacji orzeczniczej poszczególnych rozpoznanych schorzeń. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie należy podkreślić, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270; z późn. zm.), zwaną dalej PPSA, sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Nie będąc więc związany zarzutami i wnioskami danej skargi sąd zobowiązany jest do wzięcia pod uwagę z urzędu dostrzeżonych w toku kontroli legalności decyzji wszelkich naruszeń prawa, w tym również przepisów, które powinny znaleźć zastosowanie w danej sprawie, i to niezależnie od żądań oraz zarzutów podniesionych w skardze. Badając więc zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzję organu II instancji pod kątem jej zgodności z prawem - co obejmuje nie tylko badanie zgodności z prawem materialnym, ale także badanie zgodności z przepisami postępowania, Sąd zwrócił uwagę, iż na podstawie przedłożonych mu akt administracyjnych nie można jednoznacznie ustalić kiedy skarżącemu została prawidłowo doręczona decyzja organu I instancji. W uzasadnieniu skarżonej decyzji Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska wskazała wprawdzie, że rozpatrując odwołanie skontaktowała się z WKU G. i uzupełniła akta sprawy o zwrotne poświadczenie odbioru zaskarżonego orzeczenia (pierwszej instancji) przez orzekanego, jednakże znajdująca się w aktach Komisji kopia tegoż poświadczenia jest na tyle niewyraźna, że uniemożliwia precyzyjne odczytanie daty doręczenia, a co więcej nie wynika z niego jakie orzeczenie zostało doręczone. Jednocześnie w aktach sprawy Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w G. na oryginale orzeczenia z [...] 2004 r. przy pieczęci odbioru tej decyzji znajduje się podpis skarżącego, co sam skarżący potwierdził w trakcie rozprawy przed Sądem oświadczając jednocześnie, że złożył go w siedzibie Komisji w G. Kopię tego orzeczenia skarżący dołączył do swojego pisma z dnia [...] 2004 r. (k. 45 akt organu pierwszej instancji). Komisja Rejonowa nie zbadała tych okoliczności, a w szczególności nie wypowiedziała się, czy i dlaczego jedno z tych doręczeń (osobiste lub przez pocztę) uważa za nieprawidłowe w świetle dotyczących doręczeń przepisów art.39 - 49 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071; z późn. zm.; dalej powoływana jako kpa). Zgodnie z art. 129 § 2 kpa odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie. Paragraf 3 ww. art. 129 stanowi, że przepisy szczególne mogą przewidywać inne terminy do wniesienia odwołania, jednakże w niniejszej sprawie sytuacja taka nie zachodzi, bowiem wskazana w zaskarżonej decyzji ustawa z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczpospolitej Polskiej (tekst jednolity Dz. U. z 2004r. Nr 241, poz. 2416; z późn. zm.) nie przewiduje innych terminów do złożenia odwołania. Ustalenie daty doręczenia decyzji organu pierwszej instancji jest bardzo istotne, gdyż w myśl art. 134 kpa organ odwoławczy ma obowiązek ustalenia, czy odwołanie zostało wniesione w terminie. Uchybienie przez stronę terminowi do wniesienia odwołania skutkuje tym, że decyzja organu pierwszej instancji staje się ostateczna. W takiej sytuacji organ odwoławczy rozstrzygałby sprawę zakończoną decyzją ostateczną, co w konsekwencji w myśl art. 156 § 1 pkt 2 kpa powodowałoby, iż decyzja organu drugiej instancji byłaby nieważna. Należy też zwrócić uwagę, że wprawdzie decyzja podejmowania w oparciu o art. 30a ust. 3 ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczpospolitej Polskiej jest decyzją uznaniową, nie oznacza to jednak, iż uzasadnienie takiego rozstrzygnięcia może się ograniczyć wyłącznie do zacytowania wspomnianego przepisu, było by to bowiem jednoznaczne z dowolnością rozstrzygnięcia, a nie ze swobodą podejmowania decyzji przez organ administracji w ramach przyznanego mu uznania administracyjnego. W celu wydania prawidłowego orzeczenia w sytuacji kiedy organ administracyjny rozstrzyga w sposób uznaniowy jest on obowiązany szczegółowo zbadać stan faktyczny i utrwalić w aktach wyniki badania. Obowiązek organu orzekającego w zakresie postępowania dowodowego polega na wszechstronnym zbadaniu stanu faktycznego, mając na uwadze szczególną rolę w decyzji uznaniowej jej zgodności z interesem społecznym i słusznym interesem obywatela z art. 7 kpa. (tak Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 23 stycznia 1998 r. sygn. akt III SA 1651/96, opublikowany w elektronicznym Systemie Informacji Prawnej LEX pod nr 44815). Wypełnienie tego obowiązku organu powinno mieć odzwierciedlenie w treści rozważań zawartych w uzasadnieniu wydawanej decyzji. Ponadto zauważyć należy, iż samo rozstrzygnięcie zawarte w sentencji zaskarżonej decyzji jest sprzeczne z art. 138 kpa. Orzekając bowiem w trybie odwoławczym organ powinien wypowiedzieć się co do zasady tylko w kwestii decyzji organu pierwszej instancji, która bezpośrednio poprzedza rozstrzygnięcie organu odwoławczego, nie może natomiast wypowiadać się co do swoich własnych wcześniejszych i ostatecznych decyzji. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdzając naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c) PPSA uchylił zaskarżoną decyzję. Prowadząc ponowne postępowanie organ drugiej instancji przede wszystkim ustali, czy odwołanie zostało złożone w terminie, a dopiero potem - w zależności od ustalenia - rozstrzygnie merytorycznie sprawę ustosunkowując się do treści odwołania i zarzutów podniesionych w skardze. Rozstrzygnięcie zawarte w pkt 2 wyroku podjęto zgodnie z treścią art. 152 PPSA O kosztach (pkt 3 sentencji wyroku) orzeczono na podstawie art. 200 PPSA uwzględniając koszty dojazdu do Sądu publicznymi środkami transportu (pociąg).