II SA/Bd 377/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Elżbieta Piechowiak (spr.) Sędziowie sędzia WSA Katarzyna Korycka asesor WSA Mariusz Pawełczak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 3 października 2023 r. sprawy ze skargi E. Ł. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] marca 2023 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu dodatku węglowego oddala skargę. II SA/Bd 377/23 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] stycznia 2023 r., znak: [...], Kierownik Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w K., działający z upoważnienia Burmistrza K. zobowiązał E. Ł. (dalej: skarżąca) do zwrotu nienależnie otrzymanego świadczenia w formie dodatku węglowego w wysokości [...] zł w dziesięciu ratach po [...] zł każda w okresie od grudnia 2022 r. do września 2023 r. W motywach swojego rozstrzygnięcia organ wyjaśnił, że decyzją z dnia [...] października 2022 r., znak: [...], odmówiono skarżącej przyznania dodatku węglowego, jednakże w wyniku omyłki pracownika MGOPS w K. przedmiotowe świadczenie zostało jej wypłacone w wysokości [...] zł. Z uwagi na wniosek skarżącej o rozłożenie zwrotu nienależnie otrzymanego świadczenia na raty organ wyraził na to zgodę. Od powyższej decyzji organu pierwszej instancji skarżąca wniosła odwołanie podnosząc, że przy wypełnianiu wniosku o dodatek węglowy pracownik organu kazał skarżącej zmienić we wniosku rodzaj stosowanych paliw stałych z węgla na biomasę. Skarżąca wskazała również, że za otrzymane pieniądze w wyniku omyłkowo przekazanego dodatku węglowego dokonała zakupu ekogroszku. W wyniku rozpatrzenia ww. odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] marca 2023 r., znak: [...], utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Uzasadniając swoją decyzję organ odwoławczy wyjaśnił, że decyzja w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w formie dodatku węglowego stała się prawomocna, wobec czego bezsprzecznym jest, że wypłacony skarżącej dodatek węglowy jest nienależny i podlega zwrotowi. Na powyższe rozstrzygnięcie skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy podnosząc, że należy jej się wnioskowane świadczenie, co wynika z dokumentów przedłożonych organowi odwoławczemu. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył co następuje: Na wstępie wymaga wskazania, że niniejsza sprawa, na podstawie art. 15 zzs(4) ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1327 z późn. zm.) została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym. Przeprowadzona przez Sąd kontrola zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] marca 2023 r. utrzymującej w mocy decyzję wydaną przez Kierownika Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. działającego z upoważnienia Burmistrza K. z dnia [...] stycznia 2023 r., w przedmiocie zobowiązania do zwrotu nienależnie otrzymanego świadczenia w formie dodatku węglowego, pod kątem kryterium legalności, wykazała, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Należy także wskazać, że stosownie do art. 134 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm. – dalej "p.p.s.a.") sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.p.p.s.a. W rozpoznawanej sprawie należy na wstępie wskazać, że decyzją z dnia [...] października 2022 r., znak: [...], Burmistrz K. odmówił skarżącej przyznania świadczenia w formie dodatku węglowego. Organ pierwszej instancji pouczył skarżącą o możliwości zaskarżenia ww.decyzji, jednakże od powyższej decyzji nie wpłynęło odwołanie i stała się ona prawomocna. Jak wynika z dokumentacji znajdującej się w aktach sprawy administracyjnej, pomimo decyzji odmownej w wyniku omyłki pracownika organu wnioskowane świadczenie zostało skarżącej wypłacone. Skarżąca otrzymanego dodatku węglowego nie zwróciła, zatem słusznie wskazały orzekające w sprawie organy, że skarżąca pobrała nienależnie świadczenie w formie dodatku węglowego. W tym miejscu należy wskazać, że stosownie do art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1630 – dalej "u.d.w.") do postępowania w sprawie wypłaty dodatku węglowego przepisy art. 23 ust. 3, 12 i 13, art. 24a ust. 1 i 2, art. 25 ust. 3 i 4, art. 29, art. 30 i art. 30a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych stosuje się odpowiednio, przy czym ilekroć w tych przepisach jest mowa o rodzinie, rozumie się przez to gospodarstwo domowe, o którym mowa w art. 2 ust. 2. Zgodnie z powyższym przepisem do nienależnie pobranego świadczenia w formie dodatku węglowego zastosowanie ma art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 390 z późn. zm. – dalej "u.ś.r."), w którym ustawodawca wskazał, że osoba, która pobrała nienależnie świadczenia rodzinne, jest obowiązana do ich zwrotu. W art. 30 ust 2 pkt 1 u.ś.r. wskazano, iż za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne uważa się: świadczenia rodzinne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie, zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych lub zmniejszenie wysokości przysługujących świadczeń rodzinnych albo wstrzymanie wypłaty świadczeń rodzinnych w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca te świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania. W orzecznictwie wskazuje się, że obowiązek zwrotu świadczenia nienależnie pobranego obciąża tego, kto przyjął świadczenie w złej wierze wiedząc, że mu się ono nie należy, co dotyczy zarówno osoby, która została skutecznie pouczona o okolicznościach, w jakich nie powinna pobierać świadczeń, jak też osoby, która uzyskała świadczenie na podstawie nieprawdziwych zeznań lub dokumentów, czy też w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd instytucji zobowiązanej do wypłaty świadczenia. Dla prawidłowego ustalenia istnienia obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia decydujące znaczenie ma zatem świadomość osoby pobierającej świadczenie. Osoba zobowiązana do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia musi być świadoma, że okoliczność, która powoduje ustanie prawa do uzyskanego świadczenia, wystąpiła. Z tego względu istotne jest dochowanie obowiązku poinformowania świadczeniobiorcy o okolicznościach mających wpływ na prawo do świadczenia, a następnie ustalenie, czy nieuprawnione pobranie świadczenia nastąpiło z "winy" strony i w konsekwencji, że świadczenie to miało charakter nienależnego (wyrok NSA z dnia 27 kwietnia 2022 r., I OSK 1392/21, LEX nr 3342757). Treść decyzji z dnia [...] października 2022 r. o odmowie przyznania dodatku węglowego nie pozostawia wątpliwości, że wnioskowane świadczenie nie przysługiwało skarżącej. Zatem w sytuacji, gdy skarżącej wypłacono dodatek węglowy mimo zaistnienia okoliczności powodującej ustanie wypłaty takiego świadczenia jaką było wydanie decyzji w przedmiocie odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia, a jednocześnie z decyzji tej wprost wynikało pouczenie o braku prawa do pobierania dodatku węglowego, to organ pierwszej instancji prawidłowo orzekł o zobowiązaniu skarżącej do zwrotu nienależnie otrzymanego świadczenia w formie dodatku węglowego w wysokości [...] zł. Nie ulega wątpliwości, że skarżąca miała świadomość, że pobrane przez nią świadczenie jej nie przysługiwało, wobec czego powinna była zwrócić organowi przedmiotowe świadczenie. Na marginesie wskazać należy, że w myśl art. 30 ust. 9 u.ś.r. organ właściwy, który wydał decyzję w sprawie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych, może umorzyć kwotę nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, jeżeli zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji rodziny. Z uwagi na wniosek skarżącej z dnia [...] grudnia 2022 r. organ pierwszej instancji postanowił uwzględnić sytuację osobistą skarżącej i rozłożył zwrot nienależnie pobranego świadczenia na dziesięć miesięcznych rat w wysokości [...] zł każda. Zatem, skoro zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzająca ją decyzja Kierownika Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. działającego z upoważnienia Burmistrza K. nie naruszają obowiązujących w dacie ich podjęcia przepisów prawa procesowego i materialnego, a zarzuty skargi nie zasługiwały na uwzględnienie, Sąd zobligowany był oddalić skargę. Z tych wszystkich względów Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku