II SA/Bd 382/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Malinowska-Wasik (spr.) Sędzia NSA Wiesław Czerwiński Sędzia WSA Wojciech Jarzembski Protokolant Mariusz Pawełczak po rozpoznaniu w dniu 6 lipca 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi Renaty G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] 2005 r. nr [...] w przedmiocie zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami z tytułu samotnego wychowywania dziecka oraz rozpoczęcia roku szkolnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ja decyzję Prezydenta Miasta B. z dnia [...] 2005 r. nr [...] w zakresie rozstrzygnięcia dotyczącego zasiłków rodzinnych i dodatków z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego, 2. w pozostałym zakresie skargę oddala, 3. stwierdza, że zaskarżona decyzja w zakresie określonym w pkt 1 nie podlega wykonaniu. Na oryginale właściwe podpisy II SA/Bd 382/05 UZASADNIENIE Uwzględniając wniosek Renaty G. Prezydent Miasta B. decyzją nr [...] z dnia [...] 2004 r. na podstawie art. 5, 8 i 47 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255 ze zm.) orzekł o przyznaniu jej na okres od 1 maja 2004 r. do 31 sierpnia 2005 r. zasiłków rodzinnych na dzieci Bartosza i Łukasza D. w wysokości 43 zł i Angelikę D. w wysokości 53 zł, dodatków do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania Bartosza, Łukasza i Angeliki w kwocie po 170 zł, a nadto płatnych jednorazowo we wrześniu dodatków do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego na Bartosza, Łukasza i Angielkę w kwocie po 90 zł. Powyższe świadczenia przyznano w związku z ustaleniem, że dochód rodziny w przeliczeniu na osobę wyniósł w 2002 r. 351,67 zł oraz iż Renata G. będąca panną samodzielnie wychowuje dzieci. Postanowieniem z dnia [...] 2005 r. Prezydent Miasta B. wznowił na mocy art. 145 § 1 pkt 5 kpa postępowanie w niniejszej sprawie z uwagi na wyjście na jaw istotnych, nowych, nieznanych w dniu wydania decyzji, okoliczności wskazujących na podanie we wniosku o przyznanie świadczeń niezgodnych z rzeczywistością danych. Następnie w dniu [...] 2005 r. Prezydent Miasta B. wydał, powołując się na art. 151 § 1 pkt 2 kpa, decyzję nr 5563/1 uchylającą jego własną decyzję z dnia 2 czerwca 2004 r. i odmówił przyznania Renacie G. zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami z tytułu samotnego wychowywania dziecka i rozpoczęcia roku szkolnego na trójkę dzieci. Z uzasadnienia decyzji wynika, że wyżej wymieniona nie spełnia warunków niezbędnych do uzyskania dodatków z tytułu samotnego wychowywania dzieci, gdyż mieszka i wychowuje dzieci wspólnie z ich ojcem Mirosławem D. Nadto, ze względu na to, że przy ustaleniu prawa do świadczenia uwzględnia się dochód rodziny, w związku z czym należy uzyskać dane o dochodach wszystkich jej członków, niezbędne jest przedłożenie przez wnioskodawczynię zaświadczenia z Urzędu Skarbowego o dochodach ojca dzieci razem mieszkającego i je wychowującego, zgodnie z art. 23 ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. (Dz. U. Nr 228, poz. 2255). Odwołując się od decyzji Prezydenta Miasta B. Renata G. podniosła, że znajduje się w trudnej sytuacji materialnej i jakkolwiek mieszka z ojcem dzieci, to sama je wychowuje i prowadzi osobne gospodarstwo domowe. Nie uwzględniając odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. decyzją z dnia [...] 2005 r. nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, iż wnioskodawczyni, jako osoba wychowująca dzieci nie jest samotna, gdyż czyni to wraz z ich ojcem, co wynika ze złożonego przez nią, po uprzedzeniu o odpowiedzialności karnej, w dniu [...] 2005 r. oświadczenia, a nie ma do niej zastosowania art. 60 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych dotyczący wyłącznie osób pozostających w związku małżeńskim. Poza tym, w ocenie Kolegium organ I instancji prawidłowo przyjął, iż do wniosku o świadczenia rodzinne winno być dołączone w tej sytuacji zaświadczenie o dochodach ojca dzieci. Decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego Renata G. zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy uznając ją za krzywdzącą i wydana bez sprawdzenia stanu rzeczywistego, o czym świadczy załączone do skargi oświadczenie ojca dzieci z dnia [...] 2005 r., z którego wynika, że nie partycypuje on w kosztach utrzymania dzieci, gdyż nie posiada stałego zatrudnienia. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie z przyczyn, które Sąd nie będąc związany granicami skargi, w tym zarzutami, wziął pod uwagę z urzędu kontrolując zaskarżoną decyzję pod względem zgodności z prawem. Postanowienie o wznowieniu postępowania stanowi, stosownie do treści art. 149 § 2 kpa, podstawę do przeprowadzenia przez organ postępowania zarówno co do przyczyn wznowienia, jak i co do rozstrzygnięcia istoty sprawy. Konieczność przeprowadzenia ponownego postępowania co do istoty sprawy wiąże się z potrzebą stwierdzenia, czy mimo potwierdzenia swej wymienionej w art. 145 § 1 kpa okoliczności (przyczyny), z powodów której doszło do wznowienia postępowania, organ orzekający wydał prawidłową decyzję, uwzględniającą słuszne interesy stron w granicach zakreślonych przepisami prawa, czy też nie. Ma to istotne znaczenie ze względu na możliwości, jakie co do rodzaju kończących wznowione postępowanie rozstrzygnięć daje art. 151 kpa, dopuszczający, obok uchylenia, odmowę uchylenia decyzji dotychczasowej, jak i ograniczenie się do stwierdzenia naruszenia prawa przez kwestionowaną decyzję w razie zaistnienia okoliczności, o których mowa w art. 146 § 1 i § 2 kpa. Ponowne postępowanie wyjaśniające co do istoty winno odpowiadać zasadom procedury wyrażonym w przepisach art. 7, 77 § 1 i 80 kpa, nakazujących organowi administracji publicznej wyczerpujące zebranie i wszechstronne rozpatrzenie materiału dowodowego. W ocenie Sądu wydanie przez Prezydenta Miasta B. w dniu [...] 2005 r. decyzji uchylającej jego poprzednią decyzję w zakresie przyznanych skarżącej uprawnień do zasiłków rodzinnych, a w konsekwencji – również dodatków z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego na Bartosza, Łukasza i Angielkę D., nastąpiło z naruszeniem wskazanych wyżej przepisów kpa. Ustalenie w oparciu o treść załączonych do akt oświadczeń złożonych w dniach [...] 2004 r. i [...] 2004 r. przez Mirosława D. w trakcie ubiegania się przez niego w innej sprawie o przyznanie dodatku mieszkaniowego (na okres od 1 maja do 31 października 2004 r., jak również na kolejne sześć miesięcy), potwierdzoną przez niego już po wznowieniu postępowania w oświadczeniu z dnia [...] 2005 r., jak również przy uwzględnieniu oświadczenia skarżącej z dnia [...] 2005 r. (przyznała w nim, że zamieszkuje z ojcem dzieci i wspólnie je wychowują), iż rodzina skarżącej składa się nie z czterech, lecz pięciu osób, to jest skarżącej, trójki dzieci oraz ojca dzieci, obligowało organ I instancji w świetle obowiązującego przy przyznawaniu zasiłku rodzinnego kryterium dochodowego, do poczynienia ustaleń co do osiągniętych w roku 2002 przez Mirosława D. dochodów, w szczególności na podstawie zaświadczenia o dochodzie podlegającym opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych. W myśl bowiem art. 3 pkt 2 ustawy, dochód rodziny decydujący o możliwości przyznania świadczeń, stanowi przeciętny miesięczny dochód członków rodziny, a do rodziny, zgodnie z art. 3 pkt 16, zalicza się m.in. rodziców dzieci. Tymczasem organ ten poprzestając na odebraniu w dniu [...] 2005 r. od Renaty G. i Mirosława D. wymienionych wyżej oświadczeń, a tym samym nie dokonując w powyższym kierunku żadnych czynności wyjaśniających, wydał od razu decyzję pozbawiającą skarżącą zarówno zasiłków rodzinnych, jak i dodatków z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego, a w jej uzasadnieniu wskazał jako przyczynę tego rozstrzygnięcia nie przedłożenie przez skarżącą zaświadczenia z urzędu skarbowego o dochodach ojca dzieci. Organ I instancji nie wziął pod uwagę, iż w razie wykazania w toku wznowionego postępowania zerowych dochód ojca dzieci, dochód rodziny w przeliczeniu na osobę, byłby jeszcze niższy od ustalonego w pierwotnym postępowaniu i tak już znacznie odbiegającego w dół od kryterium dochodowego uprawniającego do zasiłku rodzinnego, określonego w przepisach art. 5 ust. 1 i 3 ustawy, co w konsekwencji nie uzasadniałoby wydania innej decyzji niż dotychczasowa, skutkując tym samym w świetle treści art. 146 § 2 kpa brakiem możliwości uchylenia decyzji z dnia [...] 2004 r. tak w zakresie przyznanych dodatków rodzinnych, jak i dodatków związanych z rozpoczęciem roku szkolnego oraz – koniecznością podjęcia na podstawie art. 151 § 2 kpa rozstrzygnięcia ograniczającego się do stwierdzenia wydania powyższej decyzji z naruszeniem prawa. Podnieść należy, iż wprowadzone przepisem art. 146 § 2 kpa rozwiązanie jest wyrazem dążenia ustawodawcy do zapewnienia stabilności stosunków prawnych ukształtowanych decyzją administracyjną, ich nienaruszalności, gdy przetrwały już pewien czas, a zatem jest wyrazem kompromisu między zasadą praworządności, a zasadą trwałości decyzji administracyjnej na rzecz zasady trwałości decyzji. Na organie odwoławczym ciąży obowiązek ponownego merytorycznego rozpoznania sprawy w jej całokształcie, z uwzględnieniem podobnie jak w przypadku organu I instancji wynikającej z art. 7, 77 § 1 i 80 kpa zasady nakazującej podejmowanie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia i rozpatrzenia jej stanu faktycznego. Utrzymanie w mocy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. przedwczesnej decyzji Prezydenta Miasta B. z dnia [...] 2005 r. w części dotyczącej uchylenia przez niego własnej decyzji z dnia [...] 2004 r. w zakresie przyznanych skarżącej zasiłków rodzinnych i dodatków do zasiłków z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego wskazuje, iż powyższa zasad nie była w niniejszej sprawie przez Kolegium respektowana, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a tym samym uzasadnia orzeczenie przez Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (D. U. Nr 153, poz. 1270), jak w punkcie 1 sentencji. Sąd nie podziela natomiast zarzutów skargi, iż organy nie dokonały wystarczających ustaleń co do uczestnictwa ojca dzieci w ich wychowywaniu. Treść złożonych przez skarżącą i Mirosława D. tak w niniejszej sprawie, jak i w ramach postępowania o przyznanie dodatku mieszkaniowego załączonych do akt administracyjnych oświadczeń uzasadnia, w ocenie Sądu, uchylenie przez organ I instancji jego własnej decyzji z dnia [...] 2004 r. w zakresie przyznania dodatków do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dzieci i odmowę przyznania tychże dodatków, jak również utrzymanie w mocy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w tej części niekorzystnej dla skarżącej decyzji Prezydenta Miasta B. z dnia [...] 2005 r. Dołączone zaś do skargi oświadczenie Mirosława Dudycza z dnia 15 marca 2005 r. nie mogło być wzięte pod uwagę przez Sąd, bowiem rozpoznając skargę na decyzję administracyjną obligowany był oceniać zgodność z prawem tejże decyzji w świetle materiału dowodowego zebranego na dzień jej wydania.