II SA/Bd 386/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jarosław Wichrowski Sędziowie sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz sędzia WSA Anna Klotz (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Dominika Znaniecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 października 2018 r. sprawy ze skargi K. A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...] w przedmiocie usług opiekuńczych uchyla zaskarżoną decyzję. Decyzją z dnia [...] grudnia 2017r. nr [...] Prezydent Miasta, na podstawie art.7, pkt 5 i 6, art. 50 ust.1, ust.3, ust.5 i ust.7 art. 96 ust. 1 i ust. 2, art. 106 ust. 1 i ust. 4 oraz art. 110 ust. 7 i ust. 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2017r., poz. 1769 ze zm.) a także art. 104 Kodeksu Postępowania Administracyjnego przyznał K. A. pomoc w zaspokajaniu codziennych potrzeb życiowych w okresie od [...] stycznia 2018 r. do [...] grudnia 2018 r. - w wymiarze 3 godzin dziennie w dni robocze i 2 godziny w dni świąteczne (pkt 1 sentencji), ustalając odpłatność za 1 godzinę świadczonych usług w wysokości 3,52 zł (pkt 2). W pkt 3 – 5 wskazano, iż usługi będą pełnione przez Polski Czerwony Krzyż, w miejscu zamieszkania beneficjentki, opłata za świadczone usługi jest wnoszona przez osobę uzyskującą pomoc w terminie do ostatniego dnia każdego miesiąca bezpośrednio do wykonawcy usług a rezygnacja lub zmiana wymiaru godzin pełnionych usług winna być zgłoszona pracownikowi socjalnemu z miesięcznym wyprzedzeniem. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że przyznanie pomocy w formie usług opiekuńczych jest uzasadnione, co wynika z wywiadu środowiskowego i załączonych dokumentów. W odwołaniu od powyższej decyzji K. A. podniosła, że nie stać jej na zaproponowaną pomoc. Decyzją z dnia [...] lutego 2018r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze na podstawie art. 7 pkt 5 i 6, art. 50, art. 96 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej oraz art. 138 § 1 pkt 1 kpa, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Jak wynika z uzasadnienia rozstrzygnięcia organu drugiej instancji, zaskarżoną decyzją przyznano K. A. usługi opiekuńcze. W dalszej jednak części uzasadnienia decyzji organ wskazał, że z uwagi na wydatki, jakie ponosi G. L., związane z utrzymaniem mieszkania oraz zakupem leków, zmniejszono kwotę odpłatności z 12,00 zł na 3,00 zł. Pozostałą część odpłatności ponosi MOPR. Z uzasadnienia wynika również, że od decyzji pierwszej instancji odwołał się G. L., zachowując ustawowy termin. Kolegium wskazało G. L., że decyzja w przedmiocie zmniejszenia odpłatności za godzinę świadczonych usług opiekuńczych jest wydawana w ramach tzw. uznania administracyjnego. Organ zwrócił również uwagę, że G. L. jest osobą chorą i wymagającą opieki. Prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Aktualna łączna wysokość jego dochodu wynosi 1.376,17zł. Kolegium stanęło na stanowisku, że sytuacja materialna i zdrowotna uzasadnia obciążenie G. L. znacznie zmniejszoną stawką 3.00 zł za świadczone usługi opiekuńcze. Postanowieniem z dnia [...] lutego 2017r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze z urzędu sprostowało oczywistą omyłkę w decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lutego 2018 r., znak: [...] w ten sposób, że: na stronie 1 decyzji w wierszu 38 zamiast: "Pan G. L." winno być: "Pani K. A." oraz na stronie 2 decyzji w wierszu 1, 11, 12, 28 i 33 jest "Pan G. L." być "Pani K. A.". Skargę na powyższą decyzję wniosła K. A. wnosząc o zmniejszenie płatności za godzinę usług opiekuńczych oraz o sprostowanie zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej uwzględnienie z uwagi na liczne błędy w treści decyzji drugiej instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skargę należało uwzględnić. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2017 r., poz. 2188), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że wojewódzki sąd administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję, postanowienie lub inny akt administracyjny wyłącznie z punktu widzenia zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania kwestionowanego aktu. Sąd orzekając w sprawie, nie kieruje się zasadami słuszności czy celowości i nie ocenia kwestionowanego w skardze rozstrzygnięcia z punktu widzenia zasad współżycia społecznego. Przede wszystkim zaś Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi, powołaną podstawą prawną, bądź poprawnością przytoczonej w skardze argumentacji (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.jedn. Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.). Przedmiotem skargi wniesionej w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...] lutego 2018r. nr [...], sprostowana postanowieniem z [...] lutego 2018r. nr [...], utrzymująca w mocy decyzję z dnia [...] grudnia 2017r. nr [...], którą Prezydent Miasta, przyznał skarżącej pomoc w zaspokajaniu codziennych potrzeb życiowych w okresie od [...] stycznia 2018 r. do [...] grudnia 2018 r. - w wymiarze 3 godzin dziennie w dni robocze i 2 godziny w dni świąteczne (pkt 1 sentencji), ustalając odpłatność za 1 godzinę świadczonych usług w wysokości 3,52 zł (pkt 2). Materialnoprawną przesłankę wydania zaskarżonej decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tj.Dz. U z 2017r., poz. 1769 ze zm. Zasady i cele pomocy społecznej ujęte zostały w art. 3 ustawy o pomocy społecznej. Jak wynika zatem z ust. 1 wskazanego artykułu, pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Zadaniem pomocy społecznej jest zapobieganie sytuacjom, o których mowa w art. 2 ust. 1, przez podejmowanie działań zmierzających do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem (ust. 2). Rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy (ust. 3). Potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej (ust. 4). Jak wynika z wniosku skarżącej o przyznanie pomocy społecznej z dnia [...] grudnia 2017r., skarżąca ubiegała się o przyznanie od [...] stycznia 2018 r. do [...] grudnia 2018 r. pomocy w postaci usług opiekuńczych w wymiarze 3 godzin dziennie od poniedziałku do piątku oraz 2 godzin w soboty i niedziele. Zgodnie z art. 50 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej osobie samotnej, która z powodu wieku, choroby lub innych przyczyn wymaga pomocy innych osób, a jest jej pozbawiona, przysługuje pomoc w formie usług opiekuńczych lub specjalistycznych usług opiekuńczych. Usługi opiekuńcze – jak stanowi art. 50 ust. 3 ustawy – obejmują pomoc w zaspokajaniu codziennych potrzeb życiowych, opiekę higieniczną, zaleconą przez lekarza pielęgnację oraz, w miarę możliwości, zapewnienie kontaktów z otoczeniem. Z przytoczonego art. 50 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej wynika, że przyznanie specjalistycznych usług opiekuńczych ma charakter obligatoryjny, co oznacza, że usługi te muszą być przyznane w przypadku spełnienia ustawowych przesłanek. Zgodnie natomiast z art. 50 ust. 6 ustawy Rada Gminy określa, w drodze uchwały, szczegółowe warunki przyznawania i odpłatności za usługi opiekuńcze i specjalistyczne usługi opiekuńcze, z wyłączeniem specjalistycznych usług opiekuńczych dla osób z zaburzeniami psychicznymi, oraz szczegółowe warunki częściowego lub całkowitego zwolnienia od opłat, jak również tryb ich pobierania. W sprawie niniejszej odpłatność za usługi zastała naliczona zgodnie z Uchwałą nr [...] Rady Miasta z dnia [...] czerwca 2011 r. w sprawie szczegółowych warunków przyznawania i odpłatności za usługi opiekuńcze i specjalistyczne usługi opiekuńcze, z wyłączeniem specjalistycznych usług opiekuńczych dla osób z zaburzeniami psychicznymi, szczegółowych warunków częściowego lub całkowitego zwolnienia od opłat, trybu ich pobierania oraz zasad zwrotu wydatków za usługi opiekuńcze i specjalistyczne usługi opiekuńcze (Dz. Urz. Woj. z [...]r., Nr [...], poz. [...]). Koszt jednej roboczogodziny – zgodnie z twierdzeniem Prezydenta zawartym w decyzji pierwszej instancji – wynosi aktualnie 17,60 zł, a różnicę pokrywa organ. Zgodnie z § 4 Uchwały nr [...], osoby korzystające z usług opiekuńczych i specjalistycznych usług opiekuńczych ponoszą odpłatność za 1 godzinę usług w zależności od posiadanego dochodu określonego w przepisach ustawy o pomocy społecznej, według tabeli stanowiącej załącznik do uchwały. W sprawie niniejszej przeprowadzony został wywiad środowiskowy na podstawie którego ustalono, że skarżąca mieszka sama i prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, jest osobą starszą i bardzo schorowaną, nie porusza się samodzielnie i wymaga pomocy w codziennym funkcjonowaniu. Dochód skarżącej z uwzględnieniem emerytury (860,94 zł), dodatku pielęgnacyjnego (209,59 zł), dodatku mieszkaniowego (201,60 zł – sierpień 2017 – styczeń 2018) oraz dodatku energetycznego (11,22 zł – lipiec 2017r – styczeń 2018), obliczono na 1.283,35 zł. Biorąc pod uwagę powyższe ustalenia wskazać należy, że skarżąca spełnia warunki uzyskania pomocy w zaspokajaniu codziennych potrzeb życiowych, co nie jest sporne w niniejszym postępowaniu, bowiem skarżąca uzyskała pomoc zgodnie z wnioskiem. Spór w przedmiotowej sprawie sprowadzał się natomiast do kwestii ustalenia odpłatności za jedną godzinę świadczonych usług. Przechodząc do analizy zaskarżonej w niniejszej sprawie decyzji, wskazać należy, że decyzja ta nie dotyczy w ogóle sprawy skarżącego, a innego beneficjenta. Wskazują na to bezpośrednio fragmenty decyzji: "Z uwagi na wydatki, jakie ponosi Pan G. L., związane z utrzymaniem mieszkania oraz zakupem leków, zmniejszono kwotę odpłatności z 12,00 zł na 3,00 zł.", "Od niniejszej decyzji odwołał się Pan G. L., zachowując ustawowy termin. Skarżący zwrócił się z prośbą o obniżenie stawki odpłatności za 1 godzinę usług opiekuńczych, powołując się na swą trudną sytuację materialną. Emerytura plus dodatek pielęgnacyjny odwołującego wynoszą 1.376,17zł.", "Należy wyjaśnić Panu G. L., że decyzja w przedmiocie zmniejszenia odpłatności za godzinę świadczonych usług opiekuńczych jest wydawana w ramach tzw. uznania administracyjnego.", "Z akt sprawy wynika, że Pan G. L. jest osobą chorą i wymagającą opieki. Prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Aktualna łączna wysokość Jego dochodu wynosi 1.376,17zł. Kryterium ustawowo-dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej wynosi 542,00zł. Kolegium stoi na stanowisku, że sytuacja materialna i zdrowotna uzasadnia obciążenie Pana G. L. znacznie zmniejszoną stawką 3.00 zł za świadczone usługi opiekuńcze." Powyższy błąd wskazuje na to, że sprawozdawca w niniejszej sprawie administracyjnej w postępowaniu odwoławczym, rozpoznając sprawę skarżącej, albo sporządzał uzasadnienie na uzasadnieniu już istniejącym, albo przekleił fragment rozważań z innego uzasadnienia, nie przeczytawszy go następnie i nie dokonawszy weryfikacji kluczowych informacji, takich jak dane beneficjentki czy osiągany przez nią dochód. Zwrócić uwagę należy, że dochód osoby błędnie przywołanej w uzasadnieniu skarżonej decyzji i dochód skarżącej różnią się, skarżąca ma dochód nieco niższy niż G. L. (dochód skarżącej: 1.283,35, dochód G. L.: 1.376,17zł), kwota natomiast odpłatności, do ponoszenia której zobowiązana została skarżąca jest kwotą wyższą, niż kwota orzeczona względem G. L. (3,52 w przypadku skarżącej i 3,00 w przypadku G. L.). W skali miesiąca suma poniesionych kosztów w obu tych przypadkach może różnić się o ok. 50 zł. Powyższą okoliczność, stanowiącą błąd polegający na zamieszczeniu w treści decyzji danych zupełnie innej osoby, wyraźnie tę osobę identyfikujących, traktować należy, jako poważne naruszenie przepisów postępowania administracyjnego – art. 7, art. 8, art. 77, art. 107 § 1 kpa – które skutkować musiało uchyleniem zaskarżonej decyzji. W aktach sprawy znajduje się ponadto postanowieniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...] lutego 2017r. nr [...], wydane na podstawie art. 113 § 1 i § 3, art. 123 § 1, art. 124 § 1 i 2 kpa, mocą którego SKO z urzędu sprostowało oczywistą omyłkę w decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 5 lutego 2018 r., znak: [...] w ten sposób, że: na stronie 1 decyzji w wierszu 38 zamiast: "Pan G. L." winno być: "Pani K. A." oraz na stronie 2 decyzji w wierszu 1, 11, 12, 28 i 33 jest "Pan G. L." być "Pani K. A.". Zgodnie z treścią art. 113 § 1 kpa, stanowiącego m.in. podstawę prawną ww. postanowienia o sprostowaniu, organ administracji publicznej może z urzędu lub na żądanie strony prostować w drodze postanowienia błędy pisarskie i rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki w wydanych przez ten organ decyzjach. Błędy pisarskie i rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki, o których mowa w cytowanym przepisie oznaczają ewidentne, ale niezamierzone błędne użycie wyrażenia lub zwrotu, literówkę, złą pisownię, opuszczenie wyrazu czy też litery, błąd w działaniu matematycznym – przy czym każdy z tych błędów musi cechować się oczywistością, a poprawienie ich jest jedynie kwestia formalną, nie zmieniającą treści decyzji. Sprostowanie nie może powodować zmiany stanu faktycznego przedstawionego w decyzji na stan, który nie odpowiada zgromadzonemu w sprawie materiałowi dowodowemu. Nie można także uzupełniać stanu faktycznego, zmieniać wcześniejszych ustaleń i nadawać im znaczenia innego niż przed sprostowaniem (wyrok NSA z 24 września 2009 r., II OSK 1439/08). W sprawie niniejszej wskazać należy, ze zmiana zawartej w decyzji danej takiej, jak nazwisko nie może zostać dokonana w drodze sprostowania. Niedopuszczalne jest działanie organu polegające na prostowaniu danych błędnie umieszczonych w treści decyzji, wskutek niedochowania należytej staranności przy sporządzaniu uzasadnienia, poprzez zastępowanie ich innymi danymi. Błąd dokonany przez organ w żaden sposób nie cechuje się oczywistością, jego prostowanie jest zatem wykluczone. Wskazać ponadto należy, że sprostowane zostało jedynie nazwisko natomiast w zaskarżonej decyzji ostały się dane dotyczące dochodu czy kwoty orzeczonej do zapłaty za jedną godzinę opieki, które co już zostało dostrzeżone, różnią się w obu przypadkach. Wskazać należy również, że z uwagi na błąd w treści decyzji, Sąd nie analizuje sprawy pod jej kątem merytorycznym i nie przesądza słuszności podjętego przez organ rozstrzygnięcia. Sprawa wrócić musi do organu odwoławczego celem ponownego wydania decyzji drugiej instancji z uwzględnieniem poczynionych przez Sąd uwag i zaleceń. W związku z powyższym, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., Sąd orzekł, jak w sentencji wyroku.