II SA/Bd 389/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Renata Owczarzak (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Grażyna Malinowska – Wasik Sędzia WSA Anna Klotz Protokolant Justyna Straka po rozpoznaniu w II Wydziale na rozprawie w dniu 27 listopada 2007r. sprawy skargi A.Z. na decyzję [...] Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w [...] z dnia [...] marca 2007r. Nr [...] w przedmiocie zmiany decyzji w sprawie przyznania uprawnień kombatanckich oddala skargę. II SA/Bd 389/07 UZASADNIENIE Zaskarżoną decyzją z dnia [...] Nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] Nr [...] odmawiającą uchylenia własnej decyzji z dnia [...] Nr [...] oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] o odmowie przyznania A. Z. uprawnień kombatanckich. W uzasadnieniu wskazano, iż jednym ze sposobów wzruszenia decyzji ostatecznej jest wniosek w trybie art.154 § 1 K.p.a. o uchylenie lub zmianę decyzji ostatecznej. Strona złożyła taki wniosek. W ocenie organu żądanie ponownego rozpatrzenia sprawy w przedmiocie przyznania uprawnień kombatanckich nie zasługiwało na uwzględnienie. Skarżący wnosząc o ponowne rozpatrzenie sprawy nie przedstawił nowych dowodów oraz jakichkolwiek okoliczności przemawiającej za wzruszeniem decyzji ostatecznej w oparciu o kryterium interesu społecznego lub słusznego interesu strony. Organ zwrócił uwagę, że odstąpienie od zasady trwałości decyzji administracyjnej może nastąpić tylko wyjątkowo w przypadku zaistnienia określonej sytuacji prawnej. Weryfikacja decyzji ostatecznej oparta na przesłankach zawartych w art. 154 kpa wymaga ustalenia czy za zmianą decyzji przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony. Przedmiotem prowadzonego w tym trybie postępowania nie jest merytoryczne rozstrzygniecie sprawy. Kierownik stwierdził, że dotychczas zebrany w sprawie materiał dowodowy nie pozwalał na uznanie, że strona poprzez pobyt w obozie w Ż. na Litwie podlegała represjom określonym w ustawie z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 2002 r. 42, poz. 371 ze zm.). Takie stanowisko organu podzielił Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w G. w wyroku z dnia 17 kwietnia 2003 r. sygn. akt II SA/Gd 414/01. Oddalając skargę na decyzję organu orzekającego o odmowie przyznania uprawnień kombatanckich z dnia [...] Nr [...] Sąd wskazał na brak w aktach sprawy dokumentów potwierdzających deportację skarżącego w głąb ZSRR. Również pobyt w obozie w Ż. na Litwie nie stanowił tytułu do przyznania uprawnień kombatanckich, a pisma IPN Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu nie potwierdziły, że obóz znajdował się pod nadzorem NKWD. Rozstrzygając sprawę w trybie art. 154 kpa organ podkreślił, że wprawdzie przepisy postępowania administracyjnego nie definiują pojęcia "słuszny interes strony", to jednak "słuszny interes" nie może prowadzić do obchodzenia innych przepisów prawa, w rozpoznawanej sprawie art. 1-4 ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego. Organ administracji publicznej jest związany przepisami powszechnie obowiązującego prawa, zatem naruszanie, bagatelizowanie czy omijanie przepisów w celu zadośćuczynienia przekonania zainteresowanego o słuszności jego interesu nie zasługuje na uwzględnienie. Organ uznał, że skarżący wnosząc o ponowne rozpatrzenie sprawy nie przedstawił jakichkolwiek okoliczności, pozwalających na wzruszenie decyzji ostatecznej o odmowie przyznania uprawnień kombatanckich z powodu naruszenia słusznego interesu strony. W skardze na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] skarżący zarzucił, że wzruszenie decyzji na podstawie art. 154 § 1 kpa nie może być traktowane jako postępowanie nadzwyczajne. Zasadnicze znaczenie ma słuszny interes strony. Skarżący stwierdził, iż jako pokrzywdzony, który podlegał represjom w okresie II wojny światowej spełnia wymogi do uzyskania uprawnień wynikających z ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach. Zdaniem skarżącego organ nie wziął pod uwagę orzecznictwa Komisji Prokuratorskiej IPN do ścigania zbrodni wojennych i przyznającej skarżącemu statusu pokrzywdzonego. Skarżący zażądał przeprowadzenia dowodów na wykazanie słuszności twierdzenia, że obóz w Ż. znajdował się pod nadzorem NKWD. Świadczą o tym: opinia historyka IPN, Specjalne Akta Archiwum Tajnych Akt Litwy, oraz Podręcznik Akademicki Historii Administracji. Jego żądanie wymaga nadto uwzględnienia pism: Naczelnej Dyrekcji Archiwów Państwowych z dnia [...], "Fundacji Ośrodka Karta" z dnia [...], Zarządu Głównego PCK w Warszawie z dnia [...], wskazujących na zniszczenie dokumentów. W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu obu decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna, gdyż rozstrzygając sprawę dotyczącą uchylenia lub zmiany ostatecznej decyzji organ nie dopuścił się naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Zakres właściwości Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego określa art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), który w § 2 stanowi, iż Sąd sprawuje kontrolę zaskarżonych rozstrzygnięć pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Oznacza to, że rozpatrując skargę na decyzję, wydaną w postępowaniu o uchylenie lub zmianę określonej decyzji ostatecznej, Sąd bada prawidłowość postępowania administracyjnego w zakresie ustalenia występowania określonych przesłanek, a następnie czy ocena właściwego organu administracji odnośnie do skutków ustalonego stanu faktycznego jest zgodna z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego. Zawarte w art. 154 § 1 kpa przesłanki zastosowania nadzwyczajnego trybu postępowania jakim jest uchylenie lub zmiana ostatecznej decyzji administracyjnej zostały ściśle określone. Nie są one oparte na dowolnym uznaniu administracyjnym. Uchylenie lub zmiana decyzji ostatecznej jest wyjątkiem od ogólnej zasady trwałości decyzji ostatecznych konstytuowanej przez art. 16 § 1 kpa. Z tego też powodu wykładnia tych przesłanek winna pozostawać w zgodzie z obowiązującym porządkiem prawnym. Zgodnie z art. 154 § 1 K.p.a. decyzja ostateczna, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, może być w każdym czasie uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, lub przez organ wyższego stopnia, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Przepis ten dopuszcza możliwość uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej przez organ, który ja wydał, lub przez organ wyższego stopnia, warunkując ją wystąpieniem interesu społecznego lub słusznego interesu strony, w sprawie w której na mocy decyzji ostatecznej żadna ze stron nie nabyła prawa. Wykładnia gramatyczna i celowościowa tego przepisu prowadzi do jednoznacznego wniosku, że zastosowanie art.154 K.p.a. uwarunkowane jest równoczesnym spełnieniem dwóch przesłanek tj. brakiem nabycia przez stronę prawa na mocy decyzji oraz wystąpieniem interesu społecznego lub słusznego interesu stron. W rozpatrywanej sprawie zarzucono wydanie pierwotnej decyzji z wadliwą oceną niektórych dowodów. Zakres przedmiotowy nadzwyczajnego postępowania w sprawie uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej ograniczony jest do badania formalnych przesłanek warunkujących zastosowanie tej instytucji. Nie sposób więc uznać zarzutów skarżącego odnoszących się do kwestii oceny dowodów i merytorycznego rozpoznania sprawy za zasadne. Podnoszone przez skarżącego naruszenie prawa w sposobie ustalenia stanu faktycznego odnośnie do spełnienia przesłanek do nabycia uprawnień kombatanckich stanowi kwestię stricte merytoryczną, podlegającą ustaleniu w jurysdykcyjnym postępowaniu administracyjnym, co też miało miejsce. Uzyskano przy tym walor ostateczności decyzji Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] Nr [...]. Decyzja ta była też przedmiotem kontroli sądowej. Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w G. w wyroku z dnia 17 kwietnia 2003 r. sygn. akt II SA/Gd 414/01 oddalił skargę na wskazaną decyzję. Dla rozpoznania niniejszej sprawy zasadnicze znaczenie ma ustalenie czy wystąpił słuszny interes strony pozwalający na wzruszenie decyzji o odmowie przyznania uprawnień kombatanckich. Ocena interesu strony może odbywać się tylko w granicach obowiązującego prawa, eliminując możliwość formułowania ocen sprzecznych z prawem i jego wykładnią zawartą w uzasadnieniu wydanego już wyroku. Obóz w Ż., nie został wykazany w Rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 20 września 2001 r. w sprawie określenia miejsc odosobnienia, w których były osadzone osoby narodowości polskiej lub obywatele polscy innych narodowości (Dz. U. Nr 106 z 2001 r., poz. 1154). Z tego względu brak było podstawy prawnej do przyznania uprawnień kombatanckich z racji represji w rozumieniu ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 2002 r. Nr 42, poz.371 ze zm). Obóz w Ż. nie był też obozem podległym NKWD w latach 1940-1941. To ustalenie i ten stan prawny nie uległy zmianie. Dążenie zatem do odmiennej oceny z uwagi na silne poczucie krzywdy jest niedopuszczalne. Samo subiektywne poczucie krzywdy żywione przez skarżącego, które jakkolwiek zrozumiałe z punktu widzenia trudnych i z całą pewnością bolesnych doświadczeń z okresu II wojny światowej oraz rozczarowanie i żal wobec stanowiska administracji, nie może być traktowane jako słuszny interes strony w rozumieniu przepisu art.154 § 1 kpa (por. wyrok WSA w Warszawie z 12 czerwca 2006 r. sygn. akt V SA/Wa 309/06 LEX 221939). Wobec powyższych ustaleń Wojewódzki Sąd Administracyjny w B. uznając, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, na mocy art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.