II SA/Bd 39/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Joanna Brzezińska po rozpoznaniu w dniu 7 kwietnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku P. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] listopada 2014 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego postanawia 1) ustanowić adwokata, 2) oddalić wniosek skarżącego w pozostałym zakresie. Pismem z dnia 8 grudnia 2014 r. P. S. – dalej skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] listopada 2014r., nr [...] w przedmiocie umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego wraz z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Z przedłożonego na wezwanie wniosku (formularza PPF) wynika, że skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną. Utrzymują się ze świadczenia rentowego, dodatku mieszkaniowego oraz dodatku pielęgnacyjnego w łącznej wysokości [...] zł miesięcznie. Ponadto skarżący oświadczył, że nie posiada żadnego majątku, oszczędności oraz przedmiotów wartościowych. Posiada natomiast zadłużenie wobec funduszu alimentacyjnego. Skarżący legitymuje się ponadto orzeczeniem z dnia [...] stycznia 2014 r. o znacznym stopniu niepełnosprawności. Postanowieniem z dnia 26 lutego 2015 r. referendarz sądowy przyznał skarżącemu prawo pomocy w części ustanowienia adwokata, a w pozostałym zakresie oddalił wniosek. W uzasadnieniu referendarz sądowy wskazał, że skarżący wniósł skargę na decyzję w przedmiocie umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego i art. 239 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) przewiduje ustawowe zwolnienie od obowiązku uiszczania kosztów sądowych w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej. W dniu 18 marca 2015 r. P. S. wniósł sprzeciw od ww. postanowienia referendarza sądowego podnosząc, że sytuacja materialna jego rodziny jest bardzo ciężka, jest osobą niepełnosprawną legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, bezrobotną i w związku z tym powinien zostać zwolniony od konieczności ponoszenia kosztów sądowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, co następuje: Na wstępie wskazania wymaga, że - stosownie do treści art. 259 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a. od postanowień referendarza sądowego strona może wnieść do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego sprzeciw w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia postanowienia. Zgodnie zaś z przepisem art. 260 P.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Jak zatem wynika z powyższych przepisów, wniesienie w ustawowym siedmiodniowym terminie prawidłowo sporządzonego sprzeciwu wywołuje ten skutek, że orzeczenie referendarza sądowego w zakresie prawa pomocy traci moc, zaś sprawa podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym w składzie jednego sędziego (art. 16 § 2 p.p.s.a.). Sprawa zainicjowana wnioskiem o przyznanie prawa pomocy jest rozpoznawana ponownie od początku w świetle przesłanek, o których mowa w art. 246 p.p.s.a. W niniejszej sprawie przedmiotem skargi jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] listopada 2014r., nr [...] w przedmiocie umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. W toku tej sprawy skarżący złożył wniosek o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Rozpatrując wniosek skarżącego, w pierwszej kolejności wskazać należy, że zgodnie z przepisem art. 239 pkt 1 lit. "a" p.p.s.a., nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona, która skarży działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej. W związku z tym, że sprawa ze skargi P. S. dotyczy umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego, mieści się ona w ramach ustawowego zwolnienia. Oznacza to, że skarżący z mocy prawa jest zwolniony od obowiązku ponoszenia kosztów niniejszego postępowania, zarówno przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Bydgoszczy, jak i Naczelnym Sądem Administracyjnym. W konsekwencji - z uwagi na brak w ustawie p.p.s.a. normy prawnej pozwalającej umorzyć bezprzedmiotowe postępowanie dotyczące wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych w sytuacji zwolnienia obowiązującego z mocy ustawy - wniosek skarżącego w części dotyczącej zwolnienia od kosztów sądowych podlega oddaleniu. Dalej wskazać należy, że stosownie do treści art. 262 p.p.s.a., do stron korzystających z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych odpowiednie zastosowanie mają przepisy o przyznaniu prawa pomocy, w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego na zasadach prawa pomocy. Zasadne jest zatem rozpatrzenie wniosku skarżącego o ustanowienie zawodowego pełnomocnika w oparciu o regulację zawartą w przepisie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., który stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, wówczas gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Podnieść również należy, że - co do zasady - strona jest zobowiązana do ponoszenia kosztów związanych z jej udziałem w sprawie. Prawo pomocy jako instytucja o charakterze wyjątkowym powinno być, zatem stosowane jedynie wtedy, gdy strona istotnie nie posiada żadnych możliwości finansowych pozwalających na uiszczenie opłat sądowych, pokrycie wydatków, czy opłacenie zastępstwa procesowego. Ponadto ciężar dowodu, co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie prawa pomocy, zaś Sąd poddaje ocenie wszystkie przedłożone dowody, w tym także oświadczenia strony. Mając powyższe na uwadze, należy stwierdzić, że rozpoznawany wniosek o ustanowienie adwokata zasługuje na uwzględnienie, gdyż ocena okoliczności, które wynikają z tego wniosku złożonego przez stronę wraz ze sprzeciwem, pozwala na przyjęcie, że skarżący spełnia przesłanki określone w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną. Utrzymują się ze świadczenia rentowego, dodatku mieszkaniowego oraz dodatku pielęgnacyjnego w łącznej wysokości [...] zł miesięcznie. Ponadto skarżący oświadczył, że nie posiada żadnego majątku, oszczędności oraz przedmiotów wartościowych. Posiada natomiast zadłużenie wobec funduszu alimentacyjnego. Skarżący legitymuje się ponadto orzeczeniem z dnia [...] stycznia 2014 r. o znacznym stopniu niepełnosprawności. W tej sytuacji Sąd uznał, że strona wykazała, iż nie jest w stanie samodzielnie ponieść kosztów wynagrodzenia pełnomocnika procesowego. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 239 pkt 1 lit. "a" oraz art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 262 P.p.s.a., postanowiono jak na wstępie.