II SA/Bd 390/18
WyrokWSA w Bydgoszczy2018-07-24
Skład orzekający: Leszek Tyliński, Renata Owczarzak, Joanna Janiszewska – Ziołek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy odmowa zawarcia kolejnego kontraktu na pełnienie zawodowej służby wojskowej, oparta na zdarzeniach z życia prywatnego żołnierza, które nie zostały jednoznacznie potwierdzone i zostały wycofane przez zgłaszającą je osobę, jest zgodna z prawem, zwłaszcza gdy żołnierz posiadał pozytywne kwalifikacje i został uznany za zdolnego do służby przez komisję lekarską?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, uznając, że organy administracji przekroczyły granice uznania administracyjnego, opierając się na wątpliwych dowodach z życia prywatnego żołnierza, które nie zostały rzetelnie zweryfikowane i zostały wycofane przez zgłaszającą je osobę. Brak jest wystarczających dowodów na to, że zdarzenia te miały miejsce i miały negatywny wpływ na postawę podwładnych, co dyskredytowałoby żołnierza jako osobę o nieposzlakowanej opinii. Organy nie wykazały również, że odmowa zawarcia kontraktu była uzasadniona potrzebami Sił Zbrojnych.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odmowy zawarcia kolejnego kontraktu na pełnienie zawodowej służby wojskowej ze st. kpr. rez. T. M. przez Komendanta 3[...] B. L. Decyzja ta została utrzymana w mocy przez Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego. Organ I instancji odmówił zawarcia kontraktu, opierając się głównie na zdarzeniach z życia prywatnego żołnierza z przełomu 2016 i 2017 roku, które miały polegać na nadużywaniu alkoholu, próbach samobójczych i hazardzie, co miało mieć demoralizujący wpływ na podwładnych. Żołnierz zaskarżył decyzję, podnosząc zarzuty naruszenia przepisów proceduralnych i materialnych, w tym zarzut opierania się na wadliwie zebranym materiale dowodowym i tendencyjnym postępowaniu organów. Sąd administracyjny uznał skargę za uzasadnioną.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Komendanta 3[...] B. L.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Leszek Tyliński Sędziowie sędzia WSA Renata Owczarzak (spr.) sędzia WSA Joanna Janiszewska – Ziołek Protokolant starszy sekretarz sądowy Dominika Znaniecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 lipca 2018 r. sprawy ze skargi T. M. na decyzję Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego z dnia [...] stycznia 2018 r. nr [...] w przedmiocie zawarcia kontraktu na pełnienie zawodowej służy wojskowej uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Komendanta 3[...] B. L. w K. z dnia [...] października 2017 r. nr [...]
Decyzją Nr [...]90 Komendanta [...] R. B. L. z dnia [...] października 2017 r., na podstawie art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2016 r., poz. 23, z późn. zm., j.t.) w zw. z art. 16 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz. 935) oraz art. 2, art. 6 ust. 2 pkt 2, art. 9 ust. 2, art. 14 ust. 1, art. 15 ust. 1 i 3 w zw. z art. 44 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz.U. z 2016 r., poz. 1726, j.t.) w zw. z § 15 ust. 2 zd. 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 9 marca 2010 r. w sprawie powoływania do zawodowej służby wojskowej (Dz.U. z 2015 r., poz. 1299, t.j.) odmówiono zawarcia ze st. kpr. rez. T. M. kolejnego kontraktu na pełnienie zawodowej służby wojskowej.
W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że st. kpr. rez. T. M. pełnił zawodową służbę wojskową w [...] kompanii regulacji ruchu (dalej: "[...] krr") [...] [...] B. L. (dalej "[...] RB Log") od [...] listopada 2012 r. do [...] maja 2017 r., ostatnio na stanowisku służbowym dowódcy drużyny, w drużynie regulacji ruchu plutonu regulacji ruchu na podstawie kontraktu na pełnienie służby terminowej nr [...], zawartego w dniu [...] maja 2014 r. na okres trzech lat, tj. od [...] maja 2014 r. do [...] maja 2017 r.
Dnia [...] lutego 2017 r. st. kpr. rez. T. M. złożył wniosek o zawarcie kolejnego kontraktu na pełnienie zawodowej służby wojskowej.
W uzasadnieniu żołnierz wskazał, że w czasie obowiązywania ww. kontraktu potwierdził swoje kwalifikacje uzyskując III klasę specjalisty wojskowego. Ponadto, uczestniczył w kursie specjalistycznym - szkolenie operatorów radiostacji typu AN/PRC (2015 r.), ukończył kurs języka angielskiego poziom I zgodnie z porozumieniem STANAG 6001 oraz kurs SERE poziom "A" (2016 r.). Żołnierz wskazał także, iż brał udział w zabezpieczeniu "Światowych Dni Młodzieży" oraz szkoleniu żołnierzy rezerwy w podległych [...] RBLog jednostkach.
Wniosek żołnierza o zawarcie kolejnego kontraktu na pełnienie zawodowej służby wojskowej poparł opinią z dnia [...] lutego 2017 r., pełniący obowiązki dowódcy plutonu plut. M. S.. W uzasadnieniu wskazał, że żołnierz wykazuje zaangażowanie na zajmowanym stanowisku, dba o powierzone mienie i sprzęt wojskowy oraz osiąga dobre wyniki w szkoleniu.
Odmienne stanowisko w przedmiocie wniosku o zawarcie kolejnego kontraktu na pełnienie zawodowej służby wojskowej przedstawił dowódca 3 krr por. G. K. w swojej opinii z dnia [...] lutego 2017 r. wskazując, iż po podpisaniu poprzedniego kontraktu żołnierz nie przystąpił do sprawdzianu sprawności fizycznej przedstawiając zwolnienie lekarskie. Następnie, w listopadzie tego samego roku uległ wypadkowi (w związku ze służbą wojskową), który spowodował jego długą absencję chorobową oraz niemożliwość przystąpienia do egzaminu sprawności fizycznej. Żołnierz od grudnia 2014 r. do lipca 2015 r. przebywał (łącznie 139 dni) na zwolnieniach lekarskich.
Dowódca [...] krr wskazał także, że pod koniec 2016 r. i w pierwszym dniu 2017 r. miały miejsce dwa zdarzenia z udziałem żołnierza, zakończone interwencją patrolu P. i pobytem żołnierza na oddziale psychiatrycznym.
Na skutek wskazanych powyżej wydarzeń żołnierz został odsunięty od pracy z bronią i skierowany w dniu [...] stycznia 2017 r. do RWKL w L. celem określenia zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej. RWKL orzekła, że żołnierz jest zdolny do pełnienia zawodowej służby wojskowej pomimo rozpoznania schorzeń z § 72 pkt 1 (używanie szkodliwe alkoholu lub innych substancji psychoaktywnych w okresie kontrolowanej abstynencji), § 77 pkt 5 (następstwa przebytych urazów stawów bez zniekształceń) i § 13 pkt 1 (ostrość wzroku jednego oka lub obojga oczu mniejsza niż 0,8 ale nie mniejsza niż 0,5 bez korekcji szkłami). Dowódca [...] krr wskazał ponadto, iż "zachowanie żołnierza ma demoralizujący wpływ na innych żołnierzy pododdziału i wpływa na negatywne postrzeganie wojska przez środowisko cywilne".
Negatywną opinię w przedmiocie wniosku wyraził także pomocnik Komendanta [...] RBLog. Zdaniem pomocnika ds. podoficerów, zachowanie strony z przełomu 2016 i 2017 r. spowodowało utratę zaufania wśród żołnierzy [...] krr oraz zniszczyło jego autorytet wśród podwładnych. W jego opinii dalsze zajmowanie przez żołnierza stanowiska dowódcy drużyny nie zapewnia pełnej realizacji podstawowej roli dowódcy jaką jest kształtowanie morale i dyscypliny wojskowej własną postawą.
Rozkazem personalnym nr [...] z dnia [...] kwietnia 2017 r. Komendant [...] RBLog odmówił żołnierzowi zawarcia kolejnego kontraktu na pełnienie zawodowej służby wojskowej.
W dniu [...] maja 2017 r. strona wniosła odwołanie od powyższego rozkazu do Szefa I. W. S. Z. za pośrednictwem Komendanta [...] RBLog.
Tego samego dnia, M. M. - żona żołnierza złożyła oświadczenie, które zostało dołączone przez żołnierza do odwołania, że w okresie od grudnia 2016 r. do lutego 2017 r. podejmowała działania w celu zdyskredytowania swojego męża, które polegały m.in. na bezpodstawnym wzywaniu P. i oskarżaniu męża o próby samobójcze. M. M. wskazała, iż jej mąż nigdy nie powziął takiego zamiaru ani nie nosił się z takim zamiarem. W jej ocenie, jej działaniem kierowała chęć doprowadzenia do stworzenia sytuacji niekorzystnej dla męża podczas przyszłego postępowania o rozwiązanie małżeństwa z winy męża.
Z dniem [...] maja 2017 r. T. M. został z mocy prawa zwolniony z zawodowej służby wojskowej, wskutek upływu terminu określonego w kontrakcie.
Decyzją nr [...] Szefa I. W. S. Z. z dnia [...] maja 2017 r. uchylono zaskarżony rozkaz i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji.
Decyzją nr [...] z dnia [...] lipca 2017 r. organ I instancji umorzył postępowanie w sprawie wniosku żołnierza o zawarcie kolejnego kontraktu na pełnienie zawodowej służby wojskowej.
Od decyzji nr [...] Komendanta [...] RBLog strona złożyła odwołanie.
Decyzją nr [...]12 z dnia 26 września Szef I. W. S. Z. uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że w przedmiotowej sprawie zachodzi konieczność rozpoznania sprawy co do istoty (meritum sprawy) a nie jej umorzenia.
Ponownie rozpoznając sprawę, decyzją Nr [...]90 Komendanta 3 [...] B. L. z dnia [...] października 2017 r. odmówiono zawarcia ze st. kpr. rez. T. M. kolejnego kontraktu na pełnienie zawodowej służby wojskowej.
Organ I instancji stwierdził, że wniosek T. M. o zawarcie kolejnego kontraktu na pełnienie zawodowej służby wojskowej nie zasługuje na uwzględnienie.
W uzasadnieniu Organ podkreślił, iż decyzja o zawarciu kolejnego kontraktu ma charakter uznaniowy.
Problematykę zawierania z żołnierzem zawodowym, pełniącym służbę kontraktową, kolejnego kontraktu reguluje z art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (dalej "ustawa pragmatyczna"), zgodnie z którym żołnierz służby kontraktowej, najpóźniej na trzy miesiące przed dniem upływu okresu, na jaki został zawarty kontrakt, może wystąpić z wnioskiem o zawarcie kolejnego kontraktu. Warunkiem zawarcia kolejnego kontraktu z żołnierzem jest posiadanie przez niego ogólnej oceny co najmniej dobrej w ostatniej opinii służbowej.
Jak wskazał organ, przy ocenie dopuszczalności zawarcia kolejnego kontraktu nie może on pominąć przepisów prawa determinujących możliwość pełnienia zawodowej służby wojskowej, w szczególności art. 2 ustawy pragmatycznej, który stanowi, że żołnierzem zawodowym może być osoba posiadająca obywatelstwo polskie, o nieposzlakowanej opinii, której wierność dla Rzeczypospolitej Polskiej nie budzi wątpliwości, posiadająca odpowiednie kwalifikacje oraz zdolność fizyczną i psychiczną do pełnienia zawodowej służby wojskowej.
Dla uznania czy dana osoba spełnia przesłanki z art. 2 ustawy pragmatycznej istotna jest kumulatywna ocena przebiegu służby oraz życia prywatnego, pozwalająca na stwierdzenie, czy dana osoba daje rękojmię należytego wykonywania obowiązków służbowych żołnierza zawodowego.
Innym przepisem limitującym dopuszczalność zawarcia kolejnego kontraktu jest art. 9 ust. 2 ustawy pragmatycznej, zgodnie z którym powołanie do zawodowej służby wojskowej może nastąpić, jeżeli przemawiają za tym potrzeby Sił Zbrojnych. Termin ten zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy pragmatycznej oznacza m.in. celowość powołania do zawodowej służby wojskowej.
Wniosek Strony o zawarcie kolejnego kontraktu został złożony w dniu [...] lutego 2017 r. t.j. z zachowaniem terminu określonego w art. 15 ust. 1 ustawy pragmatycznej, co uzasadnia jego merytoryczne rozpoznanie.
Zdaniem organu I instancji, żołnierz nie spełnia przesłanek koniecznych do powołania do zawodowej służby wojskowej zawartych w art. 2 ustawy pragmatycznej, jakimi są nieposzlakowana opinia oraz zdolność psychiczna do pełnienia zawodowej służby wojskowej.
Organ odwołał się do notatek policji w związku z przeprowadzonymi interwencjami. Jak wskazał organ, analizując kwestię samej możliwości zajścia zdarzeń opisanych w notatkach urzędowych funkcjonariuszy Policji przeanalizował on w całości dowody dostarczone przez stronę, zwłaszcza oświadczenie M. M. z dnia [...] maja 2017 r., w którym to stwierdza, iż w okresie od grudnia 2016 r. do lutego 2017 r. podejmowała działania w celu zdyskredytowania męża, polegające m.in. na bezpodstawnym wzywaniu P. i oskarżaniu męża o próby samobójcze. W ocenie organu, oświadczenie p. M. M. nie jest spójne z notatkami urzędowymi Policji, gdzie funkcjonariusze wskazali, że zastali Stronę z paskiem holowniczym zawiązanym na szyi czy też ze sznurkiem w ręku, tj. sytuacjach, które bezpośrednio wskazują na to, że dana osoba może próbować popełnić samobójstwo.
Po przeanalizowaniu wszelkich okoliczności sprawy organ odmówił więc rzeczonemu dokumentowi mocy dowodowej.
Organ oddalił także wniosek dowodowy Strony o przesłuchanie M. M. na okoliczność niezasadności interwencji Policji oraz braku wzięcia przez organ pod uwagę wskazanego powyżej oświadczenia. W ocenie organu, informacje zawarte w notatkach funkcjonariuszy P. nie budzą wątpliwości, które mógłby rozwiać dowód z przesłuchania świadka M. M., ponieważ precyzyjnie opisują zachowanie żołnierza i dlatego też nie wymagają szerszych wyjaśnień w przedmiocie zasadności interwencji Policji.
Wydarzenia z udziałem żołnierza, potwierdzone notatkami funkcjonariuszy Policji, są zdaniem organu zdarzeniami mającymi istotne znaczenie dla oceny przydatności żołnierza do zawodowej służby wojskowej, ponieważ wzbudzają uzasadnioną wątpliwość, czy żołnierz daje rękojmię należytego pełnienia swoich obowiązków służbowych w sposób zdyscyplinowany.
Organ podkreślił, że zdarzenia z udziałem Strony miały charakter kwalifikowany, gdyż następowały po wcześniejszym spożyciu alkoholu. Z dokumentów zebranych w postępowaniu wynika wprost, że podczas każdej z interwencji u żołnierza wyczuwano woń alkoholu z ust a w jego pobliżu znajdowano butelkę po alkoholu.
RWKL w orzeczeniu rozpoznała u żołnierza uzależnienie od alkoholu lub innych substancji psychoaktywnych w okresie kontrolowanej abstynencji. Żołnierz przyznał się dowódcy [...] krr, że ma problemy z alkoholem już w rozmowie z dowódcą [...] krr w dniu [...] grudnia 2016 r. Wprawdzie samo spożywanie alkoholu przez osobę pełnoletnią nie jest nielegalne, jednakże związek pomiędzy spożywaniem przez żołnierza zawodowego alkoholu powiązany z następczymi interwencjami funkcjonariuszy Policji może mieć istotny wpływ na ocenę żołnierza oraz jego przydatności do pełnienia zawodowej służby wojskowej.
Zdarzenia z przełomu 2016 i 2017 r. miały miejsce w prywatnej sferze życia żołnierza, jednak jak wskazał organ, nie umniejsza to możliwości ich oceny tylko z tego powodu.
Jak sam żołnierz oświadczył w rozmowie z dowódcą [...] krr, zdarzenie z dnia [...] stycznia 2017 r. należy kwalifikować jako próbę samobójczą (zob. notatka dowódcy 3 krr z dnia [...] stycznia 2017r.)
Na wydarzenie z grudnia 2016 r. zareagowała [...] krr, zapewniając żołnierzowi bezpośrednią rozmowę z panią psycholog A. J., po której żołnierz zobowiązał się do naprawienia sytuacji.
Po drugim zdarzeniu, st. kpr. rezerwy trafił na oddział psychiatryczny do szpitala w N. D. gdzie przebywał do dnia [...] stycznia 2017 r.
Organ wskazał, że zobowiązanie żołnierza podjęte wobec dowódcy [...] krr do przemyślenia całej sytuacji, naprawienia problemów z alkoholem, już po trzech dniach okazały się niezrealizowane, pomimo tego, iż dowódca [...] krr poinformował go, że konsekwencją takich zachowań w przyszłości może być wszczęcie procedury cofnięcia mu poświadczenia bezpieczeństwa i wydalenie ze służby.
Wydarzenia te skłaniają organ I instancji do przekonania, że przełożeni żołnierza nie mogą być pewni, jak dany żołnierz zachowa się w jednostce wojskowej w przypadku podobnego bodźca emocjonalnego.
Stosownie do art. 3 ust. 2 zd. 2 ustawy pragmatycznej, służba wojskowa wymaga zdyscyplinowania, lojalności i poświęcenia. Od żołnierza zawodowego wymaga się nie tylko aby był zdyscyplinowany zewnętrznie, t.j. stosował się do rozkazów swoich przełożonych, stosował się do przepisów norm i reguł, ale wymaga się od niego także samodyscypliny, która polega między innymi na odpowiedzialności za własne czyny, determinacji w dążeniu do celu, dbaniu o stan własnego ciała i funkcji psychicznych, które mają służyć dla dobra Rzeczypospolitej Polskiej. Zachowania st. kpr. rez. T. M. z przełomu 2016 i 2017 r. stanowią naruszenie dyscypliny wewnętrznej, przez co istnieje podstawa do uznania, że żołnierz nie pełnił swojej służby w sposób zdyscyplinowany.
Żołnierz zawodowy ze względu na specyfikę służby i realizowanych zadań służbowych posiada dostęp do osobistej broni służbowej indywidualnej, a dowódca drużyny z racji nadzoru również do broni osobistej podwładnych. Ponadto, żołnierz wyznaczony na stanowisko dowódcy drużyny ma do spełnienia szczególną rolę w procesie wychowania żołnierzy/podwładnych. Praca dowódcy drużyny nad kształtowaniem dyscypliny, w tym samodyscypliny podwładnych, związana jest z oddziaływaniem na postawy i dyscyplinę żołnierzy, w szczególności przy pomocy przykładu osobistego. Spożywanie alkoholu, uprawianie hazardu (vide notatka służbowa por. G. K. z dnia [...] grudnia 2016 r., s. 2) oraz próby samobójcze nie świadczą jednak o dobrym przykładzie osobistym. W przypadku, gdy żołnierz podjął dwukrotnie, w krótkim odstępie czasu próby samobójcze, brak jest możliwości wyznaczenia żołnierza na stanowisko służbowe dowódcy drużyny, co za tym idzie, wyrażenia zgody na zawarcie kolejnego kontraktu w [...] RBLog.
W związku z powyższym, organ uznał, że żołnierz nie daje rękojmi należytego wykonywania obowiązków żołnierza zawodowego.
Zdaniem organu, wskutek wskazanych wydarzeń, została poszlakowana opinia żołnierza zawodowego. Klauzula generalna nieposzlakowanej opinii odwołuje się do odbioru zewnętrznego wizerunku danej osoby, zewnętrznych ocen i sądów o danej osobie, opartych na obserwacji jej dotychczasowych zachowań.
Z materiału dowodowego wynika, iż taka ocena została naruszona wyżej wymienionymi wydarzeniami. Potwierdzają to m.in. negatywna opinia dowódcy 3 krr do wniosku strony o zawarcie kolejnego kontraktu czy też negatywna opinia pomocnika Komendanta [...] RBLog ds. Podoficerów st. chor. szt. R. W. z dnia [...] kwietnia 2017 r., który uznał, iż zachowanie st. kpr. rez. T. M. z przełomu 2016 i 2017 r. spowodowało utratę zaufania wśród żołnierzy [...] krr oraz zniszczyło jego autorytet wśród podwładnych.
Organ wziął również pod uwagę opinie przemawiające na korzyść Strony, w tym opinię pełniącego obowiązki dowódcy plutonu plut. M. S..
Strona złożyła do protokołu z dnia [...] października 2017 r. wniosek o ustosunkowanie się przez organ I instancji do treści notatki G. K. z dnia [...] grudnia 2016 r. w odniesieniu do opinii dowódcy [...] krr z dnia [...] lutego 2017 r. Organ wskazał, iż te dokumenty zostały sporządzone w innych okolicznościach sprawy. Dnia [...] grudnia 2016 r. dowódca [...] krr nie mógł mieć wiedzy o próbie samobójczej z początku 2017 r. Natomiast w swej opinii do wniosku o zawarcie kolejnego kontraktu uwzględnił to zdarzenie, stąd też zmiana poglądu dowódcy [...] krr nie wzbudza wątpliwości Organu.
Organ I instancji oddalił wniosek dowodowy Strony o konfrontację strony z Pomocnikiem Komendanta 3 RBLog ds. Podoficerów na okoliczność treści wydanej przez niego opinii ponieważ jej treść nie budzi wątpliwości organu, zaś opiniujący w piśmie z dnia [...] lipca 2017 r. wskazał, że dokumentacja, o którą wnioskuje Strona znajduje się w aktach.
W odpowiedzi na wniosek żołnierza złożony do protokołu z dnia [...] października 2017 r. Organ wskazał, że informowanie przełożonych o problemach środowiska, przedstawianie wniosków, propozycji i opinii środowisk korpusu podoficerów zawodowych należą do kompetencji Pomocnika Komendanta [...] RBLog ds. podoficerów.
Żołnierz złożył do protokołu z dnia [...] października 2017 r. wniosek o ustosunkowanie się do okoliczności przemawiających za racją Strony. Organ I instancji uwzględnił te okoliczności na korzyść Strony stwierdzając jednak, że w odniesieniu do zdarzeń z przełomu 2016 i 2017 r. nie są one wystarczające do tego aby zawrzeć z żołnierzem kolejny kontrakt. Organ uznał też, że zawarcie kontraktu z żołnierzem nie spełnia przesłanki celowości. Jeśli nie ma możliwości wyznaczenia żołnierza na stanowisko służbowe drużyny, nie ma możliwości wyrażenia zgody na zawarcie kolejnego kontraktu. Zainteresowany nie ma też takiego roszczenia.
Od powyższej decyzji st. kpr. rez. T. M. wniósł odwołanie i zarzucił zaskarżonej decyzji:
-naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 6, 7, 8, 9, 11 i 78 K.p.a.
- naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 2, 9 ust. 2 w zw. z art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. a oraz art. 15 ust. 3 ustawy z dnia [...] września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz § 15 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Obrony N. z dnia [...] marca 2010 r. w sprawie powoływania do zawodowej służby wojskowej.
W ocenie odwołującego:
-rozstrzygnięcie decyzji zostało oparte na wadliwie zebranym materiale dowodowym
-organ I instancji prowadził postępowanie tendencyjnie i arbitralnie, naruszając obowiązujące przepisy prawa i działając na szkodę strony;
-organ I instancji nie odniósł się do wniosków dowodowych strony i okoliczności faktycznych wskazanych przez stronę dla wyjaśnienia swojego postępowania;
-wnioski zawarte w zaskarżonej decyzji są nielogiczne, wewnętrznie sprzeczne;
- w postępowaniu posłużono się dokumentacją medyczną, którą uzyskano w sposób sprzeczny z prawem;
- opinie dowódcy [...] kompanii regulacji ruchu i pomocnika Komendanta [...] [...] B. L. ds. Podoficerów są nieobiektywne i pełne pomówień.
Na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego strona wniosła o uchylenie przedmiotowej decyzji w całości i wyrażenie zgody zawarcie kolejnego kontraktu na pełnienie zawodowej służby wojskowej.
Decyzją Szefa I. W. S. Z. z dnia [...] stycznia 2018r. Nr [...] utrzymano w mocy decyzję Komendanta [...] [...] B. L. w K. z dnia [...] października 2017 r. Nr [...]90 w sprawie odmowy zawarcia kolejnego kontraktu na pełnienie zawodowej służby wojskowej.
Organ stwierdził, że odwołanie st. kpr. rez. T. M. nie może być uwzględnione, gdyż zarzuty zawarte w skardze są bezzasadne.
W ocenie organu odwoławczego, w rozpatrywanej sprawie nie doszło do naruszenia wskazanych w odwołaniu przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego.
Postępowanie w przedmiotowej sprawie po dniu [...] września 2017 r. było prowadzone z zachowaniem przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, w sposób zapewniający stronie czynny udział w każdym stadium postępowania i umożliwiający wypowiedzenie się co do zebranych dowodów oraz zgłoszonych żądań. Stronie umożliwiono także zgłoszenie wniosków dowodowych, co znalazło potwierdzenie w treści protokołu i Organ I instancji rozpatrzył cały materiał dowodowy zgromadzony w sprawie.
Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji odnośnie oddalenia wniosku o konfrontację strony z pomocnikiem Komendanta [...] [...] B. L. ds. Podoficerów. W tym przypadku należy zgodzić się z organem że treść wydanej przez niego opinii nie budzi żadnych wątpliwości. Organ zważył, że ma ona charakter wyłącznie opiniodawczy. Wyraża ona pogląd pomocnika Komendanta [...] [...] B. L. ds. Podoficerów odnośnie wpływu wydarzeń z dnia [...] grudnia 2016 r. i [...] stycznia 2017 r. na podwładnych oraz środowisko wojskowe. Jednocześnie organ I instancji w uzasadnieniu wyjaśnił, że do obowiązków pomocnika należy informowanie przełożonych o problemach środowiska, przedstawianie wniosków, propozycji i opinii środowisk korpusu podoficerów zawodowych.
Odnosząc się do zarzutu nieuwzględnienia wniosku o przeprowadzenie dowodu z zeznań świadka M. M. organ odwoławczy uznał, że informacje zawarte w notatkach funkcjonariuszy P. nie budzą wątpliwości. Notatki te w sposób szczegółowy opisują przebieg wydarzeń z dnia [...] grudnia 2016r. i [...] stycznia 2017 r. i nie ma potrzeby przeprowadzania dodatkowych dowodów. Organ zważył przy tym, że obie notatki zostały sporządzone przez osoby obce dla strony postępowania oraz, że organ I instancji nie miał wpływu na ich treść. Żaden organ prowadzący postępowanie nie ma obowiązku przeprowadzenia wszystkich dowodów wnioskowanych przez stronę. Nie może pominąć jedynie wskazywanych środków dowodowych, gdy nie zostały wyjaśnione sporne fakty mające znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Tylko nie ustalenie okoliczności mających takie znaczenie dla sprawy można uznawać za naruszenie reguł procesowania, które mogłyby mieć wpływ na treść ustaleń faktycznych, a w konsekwencji na treść orzeczenia kończącego postępowanie w danej sprawie (v. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia [...] sierpnia 2017 r. sygn. akt I OSK 1607/16). Taka sytuacja nie miała jednak miejsca w rozpoznawanej sprawie.
Z notatki sporządzonej w dniu [...] grudnia 2016 r. wynika, że gdy funkcjonariusze P. przybyli na miejsce zgłoszenia, zastali oni st. kpr. rez. T. M. w towarzystwie żony. To żona żołnierza poinformowała ich o przebiegu zdarzenia. W szczególności, przekazała informacje o podstawionym pod drzewem krześle oraz o tym, że st. kpr. rez. T. M. stał w altanie ze sznurkiem w ręku. Żona poinformowała także o kłopotach męża z hazardem oraz o tym, że mąż chce zakończyć ich małżeństwo. Z treści notatki wynika także, że od żołnierza była wyczuwalna woń alkoholu.
Z kolei notatka z dnia [...] stycznia 2017 r. potwierdza, że funkcjonariusze P. w towarzystwie M. M. zastali żołnierza na należącej do niego działce, w momencie, gdy żołnierz miał założony na szyi i zawiązany pasek holowniczy, a na stole stała napoczęta butelka wódki. Od żołnierza była wyczuwalna woń alkoholu z ust, nie odpowiadał on na zadawane pytania. Od żony żołnierza funkcjonariusze P. dowiedzieli się także, że żołnierz znęca się nad swoją żoną psychicznie i nadużywa alkoholu, z uzależnienia od którego nie chce się leczyć.
W ocenie organu odwoławczego, zachowanie żołnierza opisane przez funkcjonariuszy P. w notatce z dnia [...] stycznia 2017 r. świadczy o tym, że st. kpr. M. albo próbował popełnić samobójstwo albo próbował w sposób drastyczny zwrócić uwagę otoczenia na siebie i swoje problemy. Niewątpliwie w tym przypadku okoliczność, że żołnierz miał założony na szyi i zawiązany pasek jest wynikiem obserwacji funkcjonariuszy P., a nie efektem pomówień żony. Z tych względów organ odwoławczy nie dał wiary złożonemu do akt oświadczeniu M. M..
Organ odwoławczy dał także wiarę dokumentom sporządzonym przez dowódcę [...] kompanii regulacji ruchu por. G. K., ponieważ są one spójne i nawiązują do innych dowodów zebranych w sprawie. Niewątpliwie rozmowy pomiędzy st. kpr. rez. T. M. oraz por. G. K. i panią psycholog miały miejsce. Zostały one przeprowadzone na skutek pierwszej interwencji funkcjonariuszy P. (odbycie tych rozmów potwierdza jednocześnie zasadność przeprowadzenia pierwszej interwencji). Żołnierz potwierdził także, że dotyczyły one problemów rodzinnych w związku małżeńskim (pismo z dnia [...] czerwca 2017 r.). Okoliczność, że w styczniu 2017 r. funkcjonariusze P. zastali żołnierza na działce z założonym na szyi i zawiązanym paskiem holowniczym, w ocenie organu odwoławczego wskazuje, że także pozostałe informacje objęte treścią tych dokumentów są prawdziwe i w istocie miały one miejsce. Organ odwoławczy w tym zakresie nie dał wiary wyjaśnieniom strony, że są to wyłącznie pomówienia i konfabulacje, które wynikają z konfliktu pomiędzy st. kpr. rez. T. M. oraz por. G. K.. Gdyby faktycznie strona pozostawała w konflikcie z dowódcą [...] kompanii regulacji ruchu nie zgodziłaby się na rozmowę z psychologiem, a w czasie rozmowy z por. G. K. nie byłyby poruszane tematy związane z kryzysem w małżeństwie. Z doświadczenia życiowego wynika bowiem, że takie tematy nie są poruszane w rozmowach z osobami skonfliktowanymi.
W kwestii podniesionego przez stronę zarzutu posługiwania się przez organ "nielegalną" dokumentacją medyczną dotyczącą pobytu żołnierza na oddziale psychiatrycznym w szpitalu w N. D. wskazać należy, że nie stanowi ona części materiału dowodowego, jak również nie wpłynęła ona na ocenę oraz poczynione przez organ odwoławczy ustalenia.
W postępowaniu przeprowadzonym przez organ I instancji, jak również przed organem odwoławczym zostały wzięte także pod uwagę okoliczności przemawiające na korzyść strony w postaci uzyskania przez żołnierza III klasy specjalisty wojskowego, uczestnictwa w kursie specjalistycznym - szkolenie operatorów radiostacji typu AN/PRC (2015 r.), ukończenia kursu języka angielskiego na poziomie 1 zgodnie porozumieniem STANAG 6001 oraz kursie SERE poziomu "A" (2016 r.), udziału w zabezpieczeniu Światowych Dni Młodzieży oraz w szkoleniu żołnierzy rezerwy. Organ odwoławczy uwzględnił także to, że żołnierz nie przystąpił do sprawdzianu sprawności fizycznej w 2014 r. z przyczyn od niego niezależnych. Wskazane wyżej okoliczności zostały jednak uznane za niewystarczające do zawarcia z żołnierzem kolejnego kontraktu na pełnienie zawodowej służby wojskowej.
Organ odwoławczy nie dopatrzył się także naruszenia przez organ I instancji przepisów prawa materialnego.
W przepisach ustawy z dnia [...] września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1726, z późn. zm.), nie ustanowiono trybu rozpoznania wniosku żołnierza zawodowego o zawarcie kolejnego kontraktu. Tryb ten uregulowany został w akcie wykonawczym, to jest wydanym na podstawie art. 16 ustawy, rozporządzeniu Ministra Obrony Narodowej z dnia 9 marca 2010 r. w sprawie powoływania do zawodowej służby wojskowej (Dz. U. z 2015 r., poz. 1299). Stosownie do § 15 ust. 1 rozporządzenia, w przypadku wniesienia przez żołnierza służby kontraktowej wniosku, o którym mowa w art. 15 ust. 1 ustawy, dowódca jednostki wojskowej opiniuje go i przesyła organowi właściwemu do wyznaczenia na stanowisko służbowe lub organowi właściwemu do powołania do służby stałej, jeżeli sam nie jest tym organem. Zgodnie z ust. 2 tego przepisu, w przypadku pozytywnego rozpatrzenia wniesionego przez żołnierza służby kontraktowej wniosku, o którym mowa w art. 15 ust. 1 ustawy, właściwy organ zawiera z tym żołnierzem kolejny kontrakt na pełnienie zawodowej służby wojskowej lub wydaje rozkaz personalny o powołaniu do służby stałej. Odmowa zawarcia kolejnego kontraktu lub powołania żołnierza do służby stałej następuje w formie rozkazu personalnego. Stosownie do przepisu art. 6 ust. 2 pkt 2 ustawy, wskazany w § 15 ust. 2 rozporządzenia rozkaz personalny jest decyzją administracyjną.
Przywołane regulacje ustawy i rozporządzenia nie ustanawiają zatem żadnych przesłanek, którymi powinien kierować się organ właściwy do zawarcia lub odmowy zawarcia kontraktu na pełnienie służby zawodowej. Prowadzi to do wniosku, że rozstrzygnięcie w przedmiocie zawarcia kolejnego kontraktu czy też odmowy jego zawarcia ma charakter uznaniowy. To stanowisko pozostaje utrwalone w orzecznictwie. Podkreśla się również, że żaden przepis materialnego prawa administracyjnego nie przyznaje żołnierzowi zawodowemu w służbie kontraktowej prawa (roszczenia) o zawarcie kolejnego kontraktu zawodowej służby, zatem złożenie wniosku przez odwołującego w tym przedmiocie, nie jest dla organu wiążące (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 kwietnia 2006 r. sygn. akt I OSK 1348/05; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 kwietnia 2012 r. sygn. akt I OSK 1655/11). Z analizowanych przepisów wynika jedynie warunek zapoznania się organu podejmującego decyzję z opinią dowódcy jednostki wojskowej (§ 15 ust. 1 rozporządzenia), ale tylko w sytuacji, gdy dowódca jednostki nie jest równocześnie organem właściwym do podjęcia decyzji w tym przedmiocie.
Ustawa z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych nie przewiduje automatycznego przedłużenia kontraktu. Podmiotem, który decyduje o zawarciu kolejnego kontraktu jest organ właściwy do wyznaczenia na stanowisko służbowe. Przyjęte przez ustawodawcę rozwiązanie wynika z istoty i funkcji służby wojskowej, w której powołanie do zawodowej służby wojskowej może nastąpić, jeżeli przemawiają za tym potrzeby Sił Zbrojnych (art. 9 ust. 2 ustawy). Zgodnie zaś z art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. a tej ustawy przez potrzeby Sił Zbrojnych należy rozumieć celowość powołania do zawodowej służby wojskowej. W świetle ustawy, powołanie do służby kontraktowej następuje na podstawie kontraktu o charakterze cywilnym. Według art. 13 ust. 2 ustawy kontrakt zawierany jest na okres od dwóch do sześciu lat. W art. 2 ustawy ustawodawca zawarł również wymóg posiadania przez żołnierza nieposzlakowanej opinii. Powyższe pojęcie należy odnieść zarówno do sfery życia zawodowego, jak i prywatnego (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 21 maja 2009 r. sygn. akt II SA/Wa 105/09; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 21 kwietnia 2016 r. sygn. akt II SA/Wa 1799/15). Utraty przymiotu "nieposzlakowanej opinii" nie powoduje jednak wyłącznie karalność danej osoby, tak jak podnosi to st. kpr. rez. T. M. we wniesionym odwołaniu. Nieposzlakowana opinia to także ogólna ocena danej osoby w sferze etycznej (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 lipca 2016 r. sygn. akt I OSK 2460/14). W języku polskim "poszlaka" oznacza podejrzenie, natomiast "nieposzlakowany" to ten, któremu nie można nic zarzucić, przypisać, nieskazitelny (por. Słownik języka polskiego PWN).
O tym, czy dana osoba spełnia przymiot posiadania "nieposzlakowanej opinii" nie decydują wyłącznie jej karalność bądź niekaralność, posiadane kompetencje czy sposób wywiązywania się z obowiązków służbowych, lecz także sposób jej zachowania w życiu służbowym i prywatnym, subiektywny stosunek innych osób, w tym przełożonych i podwładnych żołnierza do jej zachowania i podejmowanych decyzji.
Zaznaczyć należy, że zgodnie z Kodeksem Honorowym Żołnierza Zawodowego Wojska [...], stanowiącym załącznik do obwieszczenia Ministra Obrony N. z dnia [...] marca 2008 r. w sprawie ogłoszenia "Kodeksu Honorowego Żołnierza Zawodowego Wojska [...]" (Dz. Urz. Min. Obr. Nar. poz. 55) żołnierz zawodowy w środowisku społecznym powinien prezentować najwyższe wartości moralne i obyczajowe. Żołnierz zawodowy jest wzorem kultury osobistej i dobrego wychowania (część "Żołnierz zawodowy poza służbą" pkt 1).
Zdarzenie opisane w notatkach sporządzonych przez funkcjonariuszy P., a zwłaszcza tej z [...] stycznia 2017 r., kiedy funkcjonariusze znaleźli st. kpr. rez. T. M. z założonym na szyi i zawiązanym paskiem, powinno spotkać się ze stanowczą reakcją przełożonych zwłaszcza, że miał on dostęp do broni. Należy szczególnie zwrócić uwagę, że zdarzenie z dnia [...] stycznia 2017 r. miało miejsce po rozmowie jaką żołnierz odbył z dowódcą [...] kompanii regulacji ruchu por. K.. Ponadto, st. kpr. rez. T. M. przyznał, że rozmawiał z dowódcą o swoich problemach rodzinnych w związku małżeńskim. Takie rozmowy prowadził też z panią psycholog. Z notatki por. G. K. wynika, że żołnierz przyznał, że chce ratować swój związek, że przemyślał całą sytuację, że ma problemy z alkoholem i że postara się wszystko naprawić. Zobowiązał się podjąć leczenie, zapisać się do poradni AA oraz do poradni rodzinnej wraz z żoną. Z uczęszczania na terapię żołnierz zobowiązał się dostarczyć zaświadczenie. Istotne jest, że podczas ostatniej rozmowy - czego strona także nigdy nie kwestionowała –por. K. wyraźnie oświadczył, że konsekwencją takich zachowań może być wszczęcie procedury cofnięcia mu poświadczenia bezpieczeństwa i wydalenie ze służby. Rozmowy te miały miejsce [...] grudnia 2016 r. Pomimo złożonych przez żołnierza obietnic, w dniu [...] stycznia 2017 r. doszło do kolejnej interwencji z udziałem funkcjonariuszy P.. Po wydarzeniach z [...] stycznia 2017r. przełożeni żołnierza mogą mieć uzasadnione obawy co do tego, jak żołnierz zachowa się w innych sytuacjach dla niego stresujących, z czym bez wątpienia związane jest pełnienie zawodowej służby wojskowej.
W cenie organu odwoławczego nawet jednorazowa okoliczność, że żołnierz miał założony na szyi i zawiązany pasek holowniczy mogła zrujnować opinię żołnierza u jego przełożonych, a w szczególności budzić wątpliwości co do zdolności podejmowania przez żołnierza racjonalnych decyzji, sposobu zachowania się w sytuacjach stresujących, czy odpowiedzialności za podległych żołnierzy. Przełożeni żołnierza mogą mieć uzasadnione obawy czy żołnierz może wywiązać się z postawionych mu zadań, czy jest w stanie zapewnić bezpieczne warunki służby dla siebie i podległych mu żołnierzy, dbać o ich bezpieczeństwo, radzić sobie w sytuacjach trudnych. Nie ulega wątpliwości, że w przypadku istnienia takich obaw należy odmówić zawarcia kolejnego kontraktu na pełnienie zawodowej służby wojskowej.
Za istotną dla sprawy uznać należy także okoliczność, że żołnierz ma problemy z alkoholem, jak również z hazardem - do czego przyznaje się w sposób otwarty.
W ocenie organu odwoławczego duże obawy z punktu widzenia rękojmi prawidłowego wywiązywania się żołnierza z nałożonych na niego obowiązków służbowych budzi zwłaszcza lekceważące podejście żołnierza do tych problemów. W odwołaniu żołnierz wskazał: "Odnosząc się do zarzutów organu dotyczących spożywania alkoholu jako mających świadczyć o złym przykładzie osobistym, podnieść należy, że żadne przepisy nie zabraniają nawet żołnierzom spożywania alkoholu w czasie poza służbowym". W dalszej części odwołania żołnierz podnosi: "Również zarzut uprawiania hazardu jest chybiony, bowiem żadne z obowiązujących przepisów normujących tok służby żołnierzy zawodowych nie zabraniają uprawiania gier hazardowych".
Organ odwoławczy zgadza się z odwołującym, że brak jest przepisów prawa, które zabraniałyby mu spożywania alkoholu w czasie pozasłużbowym. Brak jest także przepisów zabraniających uprawiania hazardu. Wskazać należy jednak, że zgodnie z Kodeksem Honorowym Żołnierza Zawodowego Wojska [...], żołnierz zawodowy powinien prezentować najwyższe wartości moralne i obyczajowe, być wzorem kultury osobistej i dobrego wychowania, nie być obojętny wobec negatywnych postaw i poczynań oraz nie podejmować działalności, która naruszałaby jego dobre imię i dobre imię Sił Zbrojnych RP. W wyroku z dnia [...] grudnia 2012 r. o sygn. akt III APo 5/12, Sąd Apelacyjny w S. wskazał: "Pojęcie godnego zachowania, w doktrynie nie jest jednoznacznie zdefiniowane. Należy jednak uznać, że ustawodawca posługując się tym pojęciem miał na myśli wszelkie zachowania członka korpusu służby cywilnej, które negatywnie wpływają na wizerunek służby cywilnej, jej postrzeganie przez społeczeństwo (tak P. Z. w Komentarzu do ustawy o służbie cywilnej, 2009 r.). W literaturze przedmiotu jako przykłady naruszenia omawianego obowiązku wskazuje się między innymi formułowanie niepochlebnych opinii dotyczących służby cywilnej lub urzędu, lekceważący stosunek do instytucji państwowych lub samorządowych, niestosowne zachowanie się członka korpusu służby cywilnej w miejscu swego zamieszkania, nadużywanie alkoholu, znęcanie się nad członkami rodziny (tak J. Jagielski, K. Rączka, Komentarz do ustawy o służbie..., s. 232)". Za niegodne zachowanie uznaje się także skłonność do hazardu (artykuł A. Leja, Skutki utraty nieposzlakowanej opinii versus niegodne zachowanie w służbie oraz poza nią na przykładzie urzędnika służby cywilnej).
Zaznaczyć należy także, że Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska w L. w orzeczeniu Nr [...] z dnia [...] stycznia 2017 r. rozpoznała u st. kpr. rez. T. M. schorzenie opisane w § 72 pkt 1 Wykazu chorób lub ułomności uwzględniany przy orzekaniu o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz do służby poza granicami państwa, a także o ograniczonej zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej w poszczególnych rodzajach sił zbrojnych i rodzajach wojsk oraz na określonych stanowiskach służbowych, stanowiącym załącznik Nr [...] do rozporządzenia Ministra Obrony N. z dnia [...] czerwca 2015 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. poz. 761, z późn. zm.), tj. używanie szkodliwe alkoholu lub innych substancji psychoaktywnych w okresie kontrolowanej abstynencji. Zgodnie z objaśnieniem szczegółowym do § 72 pkt 1 używanie "szkodliwe" to powtarzające się używanie alkoholu (lub innego środka psychoaktywnego albo substancji psychoaktywnej), które spowodowało szkody somatyczne, psychologiczne lub dysfunkcjonalne zachowanie.
Należy szczególnie podkreślić, że st. kpr. rez. T. M. zajmował stanowisko służbowe dowódcy drużyny.
Dowódca drużyny ma do spełnienia szczególną rolę w procesie wychowania żołnierzy/podwładnych. Odpowiada on za ich dyscyplinę, atmosferę służby i pracy, poziom kultury, współżycia społecznego, porządek wojskowy i wyszkolenie. Praca dowódcy drużyny nad kształtowaniem dyscypliny związana jest m.in. z oddziaływaniem na postawy i dyscyplinę żołnierzy przy pomocy przykładu osobistego. St. kpr. rez. T. M. powinien zatem jako dowódca drużyny dawać wzorowy przykład podległym mu żołnierzom.
Powyższe okoliczności mają istotne znaczenie dla środowiska wojskowego, w którym od wielu lat istotne miejsce zajmuje profilaktyka i przeciwdziałanie alkoholizmowi i uzależnieniom od innych substancji odurzających. Na szeroką skalę organizowane są w jednostkach wojskowych przedsięwzięcia profilaktyczne, planowane w taki sposób, aby objąć nimi wszystkich żołnierzy. Wymaga się, aby problematykę dyscypliny i profilaktyki poruszać podczas każdego z prowadzonych szkoleń, odpraw, narad oraz zajęć.
Od dowódcy drużyny wymaga się zatem, aby aktywnie wspierał ww. proces własnym przykładem, permanentnie oddziaływał na żołnierzy w tym zakresie.
Zdaniem organu odwoławczego dowódca drużyny, który nie dostrzega problemu w uprawianiu hazardu oraz nadużywa alkohol, nie może dawać dobrego przykładu innym żołnierzom.
Te wszystkie okoliczności w ocenie organu odwoławczego powodują, że st. kpr. rez. T. M. pomimo posiadanych kwalifikacji, nie daje rękojmi należytego wykonywania obowiązków żołnierza zawodowego. Z tych względów organ odwoławczy zgodził się ze stanowiskiem organu I instancji, że nie spełnia on określonej w art. 2 ustawy przesłanki posiadania nieposzlakowanej opinii. W tym przypadku nie ma możliwości wyrażenia zgody na zawarcie kolejnego kontraktu na pełnienie zawodowej służby wojskowej i wyznaczenia żołnierza na stanowisko służbowe dowódcy drużyny.
Mając powyższe na względzie organ utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Na marginesie zaznaczono, że nieobecność żołnierza w służbie spowodowana chorobą może być brana pod uwagę przy opiniowaniu wniosku żołnierza o zawarcie kolejnego kontraktu na pełnienie zawodowej służby wojskowej w takim samym stopniu, jak w przypadku zawierania umowy o pracę z pracownikiem. W wyroku z dnia 20 kwietnia 2017 r. o sygn. akt IV SA/Wr 465/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zaznaczył, że: "Stosownie do art. 2 uswżz żołnierzem zawodowym może być osoba (...) posiadająca odpowiednie kwalifikacje oraz zdolność fizyczną i psychiczną do pełnienia zawodowej służby wojskowej. Brak dyspozycyjności skarżącego, wynikający z częstego korzystania ze zwolnień lekarskich, zwłaszcza w 2016 r., wypełnia znamiona braku odpowiedniej zdolności fizycznej do pełnienia zawodowej służby wojskowej". Przełożeni żołnierza mogli zatem uwzględnić ww. okoliczność w sporządzonych przez siebie opiniach.
W skardze na powyższą decyzję st. kpr. rez. T. M. zarzucił:
-obrazę art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 78 § 1 k.p.a. przez nieuwzględnienie wniosku dowodowego o przesłuchanie świadków, przez co nie zebrano w sposób wyczerpujący materiału dowodowego i nie ustalono wszystkich okoliczności faktycznych, na których powinno być oparte rozstrzygnięcie,
-obrazę art. 7 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów i oparcie się na zarzutach natury ogólnej i przypuszczeniach nie opartych na odpowiednich ocenach specjalistycznych.
- naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, w postaci:
art. 2, 9 ust. 2 w zw. z art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. a oraz art. 15 ust. 3 ustawy z 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz § 15 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 9 marca 2010 r. w sprawie powoływania do zawodowej służby wojskowej;
Skarżący podkreślił, że wydanie odmownej decyzji w ramach uznania administracyjnego wymaga szczególnie starannego wykazania, że nie zostały spełnione przez stronę przesłanki warunkujące zawarcie kolejnego kontraktu albo, że wystąpiły okoliczności uzasadniające jego odmowę. Tego organy nie dowiodły przez prawie rok prowadzonego postępowania.
Organ pierwszej instancji kolejny raz dokonuje wybiórczej interpretacji prawa i stosuje specyficzny dla niego nihilizm prawny. Wskazane w uzasadnieniu wyroki odnoszą się do żołnierzy, którzy zostali skazani w procesach karnych. Ja natomiast nigdy nie miałem konfliktu z prawem i łączenie mnie z takimi przypadkami jest przekroczeniem uprawnień.
Organ pierwszej instancji w swoim uzasadnieniu posługiwał się pomówieniami i odmawiał mocy dowodowej dowodom składanym przez skarżącego i oświadczeniu jego żony. Organ z góry założył, że tylko notatki funkcjonariuszy KMP są prawdziwym materiałem dowodowym, pomimo wykazania ich niespójności. Nadto organ nie wykazał w sposób dostateczny dlaczego odmawia mocy dowodowej oświadczeniu M. M.. Tym bardziej kuriozalne i niezrozumiałe jest działanie organu, gdyż jak wprost wynika z koronnego materiału dowodowego (przedmiotowych notatek) to właśnie M. M. powodowała interwencje policji. Jeżeli zatem sama wzywającą twierdzi i poświadcza to na piśmie, że jej działania miały jedynie na celu zdyskredytowanie skarżącego i nie było żadnych prób suicydalnych, nie jest wytłumaczalne dlaczego organ upiera się i odrzuca ten dowód.
Komendant 3 [...] B. L. w K. w uzasadnieniu swojej decyzji wskazuje również na brak zdolności psychicznej do pełnienia zawodowej służby wojskowej co nie ma pokrycia w materiale dowodowym a wręcz stoi z nim w sprzeczności. Taka linia uzasadnienia organu pierwszej instancji nie wytrzymuje konfrontacji z zebranym materiałem dowodowym m.in. orzeczeniem TWKL w L., które to nie stwierdza takiej niezdolności, a wręcz przeciwnie, określa kategorię jako Z. Organ twierdzi również, że dokonał analizy zdarzeń opisanych w notatkach funkcjonariuszy P. i na jej podstawie wskazuje okoliczności, które nigdy nie miały miejsca i nie mają odzwierciedlenia w zebranym materiale. Jako przykład rozmijania się z takim materiałem należy podać twierdzenie organu, iż funkcjonariusze zastali mnie ze sznurkiem w ręku. Żadna z notatek tego nie wskazuje. Odnosząc się do samych notatek to należy stwierdzić, że ich treść była w główniej mierze inspirowana działaniem żony i nie mają opisane w nich zdarzenia pokrycia w rzeczywistości (co potwierdza sama wzywająca M. M.).
Niezrozumiały jest upór organu przejawiający się odmową przesłuchania w charakterze świadka M. M., tym bardziej skoro organ jest taki pewien swoich racji. Dalej organ pierwszej instancji w uzasadnieniu przytacza opartą na pomówieniach notatkę dowódcy 3 krr. Nigdy w rozmowie z por. K. nie stwierdziłem, że chcę dokonać czynu suicydalnego. Takie sformułowania są pomówieniami ze strony ww. oficera. Rozmowy z panią psycholog miały doprowadzić do ustabilizowania mojej sytuacji rodzinnej. Pobyt na oddziale psychiatrycznym był spowodowany działaniem żony, która próbowała w środowisku w którym żyję zrobić ze mnie osobę o zaburzeniach psychicznych.
Podkreślenia wymaga jedynie, że również organ odwoławczy, w sposób wybiórczy i lakoniczny uzasadnia swoje stanowisko przytaczając sformułowania, które nie mają pokrycia w zebranym materiale dowodowym. Przykładem tego jest m.in. twierdzenie -vide karta 2- o moim demoralizującym wpływie na żołnierzy pododdziału nie poparte żadnym materiałem dowodowym. Żołnierze 3 krr, nawet teraz, gdy już jestem żołnierzem rezerwy bardzo miło mnie wspominają i żałują, że nie mogą już czerpać z moich doświadczeń. Co ciekawe, opinii tej nie potwierdza bezpośredni przełożony (dowódca plutonu plut. S. ), który zna mnie i moich podwładnych najlepiej. Wie, że zawsze i w każdej sytuacji mógł na mnie polegać. Wszystkie zadania stawiane przez plut. S. wykonywałem celująco. Organ drugiej instancji w swoim uzasadnieniu przytacza opinię pomocnika Komendanta 3 [...] B. L. w Krakowie- człowieka, który nigdy nie widział ani mnie ani moich podwładnych, jak również z nikim z moich podwładnych nie rozmawiał. Opinię oparł na pomówieniach. W dalszej części organ stwierdza, że ma ona jedynie charakter opiniodawczy, choć buduje na niej całą retorykę uzasadnienia.
Zarówno organ pierwszej jak i drugiej instancji nie pokusiły się o moją konfrontację z tą osobą wiedząc, że doprowadziłoby to do zburzenia całej linii dowodowej. Moja konfrontacja z osobą, która nosi mundur i pomawia inne osoby o czyny, które nie miały miejsca szybko wykazałaby kruchość tej linii dowodowej.
Organ odwoławczy w swoim uzasadnieniu wskazuje, że stronie umożliwiono zgłaszanie wniosków dowodowych, jednakże stwierdzić należy, iż w wykonaniu organów było to iluzoryczne uprawnienie, bowiem każdy wniosek dowodowy był skazany na niepowodzenie ze względu na obawę organu o wykazanie nieprawdziwości dowodów i twierdzeń na których organ oparł rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu organ odwoławczy sam sobie przeczy raz pisząc, że nie ma obowiązku przeprowadzenia wszystkich dowodów a następnie, że nie może pominąć wskazanych środków dowodowych, gdy nie zostały wyjaśnione sporne fakty. W tym postępowaniu nie zostały wyjaśnione sporne fakty a zgłaszająca interwencje działała w celu zdyskredytowania męża, jak również to, że takie sytuacje nie miały miejsca.
W toku postępowania nie ustalono okoliczności mającej znaczenie dla sprawy, to jest tego czy były rzeczywiście jakieś domniemane próby suicydalne. Z notatek policyjnych wynika jedynie, że strona była pod wpływem alkoholu i to w czasie pozasłużbowym. Pozostałe informacje zostały funkcjonariuszom podane przez żonę a ta, jak wynika z materiały dowodowego, wycofała się ze wszystkich swoich stwierdzeń. Jednakże organy obu instancji tego faktu nie uwzględniają. Organ odwoławczy plącze się w swoich wywodach i sam nie jest pewien czy w końcu strona chciała popełnić samobójstwo czy tylko zwrócić uwagę. Trudno również odnieść się do życiowych doświadczeń organu odwoławczego i jasno z nich wynika, że przedstawiciele tego organu nigdy nie pełnili służby w jednostce liniowej i nie znają realiów służby tam panujących i zza biurek tworzą wywody oderwane od rzeczywistości. Gdyby bowiem służyli wiedzieliby, że w takich miejscach nie ma znaczenia czy żołnierz jest w konflikcie z przełożonym czy nie, jeżeli ten poleca coś zrobić albo zadaje pytania to żołnierz na nie odpowiada, nawet jeżeli dotyczą one życia prywatnego.
W kwestii posiadania przez organ dokumentacji medycznej, (w której w posiadanie organ wszedł nielegalnie) również mija się on z prawdą, bowiem strona znalazła ją w trakcie zapoznawania się w materiałem dowodowym.
Kolejnym aspektem wartym omówienia jest umoralniający ton płynący z uzasadnienia organu odwoławczego odnoszący się do kwestii spożywania alkoholu w czasie pozasłużbowym. Organ nie mając argumentów prawnych w postaci przepisów próbuje osiągnąć swój cel odwołując się do zapisów Kodeksu Honorowego Żołnierza Zawodowego Wojska [...]. Trzeba jednoznacznie wskazać, że nie tylko strona spożywała w czasie pozasłużbowym alkohol. Gdyby przyjąć taki tok rozumowania i działania, należałoby zwolnić do cywila większość kadry zawodowej wojska polskiego, jednakże organ postanowił z tego zagadnienia zrobić zarzut jedynie stronie zapominając, że trzyma w swoich szeregach oficerów, którzy pod wpływem alkoholu dokonali przestępstw i to organowi najwyraźniej nie przeszkadza i nie mają do nich zastosowania zapisu Kodeksu Honorowego. Na przykładzie tej sprawy widać jak dwulicowe jest działanie organu, który pozbywa się ze swoich szeregów odważnych żołnierzy, którzy mają odwagę wykazać błędy dowódcy kompanii i za to są w późniejszym czasie karani i usuwani z szeregów armii.
Już w kategorii kuriozum należy rozpatrywać argument organu odwoławczego, odnoszący się do brania pod uwagę przy opiniowaniu wniosku żołnierza o zawarcie kolejnego kontraktu na pełnienie zawodowej służby wojskowej, nieobecności w służbie. Nieobecności wynikały z wypadku, który miał związek ze służbą, na co strona nie miała wpływu. Organ nie wprost ale sugeruje, że strona celowo spowodowała u siebie wypadek, aby później leczyć się i przebywać na zwolnieniach lekarskich.
Analizując sposób prowadzenia sprawy przez organy zarówno pierwszej jak i drugiej instancji, nie sposób nie odnieść wrażenia, że organy starały się zrobić wszystko i za wszelką cenę, nawet kosztem dopuszczenia się złamania prawa, aby zwolnić mnie z wojska. Opieszałość organu pierwszej instancji, szczególnie w początkowym stadium postępowania, w roku 2017 doprowadziła do wygaśnięcia z mocy prawa kontraktu i pozostawienia mnie i mojej rodziny bez środków do życia. Organ pierwszej instancji celowo nie informował o zebranym materiale dowodowym, o rzekomych próbach suicydalnych oraz później celowo przedłużał postępowania aby doprowadzić do wygaśnięcia kontraktu z mocy prawa. Nadto przez cały czas prowadzenia postępowania organ pierwszej instancji pomijał wnioski dowodowe a podnoszone w odwołaniach zarzuty, organ drugiej instancji ignorował i w decyzjach uchylających skrzętnie ukrywał niewygodne zarzuty z odwołań.
Oceniając działania organów zarówno pierwszej jak i drugiej instancji z perspektywy prawie rocznego prowadzania postępowania, można śmiało uznać, iż organy nie prowadziły postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej i nie kierowały się zasadami bezstronności i równego traktowania.
Organy wydające zaskarżone decyzje ustaliły stan faktyczny jedynie na podstawie dokumentów opierających się na pomówieniach i nie mających odzwierciedlenia w rzeczywistym stanie faktycznym. Jednocześnie nie uwzględniano wniosków dowodowych, uznając bezpodstawnie, iż nie mają one znaczenia dla sprawy. Oparcie decyzji głównie na notatkach i dokumentach sporządzonych przez por. K., który jest zainteresowany w sprawie, przy jednoczesnym zaniechaniu słuchania innych, wskazanych przeze mnie osób czy przeprowadzenia konfrontacji na okoliczności wskazane we wniosku, stanowi istotną wadę przeprowadzonego postępowania, która miała wpływ na treść wydanej decyzji.
W związku z tym skarżący wniósł o uchylenie decyzji oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017r., poz. 1288 ze zm.), sądy administracyjne powołane są do badania zgodności z prawem decyzji, postanowień, czynności i innych aktów administracyjnych. Sądy te kontrolują, czy organy administracyjne wydające zaskarżone akty nie dopuściły się naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego, mającego bądź mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy, czy też stanowiącego podstawę wznowienia postępowania, albo naruszenia prawa uzasadniającego ich nieważność. Jedynie wówczas jest możliwe uchylenie kwestionowanego rozstrzygnięcia bądź stwierdzenie jego nieważności w trybie art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302; dalej: "p.p.s.a."). Jednocześnie zgodnie z art. 134 p.p.s.a., sądy nie są związane zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Przedmiotem kontroli jest decyzja Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego utrzymująca w mocy decyzję Nr [...]90 Komendanta [...] [...] B. L. z dnia [...] października 2017 r., którą odmówiono zawarcia kolejnego kontraktu na pełnienie zawodowej służby wojskowej ze st. kpr. rez. T. M..
Zgodnie z treścią art. 15 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1726 z późn. zm.), dalej zwana "ustawą", żołnierz służby kontraktowej najpóźniej na trzy miesiące przed dniem upływu okresu, na jaki został zawarty kontrakt, może wystąpić z wnioskiem o zawarcie kolejnego kontraktu. Warunkiem zawarcia kolejnego kontraktu z żołnierzem jest posiadanie przez niego ogólnej oceny co najmniej dobrej w ostatniej opinii służbowej.
Stosownie natomiast do przepisu § 15 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 9 marca 2010 r. w sprawie powoływania do zawodowej służby wojskowej (Dz. U. z 2015 r., poz. 1299), dalej zwane "rozporządzeniem", w przypadku wniesienia przez żołnierza służby kontraktowej wniosku, o którym mowa w art. 15 ust. 1 ustawy, dowódca jednostki wojskowej opiniuje go i przesyła organowi właściwemu do wyznaczenia na stanowisko służbowe lub organowi właściwemu do powołania do służby stałej, jeżeli sam nie jest tym organem. W przypadku pozytywnego rozpatrzenia wniesionego przez żołnierza służby kontraktowej wniosku, o którym mowa w art. 15 ust. 1 ustawy, właściwy organ zawiera z tym żołnierzem kolejny kontrakt na pełnienie zawodowej służby wojskowej lub wydaje rozkaz personalny o powołaniu żołnierza do służby stałej. Odmowa zawarcia kolejnego kontraktu lub powołania żołnierza do służby stałej następuje w formie rozkazu personalnego.
Ani ustawa, ani powołany powyżej § 15 rozporządzenia nie ustanawia żadnych przesłanek, którymi powinien kierować się dowódca jednostki wojskowej przy rozstrzyganiu, czy udzielać zgody na zawarcie kontraktu, czy też jej odmówić. Żaden też przepis prawa materialnego nie przyznaje w trybie administracyjnym skarżącemu prawa (roszczenia) o zawarcie kolejnego kontraktu zawodowej służby wojskowej. Złożenie wniosku przez skarżącego w tym przedmiocie, nie jest dla organu wiążące (por. wyroki NSA z 5 kwietnia 2006 r., sygn. akt I OSK 1348/05 i 11 kwietnia 2012 r., sygn. akt I OSK 1655/11, publ. http//orzeczenia.nsa.gov.pl).
W orzecznictwie sądowym jednoznacznie przyjmuje się zatem, że decyzja w przedmiocie zawarcia kolejnego kontraktu albo odmowy jego zawarcia ma charakter uznaniowy. Decyzje podejmowane w ramach uznania administracyjnego pozostają pod kontrolą sądu administracyjnego jak każde inne, ale zakres ich kontroli zmierza do ustalenia, czy na podstawie przepisów prawa dopuszczalne było wydanie decyzji, czy organ przy jej wydaniu nie przekroczył granic uznania i czy uzasadnił rozstrzygnięcie dostatecznie zindywidualizowanymi przesłankami (por. wyrok NSA z dnia 28 kwietnia 2003 r., II SA 2486/01, LEX nr 149543). Korzystanie z uznania administracyjnego oznacza więc, że organ ma prawo wyboru treści rozstrzygnięcia. Oceniając charakter prawny decyzji uznaniowej należy mieć na względzie, że zakres uznania jest wyznaczony prawem i celem, dla jakiego dane przepisy lub instytucje zostały ustanowione.
Nadrzędną potrzebą Sił Zbrojnych jest to, by żołnierze zawodowi w trakcie trwania kontraktu byli w pełni dyspozycyjni i sprawni oraz wykonywali powierzone im zadania rzetelnie i profesjonalnie. Tak dalece idący prymat interesu publicznego nad interesem jednostki w tej dziedzinie jest usprawiedliwiony i zrozumiały. Również wynikające z art. 2 ustawy wymagania wobec żołnierzy zawodowych stanowią wzorzec oceny przydatności do służby. Zgodnie z tym przepisem żołnierzem zawodowym może być osoba posiadająca obywatelstwo polskie, o nieposzlakowanej opinii, której wierność dla Rzeczypospolitej [...] nie budzi wątpliwości, posiadająca odpowiednie kwalifikacje oraz zdolność fizyczną i psychiczną do pełnienia zawodowej służby wojskowej.
W tych okolicznościach wymienione reguły jako przesłanki merytoryczne pozwalają na ocenę zasadności wniosku o przedłużenie kontraktu.
Organ prowadzący postępowanie w przedmiocie wniosku o przedłużenie służby i zawarcie kolejnego kontraktu zobligowany jest nie tylko do przestrzegania przepisów prawa materialnego ale musi zapewnić odpowiedni standard procedowania, by wydana decyzja nie przekraczała granic uznania administracyjnego. Gdyby nawet nie było podstaw do zawarcia czy przedłużenia kontraktu według wskazanych generalnych wytycznych, prowadząc postępowanie w tym przedmiocie wymagana jest rzetelność w gromadzeniu i ocenie materiału dowodowego oraz opieranie się na faktach a nie na kreowaniu faktów. Źródłem tego obowiązku są ogólne zasady postępowania administracyjnego.
Rozpoznając niniejszą sprawę organ uznał, że cechy osobowe zainteresowanego nie pozwalają na przedłużenie kontraktu. Według organu przymioty osobiste dyskredytują go do pozostawania w służbie i nie pozwalają na uznanie, że skarżący ma przymiot osoby o nieposzlakowanej opinii. Powołanie tego typu argumentów wymaga szczególnie starannych i rzetelnych ustaleń, gdyż dotyczy sfery osobistej a więc szczególnie chronionej prawem. Uznając, że skarżący z podanych powodów jest niezdolny do pełnienia zawodowej służby wojskowej, przyjęto w istocie, że jego kwalifikacje zawodowe i kompetencje miały charakter marginalny i nie wpłynęły na wynik rozstrzygnięcia. Należy jednak zaznaczyć, że wniosek żołnierza o zawarcie kolejnego kontraktu na pełnienie zawodowej wojskowej został pozytywnie zaopiniowany w dniu [...] lutego 2017 r. przez pełniącego obowiązki dowódcy plutonu plut. M. S.. Odmienne stanowisko w przedmiocie wniosku o zawarcie kolejnego kontraktu na pełnienie zawodowej służby wojskowej przedstawił dowódca [...] kompanii regulacji por. G. K. w swojej opinii z dnia [...] lutego 2017 r. wskazując, że po podpisaniu kontraktu żołnierz nie przystąpił do sprawdzianu sprawności fizycznej przedstawiając zwolnienie lekarskie. W listopadzie tego samego roku uległ on wypadkowi (w związku ze służbą wojskową), który spowodował jego długą absencję oraz niemożliwość przystąpienia do egzaminu sprawności fizycznej. Do egzaminu żołnierz podszedł w 2016 r. uzyskując ocenę dobrą. Dowódca 3 kompanii regulacji ruchu wskazał także, że pod koniec 2016 r. i w pierwszym dniu 2017 r. miały miejsce dwa zdarzenia z udziałem żołnierza zakończone interwencją patrolu P. i pobytem żołnierza na oddziale psychiatrycznym. Na skutek wskazanych powyżej wydarzeń żołnierz został odsunięty od pracy z bronią i skierowany w dniu [...] stycznia 2017 r. do R. W. K. L. w L. celem określenia zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej. R. K. L. w L. orzekła, że żołnierz jest zdolny do pełnienia zawodowej służby wojskowej pomimo rozpoznania schorzeń z § 72 pkt 1 (używanie szkodliwe alkoholu lub innych substancji psychoaktywnych w okresie kontrolowanej abstynencji). Dowódca [...] kompanii regulacji ruchu wskazał ponadto, że "Zachowanie żołnierza ma demoralizujący wpływ na żołnierzy pododdziału i wpływa na negatywne postrzeganie wojska przez środowisko cywilne".
Negatywną opinię w przedmiocie wniosku żołnierza o zawarcie kolejnego kontraktu na pełnienie zawodowej służby wojskowej wyraził także pomocnik Komendanta [...] [...] B. L. ds. Podoficerów st. chor. sztab. R. W.. Zdaniem pomocnika ds. Podoficerów zachowanie strony z przełomu 2016 i 2017 r. spowodowało utratę zaufania wśród żołnierzy [...] kompanii regulacji ruchu oraz zniszczyło jego autorytet wśród podwładnych. W jego opinii dalsze zajmowanie przez żołnierza stanowiska dowódcy drużyny nie zapewnia pełnej realizacji podstawowej roli dowódcy jaką jest kształtowanie morale i dyscypliny wojskowej własną postawą.
Dokonana przez pryzmat braku możliwości sprawdzenia sprawności fizycznej negatywna ocena postawy skarżącego stanowi niewątpliwe przekroczenie uznania administracyjnego. Podkreślić należy, że nie przystąpienie do sprawdzianu sprawności fizycznej wynikało z obiektywnej przeszkody, którą był wypadek w związku ze służbą wojskową. Skarżący będąc na zwolnieniu lekarskim nie miał możliwości poddania się temu sprawdzianowi. Organ nie wykazał, że przeszkoda ta miała charakter pozorny czy ewentualnie istniały podstawy do zakwestionowania zwolnienia lekarskiego. Nie ma więc w tych okolicznościach podstaw do ewentualnego snucia rozważań na temat skutków nieobecności skarżącego z powodu zwolnień lekarskich. Wprawdzie organ odwoławczy wskazał, że uwzględnił to, że żołnierz nie przystąpił do sprawdzianu sprawności fizycznej w 2014 r. z przyczyn od niego niezależnych, to jednak nawiązał do wyroku Sądu we W., że "brak dyspozycyjności skarżącego, wynikający z częstego korzystania ze zwolnień lekarskich, zwłaszcza w 2016 r., wypełnia znamiona braku odpowiedniej zdolności fizycznej do pełnienia zawodowej służby wojskowej".
Jako okoliczność uzasadniającą odmowę zawarcia kolejnego kontraktu, organ powołał jako argument, demoralizujący wpływ skarżącego na podwładnych. Nie wykazano jednak, że zdarzenia z życia osobistego skarżącego negatywnie zaważyły na postawie jego podwładnych. Zarzuty o demoralizującym wpływie skarżącego na podwładnych nie zostały więc poparte żadnym dowodem. Nie zarzucano przy tym skarżącemu nieprawidłowości w sposobie wykonywania przez żołnierza obowiązków służbowych.
Wydając zaskarżoną decyzję organ oparł się na negatywnych opiniach o skarżącym przez ww. podmioty. Wprawdzie sąd administracyjny, rozpatrując skargę na decyzję w przedmiocie odmowy zawarcia kolejnego kontraktu na pełnienie zawodowej służby wojskowej nie jest władny samodzielnie oceniać sposobu wykonywania przez żołnierza obowiązków służbowych ale w przedstawionych opiniach takiego odniesienia nie ma. Kompetencje sądu nie obejmują też badania zasadności ocen podjętych w postępowaniu opiniodawczym. Prawo opiniowania i oceniania żołnierzy jest atrybutem właściwego przełożonego i mieści się w sferze podległości służbowej. Ten zakres władzy służbowej pozostaje poza kontrolą sądową (art. 5 pkt 2 p.p.s.a. i art. 8 ust. 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych). Zarówno przepisy ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, jak i rozwiązania systemowe wykluczają badanie prawidłowości (rzetelności) oceny opiniowanego żołnierza zawodowego przy sądowoadministracyjnej kontroli decyzji w przedmiocie odmowy zawarcia kolejnego kontraktu (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 grudnia 2013 r. sygn. akt I OSK 2732/12, publikowany http//orzeczenia.nsa.gov.pl ).W rozpoznawanej jednak sprawie w grę wchodzi wpływ wydanej opinii na treść decyzji a więc czy nie doszło do przekroczenia granic uznania administracyjnego. Nie ma też przeszkód do oceny czy opinie były oparte na rzetelnie ustalonych faktach.
W ocenie Sądu, w dużej mierze organy nie ustaliły rzetelnie tych faktów lecz je wykreowały a tak przedstawiony stan faktyczny stał się podstawą do sporządzenia opinii. Taki zarzut można postawić, gdy kluczowe dowody nie zostały zweryfikowane i nie uwzględniono dowodów zgłoszonych przez zainteresowanego, zwłaszcza dotyczących jego sfery osobistej.
O wyniku rozstrzygnięcia w zasadzie przesądziły dwie policyjne notatki służbowe ( z 15. 12. 2016 r. i 01. 01. 2017r) z interwencji policji, które miały miejsce w czasie wolnym od służby i zostały zainicjowane doniesieniem małżonki skarżącego. Zarzucała ona mężowi uzależnienie od hazardu, alkoholizm i podjęcie 2 prób samobójczych. Organ nie wziął jednak pod uwagę, że małżonka skarżącego wycofała te oskarżenia i przyznała, że czyniła je w celu zdyskredytowania męża. Jeśli małżonka skarżącego podejmowała działania wynikające z niskich pobudek i następnie wycofała się z formułowanych wobec skarżącego zarzutów, oznacza to że wartość dowodowa tych dokumentów jest co najmniej wątpliwa zwłaszcza, że ustalenia policji z [...]. oparto na oświadczeniu małżonki skarżącego a nie na bezpośrednim opisie zaistniałego faktu przez funkcjonariuszy. Notatka z 15 grudnia jest relacją z interwencji z dnia [...] grudnia 2016r. Stwierdzenie zatem o podjęciu próby samobójczej było kreacją faktu a nie samym faktem. Notatka z 1 stycznia wprawdzie potwierdza, że skarżący miał założony pasek holowniczy na szyi i był pijany ale z dokumentów zgromadzonych w sprawie wyraźnie wynika, że między małżonkami istniał nabrzmiały konflikt rodzinny a małżonka skarżącego przyznała się do chęci nagłośnienia tego konfliktu i zdyskredytowania małżonka.
Na bazie takich okoliczności organ stwierdził, że wydarzenia te skłaniają do przekonania, że przełożeni żołnierza nie mogą być pewni, jak dany żołnierz zachowa się w jednostce wojskowej w przypadku podobnego bodźca emocjonalnego.
W tych warunkach należy stwierdzić, że doszło do wyraźnej nadinterpretacji faktów oraz zbudowania obrazu skarżącego jako osoby pozbawionej możliwości kontroli swoich zachowań przy pominięciu dowodów przemawiających na korzyść skarżącego w tym przede wszystkim oświadczenia małżonki skarżącego.
Organ uznał, że dostatecznie zabezpieczył interes skarżącego przez umożliwienie zgłoszenia wniosków dowodowych. Trudno uznać, że organ zagwarantował skarżącemu realizację gwarancji procesowych w postaci przeprowadzenia rzetelnego postępowania, gdy nie uwzględnił stanowiska małżonki skarżącego, która nie tylko wycofała swoje oskarżenia wobec męża ale wskazała jakie kierowały nią pobudki do pomówienia męża o brak stabilności emocjonalnej, nadużywanie alkoholu, uzależnienie od hazardu i znęcanie się nad nią psychicznie. W obraz emocjonalnej niezdolności do służby wpisano pobyt żołnierza w na oddziale psychiatrycznym szpitala, co nastąpiło po zdarzeniu wynikającym z notatki policyjnej. Jeśli organ uznałby, że skarżący jest w poważnym stanie psychicznym wymagającym pomocy udzieliłby mu wsparcia chociaż w postaci udzielenia urlopu o który wnioskował żołnierz po zdarzeniu z 01. stycznia 2017r. lecz takiego wsparcia skarżący nie uzyskał, gdyż odmówiono jemu wówczas prawa do urlopu. W następstwie tego skarżący przedstawił zwolnienie lekarskie z pobytu na oddziale psychiatrycznym szpitala.
Oczywiście organ nie ma obowiązku przeprowadzenia wszystkich dowodów ale w rozpoznawanej sprawie chodzi o dowody mające podstawowe znaczenie dla wydanych negatywnych opinii. Dowody na których oparł się organ przesądziły o sposobie rozstrzygnięcia sprawy. Jeśli istnieją inne dowody, które skutecznie podważają wiarygodność dowodów na których oparł się organ to nie tylko są to dowody istotne ale mają one walor dowodów kluczowych. Na podstawie dwóch notatek policyjnych o wątpliwej wartości dowodowej doszło do wydania opinii dyskredytującej skarżącego nie tylko jako żołnierza ale przede wszystkim jako człowieka. Zwłaszcza w przypadku pierwszej notatki cały opisany w niej przebieg zdarzenia opierał się na informacji przekazanej przez żonę żołnierza.
Nie znajduje oparcia w zgromadzonym materiale dowodowym stwierdzenie organu, że wziął on pod uwagę opinie przemawiające na korzyść Strony, w tym opinię pełniącego obowiązki dowódcy plutonu plut. M. S.. Opinia ta nie przełożyła się w żaden sposób na ocenę postawy skarżącego. Pominięto też znaczenie oceny zawodowych kwalifikacji i przydatności do służby wynikającej z orzeczenia Wojskowej Komisji Lekarskiej, która orzekła o zdolności do służby.
Organom należy zatem zarzucić przekroczenie granic uznania administracyjnego i tym samym naruszenie prawa.
Kontrola decyzji uznaniowej dokonywana przez sąd ma ustalić czy dopuszczalne było wydanie decyzji określonej treści, czy organ przy jej wydaniu nie przekroczył granic uznania i czy właściwie uzasadnił rozstrzygnięcie. Powyższe uchybienia powodują uznanie, że organy oceniły wniosek skarżącego o zawarcie kolejnego kontraktu w sposób dowolny. Analiza dowodów została przeprowadzona nierzetelnie. Organy powinny poddać rzeczowej analizie zarówno wszystkie okoliczności świadczące o pozytywnych cechach skarżącego, jak i te przeciwne i dopiero wówczas sformułować swoje stanowisko. Zawarcie lub odmowa zawarcia kolejnego kontraktu na pełnienie zawodowej służby wojskowej może nastąpić jedynie po starannym i wszechstronnym wyjaśnieniu okoliczności sprawy. Przy ocenie żołnierza nie muszą wystąpić drastyczne okoliczności subiektywne przemawiające za zakończeniem służby. Potrzeby wojska i szczególne okoliczności także mogą wpływać na realizację celów kadrowych. Nie można jednak zaakceptować działań, które stanowią nadużycie prawa i godzą w dobre imię żołnierza przez wadliwe gromadzenie i oceną materiału dowodowego. Wydana decyzja musi opierać się na rzetelnie zgromadzonym i ocenionym materiale dowodowym co ma podstawowe znaczenie dla stosowania zasady przekonywania, wyrażonej w art. 11 kpa. Mocą przywołanej zasady organ jest zobowiązany do wyjaśnienia stronom zasadności przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy. Zasada przekonywania nie zostanie zrealizowana, gdy organ pominie milczeniem niektóre twierdzenia, nie odniesie się do faktów istotnych dla danej sprawy, czy pominie istotne dowody co miało miejsce w kontrolowanym postępowaniu. Podjęte przez organy decyzje wydane zostały z naruszeniem art. 7, 77 § 1 80 i 107 § 3 kpa. Ponownie rozpoznając sprawę organy dokładnie wyjaśnią stan faktyczny sprawy i rozpatrzą cały materiał dowodowy, oceniając go zgodnie z zasadami wynikającymi z art. 80 kpa.
Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał skargę za uzasadnioną. Działając na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a i c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł na podstawie tego przepisu jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło