II SA/Bd 390/25
WyrokWSA w Bydgoszczy2025-08-20
Skład orzekający: Joanna Janiszewska-Ziołek, Anna Klotz, Jerzy Bortkiewicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ odwoławczy prawidłowo odmówił przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, uznając, że wnioskodawczyni nie spełniła warunków określonych w art. 63 ust. 3 ustawy o świadczeniu wspierającym, w szczególności w zakresie terminów złożenia wniosku o nowe orzeczenie o niepełnosprawności i wniosku o świadczenie pielęgnacyjne, pomimo obowiązujących przepisów przedłużających ważność orzeczeń o niepełnosprawności?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, uznając, że organ odwoławczy wadliwie zinterpretował przepisy intertemporalne ustawy o świadczeniu wspierającym (art. 63 ust. 3) oraz pominął przepisy przedłużające ważność orzeczeń o niepełnosprawności. Wnioskodawczyni spełniła warunki do zachowania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na zasadach dotychczasowych, ponieważ złożenie wniosku o nowe orzeczenie o niepełnosprawności nastąpiło przed upływem ważności poprzedniego orzeczenia, a następnie złożono wniosek o świadczenie pielęgnacyjne w ustawowym terminie, licząc od daty ostateczności nowego orzeczenia.Stan faktyczny
Skarżąca złożyła wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad matką, która posiadała orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności. Organ pierwszej instancji odmówił przyznania świadczenia, powołując się na przepisy dotyczące momentu powstania niepełnosprawności. Organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji, ale uznał zasadność zarzutu naruszenia art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych. Niemniej jednak, Kolegium odmówiło przyznania świadczenia, wskazując na niespełnienie warunków z art. 63 ust. 3 ustawy o świadczeniu wspierającym, tj. złożenie wniosku o świadczenie po upływie trzech miesięcy od utraty ważności poprzedniego orzeczenia o niepełnosprawności.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Joanna Janiszewska-Ziołek (spr.) Sędziowie sędzia WSA Anna Klotz sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz Protokolant sekretarz sądowy Kamila Wesołowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 sierpnia 2025 r. sprawy ze skargi J. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2025 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję.
Zaskarżoną decyzją z [...] kwietnia 2025 r. nr [...]. 2025 Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej: "SKO", "Kolegium") utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Ś. z [...] marca 2025r. odmawiającą przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.
Powyższa decyzja wydana została w następujących okolicznościach sprawy.
J. Z. (dalej: "Skarżąca") [...] lutego 2025r. zwróciła się do Burmistrza Ś. o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną w stopniu znacznym matką B. C., która legitymuje się orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Ś. z [...] stycznia 2025r. Wynika z niego, że niepełnosprawność istnieje od 68-go roku życia. Orzeczenie wydano na okres do [...] stycznia 2027r.
Po rozpoznaniu ww. wniosku Burmistrz Ś. decyzją z dnia [...] marca 2025r. nr [...] odmówił przyznania Skarżącej wnioskowanego świadczenia.
Organ wyjaśnił, że wniosek o przyznanie świadczenia został złożony na zasadach obowiązujących do [...] grudnia 2023 r., a z akt wynika, że J. Z. z uwagi na niepodejmowanie zatrudnienia z powodu sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką (wdową) była uprawniona do świadczenia pielęgnacyjnego w okresie od [...] lipca 2023r. do [...] maja 2024r. (decyzja SKO z [...] sierpnia 2023r.), które to prawo zostało początkowo przedłużone do [...] września 2024r. i następnie na okres dalszych 6 miesięcy – tj. do [...] marca 2025r.
Organ wyjaśniając przyczyny wydania decyzji odmownej wskazał na obowiązujące do dnia [...] grudnia 2023 r. przepisy ustawy z dnia [...] listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 323 ze zm. – dalej: "u.ś.r.") - tj. na art. 17 ust. 1 oraz ust. 1b albowiem niepełnosprawność osoby wymagającej opieki istnieje od 68-ego roku życia.
Odwołanie od tej decyzji złożyła J. Z., która powołała się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z [...] października 2014r. k 38/13.
Wskazaną na wstępie decyzją z [...] kwietnia 2025 r. SKO w B. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
Uzasadniając rozstrzygnięcie Kolegium wskazało na wstępie na podstawę prawną wydanego rozstrzygnięcia oraz na dokonane w sprawie ustalenia faktyczne. Dalej wskazało, że wyrokiem z dnia [...] października 2014 r., sygn. akt K 38/13 Trybunał Konstytucyjny orzekło niekonstytucyjności art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie. Powyższe oznacza, w ocenie Kolegium, że w obecnej sytuacji prawnej nie jest zatem dopuszczalne oparcie decyzji odmawiającej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego opiekunom osób niepełnosprawnych, których niepełnosprawność powstała po ukończeniu przez nie 25 roku życia. Tym samym zarzut odwołania, co do naruszenia art. 17 ust. 1b u.ś.r. uznano za zasadny.
Niemniej jednak pomimo błędnej wykładni art. 17 ust. 1b u.ś.r., w ocenie Kolegium, Skarżącej zasadnie odmówiono przyznania prawa do wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego. Kolegium powołało się na art. 63 ust. 1-3 ustawy o świadczeniu wspierającym i wyjaśniło, że J. Z. miała przyznane prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką do [...] maja 2024r. – tj. do czasu upływu ważności orzeczenia o niepełnosprawności B. C. (orzeczenie z [...] maja 2023r.). Wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie nowego orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności B. C. został złożony [...] lutego 2025r. – tj. po upływie trzech miesięcy od upływu terminu ważności wcześniejszego orzeczenia. W ocenie Kolegium okoliczność ta powoduje, że Skarżąca nie spełnia warunków określonych w art. 63 ust. 3 ustawy o świadczeniu wspierającym.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy złożyła J. Z.. Podtrzymała w całości stanowisko zawarte w odwołaniu. Ponadto zarzuciła Kolegium niewłaściwa wykładnię przepisów poprzez wskazanie na brak ciągłości ważności orzeczenia o niepełnosprawności jej matki. Skarżąca wyraziła przekonanie o zachowaniu wszelkich terminów do kontynuacji pobierania świadczenia pielęgnacyjnego. Podniosła, że z wnioskiem o wydanie nowego orzeczenia o niepełnosprawności jej matki wystąpiono [...] września 2024r. – tj. w okresie ważności wcześniejszego orzeczenia, na podstawie którego przedłużono jej wypłatę świadczenia do [...] września 2024r. Skarżąca zwróciła nadto uwagę na wydanie przez Burmistrza Ś. decyzji z [...] października 2024r., mocą której przedłużono jej prawo do pobierania świadczenia pielęgnacyjnego do [...] marca 2025r. z uwagi na zaświadczenie nr [...] z [...] września 2024r. wydane przez Powiatowy Zespół d/s Niepełnosprawności, potwierdzające zachowanie ważności orzeczenia o niepełnosprawności B. C. do [...] marca 2025r. (orzeczenia z [...] maja 2023r.).
W odpowiedzi na skargę Kolegium zwróciło się o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko prezentowane w uzasadnieniu kwestionowanej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Sprawowana przez Sąd, zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) kontrola działalności administracji oznacza badanie legalności, czyli zgodności z prawem zaskarżonych aktów, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, a jej zakres wyznacza art. 134 p.p.s.a. stanowiący, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Dokonując takiej kontroli w niniejszej sprawie Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem prawa.
Organy obu instancji decyzjami odmówiły przyznania Skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad niepełnosprawną matką.
Przy czym organ I instancji odmówił przyznania świadczenia z uwagi na powstanie u B. C. niepełnosprawności po ukończeniu 18 roku życia, w oparciu o art. 17 ust. 1b u.ś.r., bez uwzględnienia skutków, jakie wynikają z wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13. Wyrokiem tym Trybunał orzekł, że art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osoba niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z zasada równości, o której mowa w art. 32 ust. 1 Konstytucji RP.
Jego błędne stanowisko w tym zakresie zostało zweryfikowane w zaskarżonej decyzji, w której Kolegium prawidłowo uznało, że w obecnej sytuacji prawnej nie jest dopuszczalne oparcie decyzji odmawiającej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie uznanej za niekonstytucyjną część przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r.
Jednocześnie Kolegium stwierdziło brak spełnienia przesłanki z art. 63 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 2023r. o świadczeniu wspierającym (Dz. U. z 2024r., poz. 323 ze zm. – dalej: "u.ś.w.").
Stanowisko Kolegium należało uznać za wadliwe. Z okoliczności faktycznych sprawy (bezspornie ustalonych przez organ I instancji, nie zakwestionowanych przez organ odwoławczy) wynika, że Skarżąca pobierała uprzednio świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad matką – na mocy decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...] sierpnia 2023r. ([...]), zmienianej 2-krotnie w części dotyczącej okresu przyznania świadczenia decyzjami Burmistrza Ś. – z [...] lipca 2024r. nr [...] oraz z [...] października 2024 r. nr [...]. Ostatnia z wymienionych decyzji przyznawała świadczenie pielęgnacyjne od [...] października 2024 r. do [...] marca 2025r. – jednak nie dłużej niż do dnia wydania kolejnego ostatecznego orzeczenia o niepełnosprawności.
W dniu [...] stycznia 2025r. matka Skarżącej uzyskała orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności wydane na okres do [...] stycznia 2027r. (na wniosek zgłoszony [...] września 2024r.). Skarżąca przedłożyła je wraz z wnioskiem o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w dniu [...] lutego 2025r. Przy czym stan faktyczny w sprawie nie zmienił się – Skarżąca nie pracuje i nadal sprawuje opiekę nad matką.
Istotne znaczenie mają w rozpoznawanej sprawie przepisy prawa znajdujące do niej zastosowanie.
Otóż wniosek w tej sprawie o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego został złożony przez Skarżącą w czasie obowiązywania przepisów ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym, której przepisy istotnie zmieniły dotychczasowe zasady przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego. Aktualnie nie jest możliwe uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego poprzez rezygnację lub niepodejmowanie zatrudnienia, bądź innej pracy zarobkowej z uwagi na sprawowanie opieki nad pełnoletnią osobą niepełnosprawną. Ustawa o świadczeniu wspierającym zawiera przepisy intertemporalne, na których podstawie rozstrzygać należy o uprawnieniach osób, które nabyły prawo do świadczenia pielęgnacyjnego do dnia [...] grudnia 2023 r. Otóż jak stanowi art. 63 ust. 1 w/w ustawy w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne i specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym (czyli w ustawie o świadczeniach rodzinnych), do których prawo powstało do dnia [...] grudnia 2023 r., stosuje się przepisy dotychczasowe.
Strony skarżącej dotyczą skutki przepisu art. 63 ust. 2 i 3 u.ś.w., które kształtują zasadę zachowania reguł dotychczasowych - art. 17 ust. 1 nast. u.ś.r. - względem tych opiekunów, którzy na podstawie decyzji administracyjnej nabyli prawo do świadczenia na okres czasu przypadający po wprowadzeniu zmian ustawodawczych, czyli po [...] stycznia 2024 r. Według art. 63 ust. 2 u.ś.w. osoby, którym przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, albo od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, na zasadach obowiązujących do dnia [...] grudnia 2023 r., przyznane zostało co najmniej do dnia [...] grudnia 2023 r. prawo do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym, zachowują, na zasadach obowiązujących do dnia [...] grudnia 2023 r., prawo odpowiednio do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego nie dłużej jednak niż do końca okresu, na który prawo zostało przyznane, z uwzględnieniem ust. 3 i 4. Natomiast art. 63 ust. 3 u.ś.w., powołany przez Kolegium, stanowi: "Osoby, o których mowa w ust. 2, zachowują prawo odpowiednio do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego na zasadach obowiązujących do dnia [...] grudnia 2023 r., również w przypadku, gdy osobie nad którą sprawują opiekę zostało wydane nowe orzeczenie o stopniu niepełnosprawności albo orzeczenie o niepełnosprawności. Warunkiem zachowania prawa odpowiednio do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego na zasadach określonych w zdaniu pierwszym jest złożenie wniosku o nowe orzeczenie o stopniu niepełnosprawności albo o niepełnosprawności w terminie 3 miesięcy od dnia następującego po dniu, w którym upłynął termin ważności dotychczasowego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności albo orzeczenia o niepełnosprawności, a następnie złożenie wniosku o ustalenie prawa odpowiednio do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego w terminie 3 miesięcy, licząc od wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności albo o niepełnosprawności".
Z akt sprawy wynika, że matka Skarżącej złożyła wniosek o wydanie orzeczenia o stopni niepełnosprawności [...] września 2024r., a prawo do świadczenia pielęgnacyjnego przysługiwało Skarżącej do dnia wydania kolejnego ostatecznego orzeczenia, nie dłużej niż do dnia [...] marca 2025 r.
Wynika to z akt administracyjnych, a datę ważności poprzedniego orzeczenia z [...] maja 2023r. o niepełnosprawności B. C. – najpóźniej do [...] marca 2025 r. potwierdza zaświadczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Ś. z [...] września 2024r. (k. 59 akt adm. organu I instancji)
W ocenie Sądu spełnione wobec tego zostały warunki uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego na dalszy okres – na podstawie art. 63 ust. 2 i 3 u.ś.w.
Warunki te określa art. 63 ust. 3, a są one powiązane ze złożeniem wniosku o nowe orzeczenie o niepełnosprawności oraz wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego (specjalnego zasiłku opiekuńczego).
Sąd zwraca uwagę na użycie przez ustawodawcę w art. 63 ust. 3 zd. pierwsze i odpowiednio w zd. drugim, wyrażenia "zachowują prawo", co jednoznacznie wskazuje na zakres badania przez organ. W przypadku zatem kolejnego wniosku dotyczącego kontynuacji wcześniej przyznanego świadczenia (tak jak w przypadku skarżącej), zgodnie z treścią art. 63 ust. 3 u.ś.w., powinno podlegać badaniu spełnienie wymogów formalnych wniosku (tj. złożenie wymaganych dokumentów we wskazanych w przepisie terminach) oraz ustalenie faktycznego sprawowania przez wnioskodawcę opieki nad osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, uniemożliwiającej podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Ustawodawca wskazał bowiem, że osoby, którym wcześniej przyznano prawo do świadczenia pielęgnacyjnego "zachowują" to prawo na zasadach obowiązujących do [...] grudnia 2023 r., po spełnieniu warunków wynikających z art. 63 ust. 3 u.ś.w. Przepis ten ustalił zasady ochrony praw nabytych dla osób, którym wcześniej przyznano prawo do przedmiotowego świadczenia. Przepis ten miał na celu zapewnienie stabilności i przewidywalności prawa. Zasada ochrony praw nabytych zapewnia ochronę praw podmiotowych, zarówno publicznych jak i prywatnych nabytych w drodze skonkretyzowanych decyzji, przyznających świadczenia, jak i praw nabytych in abstracto (zgodnie z ustawą przed zgłoszeniem wniosku o ich przyznanie), a także ekspektatyw maksymalnie ukształtowanych, tj. takich, które spełniają wszystkie zasadnicze przesłanki ustawowe nabycia praw pod rządami danej ustawy bez względu na stosunek do nich późniejszej ustawy (Trybunał Konstytucyjny: orzeczenie z 11 lutego 1992 r. sygn. K 14/91 i wyrok z 22 czerwca 1999 r. sygn. K 5/99).
Wymaga też podkreślenia, że zgodnie z ww. przepisem warunkiem zachowania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na zasadach dotychczasowych jest złożenie wniosku o nowe orzeczenie o stopniu niepełnosprawności albo o niepełnosprawności w terminie 3 miesięcy od dnia następującego po dniu, w którym upłynął termin ważności dotychczasowego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności albo orzeczenia o niepełnosprawności, a następnie złożenie wniosku o ustalenie prawa odpowiednio do świadczenia pielęgnacyjnego w terminie 3 miesięcy, licząc od wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności albo o niepełnosprawności. Przepis art. 63 ust. 3 u.ś.w. ma ograniczyć sytuacje występowania z wnioskami o świadczenie pielęgnacyjne bez ograniczenia terminu do składania wniosków. Stąd też ustawodawca wprowadził zastrzeżenie, że wnioski muszą być złożone w określonym maksymalnym terminie od daty utraty ważności przeczenia o niepełnosprawności - najpierw wniosek o nowe orzeczenie o stwierdzenie niepełnosprawności, a następnie wniosek o świadczenie pielęgnacyjne.
Sąd nie podziela kategorycznego ustalenia SKO, że nie został w sprawie zachowany termin 3 - miesięczny, o którym mowa w art. 63 ust. 3 u.ś.w. dot. złożenia wniosku o świadczenie pielęgnacyjne.
Kolegium pominęło uregulowania rangi ustawowej, które przedłużały ważność orzeczeń o niepełnosprawności na ściśle określony czasokres, który był warunkowany datą utraty ważności orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Przede wszystkim pominięto przepisy ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnieniu osób niepełnosprawnych (Dz.U. z 2023 r., poz. 100, 173, 240, 852, 1234 i 1429), które wskazywały na zachowanie ważności orzeczeń wydanych na podstawie art. 23 ustawy z dnia 9 marca 2023 r. o zmianie ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz. 852i 1429) w brzmieniu dotychczasowym, albo orzeczeń których okres ważności upłynął po dniu [...] sierpnia 2023 r. i przed dniem [...] września 2024 r. Orzeczenia te zachowywały ważność do dnia [...] września 2024 r., jednak nie dłużej niż do dnia, w którym nowe orzeczenie o niepełnosprawności albo nowe orzeczenie o stopniu niepełnosprawności stanie się ostateczne. Nadto w dniu 3 sierpnia 2024 r. weszła w życie ustawa z dnia 24 lipca 2024 r. o zmianie ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 1165).
Ustawa tą (art. 1) dodano po art. 6b artykuły 6ba i 6bb, o następującej treści:
- art. 6ba.1. Osoba niepełnosprawna posiadająca orzeczenie o niepełnosprawności albo o stopniu niepełnosprawności wydane na czas określony może wystąpić do powiatowego zespołu z wnioskiem o wydanie kolejnego orzeczenia o niepełnosprawności albo o stopniu niepełnosprawności nie wcześniej niż 2 miesiące przed upływem terminu ważności posiadanego orzeczenia.
2. Osoba niepełnosprawna posiadająca orzeczenie o niepełnosprawności może wystąpić do powiatowego zespołu z wnioskiem o wydanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności nie wcześniej niż 3 miesiące przed upływem terminu ważności orzeczenia o niepełnosprawności.
3. W przypadku zmiany stanu zdrowia osoba niepełnosprawna posiadająca orzeczenie o niepełnosprawności albo o stopniu niepełnosprawności może w okresie ważności tego orzeczenia wystąpić do powiatowego zespołu z wnioskiem o wydanie orzeczenia uwzględniającego zmianę stanu zdrowia.
4. Wnioski, o których mowa w ust. 1-3, mogą składać również przedstawiciele ustawowi, ośrodki pomocy społecznej albo centra usług społecznych, o których mowa w art. 6b ust. 1.
- art. 6bb.1. Jeżeli wniosek o wydanie kolejnego orzeczenia o niepełnosprawności albo o stopniu niepełnosprawności został złożony w okresie ważności odpowiednio orzeczenia ustalającego niepełnosprawność albo orzeczenia ustalającego stopień niepełnosprawności, to zachowuje ono ważność do dnia wydania kolejnego ostatecznego orzeczenia, nie dłużej jednak niż do ostatniego dnia szóstego miesiąca następującego po dacie określającej tę ważność.
Należy zatem zwrócić uwagę, że w okresie od [...] sierpnia 2024 r. do [...] września 2024 r. obowiązują dwa różne przepisy, które wyznaczały inne daty utraty ważności przedłużanych orzeczeń:
- według przepisu opisanego wyżej – art. 23 ustawy z dnia 9 marca 2023 r. o zmianie ustawy o ochronie konkurencji orzeczenie zachowuje ważność do dnia, w którym nowe orzeczenie o niepełnosprawności albo nowe orzeczenie o stopniu niepełnosprawności stanie się ostateczne,
- według art. 6bb ust. 1 – orzeczenie jest ważne do dnia wydania nowego ostatecznego orzeczenia.
Obowiązuje też przepis – art. 2 ustawy zmieniającej z dnia 25 lipca 2024 r., który stanowi, że do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy zmieniającej (przed 3 sierpnia 2024 r.), które dotyczą postępowań o ustalenie niepełnosprawności albo stopnia niepełnosprawności, stosuje się przepisy ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą. Dlatego:
- dla orzeczeń wydanych do dnia 2 sierpnia 2024 r. przez miejskie lub powiatowe zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności (które nie zostały zaskarżone) – ważność orzeczeń poprzedzających te orzeczenia wygaśnie w dniu, w którym nowe orzeczenie stało się ostateczne;
- dla orzeczeń wydanych od dnia 3 sierpnia 2024 r. przez miejskie lub powiatowe zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności (które nie zostały zaskarżone) – ważność orzeczeń poprzedzających te orzeczenia wygaśnie w dniu wydania tych nowych orzeczeń, które w związku z niewniesieniem odwołana staną się ostateczne.
Jeśli od orzeczenia miejskiego lub powiatowego zespołu będzie wniesione odwołanie do wojewódzkiego zespołu ds. orzekania o niepełnosprawności, to skutek w wyznaczaniu daty utraty ważności poprzedniego orzeczenia dla obu przepisów będzie taki sam. W takiej sytuacji poprzednie orzeczenie może być przedłużone do dnia wydania orzeczenia przez wojewódzki zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności, ponieważ orzeczenie to jest ostateczne w dniu jego wydania. Nie ma też znaczenia, czy orzeczenie wojewódzkiego zespołu będzie wydane przed wejściem w życie nowych przepisów, czy po wejściu nowych przepisów.
W realiach niniejszej sprawy, wniosek o nowe orzeczenie o stopniu niepełnosprawności matki Skarżącej został złożony po [...] sierpnia 2024 r. - tak więc zgodnie z przywołanymi regulacjami, "stare" orzeczenie o niepełnosprawności zachowało ważność do dnia wydania "nowego" orzeczenia o niepełnosprawności, które stało się ostateczne w związku z niewniesieniem odwołania. Oznacza to, że wcześniejsze orzeczenie o niepełnosprawności matki Skarżącej – tj. orzeczenie z [...] maja 2023r. zachowało ważność do [...] stycznia 2025r. (tj. daty wydania "nowego" orzeczenia). Złożenie zatem wniosku o wydanie kolejnego orzeczenia przed utratą ważności orzeczenia wcześniejszego, a następnie złożenie przez Skarżącą wniosku o świadczenie pielęgnacyjne przed upływem 3 miesięcy, licząc od dnia [...] stycznia 2025r. (o ile nie wniesiono odwołania od orzeczenia) pozwalałoby na ustalenie spełnienia warunków określonych w art. 63 ust. 3 u.ś.w.
W niniejszej sprawie Kolegium stwierdziło, że wniosek o świadczenie pielęgnacyjne złożony został po upływie 3-miesięcznego terminu z art. 63 ust. 3 u.ś.w., liczonego od daty wydania tegoż orzeczenia – tj. od [...] maja 2024r. Jak wyżej wspomniano twierdzenie to uznać należy za wadliwe albowiem sekwencja zdarzeń w tej sprawie doprowadziła do sytuacji, w której w dacie wydania "nowego" orzeczenia o niepełnosprawności obowiązywało jeszcze "stare" orzeczenie, a to z uwagi na dopuszczalne, jak wyjaśniono tu, wcześniejsze złożenie wniosku o wydanie nowego orzeczenia o niepełnosprawności przed utratą ważności starego orzeczenia.
Zdaniem Sądu powoduje to, że w realiach niniejszej sprawy termin z art. 63, ust. 3 u.ś.w. powinien być liczony od daty ostateczności orzeczenia o niepełnosprawności z [...] stycznia 2024 r., gdyż dopiero z tą datą utraciło moc dotychczasowe orzeczenie o niepełnosprawności. Utrata mocy dotychczasowego orzeczenia o niepełnosprawności jest warunkiem sine qua non uruchomienia ograniczonej terminem procedury z art. 63 ust. 3 u.ś.w.
Do przepisów przedłużających ważność orzeczeń o niepełnosprawności Kolegium w ogóle się nie odniosło, mimo że zgodnie z art. 6 k.p.a. organy administracji działają na podstawie prawa, a więc mają obowiązek analizować i stosować wszelkie przepisy, które mogą mieć zastosowanie w danej sprawie, a odmawiając ich stosowania winny wyjaśnić powody, dla których to czynią. W niniejszej sprawie wyjaśnienie takie nie miało miejsca.
Ponadto Kolegium, poza poczynieniem w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia uwagi o wydaniu nowego orzeczenia o niepełnosprawności matki Skarżącej, w żadnej mierze nie odniosło się do tej okoliczności, nie ustaliło w jakiej dacie został złożony wniosek o wydanie nowego orzeczenia i w jakiej dacie orzeczenie uzyskało walor ostateczności. Oznacza, że organ odwoławczy - w konsekwencji niewywiązania się ze swoich obowiązków procesowych, nałożonych na niego przepisami art. 6 art., art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., nie dokonał kompleksowej analizy całego materiału dowodowego i ocenił go w sposób dowolny, pomijając przy tym istotne dla sprawy przepisy prawa materialnego.
W tej sytuacji, zadaniem organów będzie zbadanie warunków formalnych wskazanych w art. 63 ust. 3 u.ś.w., z uwzględnieniem oceny prawnej wyrażonej przez Sąd w niniejszym uzasadnieniu, w tym z zastosowaniem zasady ochrony praw nabytych.
Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło