II SA/Bd 391/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Renata Owczarzak Sędziowie: Sędzia WSA Małgorzata Włodarska (spr.) Sędzia WSA Wojciech Jarzembski Protokolant Dominika Znaniecka po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 11 października 2007 r. sprawy ze skargi H.F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lutego 2007 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego 1. uchyla zaskarżoną decyzję, oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] z dnia [...] stycznia 2007 r., Nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, 3. zasądza od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy na rzecz [...] A. B.–S. kwotę 292,80 (dwieście dziewięćdziesiąt dwa 80/100) złotych, tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. II SA/Bd 391/07 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] stycznia 2007 r., nr [...] Wójt Gminy [...], po ponownym rozpatrzeniu sprawy, udzielił H.F. pomocy finansowej w formie specjalnego zasiłku celowego w wysokości [...] zł w miesiącu listopadzie 2006, wskazując jednocześnie, iż zasiłek ten podlega zwrotowi w terminie do [...] września 2007 r. W uzasadnieniu decyzji organ podniósł, iż wnioskodawczyni zatrudniona w Publicznej Szkole Podstawowej w S. w związku z trwającym sporem w zakresie spraw pracowniczych w dalszym ciągu nie otrzymała należnego wynagrodzenia. Zdaniem organu spór w sprawie należnego dla wnioskodawczyni wynagrodzenia powinien zakończyć się do dnia [...].09.2007 r., a zatem do tego dnia strona powinna zwrócić otrzymane świadczenie. W odwołaniu od powyższej decyzji H.F. wskazała na swoją trudną sytuacje materialną, podnosząc, iż już od [...] miesięcy nie otrzymuje wynagrodzenia będącego jedynym źródłem jej utrzymania. Zwiększa się przez to ilość niezapłaconych przez nią rachunków i nie stać jej na zakup opału, ani potrzebnych leków. Podniosła przy tym, iż w związku z tym, że nie uzyskuje dochodu od października przyznane jej świadczenie nie powinno podlegać zwrotowi. Decyzją z dnia [...] lutego 2007 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. W motywach rozstrzygnięcia organ wskazał, iż w dniu wydania zaskarżonej decyzji H.F.była zatrudniona w Publicznej Szkole Podstawowej w S. na stanowisku nauczyciela w pełnym wymiarze czasu pracy, jednakże z zaświadczenia Dyrektora tej szkoły wynika, iż nie otrzymywała ona wynagrodzenia z powodu zablokowania kont szkoły. Mimo iż, Sąd Rejonowy w [...] wyrokiem z dnia [...] października 2006 r., sygn. akt. [...] uznał wypowiedzenie umowy o pracę dotyczącej odwołującej się za bezskuteczne i przywrócił ją do pracy na poprzednich warunkach, nie otrzymała ona zaległego wynagrodzenia. Organ odwoławczy przychylił się do argumentacji zawartej w uzasadnieniu kwestionowanej decyzji, stwierdzając, iż do września 2007 r. spór o wynagrodzenie powinien się zakończyć korzystnie dla odwołującej się. Dodał przy tym, iż do tego czasu skarżąca ma możliwość zwrócenia się do organów pomocy społecznej o udzielenie pomocy w innych formach. Ponadto wskazał, iż w sytuacji gdyby spór w sprawie szkoły nie zakończył się do września 2007r. i odwołująca się nie otrzymałaby zaległego wynagrodzenia, może ona wystąpić o przedłużenie terminu jego zwrotu lub jego umorzenie. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy na powyższą decyzję H.F. podniosła, iż wydając ją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] odniosło się jedynie do terminu spłaty udzielonego jej zasiłku, podczas gdy ona kwestionuje również formę przyznanej jej pomocy. Ubiegała się ona bowiem o zasiłek celowy, a przyznano jej specjalny zasiłek celowy. Skarżąca wskazała, iż takie rozstrzygnięcie jest dla niej krzywdzące, gdyż od października 2006 r. do dnia dzisiejszego pozbawiona jest jedynego źródła dochodu i w związku z tym nie jest w stanie ponosić nawet koniecznych kosztów utrzymania, a wszystkich miesięcznych opłat dokonuje za pożyczone pieniądze. Otrzymana pomoc finansowa z Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] wystarcza jej jedynie na zakup żywności i niekiedy wykupienie potrzebnych leków. Skarżąca dodała ponadto, iż nawet gdy otrzyma zaległe wynagrodzenie do września 2007 r. to pieniędzy wystarczyć może jej jedynie na oddanie zaciągniętych długów i opłaceniu zaległych rachunków. Spłata wynagrodzenia obejmie bowiem jedynie [...] miesiące ([...] 2006-[...] 2007), gdyż od lutego 2007 r. mimo zgłoszenia gotowości do pracy, skarżąca nie pracuje. Nie otrzymała przy tym wypowiedzenia, ani świadectwa pracy, a tym samym jest pozbawiona możliwości znalezienia zatrudnienia, nie może otrzymać również zasiłku dla bezrobotnych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację oraz wskazując, iż skarżąca w dniu [...] lutego 2007 r. otrzymała od pracodawcy dodatkowe wynagrodzenie w postaci 13-stej pensji oraz zaległe wynagrodzenie za okres od [...] 2006 r. do [...] 2007 r. w kwocie [...] zł wypłacone w dniu [...] kwietnia 2007 r.. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270; z późn. zm.), zaskarżona decyzja podlega uchyleniu, jeżeli Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Badając pod tym kątem zaskarżoną decyzję należało stwierdzić, iż doszło w niniejszej sprawie do naruszenia przepisów prawa mającego istotny wpływ na wynik sprawy. Podstawę rozstrzygnięcia organów obu instancji stanowił przepis art. 41 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. Nr 64 poz. 593; z późn. zm.), zgodnie z którym w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany: 1) specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi; 2) zasiłek okresowy, zasiłek celowy lub pomoc rzeczowa, pod warunkiem zwrotu części lub całości kwoty zasiłku lub wydatków na pomoc rzeczową. Kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej wynosi przy tym, w świetle § 1 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2006 r. w sprawie zweryfikowania kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz.U. Nr 135, poz. 950), 477 zł. Należy wskazać, iż w uzasadnieniu kwestionowanej decyzji, jak i poprzedzającej ją decyzji nie wskazuje się w ogóle na wysokość uzyskiwanego przez skarżącą dochodu. Stwierdza się jedynie, że skarżąca nie otrzymała wynagrodzenia za pracę od miesiąca [...] 2006 r., dodając przy tym, iż powinna otrzymać zaległe wynagrodzenie do [...] 2007 r.. Tym samym z treści uzasadnienia decyzji organów obu instancji nie wynika, dlaczego organy przyjęły, iż skarżąca przekroczyła kryterium dochodowe uprawniające do przyznania zasiłku celowego na mocy przepisu art. 39 cyt. ustawy, a co za tym idzie dlaczego uznały, iż można jej przyznać jedynie specjalny zasiłek celowy o charakterze zwrotnym. Powyższe świadczy o tym, iż decyzje organów obu instancji nie spełniają wymogów określonych w przepisie art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. Nr 98, poz.1071; z późn. zm.) – dalej k.p.a. W świetle powyższego przepisu, na organach administracji ciąży obowiązek wszechstronnego wyjaśnienia, dlaczego rozstrzygając zastosowały dany przepis lub też dlaczego przyjęły określoną jego wykładnie. W sytuacji, gdy organ I instancji ponownie rozpatruje sprawę nie może on się ograniczać w uzasadnieniu decyzji jedynie do odniesienia się do kwestii, które wymagały wyjaśnienia, zdaniem organ II instancji, uchylającego poprzednią decyzję i przekazującego sprawę do ponownego rozpatrzenia. Taka zaś sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie. Organy obu instancji skoncentrowały się bowiem jedynie na tym kiedy skarżąca powinna zwrócić przyznany specjalny zasiłek celowy, nie wskazując przy tym dlaczego ich zdaniem, nie spełnia ona wymogów do przyznania zwykłego zasiłku celowego, o którym mowa w art. 39 ustawy o pomocy społecznej. Na wysokość dochodów skarżącej organ I wskazywał jedynie w swojej pierwotnej decyzji w tej sprawie z dnia [...] listopada 2006 r., nr [...], uchylonej przez Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...]. W decyzji tej stwierdzono mianowicie, iż wynagrodzenie skarżącej za miesiąc październik wynosiło [...] zł i nie zostało wypłacone przez pracodawcę. Podjęte przez organy obu instancji rozstrzygnięcia o przyznaniu wnioskodawczyni specjalnego zasiłku celowego, a także znajdujący się w aktach sprawy kwestionariusz rodzinnego wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu [...] listopada 2006 r., wskazywać mogą, iż wyżej wskazana kwota została potraktowana przez organy obu instancji jako dochód skarżącej w miesiącu październiku 2006 r., co pociągnęło za sobą z kolei stwierdzenie, iż skarżąca przekroczyła kryterium dochodowe. Należy w związku z tym wskazać, iż przyjęcie, iż wynagrodzenie należne skarżącej za miesiąc październik 2006 r. w kwocie [...] zł, stanowiło dochód jednoosobowej rodziny skarżącej, w kontekście zawartych w aktach dokumentów – wniosku skarżącej z dnia [...] listopada 2006 r. o przyznanie zasiłku celowego, jak i zaświadczenia dyrektora szkoły, w której skarżąca była zatrudniona, potwierdzających, iż nie otrzymała ona wynagrodzenia, może budzić poważne zastrzeżenia. W świetle przepisu art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej (cyt. wyżej) za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o ściśle określone należności. Z przepisu powyższego wynika jednoznacznie, iż pod pojęciem dochodu należy rozumieć sumę faktycznie uzyskanych miesięcznych przychodów. Nie można zatem uznać za dochód wynagrodzenia za pracę należnego pracownikowi, które nie zostało wypłacone. Rozumienie dochodu jako faktycznie uzyskanych przychodów jest zgodne z celem pomocy społecznej, jakim jest umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężania trudnych sytuacji życiowych, których nie są w stanie pokonać wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości (art. 2 ust.1 ustawy o pomocy społecznej). Do trudnych sytuacji życiowych można zaliczyć z całą pewnością takie, w których osoba nie otrzymuje należnego wynagrodzenia, będącego jedynym źródłem jej utrzymania. Nie można zatem uznać by celem ustawodawcy było wyłączenie lub ograniczenie prawa takich osób do korzystania z pomocy społecznej, do którego prowadziłoby traktowanie ich jako osób posiadających dochód. Podnieść należy również, iż fakt ewentualnej późniejszej wypłaty wynagrodzenia za pracę nie może stanowić argumentu wystarczającego do zaliczenia niewypłaconego wynagrodzenia do dochodu i to uzyskanego w październiku 2006 r.. Ponieważ z akt administracyjnych wynika jednoznacznie, iż w miesiącu poprzedzającym złożenie przez skarżącą wniosku o przyznanie pomocy finansowej nie otrzymała ona należnego wynagrodzenia, a tym samym nie osiągnęła żadnego dochodu, należy w związku z tym stwierdzić, iż spełniała ona kryterium dochodowe do przyznania zasiłku celowego. W świetle powyższego zastosowanie w sprawie winien mieć przepis art. 39 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, nie zaś art. 41 ust. 1, na podstawie, którego organy obu instancji orzekły o przyznaniu skarżącej specjalnego zasiłku celowego o charakterze zwrotnym. Dodać należy również, iż uwagę Sądu zwrócił sposób wypełnienia kwestionariusza rodzinnego wywiadu środowiskowego. Mianowicie porównując sposób wypełnienia poszczególnych rubryk tego dokumentu przez pracownika socjalnego można zauważyć, iż wpis w rubryce dotyczącej dochodu odbiega od reszty – został dokonany innym kolorem wkładu i innym charakterem pisma, co nasuwa wątpliwości, co do tego kiedy dokonano tego wpisu, a co za tym idzie również co do tego czy skarżąca podpisywała omawiany dokument przed czy po dokonaniu tego wpisu. Nanoszenie przez pracownika socjalnego poprawek lub uzupełnianie dokumentu podpisanego przez stronę bez jej wiedzy wiązałoby się z naruszeniem prawa, stąd wszelkim zmianom treści kwestionariusza rodzinnego powinna towarzyszyć informacja o dacie ich dokonania oraz o tym, że strona zapoznała się z powyższymi zmianami. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności należy wskazać, że przy rozstrzyganiu sprawy doszło do naruszenia prawa materialnego, jak i przepisów postępowania, mającego wpływ na wynik sprawy. Z tych względów na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c, art.135 oraz art. 152 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270; z późn. zm.) orzeczono jak w sentencji wyroku.