II SA/Bd 397/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Jarzembski Sędzia WSA Małgorzata Włodarska Sędzia WSA Grażyna Malinowska-Wasik (spr.) Protokolant Jakub Jagodziński po rozpoznaniu w dniu 13 lipca 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi Stanisławy K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] 2005 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku okresowego 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. II SA/Bd 397/05 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] 2005 r. nr [...] wydaną na podstawie art. 3 ust. 4, 8 ust. 1, 38 ust. 1 pkt 2, ust. 2 pkt 2, ust. 4 i ust. 5 oraz art. 147 ust. 2 pkt 2 i ust. 5 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.) Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie we W. orzekł o przyznaniu Stanisławie K. na okres od lutego do kwietnia 2005 r. zasiłku okresowego w wysokości 20 zł miesięcznie. Z uzasadnienia decyzji wynika, że dochód własny dwuosobowej rodziny Stanisławy K. wynosi 615,25 zł i jest niższy od kryterium dochodowego wskazanego w art. 8 ust. 1 pkt 3 ustawy o pomocy społecznej, to jest 632 zł, a wysokość przyznanego dodatku stanowi 20% różnicy między wymienionymi kwotami i jednocześnie minimalną wysokość zasiłku okresowego w 2005 r. realizowaną z przeznaczonej na ten cel na 2005 r. dotacji z budżetu państwa. Nadto powołując się na art. 3 ust. 4 ustawy w uzasadnieniu podano, że przyznając świadczenie uwzględnia się możliwości finansowe pomocy społecznej, a MOPR we W. nie ma możliwości udzielenia wyższej pomocy. Odwołując się od powyższej decyzji Stanisława K. podniosła, iż przyznany zasiłek jest niewystarczający, gdyż pokrywa potrzeby rodziny w niewielkiej części, a zwłaszcza nie pozwala na wykupienie niezbędnych leków. W wyniku rozpatrzenia odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. wydało w dniu [...] 2005 r. decyzję nr [...] uchylającą decyzję organu I instancji i przekazującą mu sprawę do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy stwierdził, że powołując się na ograniczone możliwości finansowe organ I instancji nie umotywował tego w sposób dostateczny w oparciu o zebrany materiał dowodowy, gdyż załączony do akt raport o stanie środków finansowych MOPR we W. z dnia [...] 2005 r. nie zawiera wyczerpujących danych obrazujących stan budżetu pomocy społecznej na określone zadania, a więc wielkości środków przewidzianych na konkretne cele i przewidywanych rozmiarów zgłoszonych na te cele potrzeb, nie uwzględnia okoliczności, iż rozpatrywany wniosek o zasiłek okresowy nie będący świadczeniem jednorazowym nie może opierać się na stanie środków pozostających w dyspozycji organu na dany dzień, czy miesiąc, zawarte w nim dane dotyczące zasiłków okresowych są ogólnikowe, nie wiadomo, jakie MOPR posiada na nie środki i dlaczego nie ma możliwości ich przyznawania z innych funduszy MOPR, nie wskazuje także wielkości dotacji celowej (na zasiłki okresowe) z budżetu państwa oraz jaki powstał niedobór. Nadto z uzasadnienia decyzji wynika, iż skoro organ I instancji w oparciu o treść art. 147 ust. 2 pkt 2 ustawy w uzasadnieniu swej decyzji podał, iż w 2005 r. minimalna wysokość zasiłku okresowego wynosi w przypadku rodziny 20% różnicy między kryterium dochodowym rodziny, a dochodem rodziny, a jednocześnie stosownie do art. 38 ust. 4 ustawy nie może być niższa niż 20 zł miesięcznie, co nie pozostawia wątpliwości, iż są to kwoty minimalne, to ustalając, iż nie ma możliwości przyznać kwot wyższych niż minimalne, winien to wyjaśnić nawiązując zwłaszcza do wielkości uzyskanej dotacji celowej i jej rozliczenia. Reasumując Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. zobligowało organ pomocy społecznej do poddania w toku ponownego rozpoznania sprawy, szczegółowej analizie własnej sytuacji finansowej w zakresie środków pozostających w jego dyspozycji na wypłatę zasiłków okresowych przy uwzględnieniu ogólnych zasad postępowania, a zwłaszcza określonej w art. 7 w związku z art. 77 § 1 i 75 § 1 kpa. Stanisława K. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. nie precyzując w niej zarzutów i ograniczając się do przedstawienia swej trudnej sytuacji materialnej. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści § 2 art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) Sąd kontroluje legalność decyzji administracyjnych tzn. ocenia prawidłowość zastosowanych przepisów prawa i ich wykładni przez organy administracji publicznej, nie jest natomiast uprawniony do badania innych przesłanek podejmowania decyzji, w tym celowości i słuszności. Nie może także wydawać rozstrzygnięć merytorycznych, w tym między innymi orzekających o przyznaniu świadczeń lub odmowie ich przyznania, względnie zmianie ich wysokości. Kompetencje w tym przedmiocie należą wyłącznie do organów administracji publicznej. Skarga zasługuje na uwzględnienie z przyczyn, które Sąd, nie będąc związany jej granicami, wziął pod uwagę z urzędu kontrolując zaskarżoną decyzję pod względem zgodności z prawem. Organ odwoławczy rozpatrując odwołanie ponownie rozstrzyga sprawę administracyjną w jej całokształcie wydając jedno z rozstrzygnięć wymienionych w art. 138 § 1 pkt 1-3 kpa. Wydanie decyzji kasacyjnej przewidzianej w art. 138 § 2 kpa stanowi wyjątek od powyższej zasady i jest dopuszczalne wyłącznie w sytuacji konieczności przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości lub znacznej części. W ocenie Sądu wydanie w niniejszej sprawie prawidłowego, zgodnego z prawem rozstrzygnięcia nie wymagało przeprowadzenia uzupełniających czynności wyjaśniających w zakresie sytuacji finansowej Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej we W., ze szczególnym uwzględnieniem pozostających w jego dyspozycji środków na wypłaty zasiłków okresowych, a odmienne stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego w tym zakresie jest wynikiem niewłaściwej interpretacji, na tle przypadku skarżącej, przepisów ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593) określających szczegółowo sposób ustalania wysokości przyznawanego zasiłku okresowego. Z art. 38 ust. 2 wymienionej ustawy wynika, że zasiłek okresowy ustala się w przypadku rodziny, a taką wraz z synem tworzy skarżąca, do wysokości różnicy między kryterium dochodowym, a dochodem rodziny. Oznacza to, iż wysokość zasiłku nie może przekraczać wymienionej w tym przepisie różnicy, lecz jednocześnie dopuszczalne jest przyznanie zasiłku mniejszego. Ustalona w powyższy sposób kwota zasiłku nie może być jednak niższa niż 20 zł miesięcznie, stosownie do art. 38 ust. 4 ustawy oraz niższa niż 20% wskazanej wyżej różnicy zgodnie z art. 147 ust. 2 pkt 2 dotyczącym zasiłku okresowego w 2005 r. Tak więc ustawodawca zakreślił ramy przyznawanych zasiłków okresowych określając ich maksymalną i minimalną wysokość. Przy przyjętym w decyzji Dyrektora MOPR z dnia [...] 2005 r. miesięcznym dochodzie rodziny skarżącej w kwocie 615,25 zł (renta Marka K.) i ustawowym kryterium dochodowym wynoszącym na dwie osoby 632 zł, różnicę między tymi kwotami stanowi 16,75 zł, które – stosując ustawowe minimum – podniesiono do 20 zł. Nietrafnie natomiast w uzasadnieniu decyzji stwierdzono, że ustalone 20 zł zasiłku okresowego jest to 20% różnicy między kryterium dochodowym, a dochodem rodziny, gdyż owe 20% równałoby się kwocie zaledwie 3,75 zł. Samorządowe Kolegium Odwoławcze przeoczyło powyższą nieprawidłowość i nie dokonało jej korekty. Ustalając zasiłek okresowy na 20 zł miesięcznie nie obniżono zatem, z uwagi na szczupłe zasoby finansowe ośrodka, różnicy między dochodem, a kryterium dochodowym, która to możliwość wynikała z art. 147 ust. 2 pkt 2 ustawy oraz bezpośrednio z art. 38 ust. 2 pkt 2 ustawy, do ustawowego minimum, lecz podwyższono do ustawowego minimum nakazanego przepisem art. 38 ust. 4 ustawy. Przyznane 20 zł zasiłku miesięcznie było w tej sytuacji maksymalną kwotą tego świadczenia, jaką można było przy ustalonym dochodzie skarżącej przyznać, a nie kwotą minimalną wynikającą z uznaniowego obniżenia przez organ, nawiązującego do jego aktualnych możliwości płatniczych. Żadne dokonane przez organ pomocy społecznej we Włocławku rozliczenia w zakresie posiadanych środków finansowych, w tym przeznaczonych na zasiłki okresowe, nie mogą więc doprowadzić do podwyższenia ponad kwotę 20 zł orzeczonego decyzją tego organu zasiłku. Podkreślić należy, że byłoby to możliwe tylko w razie znacznej różnicy między dochodem rodziny skarżącej, a kryterium dochodowym określonym w art. 8 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy i obniżenia w związku z tym przyznanego zasiłku do 20 zł jako ustawowego minimum. Reasumując, zważywszy na ustalony przez organ I instancji stan faktyczny dotyczący sytuacji dochodowej rodziny skarżącej, 20-złotowa kwota przyznanego jej zasiłku jest maksymalną w świetle przytoczonych wyżej przepisów ustawy, jaką mogła otrzymać i nawet stwierdzenie w wyniku ponownego rozpoznania sprawy, że sytuacja finansowa ośrodka pomocy społecznej pozwalałaby na jej podwyższenie, skorzystanie z takiej możliwości oznaczałoby obejście ustawowych unormowań. W świetle powyższego, brak było podstaw do przyjęcia, iż organ I instancji naruszył w trakcie rozpatrywania sprawy ogólną zasadę postępowania określoną w art. 7, 77 § 1 i 75 kpa, co mogło skutkować zaniżeniem przyznanego Stanisławie K. zasiłku okresowego, a w konsekwencji brak także podstaw do przekazania sprawy temuż organowi do ponownego rozpoznania. Odrębną kwestią wymagającą oceny organu odwoławczego w świetle treści art. 8 ust. 3 ustawy jest prawidłowość ustalenia w postępowaniu pierwszoinstancyjnym dochodu rodziny skarżącej. Z akt sprawy wynika, iż na okres od listopada 2004 r. do kwietnia 2005 r. przyznano jej dodatek mieszkaniowy wraz z ryczałtem w łącznej kwocie 154,29 zł miesięcznie. Powyższy przepis nie pozwala na wyłączenie z dochodu tego rodzaju świadczenia. Przy wydawaniu uwzględniającego wskazaną istotną okoliczność rozstrzygnięcia, Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. winno mieć na uwadze treść art. 139 kpa. Uznając, iż zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. podjęta została z naruszeniem przepisów postępowania mającym istotny wpływ na jej treść, a także mającym wpływ na treść tej decyzji naruszeniem prawa materialnego, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1a, c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) orzekł, jak w sentencji.