II SA/Bd 399/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jarosław Wichrowski (spr.) Sędziowie sędzia WSA Anna Klotz asesor WSA Katarzyna Korycka Protokolant asystentka sędziego Magdalena Tambelli- Orwat po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 listopada 2018 r. sprawy ze skargi P. N. na decyzję Wojewody z dnia [...] stycznia 2018 r. nr [...] w przedmiocie utraty statusu osoby bezrobotnej uchyla zaskarżoną decyzję. Decyzją z dnia [...] stycznia 2018 r., nr [...], Wojewoda na podstawie art. 10 ust. 7 pkt 2, art. 33 ust. 3 i ust. 4 pkt 4, ustawy z dnia 20.04.2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2017 r. poz. 1065, z późn. zm., dalej zwana ustawą) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257, dalej powoływana jako K.p.a.), po rozpatrzeniu odwołania P. N., od decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...].12.2017 r., nr: [...] - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Decyzja powyższa zapadała w następującym stanie faktycznym. Prezydent Miasta ww. decyzją pozbawił P. N. statusu osoby bezrobotnej z dniem [...].12.2017 r., ponieważ będąc bezrobotnym nie stawił się on w powiatowym urzędzie pracy w wyznaczonym terminie. Z akt sprawy wynika, że w dniu [...].12.2017 r. strona złożyła oświadczenie podając w nim powód swojej absencji, który organ zatrudnienia uznał za nieuzasadniony. W odwołaniu od decyzji Prezydenta P. N. wskazał, że jego niestawiennictwo w urzędzie pracy było spowodowane tym, iż [...].12.2017 r. opiekę nad matką po godz. 12 miał sprawować ojciec, który jednak nie zdążył przed godz. 15 wrócić do domu z powodu przedłużającej się wizyty u lekarza i w aptece, w związku z czym niestawiennictwo odwołującego się w urzędzie pracy należy uznać za usprawiedliwione. W uzasadnieniu ww. decyzji, utrzymującej w mocy zaskarżoną decyzję Prezydenta, Wojewoda wskazał, że zgodnie z treścią art. 33 ust. 3 ustawy, bezrobotny ma obowiązek zgłaszania się do właściwego powiatowego urzędu pracy w wyznaczonym przez urząd terminie w celu przyjęcia propozycji odpowiedniej pracy lub innej formy pomocy proponowanej przez urząd lub w innym celu wynikającym z ustawy i określonym przez urząd pracy, w tym potwierdzenia gotowości do podjęcia pracy. Z kolei w myśl art. 33 ust. 4 pkt 4 cyt. ustawy, starosta, z zastrzeżeniem art. 75 ust. 3, pozbawia statusu bezrobotnego, który nie stawił się w powiatowym urzędzie pracy w wyznaczonym terminie i nie powiadomił w okresie do 7 dni o uzasadnionej przyczynie tego niestawiennictwa (...). Z akt sprawy wynika, że podczas rejestracji P. N. został pouczony o ustawowych obowiązkach bezrobotnego: zgłaszania się w wyznaczonych terminach w powiatowym urzędzie pracy, powiadamiana tego urzędu w ciągu 7 dni o uzasadnionej przyczynie niestawiennictwa, a także o konsekwencjach, jakie poniesie z powodu niewywiązania się z ww. obowiązków. Wojewoda stwierdził, że w sytuacji, gdy choroba członka rodziny uniemożliwiła stronie stawienie się w organie zatrudnienia, to bezrobotny powinien dążyć do innego kontaktu niż osobisty z organem zatrudnienia. Wyrażenie "kontakt z urzędem" może oznaczać różne formy aktywności. Oznacza przykładowo kontakt telefoniczny, e-mail, listowny. W aktach sprawy znajduje się "Karta rejestracyjna bezrobotnego", w której strona podaje swój numer telefonu, w związku z tym miała możliwość skontaktowania się w dniu [...].12.2017 r. z organem zatrudnienia w sposób inny niż osobisty w celu zawiadomienia o zaistniałej sytuacji losowej - czasowej opiece nad matką, którą uprawdopodobni w zawitym 7 dniowym terminie. Argument opisany w odwołaniu od zaskarżonej decyzji i oświadczeniu o podaniu przyczyny niestawiennictwa z [...].12.2017 r. nie może zostać uznany za usprawiedliwienie nieobecności w wyznaczonym dniu, ponieważ, nie ulega wątpliwości, że obowiązek udokumentowania konieczności choroby [...] ma na celu zapobieżenie nadużyciom ze strony bezrobotnych, którzy wskazując na brak gotowości do podjęcia pracy powoływaliby się na okresową chorobę, bez poświadczenia tego faktu. Organ odwoławczy wskazał, że wiedza o kondycji zdrowotnej bezrobotnego lub członka rodziny nie może stanowić wystarczającej okoliczności, dla której organ winien poszukiwać usprawiedliwienia braku wypełnienia obowiązku nałożonego na bezrobotnego przepisami ustawy. Każda przyczyna niestawiennictwa osoby bezrobotnej musi być oceniona przez organ na tle całokształtu okoliczności sprawy. Zgodna z art. 2 oraz art. 67 ust. 2 Konstytucji RP wykładnia art. 33 ust. 4 pkt 4 ustawy nakazuje zatem postawienie tezy, że przepisu tego nie stosuje się w przypadku, gdy bezrobotny wykaże, że bez swej winy, wiedząc o wyznaczeniu mu terminu do stawiennictwa w urzędzie pracy, nie wykonał ciążącego na nim obowiązku. Na bezrobotnym ciąży obowiązek udokumentowania faktu niemożności stawienia się w organie zatrudnienia, natomiast organ, jedynie w oparciu o przedłożone przez stronę wyjaśnienia i dokumenty, uznaje bądź nie uznaje przedłożone wyjaśnienia za wystarczające. Strona do oświadczenia złożonego w organie zatrudnienia w dniu [...].12.2017 r. oraz do odwołania od zaskarżonej decyzji nie dołączyła dokumentu uprawdopodabniającego zaistniały stan, na który się powołuje. Organ podkreślił, że w odwołaniu strona wskazuje na konieczność sprawowania stałej opieki nad matką z tytułu niepełnosprawności i wieku. W związku z powyższym należy nadmienić, że każdy przypadek dotyczący bezrobotnego, który powołuje się na konieczność sprawowania opieki nad członkiem rodziny, winien być oceniany przez pryzmat tego, czy dane okoliczności nie stoją na przeszkodzie posiadania przez stronę statusu bezrobotnego - osoby gotowej do podjęcia zatrudnienia według definicji zawartej w art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy, bowiem sprawowana przez bezrobotnego stała opieka nad członkiem rodziny wyklucza dyspozycyjność, zdolność i gotowość do podjęcia zatrudnienia. Skargę na powyższą decyzję złożył P. N. zarzucając, że organ odwoławczy nie dopatrzył się naruszenia przez organ I instancji art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. oraz zaniechał podjęcia czynności mających na celu zebranie pełnego materiału dowodowego. W uzasadnieniu skargi skarżący przedstawił stan faktyczny i wskazał, że jego niestawiennictwo w urzędzie pracy było spowodowane tym, że tego dnia z uwagi na wizytę ojca u lekarza musiał zająć się niepełnosprawną matką. Ojciec nie zdążył wrócić przed godz. 15 i skarżący nie mógł zostawić matki samej, ponieważ wymaga ona stałej opieki. Nie jest zatem prawdą, że sprawuje nad matką stałą opiekę, ponieważ czyni to ojciec. Następnego dnia stawił się w urzędzie i przedstawił zaistniałą sytuację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Zgodnie z 33 ust. 4 ustawy, starosta, z zastrzeżeniem art. 75 ust. 3, pozbawia statusu bezrobotnego bezrobotnego, który nie stawił się w powiatowym urzędzie pracy w wyznaczonym terminie i nie powiadomił w okresie do 7 dni o uzasadnionej przyczynie tego niestawiennictwa (...). W przedmiotowej sprawie skarżący winien stawić się w powiatowym urzędzie pracy [...].12.2017 r., czego bezsprzecznie nie uczynił. Jak wynika z akt sprawy, skarżący stawił się w urzędzie pracy [...].12.2017 r. i złożył oświadczenie, że musiał sprawować opiekę nad wymagającą całodobowej opieki matką, a ojciec jest po leczeniu szpitalnym i nie może właściwie opiekować się żoną. Następnego dnia skarżący mógł stawić się w urzędzie, ponieważ mama pojechała tego dnia na wizytę lekarską z inną osobą. Z kolei w odwołaniu od decyzji organu I instancji skarżący wskazał, że matką miał dnia [...].12.2017 r. zajmować się ojciec, który jednak był wówczas na wizycie u lekarza i wrócił z niej dopiero po godz. 15, podczas gdy było zaplanowane, że miał wrócić wcześniej – tak, aby skarżący zdążył stawić się w urzędzie pracy. Tymczasem organ II instancji w ogóle pominął tę okoliczność wychodząc z założenia, że skarżący sprawuje nad matką stałą opiekę, chociaż treść odwołania temu przeczy. Wynika z tego, że skarżący w odmienny sposób, niż wynikało to z oświadczenia złożonego w urzędzie pracy, wyjaśnił przyczyny swojej nieobecności. Sąd podziela stanowisko organu odwoławczego, że sprawowanie stałej opieki nad inną osobą stanowi przesłankę dyskwalifikującą możliwość uznania danej osoby za bezrobotną. Zgodnie bowiem z art. 2 ust. 1 pkt ustawy, bezrobotnym jest osoba (...) niezatrudniona i niewykonująca innej pracy zarobkowej, zdolna i gotowa do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy (...). Zatem osoba sprawująca stałą opiekę nad inną osobą nie może być uznana za gotową do podjęcia zatrudnienia. Tym samym niestawiennictwo spowodowane sprawowaniem stałej opieki nad inną osobą nie może być uznane za uzasadnioną przyczynę w rozumieniu art. 33 ust. 4 pkt 4 ustawy. Jak przyjmuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych, uzasadnionymi przyczynami niestawiennictwa w urzędzie pracy są okoliczności natury obiektywnej, niezależne od woli bezrobotnego, a więc przeszkody, na które bezrobotny nie miał wpływu, na przykład brak możliwości dojazdu z powodu przerw w komunikacji, lub inne nagłe zdarzenia typu pożar, powódź, czy też nagła choroba. Niewątpliwie taką okolicznością nie jest wskazana wyżej konieczność stałej opieki nad inną osobą. Natomiast powołana przez skarżącego w odwołaniu, a następnie konsekwentnie powtórzona w skardze, przyczyna niestawiennictwa (nagła konieczność opieki nad matką z uwagi na spóźniony powrót ojca z wizyty lekarskiej) mogłaby być uznana za uzasadnioną przyczynę niestawiennictwa, jednak mogłoby to nastąpić dopiero po prawidłowym ustaleniu organ odwoławczy stanu faktycznego, czego ten niewątpliwie nie uczynił, pomijając zupełnie zarzuty skargi i nie ustalając w prawidłowy sposób stanu faktycznego. Organ winien w związku z tym wezwać skarżącego do przedłożenia dokumentów potwierdzających jego argumentację, ewentualnie z urzędu przeprowadzić w tym zakresie stosowne postępowanie dowodowe. W tym miejscu wskazać należy, że stosownie do art. 7 K.p.a., w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują z urzędu lub na wniosek wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Powołany przepis formułuje jedną z najważniejszych zasad postępowania, jaką jest zasada prawdy obiektywnej, której realizacja ma ścisły związek z zasadą praworządności. Konsekwencją obowiązywania zasad praworządności i prawdy obiektywnej jest także regulacja zawarta w art. 107 § 1 K.p.a., ustanawiającym, obok innych wymogów decyzji, obowiązek organu zawarcia w niej podstawy prawnej i uzasadnienia faktycznego, które w myśl § 3 tego artykułu powinno w szczególności obejmować wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Odpowiednie ujawnienie procesu decyzyjnego w sferze podstawy faktycznej rozstrzygnięcia stanowi jedną z gwarancji prawidłowej realizacji zasady swobodnej oceny dowodów z art. 80 K.p.a., rozumianej jako ocena tego materiału na podstawie całokształtu zgromadzonych dowodów, następująca zgodnie z zasadami logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego (zob. między innymi: A. Wróbel, Komentarz do art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego, (w:) M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Zakamycze, 2005, Lex-el.; Cz. Martysz, Komentarz do art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego, (w:) G. Łaszczyca, Cz. Martysz, A. Matan, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Lex-el.). Wszystkie powołane wyżej przepisy znajdują na mocy art. 140 K.p.a. również odpowiednie zastosowanie przed organem odwoławczym. Naruszenie wyżej wskazanych przepisów proceduralnych prowadzi w efekcie do naruszenia zasady praworządności (art. 6 K.p.a.) oraz pogłębiania zaufania obywateli do organów władzy publicznej (art. 8 K.p.a.), a także zasady z art. 11 K.p.a., który stanowi, że organy administracji publicznej powinny wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwieniu sprawy. Dodatkowo wskazać należy, że niezrozumiałe są rozważania organu odwoławczego, w których wskazuje on, iż skarżący mógł i powinien usprawiedliwić swoje niestawiennictwo tego samego dnia, tj. [...].12.2017 r. Rozważania te pozostają w oczywistej sprzeczności z treścią art. 33 ust. 4 pkt 4 ustawy, który wymaga, aby powiadomienie o przyczynie niestawiennictwa nastąpiło w okresie do 7 dni, a więc nie jest wymagane, aby nastąpiło to już tego samego dnia. Reasumując, organ odwoławczy dopuścił się naruszenia ww. przepisów postępowania, co mogło mieć wpływ na wynik sprawy i co, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302), stanowiło podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji. Ponownie rozpoznając sprawę Wojewoda uzupełni postępowanie dowodowe w celu ustalenia rzeczywistych powodów niestawiennictwa skarżącego w urzędzie pracy w dniu [...].12.2017 r., przy czym wyjaśni również i uwzględni rozbieżności (i ich powód) w tym zakresie wynikające z oświadczenia skarżącego złożonego [...].12.2017 r. oraz z treści odwołania i skargi.