II SA/Bd 4/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Wojciech Jarzembski (spr.) Sędziowie WSA: Sędzia WSA Renata Owczarzak Sędzia WSA Małgorzata Włodarska Protokolant Jakub Jagodziński po rozpoznaniu w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Bydgoszczy na rozprawie w dniu 14 lutego 2007r. sprawy ze skargi Danuty N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. z dnia [...] 2006r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy D. dnia [...] 2006r. nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Decyzją z dnia [...] 2006 r. nr [...] działający z upoważnienia Wójta Gminy D. - Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w D., działając na podstawie art. 17 ust. 1. ust. 2, ust. 3, art. 20 ust. 3., art. 24 ust. 4. art. 25, art. 26 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. 2003 r., Nr 228, poz. 2255 z późno zm.) po rozpatrzeniu wniosku Danuty N., orzekł o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy w związku z opieką nad dzieckiem - Michałem N. oraz odmówił świadczenia w formie składki na ubezpieczenie społeczne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy w związku z opieką nad dzieckiem - Michałem N. Jakkolwiek uzasadnienie decyzji składa się z dwóch wzajemnie wykluczających się części, ze względu na treść podjętego rozstrzygnięcia, odwołać należy się zapewne do fragmentu zawierającego stwierdzenie, iż wnioskodawczyni nie spełnia przesłanek określonych w ustawie o świadczeniach rodzinnych do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, ponieważ świadczenie to nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki umieszczona została w rodzinie zastępczej albo w związku z koniecznością kształcenia, rewalidacji lub rehabilitacji, w placówce zapewniającej całodobową opiekę przez conajmniej 5 dni w tygodniu, z wyjątkiem zakładów opieki zdrowotnej. W odwołaniu od powyższej decyzji Danuta N. wyraziła swoje niezadowolenie z rozstrzygnięcia, na mocy którego odmówiono Jej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia w związku z opieką nad niepełnosprawnym synem Michałem N. Argumentując swoje stanowisko odwołująca podniosła, że syn uczy się w Szkole Podstawowej Specjalnej w D., do której codziennie jest przez nią dowożony. Powyższe implikuje zdaniem strony brak możliwości zarobkowego świadczenia pracy, z uwagi właśnie na konieczność sprawowania codziennej opieki nad dzieckiem. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T., po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...] 2006 r., nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ odwoławczy stwierdził, iż co prawda z zaświadczenia wydanego w dniu [...] 2006 r. przez Dyrektora Specjalnego Ośrodka Szkolno - Wychowawczego w D. wynika, że Michał N. w roku szkolnym 2006/2007, jest uczniem kI. I Gimnazjum Specjalnego i obecnie, tj. od dnia 7 października 2006 r. nie przebywa w internacie, to jednak pismo z dnia 18 września 2006 r. Dyrektora w/wym. Ośrodka potwierdza, że odpłatność za internat, w roku szkolnym 2006 - 2007, dla Michała N. wynosi 30 zł miesięcznie, a w aktach sprawy znajduje się wyciąg ze Statutu Specjalnego Ośrodka Szkolno-Wychowawczego w D., z którego wynika, że Ośrodek zapewnią całodobową opiekę, warunki do nauki, wychowania i rewalidacji. Powyższe ustalenia pozwoliły organowi na stwierdzenie, że Michał N. został umieszczony w Specjalnym Ośrodku Szkolno -Wychowawczym w D., czyli w placówce zapewniającej całodobową opiekę, a okoliczność ta wyklucza przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego skarżącej. Podkreślono przy tym, że skoro Specjalny Ośrodek Szkolno - Wychowawczy w D. zapewnia całodobową opiekę, dla rozstrzygnięcia sprawy nie ma znaczenia, czy Michał N. jest codziennie dowożony przez matkę do szkoły, czy też korzysta z internatu, ponieważ umieszczenie wymagającego opieki dziecka w placówce zapewniającej całodobową opiekę powoduje, iż matka nie rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad dzieckiem. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy Danuta N. zakwestionowała rozstrzygniecie organu odwoławczego, utrzymujące w mocy decyzję organu I instancji. Przywołując argumentację zawartą w odwołaniu od decyzji organu I instancji, skarżąca wskazała, że syn uczy się w Szkole Podstawowej Specjalnej wchodzącej w skład Specjalnego Ośrodka Szkolno - Wychowawczego w D., do której codziennie jest przez nią dowożony. Zwróciła uwagę, że ośrodek zapewnia całodobową opiekę wyłącznie wychowankom, natomiast syn skarżącej nie jest wychowankiem Ośrodka, a jedynie uczniem szkoły podstawowej wchodzącej w jego skład, w związku z czym nie korzysta z całodobowej opieki i oferowanego miejsca w Ośrodku, a od dnia 7 października 2006 r. pobiera jedynie naukę w czasie zajęć szkolnych. Do skargi załączyła zaświadczenie Dyrektora Specjalnego Ośrodka Szkolno - Wychowawczego w D., z którego wynika, że jej syn Michał nie korzysta z opieki całodobowej bo przebywa w Ośrodku wyłącznie jako uczeń szkoły podstawowej, w godzinach nauki. W odpowiedzi na skargę organ, nie znajdując podstaw do jej uwzględnienia, wniósł o jej oddalenie, powołując się na szczegółowe, merytoryczne uzasadnienie swojego stanowiska zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Organ podkreślił, że w postępowaniu o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego istotne znaczenie ma ustalenie, czy dziecko zostało umieszczone w placówce i czy zapewnia ona całodobową opiekę, przy czym organ rozstrzygający nie ma obowiązku ustalania, czy dziecko faktycznie korzysta z zapewnionej w placówce opieki. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżone orzeczenie zostało wydane z naruszeniem prawa procesowego mogącym mieć istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia. W szczególności naruszony został przepis art. 7 K.p.a. wobec niedostatecznego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, spowodowanego niedopełnieniem obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego wynikającego z dyrektywy przepisów art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. Zaznaczyć należy, że zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne sprawują więc kontrolę aktów i czynności z zakresu administracji publicznej pod względem ich zgodności prawem materialnym i przepisami procesowymi. Oceniając więc zaskarżoną decyzję w zakresie, w jakim Sąd władny jest to uczynić, a więc z punktu widzenia jej legalności, stwierdzić należy, iż jej wydanie nastąpiło z uchybieniem prawa. Podstawą materialno - prawną rozpoznania sprawy będącej przedmiotem zaskarżonej do Sądu decyzji są przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, której art. 2 pkt 2 zalicza do świadczeń rodzinnych świadczenia opiekuńcze: zasiłek pielęgnacyjny i świadczenie pielęgnacyjne. Zgodnie z art. 17 ust. 1 cyt. ustawy świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad dzieckiem przysługuje matce lub ojcu dziecka albo opiekunowi faktycznemu dziecka, jeżeli nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad dzieckiem legitymującym Się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji edukacji, albo orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Natomiast istotnym ograniczeniem w przyznaniu rozpatrywanego świadczenia jest m.in. unormowanie zawarte wart. 17 ust. 5 pkt 2b cyt. ustawy, zgodnie z którym świadczenia pielęgnacyjne nie przysługują jeżeli osoba wymagająca opieki została umieszczona w placówce zapewniającej całodobową opiekę przez co najmniej 5 dni w tygodniu w związku z koniecznością kształcenia, rewalidacji lub rehabilitacji, z wyjątkiem zakładów opieki zdrowotnej. Podkreślić należy, że zgodnie z art. 133 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy przekazanych przez organ wraz z odpowiedzią na skargę. W świetle materiału dowodowego znajdującego się w tych aktach uznać należało, że dokonane w sprawie ustalenia nie w pełni znajdują oparcie w przedstawionej dokumentacji. O ile bowiem bezsporną okolicznością jest fakt stwierdzonej orzeczeniem Nr [...] z dnia [...] 2002 r. Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności w W. niepełnosprawności Michała N., stanowiącej następnie podstawę decyzji Starosty W. z [...] 2005 r. nr [...] o skierowaniu go, z dniem [...] 2005 r., do Specjalnego Ośrodka Szkolno - Wychowawczego w D., to jednak bliższego wyjaśnienia wymaga kwestia spełniania przez tę placówkę wymogów określonych cyt. przepisem art. 17 ust. 5 pkt 2b ustawy o świadczeniach rodzinnych. Interpretacja tego przepisu skłania do uznania, że o możliwości przyznania świadczenia pielęgnacyjnego przesądza okoliczność, czy placówka, w której przebywa dziecko zapewnia całodobową opiekę przez co najmniej 5 dni w tygodniu, przy czym potwierdzona stosownymi dowodami informacja w tym zakresie musi odnosić się zarówno do kwestii całodobowego wymiaru świadczonej przez placówkę opieki, jak i określonego, co najmniej 5 dni w tygodniu - cyklu jej funkcjonowania. Ograniczenie postępowania dowodowego tylko do jednej z cech charakterystycznych konkretnego ośrodka, a mianowicie całodobowego wymiaru świadczonych usług, wyklucza możliwość prawidłowego zastosowania przepisu art. 17 ust. 5 pkt 2b cyt. ustawy, poprzez przyjęcie a priori określonego dniami cyklu funkcjonowania takiej placówki. Wskazać także należy, że jedynym dowodem, znajdującym się w aktach administracyjnych, mającym potwierdzić zaistnienie okoliczności określonych w przepisie art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. b cyt. ustawy jest kartka z fragmentem drukowanego tekstu, na której odręcznie napisano, że jest to statut Ośrodka. Na kartce tej znajduje się wprawdzie pieczęć o stwierdzeniu za zgodność z oryginałem, ale nie wiadomo, czy osoba, która się pod tym podpisała może działać w imieniu ośrodka, ponieważ nie podała, jakie stanowisko piastuje. W takiej postaci jest to więc dowód niewiarygodny. Wątpliwości budzi także treść skierowania Starosty W. z dnia [...] 2005 r. (k. 12 akt administracyjnych). Wynika bowiem z niego jedynie to, że Michał N. został skierowany do Ośrodka Szkolno - Wychowawczego w D. Wobec zarzutów zawartych w odwołaniu i w skardze, wyjaśnienia wymaga, czy skierowanie to jest jednoznaczne z umieszczeniem w placówce, o jakiej mowa wart. 17 ust. 5 pkt 2 lit. b cyt. ustawy. Podkreślić w tym miejscu należy dużą wagę postępowania dowodowego. Pominięcie czy zlekceważenie jakiegokolwiek dowodu skutkuje wadliwością podjętej decyzji administracyjnej. Zawarta w treści przepisów art. 7 i 77 § 1 K.p.a. podstawowa cecha postępowania administracyjnego, nakładająca na organy administracji obowiązek zachowania aktywnej postawy podczas całego postępowania wyjaśniającego, winna być rozumiana jako obowiązek organu wykorzystania w sprawie wszystkich dowodów znanych mu z urzędu, poszukiwania innych (nowych) dowodów na potwierdzenie określonych faktów z wykorzystaniem dostępnych źródeł dowodowych, a także dopuszczenia wszystkich środków dowodowych zgłaszanych przez stronę lub innych uczestników postępowania, o ile mają one istotne znaczenie dla sprawy. Warto również zauważyć, iż zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania każda sprawa administracyjna rozpoznawana i rozstrzygnięta decyzją organu I instancji podlega w wyniku wniesienia odwołania przez legitymowany podmiot ponownemu rozpoznaniu i rozstrzygnięciu przez organ II instancji. Oznacza to, iż sprawa administracyjna jest dwukrotnie rozpoznawana oraz rozstrzygnięta. Do uznania, że zasada dwuinstancyjności postępowania została zrealizowana, konieczne jest by rozstrzygnięcie organu odwoławczego poprzedzone zostało przeprowadzeniem postępowania umożliwiającego osiągnięcie celów, dla których postępowanie to jest prowadzone. W myśl ustrojowej zasady dwuinstancyjności, organ odwoławczy pełni bowiem kompetencje zarówno merytoryczne jaki i, co warte podkreślenia, kontrolne. Mając na uwadze powyższe wskazać należy, iż organ odwoławczy wyposażony w określone środki weryfikacji decyzji administracyjnej nie poczynił w tej materii żadnych czynności. Zobligowany zaś, w świetle art. 15 K.p.a., do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy organ ten podtrzymał argumentację oraz rozstrzygnięcie działającego z upoważnienia Wójta Gminy D. - Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w D., które ze wskazanych wcześniej powodów było błędne. Mając na uwadze powyższe okoliczności należy stwierdzić, że materiał dowodowy nie został w niniejszej sprawie zebrany w sposób wyczerpujący, zaś stan faktyczny sprawy nie został wyjaśniony w sposób me budzący wątpliwości, a tym mym zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy uwzględnić należy rozważania dotyczące prawidłowego ustalenia stanu faktycznego przy uwzględnieniu dyspozycji art. 7 i 77 K.p.a. oraz przesłanek warunkujących przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy w związku z opieką nad dzieckiem, określonych wart. 17 ust. 1 w zw. z art. 17 ust. 5 pkt 2b ustawy o świadczeniach rodzinnych. Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 135 oraz 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.