II SA/Bd 4/08

Dnia 12 lutego 2008 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Renata Owczarzak (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Grażyna Malinowska - Wasik sędzia WSA Anna Klotz Protokolant: Krzysztof Cisewski po rozpoznaniu w II Wydziale na rozprawie w dniu 12 lutego 2008 roku sprawy ze skargi E. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania uchyla zaskarżone postanowienie Decyzją z dnia [...] r., nr [...] wydaną przez działającego z upoważnienia Prezydenta Miasta [...] – Zastępcę Dyrektora Wydziału Świadczeń Społecznych Urzędu Miasta [...], na podstawie art. 3 pkt 1, 2, 10, 23 i 24, art. 5 ust. 1 - 4a oraz art. 8 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. Nr 228, poz. 2255 ze zm.) oraz § 15, 17 i 18 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz.U. Nr 105, poz. 881 ze zm.), § 7 - 8 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 lipca 2006 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych (Dz.U. Nr 30, poz. 903) w związku z art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz.U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.), odmówiono E. K. przyznania zasiłku rodzinnego wraz z dodatkiem z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego oraz dodatkiem z tytułu samotnego wychowywania dzieci: K. K. i K. D. W uzasadnieniu podniesiono, że w myśl art. 5 ust. 1 i 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, zasiłek rodzinny przysługuje jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 504,00 zł, a w przypadku gdy członkiem rodziny jest dziecko legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności lub orzeczeniem o umiarkowanym albo znacznym stopniu niepełnosprawności, zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli dochód rodziny nie przekracza kwoty 583,00 zł. Przeprowadzone przez organ postępowanie wyjaśniające pozwoliło na ustalenie, iż dochód rodziny ogółem w 2006 r. wyniósł 12344,21, przy czym przeciętny miesięczny dochód w 2006 r. wyniósł 1028,68 zł, od którego odliczono przeciętny miesięczny dochód utracony z tytułu zatrudnienia 239,90 zł. Przeciętny miesięczny dochód wyniósł więc 788,78 zł (1028,68 zł - 239,90 zł), do którego doliczono miesięczną kwotę dochodu uzyskanego. Po ponownym przeliczeniu przeciętny miesięczny dochód wyniósł 1 860,29 zł (788,78 zł + 1 071,51 zł) - na osobę 620,10 zł. Kryterium dochodu na osobę w rodzinie, o którym mowa w art. 5 ust. 3 cyt. ustawy wynosi 552,00 zł (504,00 zł dochód na osobę zgodnie z art. 5 ust. 1 cyt. ustawy + 48,00 zł - wysokość najniższego zasiłku rodzinnego w okresie 2007/2008). Z uwagi na fakt, iż wykazana kwota przekroczenia jest wyższa, dlatego orzeczono o braku uprawnień do zasiłku rodzinnego wraz dodatkami. Kwestionując zasadność powyższego rozstrzygnięcia, pismem z dnia [...] r. E. K. złożyła od niego odwołanie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia. Uzasadniając ów wniosek odwołująca wskazała, że jest osobą ciężko chorą z uwagi na niedowład ruchowy prawostronny kończyn dolnych, w związku z którym przeszła szereg operacji, lecz pomimo tego ma poważne problemy z poruszaniem się i nawet udanie się do placówki pocztowej stanowi bardzo duże utrudnienie. Oświadczyła również, że odwołanie wniosła najszybciej, jak pozwalał na to stan zdrowia, załączając na potwierdzenie podnoszonych okoliczności zaświadczenie o stanie zdrowia oraz orzeczenie lekarza orzecznika ZUS. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] po rozpatrzeniu złożonego odwołania wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia, postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta [...] nr [...] z dnia [...] r. wydanej w sprawie odmowy przyznania wnioskowanych świadczeń rodzinnych na dzieci K. i D. K. oraz odmówiło jego przywrócenia. W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia organ odwoławczy podniósł, że w dniu [...] r. E. K. złożyła, zaopatrzone datą [...] r., odwołanie od decyzji organu I instancji, której odbiór potwierdziła osobiście w dniu [...] r. Powyższe pozwoliło organowi na stwierdzenie uchybienia 14 - dniowego terminu przysługującego stronie do wniesienia odwołania, który upłynął z dniem [...] r. Odnosząc się zaś do zasadności złożonego wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, potwierdzono fakt, iż zainteresowana jest osobą przewlekle chorą, co potwierdza załączone zaświadczenie lekarskie z dnia [...] r. oraz orzeczenie lekarza orzecznika ZUS z dnia [...] r., jednak zdaniem organu pomimo przytoczonych okoliczności, strona nie jest osobą samotną, bowiem jest matką dwójki dzieci w wieku 14 i 12 lat, które mimo niepełnoletności mogły dokonać wysyłki korespondencji poprzez nadanie jej w Urzędzie Pocztowym w ustawowym terminie w związku z czym zabrakło przesłanek do przywrócenia terminu. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy na postanowienie organu odwoławczego E. K. zakwestionowała prawidłowość zawartego w nim rozstrzygnięcia i wniosła o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Zdaniem skarżącej orzekający organ naruszył przepisy prawa procesowego poprzez niewłaściwe zastosowanie przepisów postępowania administracyjnego o przywróceniu uchybionego terminu, a w szczególności art. 58 K.p.a. w konsekwencji czego uznano jej winę w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji oraz błędne ustalenia stanu faktycznego i błędną ocenę materiału dowodowego poprzez przyjęcie, iż dokonania czynności w postaci wniesienia odwołania mogły dokonać małoletnie dzieci. Uzasadniając podniesione zarzuty, skarżąca ponowiła argumentację zawartą w odwołaniu od decyzji organu I instancji wskazując dodatkowo, że jej zdaniem nie jest do zaakceptowania sytuacja, w której, jak twierdzi kolegium - dzieci małoletnie mogły dokonać wysyłki korespondencji poprzez nadanie jej w Urzędzie Pocztowym w ustawowym terminie. W odpowiedzi na skargę organ, nie znajdując podstaw do jej uwzględnienia, wniósł o jej oddalenie, powołując się na dotychczasową argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Dodatkowo organ ponownie zwrócił uwagę, że dbałość o istotne sprawy skarżącej wymagała posłużenia się nawet swoimi małoletnimi dziećmi chodzącymi do szkoły, które miały możliwość dokonania wysyłki przedmiotowej korespondencji w terminie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna, gdyż rozstrzygając sprawę dotyczącą przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji, organ II instancji dopuścił się naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Na wstępie podkreślenia wymaga, iż przedmiotem niniejszej sprawy jest kwestia prawidłowości rozstrzygnięcia organu administracji w przedmiocie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji. Instytucja przywrócenia terminu unormowana w art. 58 K.p.a. stwarza możliwość skutecznego dokonania czynności procesowej przez stronę w sytuacji, gdy upłynął już termin do jej podjęcia. Organ administracji publicznej, zgodnie z cyt. wyżej przepisem, jest obowiązany przywrócić termin, gdy zostaną spełnione łącznie następujące przesłanki: a) uchybienie terminowi nastąpiło bez winy zainteresowanego i brak winy zostanie uprawdopodobniony, b) zainteresowany złożył wniosek o przywrócenie terminu w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminu, c) zainteresowany dopełnił czynności, dla której określony był termin jednocześnie ze złożeniem wniosku o przywrócenie terminu, przy czym przywrócenie terminu uwarunkowane jest wystąpieniem łącznie wymienionych przesłanek. Tak więc ratio legis instytucji przywrócenia terminu, co potwierdza również orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyrok NSA z 24 listopada 1994 r., sygn. akt SA/Ka 1230/94, LEX 26528), sprowadza się do usunięcia ujemnych następstw procesowych, wynikłych w następstwie uchybienia terminu procesowego. Zasadniczego znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy nabiera ustalenie spełniania przez skarżącą wymogu braku winy w uchybieniu terminowi, który miał zostać przywrócony i właściwego uprawdopodobnienia tej okoliczności. Kryterium braku winy jako przesłanka wniosku o przywrócenie terminu wiąże się bowiem z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie nie jest więc dopuszczalne gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Przeszkody powodujące uchybienie terminu musza więc mieć charakter obiektywny, niezależny od zainteresowanego oraz trwać przez cały bieg terminu przewidzianego dla dokonania czynności procesowej, przy czym – co istotne, istnienie okoliczności uzasadniających przywrócenie terminu powinno być jedynie "uprawdopodobnione", co nie daje pewności istnienia danego faktu, lecz wskazuje na taką możliwość, czyni istnienie tego faktu wiarygodnym, właśnie prawdopodobnym. W kontekście powyższego rozważenia wymaga, podnoszona przez skarżącą, jako wyłączająca jej winę przyczyna uchybienia terminowi z uwagi na jej chorobę - niedowład ruchowy prawostronny kończyn dolnych, w związku z którym przeszła szereg operacji i który skutkuje poważnymi problemami z poruszaniem się w związku z czym nawet udanie się do placówki pocztowej stanowi bardzo duże utrudnienie. Jednak pomimo tych okoliczności skarżąca podniosła, że odwołanie wniosła najszybciej jak mogła, w najbliższym możliwym dla niej terminie, co skutkowało niewielkim, kilkudniowym zaledwie uchybieniem terminu. Należy też mieć na uwadze, że oprócz faktu, iż skarżąca jest osobę ciężko chorą, samotnie wychowuje dwoje nieletnich synów w wieku 14 i 12 lat. Przedstawione okoliczności nie zostały jednak w żaden sposób uwzględnione podczas rozstrzygania w zakresie przywrócenia uchybionego terminu, na co wskazuje zdawkowe stwierdzenie w uzasadnieniu orzeczenia, iż "strona nie jest osobą samotną, bowiem jest matką dwójki dzieci w wieku 14 i 12 lat, które mimo niepełnoletności mogły dokonać wysyłki korespondencji poprzez nadanie jej w Urzędzie Pocztowym w ustawowym terminie". W ten sposób pominięto zarówno okoliczność choroby skarżącej oraz jej samotnego wykonywania obowiązków rodzicielskich, przenosząc ciężar winy w uchybieniu terminu na nieletnie dzieci. Jest to niedopuszczalny zabieg zważywszy, że strona działa w niniejszym postępowaniu osobiście, bez ustanowionego zgodnie z prawem pełnomocnika, natomiast czynność nadania pisma w urzędzie pocztowym zawierającego odwołanie od decyzji wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia – to nic innego jak dokonanie określonej, konkretnej czynności procesowej, której dokonania nie można wymagać od nieletnich - w tym przypadku dzieci skarżącej. Strona powinna bowiem uprawdopodobnić, że mimo zachowania należytej staranności nie mogła dokonać czynności w terminie z powodu istnienia przeszkody od niej niezależnej, trudnej w danych warunkach do przezwyciężenia. Mając więc na uwadze, że "uprawdopodobnienie" czyni istnienie pewnego faktu - tylko prawdopodobnym a udowodnienie dopiero pewnym, nie można zarzucić skarżącej uchybienia w tym zakresie, bowiem jak wynika z akt sprawy, wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania zawierał zaświadczenie o stanie zdrowia zainteresowanej oraz orzeczenie lekarza orzecznika ZUS, potwierdzających podnoszone okoliczności. Każdy konkretny przypadek wniosku o przywrócenie uchybionego terminu, wymaga odrębnego, kompleksowego rozpatrzenia, a w razie wystąpienia ewentualnych wątpliwości – ich dokładnego wyjaśnienia. Reguła ta nabiera szczególnego znaczenia, jeśli wziąć pod uwagę fakt, iż rozstrzygnięcie w sprawie przywrócenia terminu do złożenia środka zaskarżenia wywiera duży wpływ na kształtowanie sytuacji prawnej jednostki poprzez ewentualne zamknięcie drogi dochodzenia jej praw przed właściwymi organami administracji czy też sądowymi. Mając na uwadze powyższe okoliczności należy stwierdzić, że zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy. Z tego też względu Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.