II SA/Bd 40/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Elżbieta Piechowiak Sędziowie: sędzia WSA Grażyna Malinowska – Wasik sędzia WSA Renata Owczarzak (spr.) Protokolant Magdalena Tambelli po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 18 lutego 2009 r. sprawy ze skargi A. W., reprezentowanego przez przedstawiciela ustawowego E. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego oddala skargę. Decyzją nr [...] z dnia [...] r. wydaną na podstawie 20 ust. 2, art. 2 pkt 17, art. 12 ust. 1 w zw. z art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawionym do alimentów (Dz. U. Nr 192, poz. 1378 ze zm. ) oraz art. 3 pkt 1 i pkt 2 ustawy o z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. 2006 r., Nr 139, poz. 992 ze zm.) odmówiono E. D. przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego na rzecz A. W. jako osoby uprawnionej do ukończenia 18 roku życia. W uzasadnieniu podano, że w myśl art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza 725 zł. Na podstawie złożonego wniosku oraz przedstawionej dokumentacji ustalono, że łączny dochód rodziny za 2007 r. wyniósł 23.980,30 zł, co w przeliczeniu na miesiąc daje kwotę 1.998,36 zł, a na osobę w rodzinie 999,18 zł. Tym samym została przekroczona kwota 725 zł. Jednocześnie organ stwierdził, że przedłożona przez E. D. decyzja przyznająca emeryturę nie daje podstawy do pomniejszenia dochodu o dochód utracony. Zgodnie z art. 2 pkt. 17 ustawy o pomocy, osobom uprawnionym do alimentów utrata dochodu oznacza utratę dochodu spowodowaną : - uzyskaniem prawa do urlopu wychowawczego; - utratą prawa do zasiłku dla bezrobotnych lub stypendium w wysokości zasiłku dla bezrobotnych; - utrata zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej ; - utratą zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego, a także emerytury lub renty, renty rodzinnej lub renty socjalnej, z wyjątkiem renty przyznanej rolnikom w związku z przekazaniem lub dzierżawą gospodarstwa rolnego; - wyrejestrowaniem pozarolniczej działalności gospodarczej. W związku z tym, że wnioskodawczyni po utracie wynagrodzenia uzyskała emeryturę i jest do niej uprawniona do chwili obecnej nie mogą mieć zastosowanie przepisy o utracie dochodu. W dniu [...] r. E. D. wniosła odwołanie od powyższej decyzji do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...]. W odwołaniu skarżąca podniosła, że po przejściu na emeryturę otrzymuje ją w kwocie 1.217,00 zł., a więc poniżej otrzymywanego wcześniej wynagrodzenia za pracę. Zapadłe zaś w sprawie rozstrzygnięcie organu I instancji jest krzywdzące i nieadekwatne do aktualnej sytuacji majątkowej jej oraz jej niepełnosprawnego syna. Zdaniem skarżącej obecnie stopa życiowa kształtuje się poniżej kryterium dochodowego, a co za tym idzie obecna sytuacja majątkowa winna być rozpatrzona na nowo. Decyzją nr [...] z [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy stwierdził, iż odwołanie E. D. nie zasługiwało na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 2 pkt 5 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów ilekroć w ustawie jest mowa o dochodzie rodziny – oznacza to dochód rodziny o którym mowa w przepisach o świadczeniach rodzinnych. Art. 3 pkt 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U z 2006 r., Nr 139, poz. 992 ze zm.) stanowi, że dochód rodziny oznacza przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy. Do ustalenia świadczeń rodzinnych na okres zasiłkowy 2008/2009 był zatem rok 2007. Dochód ten zgodnie z art. 2 pkt 17 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów może być pomniejszony o dochód utracony lub zgodnie z art. 2 pkt 18 powinien zostać powiększony o dochód uzyskany. Organ odwoławczy uznał, że utrata dochodu jak i uzyskanie musi być odniesione do dochodu na podstawie, którego ustala się prawo do świadczeń alimentacyjnych. Szczegółowy zaś sposób ustalania dochodu wynika z rozporządzenia Ministrach Pracy i Polityki Społecznej z dnia 28 lipca 2008 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania, sposobu ustalania dochodu oraz wzorów wniosku, zaświadczeń i oświadczeń o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego (Dz. U Nr 136, poz. 885), gdzie ustawodawca postanowił w myśl § 13, że w przypadku gdy członek rodziny ma ustalone prawo do alimentów ale ich nie otrzymuje lub otrzymuje w wysokości niższej lub wyższej od ustalonej w tytule wykonawczym, do dochodu rodziny stanowiącego podstawę ustalenia prawa do świadczeń wlicza się alimenty w otrzymywanej wysokości, udokumentowanej - przez organ prowadzący postępowanie egzekucyjne w zaświadczeniu o całkowitej lub częściowej bezskuteczności egzekucji alimentów, a także o wysokości wyegzekwowanych alimentów, w przypadku uzyskania alimentów niższych niż ustalone w tytule egzekucyjnym. Zdaniem Samorządnego Kolegium Odwoławczego na podstawie zebranego materiału dowodowego wynika, że zainteresowana w roku 2007 uzyskała dochód w kwocie 23.416,30 zł oraz w tym samym roku na poczet alimentów syn A. W. otrzymał kwotę 564,00 zł. Wobec powyższego dochód w 2007 r. wyniósł kwotę 23.980,30 zł, zaś średni miesięczny dochód rodziny wyniósł 1.998,36 zł. Dochód na osobę w rodzinie wyniósł 999,18 zł, a co za tym idzie przekroczył określone kryterium dochodowe wskazane w art. 9 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów tj. kwotę 725 zł. Zdaniem organu odwoławczego zgodnie z § 11 ust. 1 i 2 cyt. rozporządzenia w sprawie sposobu i trybu postępowania, sposobu ustalania dochodu oraz wzorów wniosku, zaświadczeń i oświadczeń o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego, w przypadku utraty przez członka dochodu od dochodu rodziny odejmuje się przeciętną miesięczną kwotę utraconego dochodu. Nie pomniejsza się jednak dochodu rodziny o utracony dochód, jeżeli w tym samym roku kalendarzowym osoba uzyskała inny dochód i nie utraciła go przed złożeniem wniosku bez względu na przerwę w uzyskiwaniu dochodów w roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy. Organ II instancji uznał, iż nie zaszły przesłanki uzasadniające pomniejszenie dochodu rodziny o dochód utracony, gdyż skarżąca w roku 2007 r. otrzymywała wynagrodzenia stanowiące podstawę ustalania prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego, a w roku 2008 r. utraciła dochód z tytułu wynagrodzenia za pracę i w to miejsce uzyskała dochód z tytułu świadczenia emerytalnego. Skoro zatem dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie przekroczył kwotę 725 zł organ odwoławczy uznał, że decyzja organu I instancji wydana została zgodnie z prawem. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy E. D. wyraziła niezadowolenie z decyzji organu odwoławczego wywodząc, że przy ustalaniu dochodu rodziny nie powinny być brane pod uwagę dochody z roku 2007r., kiedy to skarżąca pracowała w szkole Podstawowej w [...] ale powinna być uwzględniona aktualna sytuacja majątkowa jej oraz jej niepełnosprawnego syna A. W. Obecnie skarżąca otrzymuje jedynie świadczenie emerytalne w wysokości 1.217,00 zł. Nadto skarżąca powołała się na przebytą chorobę nowotworową oraz drogie leczenie pooperacyjne, które obecnie kontynuuje. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie nie znajdując podstawy do zmiany zajętego stanowiska w sprawie. W uzasadnieniu odpowiedzi na skargę organ odwoławczy powołał się na swoje wcześniejsze stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Po raz kolejny przywołano treść art. 2 pkt 5 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, zgodnie z którym ilekroć w ustawie jest mowa o dochodzie rodziny oznacza to dochód rodziny o którym mowa w przepisach o świadczeniach rodzinnych. Ustalony w ten sposób średni miesięczny dochód rodziny oraz dochód na osobę w rodzinie wyniósł 999,18 zł i jest wyższy od określonego kryterium dochodowego w art. 9 ust. 2 tj. kwoty 725,00 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2002 r., Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności organów administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, iż zadaniem sądu administracyjnego jest zbadanie zgodności zaskarżonej decyzji z przepisami zarówno prawa materialnego jak i procesowego w odniesieniu do stanu faktycznego istniejącego w chwili wydania zaskarżonej decyzji. Skarga w niniejszej sprawie nie zasługiwała na uwzględnienie. Sądowa kontrola legalności przeprowadzona stosownie do wskazań zawartych art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2002 r., Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) wykazała bowiem, że zarówno zaskarżony akt jak i poprzedzająca go decyzja organu pierwszej instancji wydane zostały zgodnie z przepisami prawa materialnego oraz procesowego. Przedmiotem sprawy jest ustalenie, czy E. D. przysługuje świadczenie z funduszu alimentacyjnego na syna A. W. do ukończenia 18 roku życia. Zasady przyznawania świadczeń z funduszu alimentacyjnego uregulowane zostały w ustawie z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów ( Dz. U. Nr 192, poz.1378 ze zm.). Stosownie do treści art. 9 ust. 1 i 2 ustawy prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego przysługuje osobie uprawnionej do ukończenia przez nią 18 roku życia albo w przypadku gdy uczy się w szkole lub szkole wyższej do ukończenia przez nią 25 roku życia, albo w przypadku posiadania orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności - bezterminowo, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty 725 zł. W zakresie pojęcia dochodu jak również dochodu rodziny przywołana wyżej ustawa odsyła na mocy art. 2 pkt. 4 i 5 do pojęć zawartych w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 139, poz. 992 ze zm.). Zgodnie z definicją sformułowaną w art. 3 pkt. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. pod pojęciem dochodu rodziny należy rozumieć przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy . Zakres pojęcia "dochód" wyznaczony został w ustawie o świadczeniach rodzinnych bardzo szeroko. Są nim m.in. przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach ogólnych na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne, a także deklarowany w oświadczeniu dochód z działalności podlegającej opodatkowaniu na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne, pomniejszony o należny zryczałtowany podatek dochodowy i składki na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne (art. 3 pkt. 1 lit. a i b ustawy o świadczeniach rodzinnych). Przesłanką warunkującą uzyskanie świadczeń z funduszu alimentacyjnego jest aby suma dochodów w rozumieniu art. 3 pkt. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych uzyskanych przez wszystkich członków rodziny w roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy, podzielona przez liczbę osób wchodzących w skład gospodarstwa domowego nie przekroczyła kryterium dochodowego ustalonego stosownie do art. 9 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Ustawodawca wprowadził jednak możliwość modyfikacji wysokości dochodu branego pod uwagę przy ustalaniu uprawnień do świadczeń na wypadek gdyby w sytuacji dochodowej rodziny ubiegającej się o ich przyznanie nastąpiły zmiany polegające na pomniejszeniu lub zwiększeniu kwoty pozyskiwanych środków pieniężnych. W tym celu ustanowiona została instytucja utraty dochodu, która umożliwia ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego na podstawie dochodu rodziny pomniejszonego o dochód utracony (art. 9 ust. 3 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów). O utracie dochodu można jednak mówić tylko wtedy, gdy zachodzą przesłanki określone w art. 2 pkt. 17 ustawy z dnia z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, a mianowicie wyłącznie jeżeli jest ona spowodowana : a) uzyskaniem prawa do urlopu wychowawczego, b) utratą prawa do zasiłku lub stypendium dla bezrobotnych, c) utratą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, d) utratą zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego, a także emerytury lub renty, renty rodzinnej lub renty socjalnej, z wyjątkiem renty przyznanej rolnikowi w związku z przekazaniem lub dzierżawą gospodarstwa rolnego, e) wyrejestrowaniem pozarolniczej działalności gospodarczej; Wskazać zatem należy, że aby uznać, iż nastąpiła utrata dochodu musi zaistnieć jedna z pięciu wyżej wymienionych sytuacji faktycznych. W orzecznictwie sądów administracyjnych panuje pogląd, iż utrata dochodu to nie tylko utrata całego dochodu na skutek wyżej wymienionych zdarzeń ale również utrata tylko niektórych źródeł dochodu o ile zostały one utracone w sposób faktyczny i bezzwrotny (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 14 czerwca 2007 r., IV SA/GI 573/06; wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia z dnia 18 czerwca 2008 r., II SA/Bd 278/2008, LexPolonica nr 1978010). W przedmiotowej sprawie skarżąca powoływała się na utratę dochodu w związku z przejściem na wcześniejszą emeryturę nauczycielską. Wskazywała, że wcześniej otrzymywała wyższe wynagrodzenie za pracę w porównaniu z obecnym świadczeniem emerytalnym. Fakt przejścia na wcześniejszą emeryturę nie został jednak objęty dyspozycją art. 2 pkt. 17 ustawy z dnia z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Ponadto nie miał miejsca w roku stanowiącym podstawę do stwierdzenia prawa. Nie można zatem uznać, że nastąpiła utrata dochodu przez skarżącą w rozumieniu wyżej powołanego przepisu. Skarżąca w miejsce otrzymywanego wynagrodzenia za pracę otrzymała świadczenie w postaci wcześniejszej emerytury nauczycielskiej. Wskazać należy, że zgodnie z § 11 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 28 lipca 2008 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania, sposobu ustalania dochodu oraz wzorów wniosku, zaświadczeń i oświadczeń o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego (Dz. U. 2008r., Nr 136, poz. 855) wydanego do ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów istnieje możliwości od wcześniej ustalonego dochodu rodziny odjęcia kwoty przeciętnego miesięcznego utraconego dochodu. Taki mechanizm może wpłynąć na kryterium dochodowe warunkujące przyznanie świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Nie jest to jednak możliwe w sytuacji kiedy w tym samym roku kalendarzowym osoba uzyskała inny dochód i nie utraciła go przed złożeniem wniosku, bez względu na przerwę w uzyskiwaniu dochodów w roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy (§ 11 ust. 2 w/w rozporządzenia). W niniejszej sprawie skarżąca w 2007 r. otrzymywała wynagrodzenie stanowiące podstawę ustalania prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Składając wiosek o ustalenie prawa w dniu 22 sierpnia 2008 r. z dniem 1 września 2008 r. otrzymała świadczenie emerytalne, a więc uzyskała innych dochód . Skoro tak to nie było możliwe odjęcie od ustalonego dochodu rodziny kwoty przeciętnego miesięcznego dochodu z tytułu utraty wynagrodzenia za pracę. Organ II instancji prawidłowo ustalił dochód za 2007 r., który stanowi podstawę ustalania przesłanek przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego, ustalona kwota została udokumentowana. Przyjmując dochód rodziny z 2007 r. średni miesięczny dochód E. D. i jej syna wyniósł 1.998,36 zł., a zatem dochód na osobę wyniósł 999,18 zł. i jest wyższy od określonego kryterium dochodowego, które wynosi 725,00 zł. Należy też dodać, że ustawodawca nie przewidział innych okoliczności, które mogłyby mieć wpływ na prawo do żądanych świadczeń np. sytuacji zdrowotnej członka rodziny lub też nadzwyczajnych wydatków rodziny. Mając na względzie wszystkie zaprezentowane wyżej okoliczności Sąd uznał, że decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] wydana została zgodnie z prawem. W związku z powyższym na podstawie 151 ustawy z dna 30 września 2002 r. – Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd oddalił skargę jako niezasadną.