II SA/Bd 40/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Janiszewska-Ziołek (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Anna Klotz Asesor WSA Mariusz Pawełczak Protokolant Starszy sekretarz sądowy Jakub Jagodziński po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 września 2025 r. sprawy ze skargi [...] Sp. z o.o. w B. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2023 r. nr [...] w przedmiocie utraty statusu zakładu pracy chronionej 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Wojewody [...] na rzecz [...] Sp. z o.o. w B. kwotę [...]([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżoną decyzją z [...] listopada 2023r. nr [...] Wojewoda [...] orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji własnej z [...] września 2023r. nr [...] w sprawie utraty przez A. Sp. z o.o. w B. statusu zakładu pracy chronionej. Jak wynika z akt sprawy, A. spółce z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w B. przyznano status zakładu pracy chronionej na mocy decyzji Wojewody [...] z [...] lutego 2027r. Legitymując się ww. statusem, spółka do dnia [...] lipca 2023r. nie przedłożyła informacji półrocznej dotyczącej spełniania warunków z art. 28 oraz art. 33 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 100, z późn. zm. - dalej: u.r.z.). W związku z powyższym Wojewoda [...] pismem z [...] lipca 2023r. zawiadomił spółkę o wszczęciu z urzędu postępowania w związku z niewywiązaniem się z obowiązku wynikającego z art. 30 ust. 4 u.r.z., a następnie decyzją z [...] września 2023r. orzekł o utracie z dniem [...] lipca 2023r. przez Spółkę statusu zakładu pracy chronionej. Jako podstawę rozstrzygnięcia wskazano na art. 30 ust. 3 u.r.z. i w jego uzasadnieniu wyjaśniono, że strona nie dopełniła obowiązku określonego w art. 30 ust. 4 u.r.z. A. Sp. z o.o. (dalej "Skarżąca" lub "Spóła"), reprezentowana przez prezesa zarządu przy piśmie z 14 września 2023r. przedstawiła Wojewodzie informacje INF-W i NF-WZ. W piśmie wyjaśniono przyczyny opóźnienia przedstawienia wymaganych dokumentów i zwrócono się o "odwołanie decyzji". Pismo to zostało potraktowane jako wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy i po jego rozpoznaniu wydana została decyzja opisana na wstępie. Wojewoda w sentencji rozstrzygnięcia wskazał na przepisy art. 30 ust. 3 w zw. z art. 28 ust. 1 pkt 1-3 u.r.z., które przytoczył w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wyjaśnił, że skutkiem niedopełnienia przez Skarżącą obowiązku informacyjnego określonego w art. 30 ust. 4 pkt 2 u.r.z. była konieczność orzeczenia o utracie statusu zakładu pracy chronionej. Wojewoda wsparł swa argumentację poglądami judykatury, zgodnie z którymi zakład pracy chronionej ma obowiązek informowania o każdej zmianie dotyczącej spełnienia warunków i realizacji obowiązków i jeżeli tego nie czyni powinien ponieść konsekwencje wynikające z naruszenia prawa. Wojewoda dostrzegł, że Spółka przedstawiła wymagane informacje, ale uczyniła to dopiero 14 września 2023r. ale było to działanie spóźnione. Zdaniem Wojewody zaniedbanie jakiego dopuściła się Skarżąca nie może zostać niezauważone. Spółka, reprezentowana przez fachowego pełnomocnika, wniosła skargę na powyższą decyzję Wojewody [...], zarzucając naruszenie: - art. 7 w zw. Z art. 75 § 1 i art. 77 § 1 k.p.a. poprzez brak podjęcia przez organ wszelkich czynności zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, w szczególności poprzez wydanie zaskarżonej decyzji pomimo braku podjęcia jakichkolwiek czynności zmierzających do ustalenia, czy zachodzą przesłanki określone w art. 30 ust. 3 u.r.z. w zw z art. 28 ust. 1 pkt 1-3 u.r.z., - art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 11 k.p.a. poprzez niewskazanie w uzasadnieniu faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł oraz brak wyjaśnienia w uzasadnieniu prawnym podstaw prawnych rozstrzygnięcia – w szczególności brak odniesienia się do przesłanek określonych w art. 28 ust. 1 pk 1-3 u.r.z., - art. 105 § 1 k.p.a. poprzez brak umorzenia postępowania wobec przedłożenia wymaganych przez Spółkę dokumentów, - art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji Wojewody [...] z [...] lipca 2023. (tu błędnie wskazano datę rozstrzygnięcia) pomimo, że decyzja ta powinna zostać uchylona z powodu jej wadliwości, - art. 30 ust. 3 u.r.z. poprzez przyjęcie, iż samodzielną przesłanką do wydania decyzji o utracie statusu zakładu pracy chronionej jest stwierdzenie przez organ barku złożenia półrocznej informacji składanej na podstawie art. 30 ust. 4 pkt 2 u.r.z. Mając na uwadze ww. zarzuty Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości jak i poprzedzającej jej decyzji z [...] września 2023 r. oraz umorzenie postępowania administracyjnego, a także o zasądzenie na rzecz strony zwrotu kosztów postępowania z uwzględnieniem kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu sądowoadministracyjnym według norm przepisanych. W uzasadnieniu przedstawiono argumentację na poparcie zasadności zarzutów. W skardze sformułowano nadto wniosek o przeprowadzenie dowodu z dołączonych dokumentów w postaci zestawienia pracowników Skarżącej za okres od stycznia do lipca 2023r. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zaprezentowaną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Na rozprawie 17 września 2025r. Skarżąca podtrzymała wnioski i zarzuty skargi. Sad oddalił wniosek dowodowy zgłoszony w skardze na podstawie art. 106 § 3 a contrario p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm. - dalej: "p.p.s.a."), stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.). Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika z kolei, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Po rozpoznaniu sprawy w wyżej wskazanych granicach Sąd uznał, że skarga jako w pełni zasadna podlega uwzględnieniu. Sąd uznał bowiem, że Wojewoda w sposób wadliwy zastosował art. 30 ust. 3 w zw. z art. 28 ust. 1 pkt 1 ustawy o rehabilitacji zawodowej, pozbawiając w konsekwencji Skarżącą statusu zakładu pracy chronionej z dniem [...] lipca 2023r. Podstawę prawną dla zaskarżonej decyzji stanowił art. 30 ust. 3 u.r.z., który przewiduje, że wojewoda podejmuje decyzję stwierdzającą utratę przyznanego statusu zakładu pracy chronionej lub zakładu aktywności zawodowej w razie niespełniania warunków lub obowiązków, o których mowa w art. 28 ust. 1 pkt 1-3 lub art. 33 ust. 1 lub 3 pkt 1 lub odpowiednio art. 28 ust. 1 pkt 1-3, art. 29 lub art. 30 ust. 2b, z dniem zaprzestania spełniania jakiegokolwiek z tych warunków lub obowiązków. W odniesieniu do podmiotów funkcjonujących w ramach zakładu pracy chronionej istotne jest spełnienie warunków określonych w art. 28 ust. 1-3 u.r.z. oraz art. 33 ust. 1 i 3 u.r.z., spełnienie warunków z art. 29 i art. 30 ust. 2b dotyczy podmiotów o statusie zakładów aktywności zawodowej i zakładów zwolnionych z obowiązku prowadzenia działalności gospodarczej przez okres 12 miesięcy poprzedzających złożenie wniosku o przyznanie statusu zakładu pracy chronionej (te nie dotyczą Skarżącej). Zgodnie zaś z powołanym art. 28 ust. 1 (pkt 1-3) u.r.z., pracodawca prowadzący działalność gospodarczą przez okres co najmniej 12 miesięcy, zatrudniający nie mniej niż 25 pracowników w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy i osiągający wskaźniki zatrudnienia osób niepełnosprawnych, o których mowa w pkt 1, przez okres co najmniej 6 miesięcy, uzyskuje status pracodawcy prowadzącego zakład pracy chronionej, jeżeli: 1) wskaźnik zatrudnienia osób niepełnosprawnych wynosi: a) co najmniej 50%, a w tym co najmniej 20% ogółu zatrudnionych stanowią osoby zaliczone do znacznego lub umiarkowanego stopnia niepełnosprawności, albo b) co najmniej 30% niewidomych lub psychicznie chorych, albo upośledzonych umysłowo zaliczonych do znacznego albo umiarkowanego stopnia niepełnosprawności; 2) obiekty i pomieszczenia użytkowane przez zakład pracy: a) odpowiadają przepisom i zasadom bezpieczeństwa i higieny pracy, b) uwzględniają potrzeby osób niepełnosprawnych w zakresie przystosowania stanowisk pracy, pomieszczeń higienicznosanitarnych i ciągów komunikacyjnych oraz spełniają wymagania dostępności do nich, a także 3) jest zapewniona doraźna i specjalistyczna opieka medyczna, poradnictwo i usługi rehabilitacyjne. W myśl art. 33 ust. 1 i 3 na zakładzie pracy chronionej ciąży obowiązek utworzenia zakładowego funduszu rehabilitacji oraz prowadzenia ewidencji tego funduszu. Zgodnie z art. 30 ust. 4 u.r.z., zakłady pracy chronionej oraz zakłady aktywności zawodowej mają obowiązek informowania wojewody o każdej zmianie dotyczącej spełnienia warunków i realizacji obowiązków, o których mowa odpowiednio w art. 28 (dotyczy warunków związanych z prowadzeniem zakładu pracy chronionej oraz mających odpowiednie zastosowanie w pewnym zakresie do podmiotów prowadzących zakład aktywności zawodowej), art. 29 (dotyczy warunków, jakie muszą spełniać zakłady aktywności zawodowej oraz podmioty je prowadzące) i art. 33 ust. 1 i 3 w terminie 14 dni od daty jej wystąpienia. Dodatkowo muszą także przedstawiać półroczne informacje dotyczące spełniania tych warunków Wzory formularzy dotyczące składania informacji oraz sposoby jej składania określa rozporządzenie. Zgodnie z § 2 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z 22 lutego 2011 r. w sprawie określenia wzorów informacji przedstawianych przez prowadzącego zakład pracy chronionej lub zakład aktywności zawodowej oraz sposobu ich przedstawiania (Dz.U. Nr 44, poz. 232) informację półroczną przesyła się do wojewody właściwego dla siedziby zakładu pracy chronionej lub zakładu aktywności zawodowej w terminach: do 20 lipca – za pierwsze półrocze, do 20 stycznia – za drugie półrocze roku sprawozdawczego. W niniejszej sprawie Wojewoda stwierdził, że Skarżąca nie dopełniła obowiązku informacyjnego z art. 30 ust. 4 u.r.z. i nie zachowała terminu do złożenia informacji półrocznej - tj. nie złożyła jej do 20 lipca 2023r. Zdaniem tego organu powyższe skutkowało utratą statusu zakładu pracy chronionej z dniem upływu terminu do złożenia informacji. Należy zauważyć, że wśród podstaw do wydania decyzji stwierdzającej utratę przyznanego statusu zakładu pracy chronionej ustawodawca nie przewidział – jak argumentował Wojewoda - uchybienia w postaci niepoinformowania organu o zmianach, czy też zaniechania złożenia informacji okresowej - który to obowiązek wynika z przepisu art. 30 ust. 4 u.r.z. Przesłanką podjęcia decyzji stwierdzającej utratę statusu zakładu pracy chronionej w trybie art. 30 ust. 3 u.r.z. jest niespełnienie warunków, o których stanowi art. 28 ust. 1 pkt 1-3, przy czym spełnienie lub niespełnienie warunków określonych w art. 28 ust. 1 pkt 2 stwierdza (w myśl art. 28 ust. 2 ) wyłącznie Państwowa Inspekcja Pracy w drodze decyzji administracyjnej. Zatem konieczną przesłanką podjęcia przez wojewodę decyzji w trybie art. 30 ust. 3 u.r.z. jest niespełnienie przez pracodawcę warunków, o których mowa w art. 28 ust. 1 pkt 1 i 3, a w odniesieniu do warunków z pkt 2, dodatkową przesłanką jest uprzednie wydanie negatywnej decyzji przez Państwową Inspekcję Pracy. W zaskarżonej decyzji Wojewoda nie wskazał na niespełnienie przez Skarżącą ww. warunków, ani też nie powołał się na naruszenie obowiązku utworzenia zakładowego funduszu rehabilitacji, czy też obowiązku ewidencjonowania środków funduszu - i to mimo powołania w podstawie rozstrzygnięcia przepisów art. 28 ust. 1 pkt 1-3 u.r.z. W sytuacji zatem, gdy status pracy chronionej został Skarżącej już nadany, a organ nie ustalił, aby warunki określone w powołanym przepisie art. 28 ust. 1 pkt 1-3 nie zostały spełnione, to stwierdzenie utraty statusu pracy chronionej tylko z uwagi na brak informacji półrocznej, a właściwie złożenie jej po terminie określonym w przepisach wykonawczych do ustawy, należy uznać za wadliwe i nie znajdujące oparcia w przepisach prawa. Obowiązek informacyjny został wprowadzony przez ustawodawcę z uwagi na okoliczność, że decyzja wojewody stwierdzająca utratę szczególnego statusu, podejmowana z urzędu, obwarowana jest faktem niespełniania warunków przez podmiot prowadzący zakład pracy chronionej albo zakład aktywności zawodowej. Jednakże nie spełnienie tego obowiązku nie skutkuje utratą statusu zakładu pracy chronionej – jako obowiązku nie wymienionego w art. 30 ust. 3 u.z.r. Należy zatem przyznać rację Skarżącej, że de facto Wojewoda nie wyjaśnił w sposób zgodny z przepisami, która z przesłanek wymienionych w art. 30 ust. 3 u.r.z. determinowała wydanie decyzji stwierdzającej utratę statusu zakładu pracy chronionej – czym naruszono ogólne zasady postępowania administracyjnego wyrażone w art. 7 i 77 § 1 k.p.a. W tym miejscu należy wyjaśnić, że oddalono wniosek dowodowy Skarżącej zmierzający do dokonania przez Sąd ustaleń co do spełnienia (lub niespełnienia) przez Skarżącą warunków określonych w art. 28 ust. 1 pkt 1 u.r.z. albowiem w świetle konstytucyjnego modelu sądowej kontroli działalności administracji publicznej - sąd administracyjny I instancji nie ma, co do zasady, kompetencji do samodzielnego dokonywania ustaleń stanu faktycznego będącego tłem sprawy administracyjnej. Do kompetencji sądu administracyjnego należy ocena legalności procesu ustalania stanu faktycznego przez organ administracji z punktu widzenia wymagań proceduralnych W niniejszej sprawie wskazane standardy postępowania administracyjnego zostały naruszone, a Sąd nie może zastępować organów w wyjaśnianiu podstaw faktycznych i prawnych sprawy stanowiącej przedmiot procedowania organu administracji. Reasumując - Skarżąca zasadnie zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie powołanych wyżej przepisów ustawy o rehabilitacji oraz powołanych w skardze przepisów procesowych. W konsekwencji zaskarżona decyzja musiała zostać wyeliminowana z obrotu prawnego. W toku dalszego postępowania w sprawie, organ uwzględni ocenę prawną przedstawioną w niniejszym uzasadnieniu. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c p.p.s.a. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, o czym orzekł w punkcie 1 sentencji wyroku. O kosztach postępowania sąd orzekł w punkcie 2 sentencji wyroku, na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. Łączną kwotę 997 zł zasadzoną z tego tytułu na rzecz Skarżącej stanowią: wpis od skargi, wynagrodzenie pełnomocnika - 480 zł oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa – 17 zł.