II SA/Bd 404/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Klotz Sędziowie Sędzia WSA Renata Owczarzak Sędzia WSA Grzegorz Saniewski (spr.) Protokolant Maciej Hoffman po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 4 czerwca 2013 r. sprawy ze skargi K. J. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] marca 2013 r. nr [....] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania 1. uchyla zaskarżone postanowienie, 2. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu. Decyzją z dnia [...] Prezydent Miasta[...], po rozpatrzeniu wniosku skarżącej K. J., przyznał jej zasiłek rodzinny i dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu wychowania dziecka w rodzinie wielodzietnej na dziecko P. H. W. oraz odmówił przyznania jednorazowego dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu urodzenia ww. dziecka. W dniu 26 lutego 2013 r. skarżąca wniosła odwołanie od powyższej decyzji w zakresie odmowy przyznania jednorazowego dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu urodzenia dziecka, wskazując na powody, dla których nie pozostawała pod opieką medyczną od 10 tygodnia ciąży. W końcowej części odwołania wskazała, że "zwłoka w odwołaniu się na odmowę wypłaty świadczenia była spowodowana moją chorobą". Postanowieniem z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], na podstawie art. 134 w związku z art. 129 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071; ze zm., zwanej w skrócie "k.p.a.") stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Kolegium wskazało, że termin do wniesienia odwołania wynosi 14 dni od daty doręczenia decyzji. Z akt sprawy wynika, że skarżąca otrzymała decyzję Prezydenta z dnia [...] r. w dniu 21 stycznia 2013 r. Odwołanie zostało złożone w dniu 26 lutego 2013 r., a więc z uchybieniem terminu na jego wniesienie. Kolegium stwierdziło, że wnosząc odwołanie od decyzji z uchybieniem terminu stronie nie uprawdopodobniła, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy, jak również nie wystąpiła z wnioskiem o przywrócenie uchybionego terminu. W skardze do sądu administracyjnego na powyższe postanowienie Kolegium K. J. wskazała na przeciążenie obowiązkami wynikającymi z wychowania i utrzymywania czwórki dzieci, co spowodowało, że nie dostrzegła konieczności wniesienia odwołania od decyzji, która zawierała także negatywne dla niej rozstrzygnięcie. Skarżąca wniosła o pozytywne rozpatrzenie jej odwołania. Jednocześnie złożyła wniosek o przywrócenie terminu "na złożenie zażalenia" od decyzji odmawiającej jej przyznania jednorazowego zasiłku z tytułu urodzenia dziecka. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna, aczkolwiek z innych powodów, niż wskazuje skarżąca. Przede wszystkim zaznaczyć należy, że stosownie do treści przepisu art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 z późń. zm.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że Sąd rozpatrując skargę ocenia, czy zaskarżone postanowienie nie narusza przepisów prawa, nie wkraczając przy tym w uprawnienia organów administracji do orzekania bezpośrednio o prawach i obowiązkach stron postępowania administracyjnego. Sąd administracyjny nie może zatem – jak wnosi o to skarżąca – pozytywnie rozpatrzyć jej odwołania. Z powyższych powodów sąd administracyjny nie posiada także kompetencji do przywracania terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu pierwszej instancji. Stosownie natomiast do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270; z późn. zm.; zwanej dalej "p.p.s.a."), sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że dokonując kontroli Sąd z urzędu. tj. nawet w przypadku braku wskazania przez stronę skarżącą, bierze pod uwagę zaistniałe na etapie postępowania administracyjnego naruszenia prawa. Kontrolując w powyższy sposób postępowanie zakończone zaskarżonym postanowieniem Sąd uznał, że organ odwoławczy naruszył przepisy prawa w sposób, który mógł mieć wpływ na wynik postępowania. Zgodnie z art. 129 § 2 k.p.a. odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie. W przypadku kiedy odwołanie zostanie wniesione z uchybieniem owego terminu, stosownie do art. 134 k.p.a. organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W sytuacji jednakże, gdy strona wraz z wniesieniem odwołania składa wniosek o przywrócenie terminu do jego wniesienia organ winien w pierwszej kolejności rozpatrzeć ten wniosek. Jeżeli bowiem w wydanym postanowieniu odmówi przywrócenia terminu do wniesienia odwołania to wyłączona zostaje możliwość wydania odrębnego postanowienia na podstawie art. 134 k.p.a. stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji. Biorąc pod uwagę powyższe istotną kwestią w sprawie jest ocena, czy skarżąca składając odwołanie od decyzji Prezydenta z dnia [...] r. w zakresie odmowy przyznania jednorazowego dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu urodzenia dziecka, złożyła wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Stosownie do postanowień art. 58 § 1 i 2 k.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę taką należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że złożenie odwołania ze wskazaniem na uchybienie terminu nie jest równoznaczne ze złożeniem wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. W takim jednakże przypadku, o ile organ ma do czynienia z osobą fizyczną nie korzystającą z obsługi prawnej, winien stosownie do art. 9 k.p.a. udzielić stronie niezbędnych informacji, tak by nie poniosła ona szkody (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 3 marca 2006 r., sygn. akt IV SA/Gl 874/ 04, opubl. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych dostępnej poprzez stronę internetową http://orzeczenia.nsa.gov.pl/ oraz wskazane tam wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28 kwietnia 1998 r. sygn. akt I SA 1697/97, opubl. w Systemie Informacji Prawnej Lex pod nr 44497 i z 12 stycznia 1994 r. sygn. akt SA/Łd 15/93). Stwierdzić należy, że w samym odwołaniu skarżąca faktycznie nie złożyła formalnego wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania., jednakże z brzmienia jej pisma można domniemywać, iż taką intencją się kierowała. Skarżąca składając odwołanie zaznaczyła bowiem, że wnosi odwołanie z uchybieniem terminu (poprzez sformułowanie "zwłoka w odwołaniu") i jednocześnie wskazała, że powodem niedotrzymania terminu była choroba. W takiej sytuacji organ odwoławczy, kierując się określoną w art. 8 k.p.a. zasadą prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, winien powziąć wątpliwość, czy pismo skarżącej zawiera faktycznie wniosek o przywrócenie terminu i w konsekwencji zwrócić się do skarżącej, aby wyjaśnić tę okoliczność. Nadto organ ten po myśli art. 9 k.p.a. winien w takiej sytuacji w jakiej znajduje się skarżąca poinformować ją o obowiązujących przepisach tak by nie poniosła szkody z powodu ich nieznajomości. Tymczasem organ odwoławczy nie podjął działań zmierzających do tego, by skarżąca mogła w sposób pełny złożyć wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania i uprawdopodobnić go, lecz podjął rozstrzygnięcie kierując się tylko formalnym brzmieniem przepisu, bez analizy pełnej wypowiedzi strony w piśmie zawierającym odwołanie. Postępowanie takie uchybienia art. 8 i 9 k.p.a., co mogło mieć wpływ na wynik postępowania poprzez stwierdzenie – po ewentualnym uzupełnieniu wypowiedzi strony – iż został złożony wniosek o przywrócenie terminu, co skutkuje koniecznością orzeczenia w pierwszej kolejności na podstawie art. 58 § 1 k.p.a., a co może doprowadzić do przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W ponownie prowadzonym postępowaniu organ odwoławczy winien ustalić czy skarżąca składając pismo z dnia 26 lutego 2013 r. r. występowała o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, ewentualnie zobowiązać skarżącą do jego uzupełnienia pod względem formalnym, a następnie podjąć stosowne rozstrzygnięcie. Ze względu na powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. należało orzec jak w pkt 1 sentencji wyroku. Rozstrzygnięcie zawarte w pkt 2 wyroku podjęto zgodnie z treścią art. 152 p.p.s.a.