II SA/Bd 405/09

4 listopada 2009r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz (spr.) Sędziowie WSA: Sędzia WSA Grażyna Malinowska-Wasik Sędzia WSA Elżbieta Piechowiak Protokolant Jakub Jagodziński po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 4 listopada 2009r. sprawy ze skargi P.L. na decyzję [...] Uniwersytetu A w [...] z dnia [...] marca 2009r. nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy studentów 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, 3. zasądza od [...] Uniwersytetu A w [...] na rzecz skarżącego kwotę 268 (dwieście sześćdziesiąt osiem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. U z a s a d n i e n i e: Prodziekan Wydziału Matematyki i Informatyki Uniwersytetu [...] w [...], decyzją z [...] stycznia 2009 r., na podstawie art. 190 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 164, poz. 1365 z późno zm.), art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późno zm., dalej zwany: kpa) oraz § 37 ust. 1 pkt 1 Regulaminu Studiów Uniwersytetu [...] w [...] z 2007 r. (z późn. zm.), skreślił skarżącego z dniem [...] stycznia 2009 r. z listy studentów pierwszego roku niestacjonarnych studiów drugiego stopnia na kierunku informatyka na Wydziale Matematyki i Informatyki z powodu nieuzyskania zaliczenia roku. W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...] wyrokiem z dnia [...] kwietnia 2006 r., uchylił decyzję o skreśleniu strony z listy studentów pierwszego roku niestacjonarnych studiów drugiego stopnia, w związku z czym, decyzją dziekana z dnia [...] października 2007 r., skarżący został skierowany na powtarzanie pierwszego roku. W przedmiotowej decyzji określone zostały następujące powtarzane przedmioty do zrealizowania w roku akademickim 2007/08: - elementy kryptografii (egzamin z wykładu trwającego 20 godzin), - programowanie równoległe (zaliczenie laboratorium trwającego 20 godzin i egzamin z wykładu trwającego 40 godzin), oraz - usługi graficzne w Internecie (zaliczenie laboratorium trwającego 15 godzin). Organ wskazał, że wpis z przedmiotu "elementy kryptografii", strona uzyskała w listopadzie 2007 r. jako wpis za zdany egzamin w roku akademickim 2005/2006. Organ powołał się na okoliczność, że zgodnie z § 22 ust. 2 Regulaminu Studiów [...], terminem uzyskania wszystkich obowiązujących stronę zaliczeń i złożenia egzaminów z wyżej wymienionych przedmiotów był [...] września 2008 r., w którym skarżący nie uzyskał zaliczenia z dwóch ostatnich z wyżej wymienionych przedmiotów, zatem nie spełnił obowiązku wynikającego z § 26 ust.1 Regulaminu Studiów UMK, co skutkowało skreśleniem z listy studentów zgodnie z § 37 ust.1 pkt 1 przedmiotowego Regulaminu. W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący zarzucił, że decyzja organu I instancji jest bezprawna, albowiem po skreśleniu go z listy studentów nie miał statusu studenta, co spowodowało, iż nie mógł dokonać jakichkolwiek zaliczeń, czy tez zdawać egzaminów objętych planem studiów w roku akademickim 2007/2008. Podniósł też, że decyzję dziekana datowaną na [...] października 2007 r. otrzymał dopiero [...] listopada 2007 r., od której złożył odwołanie, które do chwili obecnej nie zostało rozpatrzone. Rektor Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w [...], decyzją z [...] marca 2009 r., utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W jej uzasadnieniu wyjaśnił, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...] wyrokiem z dnia 25 kwietnia 2007 r. uchylił decyzję Rektora Uniwersytetu [...] w [...] z dnia [...] czerwca 2006 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Dziekana Wydziału Matematyki i Informatyki Uniwersytetu [...] w [...] z [...] kwietnia 2006 r. w przedmiocie skreślenia skarżącego z listy studentów pierwszego roku niestacjonarnych studiów drugiego stopnia kierunku informatyka, co oznacza, że zgodnie z wyrokiem Sądu skarżący nadal był studentem UMK i mógł kontynuować studia. Ustalono, że skarżący w roku akademickim 2007/2008 nie złożył egzaminów z wymaganych przedmiotów, co oznacza, że nie wywiązał się z obowiązku wynikającego z przepisu § 22 i § 26 Regulaminu Studiów UMK. Zgodnie z § 37 ust. 1 pkt 1 przedmiotowego regulaminu został skreślony z listy studentów. W skardze złożonej do Sądu, skarżący podtrzymał zarzuty zgłoszone w odwołaniu, a ponadto wywodził, że od [...].05.2008 r. podjął starania by uzyskać wpis z przedmiotu usługi graficzne w Internecie, lecz dowiedział się, że jest to niemożliwe wobec braku decyzji dziekana dotyczącej jego statusu, a na swe pisemne zapytanie otrzymał odpowiedź z [...].06.2008, że wykładowca nie jest pracownikiem Wydziału i strona nie otrzyma stosownej informacji celem dokonania wpisu. Skarżący powołał się nadto na takie fakty jak - skreślenie go z listy studentów przed wydaniem karty egzaminacyjnej w dniu [...].04.2006 r., - brak możliwości wpisu w indeksie, który znajduje się w Wydziale, oraz - nieprawdziwe informacje Rektora w piśmie z [...].07.2008 r., że stronie nie udzielono zgody na uczęszczanie na zajęcia II roku, gdy tymczasem z uwagi na zbyt późne wydanie mu karty egzaminacyjnej przez panią H. Ł., otrzymał zgodę na uczęszczanie na zajęcia z II rokiem, oprócz zajęć na swoim roku. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swą dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...] zważył, co następuje: Skarga jest zasadna, choć częściowo z innych przyczyn niż podane w skardze. Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonej decyzji z punktu widzenia jej legalności, tj. zgodności z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) wynika, że zaskarżona decyzja lub postanowienie winno ulec uchyleniu wtedy, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b), lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c). W ocenie Sądu wskazany przepis, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit a oraz c, będący podstawą uchylenia zaskarżonej decyzji, ma w sprawie zastosowanie, albowiem decyzja ta została wydana z naruszeniem prawa materialnego i procesowego, co miało wpływ na wynik sprawy. Podkreślić należy, że na podstawie art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W postępowaniu przed sądem administracyjnym pierwszej instancji obowiązuje zasada niezwiązania sądu granicami skargi. Oznacza to, że wniosek strony skarżącej wyznaczający zakres zaskarżenia nie pokrywa się z granicami rozpoznania przez sąd. Nie będąc związany granicami skargi sąd zobowiązany jest do wzięcia pod uwagę z urzędu (zasada oficjalności) wszelkich naruszeń prawa, a także wszystkich przepisów, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i zarzutów podniesionych w skardze. Organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie odniósł się do zarzutu odwołania, że strona dopiero [...] listopada 2007 r., otrzymała decyzję dziekana datowaną na [...] października 2007 r., oraz że złożone od niej odwołanie nie zostało dotychczas rozpatrzone. Dopiero na etapie postępowania sądowego organ odwoławczy w piśmie z [...] sierpnia 2009 r. stwierdził, że rozpatrzenie odwołania od decyzji z [...].10.2007 r., nie miało wpływu na wynik sprawy. Pomijając już okoliczność, że organ nie wyjaśnił z jakich przyczyn okoliczność ta nie miała wpływu na wynik sprawy, to przede wszystkim podkreślenia wymaga, że obowiązkiem organu było ustosunkowanie się do tego zarzutu w zaskarżonej decyzji, nie zaś po zakończeniu postępowania administracyjnego. W ocenie Sądu, wbrew stanowisku organu, podniesione w powyższym zarzucie okoliczności miały wpływ na wynik sprawy. Przede wszystkim należy podkreślić, że Dziekan Wydziału Matematyki i Informatyki [...] w swej decyzji z [...]10.2007 r., wskazał przedmioty, które skarżący powinien zaliczyć i określił wysokość opłat za nie. Tym samym nałożył na stronę obowiązki, których wykonania oczekiwał i skutkiem ich niewykonania, tj. nieuzyskania zaliczeń w regulaminowym terminie do [...] września 2008 r. z przedmiotów: - programowania równoległego, oraz – usług graficznych w Internecie, skreślił stronę z listy studentów. Uwadze organu uszła jednak okoliczność, że skutkiem złożenia odwołania od omawianej decyzji, nie była ona wykonalna i w konsekwencji nałożone na stronę obowiązki nie były wiążące. W tych warunkach organy nie miały podstaw do wyciągania wobec strony negatywnych konsekwencji wobec niewykonania obowiązków, które jej nie wiązały. Dlatego też należało stwierdzić, że orzeczenie o skreśleniu skarżącego z listy studentów narusza normy art. 7, 8, 12 kpa, a naruszenie ich mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd zwrócił też uwagę na inne jeszcze uchybienie, polegające na naruszeniu przepisów prawa materialnego. Materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji stanowi przepis art. 190 ust. 2 pkt 2 w/w ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym, który przewiduje, że kierownik podstawowej jednostki organizacyjnej może skreślić studenta z listy studentów, w przypadku nieuzyskania zaliczenia semestru lub roku w określonym terminie. Organ powołał też § 37 ust. 1 pkt 1 Regulaminu Studiów Uniwersytetu [...] w [...], który stanowi, że w stosunku do studenta, który nie zaliczył semestru lub roku, dziekan podejmuje decyzję o skreśleniu z listy studentów. Oba powołane przepisy nie są jednak ze sobą zgodne, albowiem z regulaminu studiów wynika obowiązek dziekana dokonania skreślenia studenta z listy studentów w przypadku nieuzyskania zaliczenia semestru, a z regulacji ustawowej wynika jedynie taka możliwość. Norma zawarta w regulaminie w istocie ogranicza więc uprawnienia dziekana, nadane mu mocą ustawy, wyrażające się w swobodzie podjęcia decyzji w tym przedmiocie, w ramach uznania administracyjnego. Sytuację taką należało uznać za niedopuszczalną, albowiem akt rangi podstawowej nie może stać w sprzeczności z przepisami ustawy z której zresztą czerpie legitymację do jego uchwalenia (art. 161 w/w ustawy). W konsekwencji należało uznać za wiążące uregulowanie ustawowe przewidujące możliwość usunięcia studenta w przypadku nieuzyskania zaliczenia semestru. W utrwalonym od lat orzecznictwie sądowym przyjmuje się, iż w przypadku, gdy norma prawa materialnego uzależnia rozstrzygnięcie organu od uznania administracyjnego, czyli umożliwia organowi wybór rodzaju rozstrzygnięcia, ponieważ z treści normy prawa materialnego wynika, że organ może udzielić uprawnienia lub też odmówić jego przyznania - organ obowiązany jest załatwić sprawę po dokładnym wyważeniu interesu społecznego i słusznego interesu strony (por. wyrok SN z 18 listopada 1993r., sygn. akt III ARN 49/93, OSNC 1994/9/181). Powyższe zachowuje swą aktualność również do spraw o charakterze uznaniowym z zakresu pozbawienia uprawnienia czy też statusu. Rozstrzygnięcia wydane w tego typu sprawach winny być w związku z tym starannie uzasadnione. Tymczasem organ odwoławczy przeszedł do porządku nad rozstrzygnięciem pierwszoinstancyjnym, które skupiło się jedynie na fakcie braku zaliczenia wymaganych przedmiotów, jak i sam powielił taki sam błąd, polegający na braku szczegółowego i przekonującego uzasadnienia, że w sprawie tej musiało zapaść takie a nie inne rozstrzygnięcie w ramach uznania administracyjnego. Nie przedstawił bowiem jakichkolwiek innych okoliczności poza faktem braku zaliczenia wymaganych przedmiotów, które stanowiłyby podstawę faktyczną rozstrzygnięcia. Decyzje wydawane w ramach tzw. uznania administracyjnego, muszą być podejmowane z uwzględnieniem przepisu art. 7 k.p.a., który stanowi, że w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. W konsekwencji więc organ administracyjny, działając w granicach uznania administracyjnego obowiązany jest wszechstronnie i wnikliwie rozważyć cały materiał dowodowy oraz wskazać w uzasadnieniu decyzji, które z spośród prawnie dopuszczalnych rozstrzygnięć jest w danym przypadku celowe, przy uwzględnieniu interesu społecznego i słusznego interesu strony. Brak prawidłowego uzasadnienia takiej decyzji uniemożliwia - w przypadku jej zaskarżenia - ustalenie, czy organ nie przekroczył granic przyznanego mu prawem działania w ramach uznania administracyjnego, czy podjęte rozstrzygnięcie nie wykracza poza te granice i nie jest rozstrzygnięciem dowolnym. Prawidłowe zredagowanie uzasadnienia ma bowiem istotne znaczenie dla zasady przekonywania obywateli wyrażonej w art. 11 kpa, a realizowanej na mocy art. 107 § 3 kpa. Uzasadnienie faktyczne i prawne winno bowiem zostać sporządzone zgodnie z przepisem art. 107 § 3 kpa. Biorąc to wszystko pod uwagę, zaskarżoną decyzję należało wyeliminować z obrotu prawnego. Co się zaś tyczy innych zgłoszonych przez stronę zarzutów, to z uwagi na brak wykonalności decyzji z [...].10.2007 r., nie miały one znaczenia w sprawie. Ubocznie należy zauważyć, że zarzuty te zostały zgłoszone dopiero w skardze, a na poparcie obciążających organy twierdzeń, skarżący nie przedłożył żadnych dowodów. Zarzutom strony zaprzeczył organ, a załączone do akt dokumenty, nie potwierdziły ich zasadności. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, organ winien uwzględnić rozważania w przedmiocie naruszenia norm prawa materialnego i procesowego w celu ich wyeliminowania. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz c, p.p.s.a., orzekł jak w punkcie pierwszym wyroku. W oparciu o art. 152 p.p.s.a., Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.