II SA/Bd 406/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Renata Owczarzak Sędziowie: Sędzia WSA Grażyna Malinowska-Wasik Sędzia NSA Wiesław Czerwiński (spr.) Protokolant Katarzyna Korycka po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 11 sierpnia 2009 r. sprawy ze skargi T. P., A. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania rozgraniczeniowego oddala skargę. II SA/Bd 406/09 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Burmistrz Miasta i Gminy [...], działając na podstawie art. 105 § 1 ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071, ze zm.) umorzył postępowanie prowadzone na wniosek S. K. i M. K. w sprawie rozgraniczenia nieruchomości położonych w m. Ś. należących do S. K. (działka nr 6/4) i M. K. (działka nr 6/3), z nieruchomościami należącymi do E. P. (działka nr 6/1) i J. W. (działka nr 7). W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ wyjaśnił, że analizując materiał dowodowy ustalono, iż granice działki nr 6/4 zostały ustalone w roku 1964 oraz 1967. W przekonaniu organu oznaczało to, że postępowanie dotyczyć powinno czynności technicznej - wznowienia wcześniej ustalonych granic, a potwierdzeniem tej okoliczności jest fakt zlecenia przez wnioskodawcę w maju 2007 r. wznowienia granic m.in. działki nr 6/4. Organ wskazał, że przyjmując wniosek o rozgraniczenie działki nr 6/4 nie znał sytuacji prawnej nieruchomości i wszczął postępowanie w sprawie ustalenia granic. W odwołaniu od powyższej decyzji S. K. wniósł o jej uchylenie, kwestionując zasadność przyjęcia przez organ bezprzedmiotowości prowadzonego w sprawie postępowania. Odwołujący się podniósł, że w świetle doktryny i orzecznictwa sądowego, przedmiot postępowania istnieje, jeśli zostaną spełnione następujące warunki: 1. w sprawie działa organ administracji publicznej w znaczeniu funkcjonalnym, 2. organ ten jest właściwy do podjęcia rozstrzygnięcia w tej sprawie, 3. sprawa ma charakter indywidualny, 4. rozstrzygnięcie w sprawie następuje w formie decyzji administracyjnej, 5. w przepisach materialnego prawa administracyjnego zawarta jest norma kompetencyjna upoważniająca organ do podjęcia takiego rozstrzygnięcia, 6. nie zostało w sprawie podjęte ostateczne rozstrzygnięcie, 7. zrealizowany został pewien stan faktyczny, odpowiadający generalnie hipotezie określonej w normie prawnej zawierającej normę kompetencyjną, 8. istnieje podmiot mogący być stroną postępowania, 9. podmiot ten dysponuje interesem prawnym w rozumieniu art. 28 Kpa, 10. podmiot uprawniony do wszczęcia postępowania zgłosił inicjatywę w tym względzie. W ocenie odwołującego się, przedstawione wyżej warunki zostały spełnione, a zatem brak było podstaw do umorzenia postępowania. Podniósł ponadto, że zaskarżona decyzja jest drugą w tym przedmiocie, a w poprzedniej - uchylonej przez SKO, za podstawę faktyczną przyjęto oświadczenie geodety, wg którego postępowanie rozgraniczeniowe miało miejsce w 1998 r. Zdaniem odwołującego się, odchodząc od tej argumentacji organ nie wyjaśnił przyczyn, dla których pierwotnie przyjmowano, że rozgraniczenie miało miejsce właśnie w tym roku, a kwestia ta wymaga wyjaśnienia z uwagi na stanowisko Kierownika Powiatowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w R., który odmówił udostępnienia dokumentów rozgraniczenia działki nr 6/4. Samorządowe Kolegium Odwoławcze we [...] po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...] r. nr [...] uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu tej decyzji organ odwoławczy zwrócił uwagę, że orzeczenie o rozgraniczeniu i utrwalenie granicy w terenie nie eliminuje na przyszłość sporów między właścicielami sąsiednich gruntów co do przebiegu granicy, ponieważ szereg zdarzeń o charakterze faktycznym może sprawić, że stan władania gruntami różni się od tytułu prawnego do tego władania. Organ wskazał, że co najmniej dwukrotnie dokonywano już rozgraniczenia działki nr 6 z nieruchomościami sąsiednimi, dlatego też argument organu l instancji, iż granice zewnętrzne jednej z wnioskowanych nieruchomości ustalono w 1967 r. oraz 1969 r., nie jest wystarczający, by odmówić ponownego jej rozgraniczenia. Organ zwrócił też uwagę, że od postępowania w sprawie rozgraniczenia nieruchomości należy odróżnić, sugerowane w zaskarżonej decyzji, wznowienie granic nieruchomości, które niekiedy może okazać się wystarczające dla właścicieli graniczących ze sobą nieruchomości i w konsekwencji mogą oni na tym poprzestać. Jeżeli jednak spór nie ogranicza się do przesunięcia, uszkodzenia lub zniszczenia znaków granicznych, to żaden przepis prawa nie stoi na przeszkodzie wystąpienia z wnioskiem o rozgraniczenie. W konsekwencji organ odwoławczy uznał, że umorzenie postępowania jest nieuzasadnione, ponieważ argumentacja organu I instancji opierająca się jedynie na tym, że granice działki nr 6/4 zostały ustalone w roku 1967 i 1969, nie może być uznana za wystarczającą do odmowy uwzględnienia wniosku o rozgraniczenie. Wskazano, że organ l instancji winien przede wszystkim określić istotne dla rozstrzygnięcia okoliczności, a następnie, stosownie do art. 7 i art. 77 Kpa, wyjaśnić stan faktyczny sprawy, ponieważ z punktu widzenia postępowania rozgraniczeniowego szczególnie istotne jest zaś zbadanie czy, jak wskazano we wniosku, granice zewnętrzne nieruchomości są sporne - jeżeli bowiem tak jest, to nie można stronom odmówić prawa domagania się ich ustalenia w drodze rozgraniczenia. Nadto zwrócono uwagę, że wniosek stron dotyczył rozgraniczenia nieruchomości o nr 6/3 i 6/4 z sąsiednimi nieruchomościami, a organ orzekający w postępowaniu był związany treścią wniosku, dlatego też orzeczenie jedynie w zakresie działki nr 6/4, jak w zaskarżonej decyzji, uznać należy za wadliwe i nie odpowiadające żądaniu. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy T. i A. P. wnieśli o uchylenie zaskarżonego decyzji SKO w całości, ewentualnie jej zmianę poprzez utrzymanie w mocy Decyzji Burmistrza Miasta i Gminy [...] zarzucając naruszenie prawa materialnego; w szczególności art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1979 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U. z 2005 r., Nr 240, poz. 2027 ze zm.) oraz naruszenie prawa procesowego poprzez zastosowanie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, w sytuacji, gdy rozstrzygnięcie sprawy nie wymagało uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Zdaniem skarżących Samorządowe Kolegium Odwoławcze we [...] uchyliło decyzję Burmistrza Miasta i Gminy [...] z dnia [...] r., nie wskazując żadnej podstawy swojego rozstrzygnięcia i jakiego rodzaju przepisy zostały naruszone przez organ I instancji. Skarżący oświadczyli, że we wniosku o wszczęcie postępowania administracyjnego jednoznacznie wskazano, w sposób nie budzący wątpliwości, że granice między nieruchomościami wnioskodawcy i uczestników postępowania uległy zatarciu i niezbędne jest ustalenie ich przebiegu poprzez określenie położenia punktów i linii granicznych i nie wskazano przy tym żadnych okoliczności świadczących, że między stronami istnieje jakikolwiek spór co do przebiegu ustalonych w sposób prawny granic sąsiednich nieruchomości. W ocenie skarżących, interpretacja wniosku wszczynającego niniejsze postępowanie jaką uczyniło SKO, powoduje ewidentną niekonsekwencję, bowiem skoro granice uległy zatarciu (i wymagają ewentualnego wznowienia na gruncie), to na tym etapie postępowania nie można mówić o niezgodności nieistniejących granic z zapisami ewidencyjnymi, a kwestie takich niezgodności mogą być z całą pewnością rozstrzygnięte, lecz na drodze postępowania cywilnego, w trybie przewidzianym w art. 10 ustawy o księgach wieczystych i hipotece, jakkolwiek nie odnoszą się one do działów objętych rękojmią wiary publicznej ksiąg wieczystych. W podsumowaniu skargi skarżący podnieśli, iż nawet gdyby SKO uznało, że umorzenie postępowania nie jest właściwym rozstrzygnięciem ze względu na brak merytorycznego załatwienia sprawy to władne było w oparciu o treść wniosku oraz załączone dokumenty wydać rozstrzygnięcie reformatoryjne, nawet gdyby wymagało to dokonania pewnych czynności w postępowaniu, w szczególności uzupełnienia dokumentacji. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie wskazując, że po ponownej analizie akt sprawy nie znalazło podstaw do zmiany zaskarżonego orzeczenia, ponieważ zostało podjęte zgodnie ze stanem faktycznym oraz w oparciu o obowiązujące przepisy prawa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze we [...] podjęło zaskarżoną decyzję w oparciu o przepis art. 138 § 2 K.p.a. Zgodnie z tym przepisem organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Przekazując sprawę organ ten może wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. W ocenie Sądu zastosowanie tego przepisu jest trafne. Trafnie podniesiono, że orzeczenie w przedmiocie rozgraniczenia ma charakter konstytutywny i przesądza o stanie prawnym granicy na datę jego wydania. Orzeczenie o rozgraniczeniu i utrwalenie granicy w terenie nie eliminuje na przyszłość sporów między właścicielami. Od rozgraniczenia należy odróżnić wznowienie granic. SKO także trafnie podniosło, że z punktu widzenia postępowania rozgraniczeniowego szczególnie istotne jest zbadanie czy, jak wskazano we wniosku, granice zewnętrzne nieruchomości są sporne. Uwaga ta jest istotna, jeśli uwzględni się treść wniosku złożonego przez pełnomocnika S. i M. K. Wniosek został zatytułowany jako wniosek o rozgraniczenie nieruchomości, natomiast w jego uzasadnieniu mowa jest o rozgraniczeniu nieruchomości jak i ponownego określenia położenia punktów i linii granicznych Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2005 r., Nr 240, poz. 2027 ze zm.) w rozdziale 6 - Rozgraniczenie nieruchomości przewiduje dwie instytucje: rozgraniczenie nieruchomości i wznowienie znaków granicznych. Każdą z tych czynności dokonuje się w określonym trybie. Organy administracji, po otrzymaniu wniosku pełnomocnika małż. K., winny wyjaśnić, jaka jest faktyczna treść wniosku. We wniosku nie wskazano także, na czym polega naruszenie dotychczasowych granic, na jakiej przestrzeni i dlaczego istnieje potrzeba nowego rozgraniczenia, skoro organowi znana była okoliczność, że takie rozgraniczenia były już dokonane w poprzednich latach. Ocena Samorządowego Kolegium Odwoławczego, że organ zaniechał wyjaśnienia okoliczności faktycznych jest słuszna i tym samym brak podstaw do podzielenia zarzutu skargi o naruszeniu przepisu art. 138 § 2 K.p.a. Nie jest trafny zarzut naruszenia art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1979 r. (powinno być 1989 r.) Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2005 r., Nr 240, poz. 2027 ze zm.), ponieważ przepis ten nie miał w sprawie zastosowania. Argumenty zawarte w skardze w istocie rzeczy potwierdzają tezę o konieczności uchylenie zaskarżonego postanowienie. Trafnie w skardze stwierdzono, że nie powołano się na żadne zdarzenie, które uzasadniałoby stwierdzenie, że istnieje spór w sprawie granic, a powołanie się na niezgodność granic z danymi z ewidencji gruntów sugerują pewną niezgodność między prawnie ustalonymi granicami a danymi ewidencyjnymi. Jeżeli granice uległy zatarciu (i wymagają ewentualnego wznowienia na gruncie), to na tym etapie nie można mówić o niezgodności nieistniejących granic z danymi ewidencyjnymi. Podane okoliczności potwierdzaj tezę o konieczności uzupełnienia postępowania wyjaśniającego. Uzasadnia to na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) oddalenie skargi. W. Czerwiński R. Owczarzak G. Malinowska - Wasik