II SA/Bd 408/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Wojciech Jarzembski (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Wiesław Czerwiński Sędzia WSA Renata Owczarzak Protokolant Katarzyna Korycka po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 10 sierpnia 2010 r. sprawy ze skargi J. A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego 1. oddala skargę, 2. zasądza od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy) na rzecz radcy prawnego J. K. 292,80 (dwieście dziewięćdziesiąt dwa 80/100) złotych tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. II SA/Bd 408/10 Uzasadnienie Prezydent Miasta B. decyzją z [...] –[...], na podstawie art. 41 ust. 1, art. 3 ust. 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r., Nr 175, poz. 1362 j.t.) oraz art. 104 i art. 106 Kpa odmówił J. A. udzielenia pomocy w formie specjalnego zasiłku celowego na pokrycie kosztów leczenia uzdrowiskowego w sanatorium w D. Z. z uwagi na przekroczenie kryterium dochodowego. Po rozpatrzeniu odwołania J. A. od ww. decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. decyzją z [...] ([...]), na podstawie art. 1 ust. 1, art. 2 i art. 17 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (t.j. Dz. U. z 2001 r., Nr 79, poz. 856 ze zm.) oraz art. 41 pkt 1, art. 2 ust. 1 i art. 3 ust. 1 i 4 ww. ustawy z dnia 12 marca 2004 r. i art. 138 § 1 pkt 1 Kpa utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję, wskazując, że przyznanie zasiłku celowego uzależnione jest przede wszystkim od wysokości dochodów, które nie mogą być wyższe niż ustalone w ustawie kryterium dochodowe (art. 8 ust. 1) - jego przekroczenie uniemożliwia bowiem bezwzględnie przyznanie zasiłku celowego na podstawie art. 39 ustawy o pomocy społecznej. W sprawie niniejszej dochód skarżącego przekracza ustawowe kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej. W takiej sytuacji organ może jedynie rozważyć udzielenie pomocy w formie zasiłku na podstawie art. 41 ww. ustawy. Zgodnie z art. 41 pkt 1 tej ustawy w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy. Nie jest on świadczeniem obligatoryjnym lecz fakultatywnym. Warunkiem jego przyznania jest wystąpienie szczególnie uzasadnionego przypadku. Szczególnie uzasadniony przypadek to sytuacja życiowa osoby lub rodziny, która ponad wszelką wątpliwość pozwala stwierdzić, że aż tak drastycznie, tak dotkliwie w skutkach lub tak daleko ingerujące w plany życiowe zdarzenia nie należą ani do zdarzeń codziennych, ani nawet do zdarzeń nadzwyczajnych. Są przypadkami o wybitnych cechach, występują zupełnie okazjonalnie, wymagają kumulacji wielu niefortunnych zbiegów wydarzeń. Taki szczególny uzasadniony przypadek nie zachodzi w niniejszej sprawie. J. A. składając skargę zarzucił naruszenie przepisów materialnego prawa administracyjnego, wnosząc o uchylenie decyzji Kolegium. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymując argumentację zaskarżonej decyzji wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności organów administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, iż zadaniem sądu administracyjnego jest zbadanie zgodności zaskarżonej decyzji z przepisami zarówno prawa materialnego jak i procesowego w odniesieniu do stanu faktycznego istniejącego w chwili wydania zaskarżonej decyzji. Odnosząc powyższe stwierdzenie do niniejszej sprawy należało zbadać zgodność zaskarżonej decyzji z przepisami ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (dalej w skrócie: Kpa) oraz zgodność zaskarżonej decyzji z przepisami ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jednolity- Dz. U. z 2009 r., Nr 175, poz. 1362). Przepisy drugiej z ww. ustaw określają: 1) zadania w zakresie pomocy społecznej, 2) rodzaje świadczeń z pomocy społecznej oraz zasady i tryb ich udzielania, 3) organizację pomocy społecznej, 4) zasady i tryb postępowania kontrolnego w zakresie pomocy społecznej. Pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zamierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb, umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Zadaniem pomocy społecznej jest zapobieganie sytuacjom, o których mowa w art. 2 ust. 1, przez podejmowanie działań zmierzających do życiowego usamodzielnia osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem. Rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. Potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej (art. 1-3 ww. ustawy z 12 marca 2004 r.). Zgodnie z art. 8 tej ustawy prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40, art. 41, art. 78, i art. 91 przysługuje - osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 477,00 zł zwanej dalej "kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej"... przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2-15 lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej. Natomiast art. 39 ww. ustawy stanowi, że w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Zgodnie z treścią przepisów art. 133 § 1 oraz art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy i wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy. Z akt sprawy wynika, że skarżący prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe oraz, że dochód skarżącego wynosi 591,24 zł. Na którą to kwotę składa się emerytura ustalona na podstawie decyzji Zakładu ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. z dnia [...] znak [...]. Według przepisów ww. ustawy z 12 marca 2004 r. potrąceń komorniczych nie odejmuje się od dochodu. Tak więc dochód skarżącego przekracza ustawowe kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej. W takiej sytuacji należało rozważyć – co zresztą organ uczynił- udzielenie skarżącemu pomocy w formie zasiłku na podstawie art. 41 ww. ustawy. W myśl tego przepisu w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi. Specjalny zasiłek celowy nie jest – co należy mocno podkreślić - świadczeniem obligatoryjnym lecz fakultatywnym. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreślono, że przyznanie takiego specjalnego zasiłku celowego uzasadnione jest w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Przypadek powodujący przysługiwanie świadczeń z art. 41 nie może należeć do przypadków zwykłych, powszechnych, zazwyczaj występujących. Podkreślono, że szczególnie uzasadniony przypadek to wyjątkowa sytuacja życiowa osoby lub rodziny, która ma charakter nadzwyczajny, charakter losowy. W tym kontekście oceniając wniosek skarżącego, organ zasadnie wskazał czemu dał wyraz w prawidłowo sporządzonym uzasadnieniu swej decyzji, że taki szczególnie uzasadniony, wyjątkowy przypadek nie zachodzi w niniejszej sprawie. Zasadnie także organ wskazał i udowodnił że okolicznościami uzasadniającymi odmowę przyznania zasiłku celowego specjalnego są także w szczególności ograniczone środki finansowe ośrodka pomocy społecznej, a także dotychczas udzielona już skarżącemu pomoc. Reasumując należy stwierdzić, że wydając zaskarżoną decyzję organ nie naruszył prawa i dlatego wobec braku przesłanek z art. 145 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi na podstawie art. 151 tej ustawy skargę oddalono. Rozstrzygnięcie zawarte w pkt 2 wyroku oparto na przepisach art. 250 ww. ustawy z 30 sierpnia 2002 r. oraz rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349).