II SA/Bd 412/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Joanna Brzezińska po rozpoznaniu w dniu 20 sierpnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B. D. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lutego 2014 r., nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. B. D. zaskarżył do sądu administracyjnego postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lutego 2014 r., nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Wraz ze skargą skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w części. W formularzu PPF skarżący oświadczył, że prowadzi gospodarstwo domowe wraz z żoną. Rodzina utrzymuje się z emerytur małżonków w łącznej kwocie [...] zł netto miesięcznie (po potrąceniu komorniczym). Ponadto podał, że nie posiada oszczędności, ani przedmiotów wartościowych. Z dokumentów nadesłanych na wezwanie referendarza sądowego wynika, że skarżący w 2012 r. uzyskał dochód z prowadzonej działalności gospodarczej w wysokości [...] zł, natomiast według zeznania rocznego PIT-37 za 2013 r. uzyskał dochód w wysokości [...] zł, według zeznania rocznego PIT-36L za 2013 r. uzyskał stratę z prowadzonej działalności gospodarczej w wysokości [...] zł. Żona skarżącego według zeznania rocznego PIT-37 za 2013 r. uzyskała dochód w wysokości [...] zł. Sąd Rejonowy w [...] postanowieniem z dnia [...] stycznia 2014 r. ogłosił upadłość skarżącego obejmującą likwidację jego majątku. Skarżący wskazał, że ponosi wydatki związane ze swoim i małżonki utrzymaniem oraz zakupem lekarstw w wysokości [...] zł miesięcznie (700 zł czynsz za mieszkanie, 200 zł opłaty za prąd, wodę, wywóz śmieci, 250 zł zakup opału, 550 zł zakup lekarstw, 400 zł prywatne wizyty lekarskie, 300 zł dojazdy PKS z [...] do [...], 300 zł zakup żywności). Podkreślił także, że zarówno on jak i jego żona są osobami schorowanymi w podeszłym wieku i wymagają specjalistycznej opieki lekarskiej, a co niewątpliwie wiąże się ze sporymi nakładami finansowymi. Postanowieniem z dnia 1 lipca 2014r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Bydgoszczy oddalił wniosek skarżącego o przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W ocenie referendarza sądowego wniosek skarżącego nie zasługiwał na uwzględnienie, gdyż wynikające z niego informacje nie potwierdziły, że sytuacja materialna skarżącego uzasadniała przyznanie mu prawa pomocy w żądanym zakresie. Pismem z dnia 25 lipca 2014r. pełnomocnik skarżącego z wyboru wniósł sprzeciw od powyższego postanowienia referendarza sądowego z dnia 1 lipca 2014r. podnosząc, że sytuacja majątkowa i finansowa skarżącego, będąca następstwem ogłoszenia upadłości oraz jego bardzo ciężkiego stanu zdrowia posiada znamiona wyjątkowości. Podkreślił, że jedynym źródłem utrzymania skarżącego i jego żony są emerytury z ZUS, które po opłaceniu kosztów wynajmu mieszkania, mediów, wydatków na jedzenie i ubrania, dojazdy nie wystarczają na zakup wszystkich niezbędnych leków, konieczną rehabilitację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm., w skrócie P.p.s.a.) prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (art. 245 § 3 i 4 P.p.s.a.). Jednocześnie ustawodawca w art. 246 § 1 P.p.s.a. uzależnił przyznanie prawa pomocy od wykazania przez stronę, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym). Prawo pomocy jest instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony postępowania. Z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiste i obiektywnie niemożliwe. Należy zatem zauważyć, iż stosownie do powyższych przepisów, warunkiem przyznania prawa pomocy jest wykazanie przez stronę, iż występują przesłanki uzasadniające jej udzielenie. W przedmiotowej sprawie skarżący wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Oznacza to, iż skarżący zobowiązany był do wykazania, iż nie jest w stanie ponieść częściowych kosztów postępowania. Jednakże przedstawione przez skarżącego informacje o stanie rodzinnym, majątku i dochodach nie dają podstaw do twierdzenia, iż skarżący nie ma środków na opłacenie kosztów sądowych w całości. Wbrew twierdzeniu pełnomocnika skarżącego uzyskiwany dochód w kwocie [...] zł netto, pomimo tego, że jego część przeznaczana jest na zakup leków, a także na utrzymanie mieszkania oraz na zaspokajanie bieżących wydatków związanych z zakupem żywności, środków czystości itp., to jednak trzeba przyjąć, że pozostała część dochodu w rodzinie skarżącego pozwala na opłacenie kosztów sądowych w całości. Nie można w żaden sposób uznać, że skarżący jest osobą ubogą i nie jest w stanie wygospodarować środków na pokrycie kosztów sądowych. Tym bardziej, że wpis sądowy w przedmiotowej sprawie wynosi zgodnie z § 2 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2003 r. nr 221 poz. 2193 ze zm.) – 100 zł. Pamiętać bowiem należy, że ubiegający się o przyznanie prawa pomocy powinien w pierwszej kolejności poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia niezbędnych kosztów utrzymania siebie i rodziny W tym stanie rzeczy sąd, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 245 § 3 i art. 260 P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.