II SA/Bd 420/12

Dnia 16 października 2012 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jarosław Wichrowski Sędziowie: sędzia WSA Renata Owczarzak (spr.) sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz Protokolant: Krzysztof Cisewski po rozpoznaniu w II Wydziale na rozprawie w dniu 16 października 2012 roku sprawy ze skargi T. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we [...] z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań realizacji inwestycji 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Gminy i Miasta [...] z dnia [...] r., nr[...], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego we [...] na rzecz skarżącego kwotę 200 (dwieście) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia [...] Burmistrz Gminy i Miasta [...] działając na podstawie art. 71 ust. 1, art. 75 ust. 1 pkt. 4, art. 82 ust. 1 ustawy z dnia 3 października 2008 roku o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. Nr 199 poz. 1227 ze zm. dalej zwanej u.i.o.ś.i.o.), w związku z § 3 ust. 1 pkt 6 lit.b Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 roku w sprawie przedsięwzięć, mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz. U. Nr 213, poz. 1397), oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 roku Nr 98, poz. 1071 ze zm.) określił środowiskowe uwarunkowania realizacji przedsięwzięcia polegającego na budowie jednej elektrowni wiatrowej o mocy do 1000 kW, zgodnie z charakterystyką stanowiącą załącznik do powyższej decyzji. Przedsięwzięcie zostało zaplanowane w obrębie miejscowości [...] gmina [...] – dz. ewid. Nr 61 i 62. Od powyższej decyzji odwołanie złożyli rolnicy wsi [...] reprezentowani przez T. L. Wobec planowanej inwestycji podnieśli następujące zarzuty: 1. wiatraki emitują infradźwięki, które wpływają na zdrowie człowieka i dopiero w odległości 500 m od wiatraka ilość decybeli jest zgodna z dopuszczalną normą 40 db, 2. podczas pracy wiatraka powstaje efekt migotania światła 3. przy elektrowniach wiatrowych ptaki giną, nie lęgną się, przenoszą z żerowisk, zmieniają trasy migracji, 4. istotnie zmienia się krajobraz, ponieważ wiatrak dominuje w krajobrazie z powodu swej wielkości, a ponadto większość farm wiatrowych składa się z kilku do kilkudziesięciu obiektów. Skarżący wskazali, że nie są przeciwnikami wiatraków, ale domagają się aby budowane były w większej niż planowana odległości. Podnieśli, że jedyną korzyścią dla nich jest powstanie w związku z inwestycją utwardzonej drogi, jednak to w zasadzie żadna korzyść, skoro w wyniku realizacji zamierzenia mają stracić zdrowie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze we [...] decyzją z dnia [...] utrzymało w mocy decyzję I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy stwierdził, że organ I instancji przeprowadził postępowanie zgodnie z przepisami ustawy, zapewniając stronom czynny udział w postępowaniu. Ponadto organ wskazał, że przed wydaniem zaskarżonej decyzji organ zasięgnął opinii Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego we [...] oraz Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...]. Odnosząc się do zarzutów, organ odwoławczy stwierdził, że wymagany do realizacji przedsięwzięcia raport sporządzony został wraz z raportem końcowego monitoringu ornitologicznego, rocznym raportem z monitroringu chiopterologicznego i analizą migotania cienia oraz analizą akustyczną. Kolegium uznało zatem zarzuty strony skarżącej za nieuzasadnione, a ponadto odnosząc się do zarzutu istotnej zmiany krajobrazu to organ zauważył, że przedsięwzięcie to należy do inwestycji o szczególnych parametrach, zwłaszcza co do wysokości, jednakże kwestie te, w ocenie organu, mogą być przedmiotem rozważań na etapie ubiegania się o warunki zabudowy. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy wnieśli T. L. i M. K. (skarga M. K. została odrzucona). W zarzutach skargi zgłoszono zastrzeżenia co do przeprowadzonego monitoringu. Skarżący nie zna daty jego wykonania oraz zakwestionował jego rzetelność. Zdaniem skarżącego nie ustosunkowano się do tras przelotów ptaków. Skarżący podniósł, że część społeczeństwa została pozbawiona prawa udziału w postępowaniu, a skargę mogą wnosić tylko właściciele działek nr 64 i 65, które znajdują się w odległości mniejszej niż 200 m od planowanej inwestycji. Zdaniem skarżącego budowa spowoduje zacienienie. Ponadto w okolicach zamierzenia nie będą przebywały żadne zwierzęta, a wartość działek znacząco spadnie. Skarżący stwierdził, że mogło dojść do wprowadzenia w błąd Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska przez inwestora oraz Burmistrza, że inwestycja ma zostać przeprowadzona w miejscu niezamieszkałym. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi. W uzasadnieniu organ odnosząc się do zarzutów skargi uznał je za nieuzasadnione, a samą skargę jako bezzasadną. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej. Oznacza to, iż Sąd bada zgodność z prawem zaskarżonej decyzji, tj. zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd uwzględniając skargę na decyzję uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Przedmiotem tego postępowania jest kontrola legalności decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach realizacji inwestycji polegającej na budowie elektrowni wiatrowej o mocy do 1000 kW wraz z infrastrukturą towarzyszącą, wydanej na wniosek inwestora R. A. Organ odwoławczy po rozpoznaniu odwołania wniesionego przez stronę skarżącą utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W toku postępowania organ I instancji, uwzględniając wskazania zawarte w opinii Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska i Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego nałożył na inwestora obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko i sporządzenia raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, określając równocześnie zakres tego raportu. W wykonaniu zobowiązania, inwestor przedstawił do oceny raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko. Warunki realizacji inwestycji zostały uzgodnione z Regionalnym Dyrektorem Ochrony Środowiska i Państwowym Powiatowym Inspektorem Sanitarnym. Wydana decyzja w sprawie środowiskowych uwarunkowań nie odpowiada jednak wszystkim wymaganiom formalnym określonym w art. 82 ust. 1 ustawy uiośio. W decyzji organu I instancji wymagane przepisami prawa elementy rozstrzygnięcia nie uwzględniły jednak wskazań organu uzgadniającego. Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 3 października 2008 roku o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. Nr 199, poz. 1227 ze zm.). Ustawa określa zasady i tryb postępowania w sprawach udostępniania informacji o środowisku i jego ochronie, ocen oddziaływania na środowisko oraz w sprawach transgranicznego oddziaływania na środowisko. Ustawa, zgodnie z art. 1, określa także zasady udziału społeczeństwa, w ochronie środowiska. Postanowieniem z 11 maja 2011 r. Burmistrz Gminy i Miasta [...] stwierdził obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko określając zakres raportu zgodny z art. 66 ust. 1 pkt 1-9 i 11-20. Mając na uwadze zalecenia co do treści raportu powinien on zawierać opis wariantów lokalizacyjnych proponowanych przez wnioskodawcę oraz racjonalnego wariantu alternatywnego z opisem najkorzystniejszego dla środowiska (art. 66 ust. 1 pkt 5). Zgodnie bowiem z opinią Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska należało przeprowadzić analizę wariantu lokalizacyjnego zwiększającego odległość zamierzenia od najbliższej zabudowy mieszkaniowej. W tym też kształcie przedstawiono zobowiązanie w postanowieniu. Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynikało jednak, że ocenie podlega tylko jeden wariant (taki jak w karcie informacyjnej) tj. lokalizacji elektrowni na granicy działek 61 i 62. Nie dostosowano się zatem do zalecenia wynikającego z postanowienia z 11 maja 2011 r. W odniesieniu do wariantowości inwestycji raport wskazuje na dwa rodzaje elektrowni a nie warianty lokalizacji, podczas gdy ten ostatni miał najistotniejsze znaczenie z punktu widzenia negatywnego oddziaływania na środowisko. Stwierdzenie, że inwestor na etapie przedinwestycyjnym dokonał najlepszego wyboru lokalizacyjnego nie czyni zasadność obowiązkowi wynikającemu z przepisów prawa i treści zobowiązania z 11 maja 2011 r. Oceniając charakterystykę przedsięwzięcia i warunki użytkowania terenu ograniczono się tylko do fazy budowy, pomijając etap eksploatacji. Pominięto zalecenia w zakresie opisu sposobu gromadzenia i magazynowania odpadów i ich transportu czy unieszkodliwiania. Odnosząc się do oddziaływań skumulowanych ograniczono się tylko do innych elektrowni wiatrowych. Nie przedstawiono opisu zagospodarowania terenów sąsiednich i odległości od najbliższej zabudowy mieszkaniowej. Wskazano tylko na jeden obiekt w odległości 316 m. Wprawdzie postanowieniem z [...] r. Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska uzgodnił realizację przedsięwzięcia pod określonymi warunkami, jednakże wskazał, za słuszną lokalizację w większości odległości w stosunku do zabudowy mieszkaniowej, niż wskazana we wniosku. Tego zalecenia nie wzięto pod uwagę przy wydawaniu decyzji. Ponadto wydając decyzję organ określił środowiskowe uwarunkowania dla budowy samej elektrowni wiatrowej. Zgodnie z wnioskiem inwestycja obejmuje elektrownię wraz z infrastrukturą towarzyszącą. W sentencji rozstrzygnięcia nie uwzględniono pełnego zakresu wniosku. Wprawdzie powołano się na treść wniosku, ale nie wypełnia to obowiązku należytego sformułowania sentencji rozstrzygnięcia jako aktu podlegającego wykonaniu, pomimo odwołania się do charakterystyki przedsięwzięcia stanowiącej załącznik decyzji. Zadaniem organu jest rozstrzygnięcie o treść wniosku, który dotyczy też infrastruktury towarzyszącej. Nie doprecyzowano również miejsca usytuowania obiektu (wskazano dwie działki 61 i 62). Z załączonej mapy wynika, że przedsięwzięcie ma być realizowane na granicy obu działek. Lokalizacja jest szczególnie istotna ze względu na zalecenie RDOŚ zwiększenia odległości od zabudowy mieszkaniowej. W uzasadnieniu decyzji przedstawiono przebieg rozprawy administracyjnej ze szczegółową relacją zawierającą treść pytań składanych przez uczestników rozprawy i odpowiedzi organu. Uzasadnienie powinno zawierać dane określone w art. 107 § 3 kpa w więc istotne elementy dotyczące ustaleń faktycznych i oceny prawnej. Jeśli w trakcie oceny materiału dowodowego powstały wątpliwości należało odnieść się do przedstawionych problemów zgłoszonych przez uczestników a nie dokonywać sprawozdania z poszczególnych wypowiedzi. Zadaniem organu jest zajęcie stanowiska w sprawie a nie poinformowanie o treści odpowiedzi wygłoszonej na rozprawie administracyjnej. Odnosząc się natomiast do zarzutów skargi, to w ocenie Sądu nie zasługują one na uwzględnienie. Zarzuty skargi dotyczą wyników monitoringu ornitologicznego i chiropterologicznego. Organ nie może kwestionować wyników analizy dokonanej przez specjalistów w danej dziedzinie wiedzy, którą sam nie dysponuje. Polemika na temat trasy przelotów ptaków i warunków prowadzenia badań, w sytuacji przedłożenia specjalistycznej opinii nie może odnieść zamierzonego skutku. Kolejny zarzut dotyczył interesu sąsiadów. W tym miejscu należy zauważyć, że ewentualne pominięcie jakiegoś podmiotu w postępowaniu jako strony nie uprawnia innego podmiotu do powoływania się na nie swój interes prawny. Występując w sprawie każdy musi legitymować się własnym interesem prawnym, natomiast podmiot pominięty może korzystać z innych instrumentów prawnych, które pozwolą przywrócić prawo do aktywnego udziału w postępowaniu o ile taką wolę ten podmiot wyrazi. Wskazany zatem w skardze zarzut nie zasługuje na uwzględnienie. Nie ma bowiem podstaw do powoływania się na cudzy interes prawny i kwestionowania z tego tytułu co do zasady wydanego rozstrzygnięcia. Należy jednak zwrócić uwagę, że Sąd uchylając wyrok wskazał organowi na niewystarczające ustalenia co do zagrożenia ze względu na odległość zamierzenia inwestycyjnego od zabudowań mieszkalnych, zatem zarzuty mające związek z odległością inwestycji od zabudowań mieszkalnych będą poddane ponownej analizie. Wprawdzie nie ma konkretnego przepisu prawa w tej materii, jednak właściwe odległości należy mierzyć zakresem oddziaływania danej inwestycji według obowiązujących parametrów zagrożeń środowiskowych i treścią stanowisk organów uzgadniających. O ile w zasięgu inwestycji występują przekroczenia norm np. hałasu, zanieczyszczenia czy inne właściwe dla danego rodzaju inwestycji, należy uznać że może wystąpić zagrożenie dla ludzi. Jeśli oddziaływanie nie przekroczy dopuszczalnych norm nie można stwierdzić, że istnieje jakakolwiek przeszkoda do zagospodarowania terenu w zamierzony sposób. W postępowaniu w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach ochrona interesu prawnego musi być mierzona parametrami oddziaływań środowiskowych. W tym znaczeniu chybiony jest więc zarzut o naruszenie prawa własności właścicieli nieruchomości znajdujących się w sąsiedztwie planowanej inwestycji. Natomiast niewątpliwie organ pominął zalecenia dotyczące zwiększenia odległości zamierzenia od najbliższych zabudowań. Obawy o spadek wartości działek sąsiednich nie stanowi o istnieniu interesu prawnego a jest przejawem interesu faktycznego, który nie wpływa na wynik rozstrzygnięcia. Organ wydając decyzję musi zbadać warunki realizacji inwestycji z obowiązującymi przepisami i poza tymi obowiązkami jest ocena wpływu zamierzenia na warunki rynkowe w tym ceny nieruchomości. O ile zamierzenie nie narusza przepisów prawa, organ nie ma podstaw do ograniczenia właścicieli w zagospodarowaniu własnego terenu. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ rozważy możliwości dotyczące uwzględnienia zalecenia R.D.O.Ś dotyczącego lokalizacji inwestycji w odległości większej od istniejącej zabudowy mieszkaniowej, odnosząc ją do wszelkich nieruchomości zlokalizowanych w pobliżu zamierzenia inwestycyjnego i uwzględni warunki dotyczące należytego formułowania sentencji orzeczenia (uwzględniając treść wniosku) i właściwego formułowania ustaleń dotyczących stanu faktycznego (dot. orzeczenia organu I instancji). Wobec stwierdzonych uchybień Sąd na podstawie art. 145 ust. pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. orzekł jak w punkcie 1 sentencji. Na podstawie art. 134 p.p.s.a. w granicach sprawy uchylono również decyzję organu I instancji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.