II SA/Bd 420/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jarosław Wichrowski Sędziowie: Sędzia WSA Joanna Brzezińska Sędzia WSA Grzegorz Saniewski (spr.) Protokolant Starszy sekretarz sądowy Jakub Jagodziński po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 27 maja 2014r. sprawy ze skargi A.G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] marca 2014r. nr [...] w przedmiocie zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] marca 2014r. nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Decyzją z dnia [...] Prezydent Miasta[...], na podstawie art. w pkt 1, art. 3 pkt 1-2a, art. 5 ust. 1 – 3 i art. 8 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992, ze zm., zwanej w skrócie "u.ś.r.") odmówił skarżącej A. G. przyznania zasiłku rodzinnego, dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowania dziecka na okres od 1 stycznia do 31 października 2014 r. oraz dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego albo rocznego przygotowania przedszkolnego na rok szkolny 2014/2015, na dzieci: P. J. i J.J. Prezydent wskazał, że stosownie do art. 5 ust. 1 u.ś.r. zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 539 zł. Zgodnie zaś z art. 3 pkt 2 u.ś.r. dochód rodziny to przeciętny miesięczny dochód członków rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy. Stosownie do wskazanych przepisów Prezydent zbadał dochód rodziny wnioskodawczyni w roku 2012 ustalając, iż wynosił on miesięcznie 2.276,79 zł tj. 758,93 zł miesięcznie na osobę, przekraczając tym samym próg dochodowy - 539 zł, o kwotę 219,93 zł tj. o kwotę większą niż najniższy zasiłek rodzinny przysługujący w okresie, na który jest ustalany (tj. 77 zł). Odwołując się skarżąca wskazała, iż w związku ze śmiercią dłużnika alimentacyjnego przychód uzyskiwany z tytułu alimentów z Funduszu Alimentacyjnego został utracony na mocy decyzji nr [...]r. i tak też – jako dochód utracony, powinien być traktowany przez organ w niniejszym postępowaniu. Odwołująca podniosła, że obecnie jedynym jej dochodem jest wynagrodzenie za pracę w kwocie 1.220 zł netto. Decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy ustalił, że na dochód trzyosobowej rodziny skarżącej w roku 2012 składał się dochód wykazany w zaświadczeniu Naczelnika Urzędu Skarbowego w[...], który po odliczeniach wyniósł 15.321,44 zł oraz dochód z tytułu otrzymanych świadczeń z funduszu alimentacyjnego w wysokości 12.000 zł. Ogólny dochód rodziny w 2012 r. wyniósł 27.321,44 zł, miesięcznie – 2.276,79 zł tj. na osobę w rodzinie – 758,93 zł. Doszło zatem do przekroczenia progu dochodowego o 219,93 zł, co uniemożliwia przyznanie świadczenia. Nie jest też możliwe przyznanie świadczenia na podstawie art. 5 ust. 3 u.ś.r., gdyż kwota przekroczenia jest wyższa niż najniższy zasiłek (77 zł). Odnośnie podniesionego w odwołaniu zarzutu o niesłusznym wliczeniu do dochodu świadczeń z funduszu alimentacyjnego Kolegium podniosło, że definicja utraty dochodu z art. 3 pkt 23 u.ś.r. zawiera zamknięty katalog przyczyn utraty dochodu. W katalogu tym nie ma wymienionej utraty dochodu spowodowanej zgonem osoby zobowiązanej do alimentacji – dłużnika. W skardze do sądu administracyjnego A. G. kwestionując decyzję Kolegium podniosła, alimenty z Funduszu Alimentacyjnego otrzymywała do grudnia 2013 r. Od stycznia 2014 r. alimenty nie są wypłacane, gdyż ojciec dzieci zmarł. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Istotą sprawy jest rozstrzygnięcie, czy z utratą dochodu mamy do czynienia także wtedy, kiedy dochody rodziny uległy zmniejszeniu wskutek zaprzestania wypłaty świadczeń z funduszu alimentacyjnego w związku ze śmiercią dłużnika alimentacyjnego. Zgodnie z art. 5 ust. 4 u.ś.r. w przypadku utraty dochodu przez członka rodziny, osobę uczącą się lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy lub po tym roku, ustalając ich dochód, nie uwzględnia się dochodu utraconego. Stosownie zaś do art. 3 pkt 23 lit. i) u.ś.r. ilekroć w ustawie jest mowa o utracie dochodu – oznacza to utratę dochodu spowodowaną utratą zasądzonych świadczeń alimentacyjnych w związku ze śmiercią osoby zobowiązanej do tych świadczeń. Należy zwrócić uwagę, że w cytowanym przepisie art. 3 pkt 23 lit. i) u.ś.r. ustawodawca nie wskazał formy, w jakiej są realizowane "zasądzone świadczenia alimentacyjne" np. czy chodzi wyłącznie o taką sytuację, kiedy zobowiązany do świadczeń alimentacyjnych dobrowolnie wykonuje wyrok sądu zasądzający alimenty, czy też także o taką, kiedy uprawniony realizuje wypłatę świadczeń korzystając z przymusu państwowego tj. przy pomocy komornika w postępowaniu egzekucyjnym, czy o inną prawem przewidzianą formę. Istotny jest sam fakt utraty dochodów pobieranych z tytułu świadczeń alimentacyjnych, których wysokość została ustalona wyrokiem sądu ("zasądzonych") oraz okoliczność, że owa utrata jest następstwem śmierci zobowiązanego do tych świadczeń. Zgodnie z art. 1 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2012 r. poz. 1228, z późn. zm., zwanej w skrócie "u.p.o.u.a.") ustawa ta określa warunki nabywania prawa do świadczeń pieniężnych wypłacanych w przypadku bezskuteczności egzekucji alimentów zwanych "świadczeniami z funduszu alimentacyjnego". Świadczenia z funduszu alimentacyjnego są zatem wsparciem dla osoby uprawnionej dla alimentów w przypadku, kiedy nawet przymusowe egzekwowania świadczeń od zobowiązanego tj. w postępowaniu egzekucyjnym, nie pozwala na uzyskanie należnych kwot alimentów. Wsparcie to jest jednakże ściśle powiązane z istnieniem samego zobowiązania alimentacyjnego, a także z jego wysokością (art. 10 ust. 1 u.p.o.u.a.). Co więcej – osoba otrzymująca świadczenia z funduszu alimentacyjnego nie może jednocześnie otrzymywać za ten sam okres alimentów bezpośrednio od osoby zobowiązanej (dochodzi wówczas do nienależnego pobrania świadczenia – art. 2 pkt 7 u.p.o.u.a.), a osoba zobowiązana do alimentów (dłużnik alimentacyjny) jest zobowiązana do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej, łącznie z ustawowymi odsetkami (art. 27 ust. 1 u.p.o.u.a.). Świadczenia z funduszu alimentacyjnego nie są zatem świadczeniami które są udzielane niejako "równolegle" do obowiązku alimentacyjnego, w związku z brakiem realizacji tegoż obowiązku przez zobowiązanego, bez wpływu na prawo uprawnionego do alimentów do otrzymywania kwoty zasądzonych alimentów. Przeciwnie – są to świadczenia, których wypłata powoduje, że uprawniony do alimentów, do wysokości wypłaconego świadczenia, realizuje swoje uprawnienie alimentacyjne. Dochód uzyskiwany z tytułu otrzymywanych świadczeń z funduszu alimentacyjnego jest zatem równoznaczny z dochodem z tytułu zasądzonych świadczeń alimentacyjnych. Wobec tego należy uznać, że utrata zasądzonych świadczeń alimentacyjnych w związku ze śmiercią osoby zobowiązanej do tych świadczeń (art. 3 pkt 23 lit. i) ustawy o świadczeniach rodzinnych), ma miejsce także wówczas, kiedy osoba uprawniona do alimentów przestała otrzymywać świadczenia z funduszu alimentacyjnego w związku ze śmiercią osoby zobowiązanej do wypłaty alimentów. Pogląd ten jest zbieżny z poglądem prezentowanym w wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 27 czerwca 2012 r. sygn. akt II SA/Bd 415/12 oraz z dnia 18 marca 2014 r. sygn. akt II SA/Bd 31/14 – opubl. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych dostępnej poprzez stronę internetową http://orzeczenia.nsa.gov.pl/. Powyższa sytuacja ma miejsce w kontrolowanej sprawie. Znajdujący się w aktach administracyjnych akt zgonu potwierdza, że zobowiązany do alimentów S. J. zmarł (k. 31 akt administracyjnych), a tym samym ustała przesłanka wypłaty świadczeń z funduszu alimentacyjnego (por. decyzja Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] – k. 42 akt administracyjnych). Organy powinny zatem przy ustalaniu dochodu rodziny skarżącej uznać dotychczas otrzymywany dochód z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego za dochód utracony. Brak takiego odliczenia, zważywszy na wysokość dochodu (z akt sprawy wynika, że w roku 2012 r. wynosił on miesięcznie 1.000 zł tj. 333,33 zł na osobę) miał wpływ na wynik sprawy, gdyż skutkowałby ustaleniem, iż nie doszło do przekroczenia progu dochodowego. Ze względu na powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270) należało orzec jak w pkt 1 sentencji wyroku. W ponownym postępowaniu organ winien rozstrzygnąć sprawę stosując się do powyższej wykładni art. 3 pkt 23 lit. i) ustawy o świadczeniach rodzinnych. Wobec uwzględnienia skargi, zgodnie z treścią art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd rozstrzygnął jak w pkt 2 wyroku.