II SA/Bd 427/06

Dnia 13 czerwca 2006 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Elżbieta Piechowiak (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Renata Owczarzak asesor WSA Grzegorz Saniewski Protokolant: Krzysztof Cisewski po rozpoznaniu w dniu 13 czerwca 2006 roku na rozprawie sprawy ze skargi Spółdzielni Mieszkaniowej "Z." we W. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] 2006 r., nr [...] w przedmiocie wymeldowania 1. uchyla zaskarżona decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta W. z dnia [...] 2004 r., nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, 3. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącej Spółdzielni Mieszkaniowej "Z." we W. kwotę 355 zł (trzysta pięćdziesiąt pięć złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia [...] 2005 r. nr [...] Prezydent Miasta W., działając na podst. art. 15 ust. 2 ustawy z 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz.U. z 2001 r., Nr 87, poz. 960 ze zm.) po przeprowadzeniu na wniosek Spółdzielni Mieszkaniowej "Z." we W. postępowania wyjaśniającego, orzekł o odmowie wymeldowania Rafała M. z pobytu stałego w lokalu przy ul. [...] we W. W uzasadnieniu organ podniósł, iż ewidencja ludności nie jest formą kontroli legalności zamieszkiwania i pobytu, postępowanie dowodowe w takich sprawach ogranicza się zatem wyłącznie do ustalenia faktu zamieszkiwania przez określoną osobę. Mając na uwadze powyższe oraz fakt, iż postępowanie w sprawie nie dostarczyło dowodów na to, że opuszczenie miejsca stałego zameldowania było przez stronę wcześniejsze niż osadzenie w zakładzie karnym, przesłanki wymeldowania z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych nie zostały spełnione, ponieważ opuszczenie to nie ma charakteru trwałego i dobrowolnego. Przymusu osadzenia w zakładzie karnym nie można traktować jako dobrowolnego opuszczenia miejsca stałego zameldowania. W odwołaniu od decyzji Spółdzielnia Mieszkaniowa "Z." we W. wniosła o jej uchylenie i wydanie nowej decyzji o wymeldowaniu Rafała M., zarzucając naruszenie art. 7 i 77 K.p.a. poprzez rozstrzygnięcie sprawy w sposób sprzeczny z materiałem dowodowym. Podkreślono, iż zaskarżona decyzja utrzymuje fikcję, bowiem Rafał M. nie przebywa w przedmiotowym lokalu i nie będzie również przebywał w nim również po opuszczeniu zakładu karnego, gdyż nie posiada do niego tytułu prawnego wobec wyroku Sądu Rejonowego we W. (sygn. akt [...]) z [...] 2005 r. orzekającego eksmisję rodziny M. z tego lokalu. Wojewoda [...] w rozpatrzeniu wniesionego odwołania, decyzją nr [...] wydaną w dniu [...] 2006 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ odwoławczy powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 27 maja 2002 r. (sygn. akt K 20/01) oraz art. 15 ust. 2 ustawy z 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych, uznał prawidłowość ustaleń podjętych w sprawie przez organ I instancji. Podniesiono, iż w sprawach o wymeldowanie organ nie bada uprawnień strony do zajmowania lokalu, lecz bada czy osoba faktycznie opuściła miejsce pobytu stałego oraz czy opuszczenie to ma charakter dobrowolny i trwały. Na podstawie zgromadzonych w sprawie dowodów organ odwoławczy uznał, iż można jednoznacznie stwierdzić, że opuszczenie przez Rafała M. zajmowanego przez niego lokalu nie miało charakteru dobrowolnego; brak bowiem przekonywujących dowodów potwierdzających przeciwną tezę. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego pełnomocnik skarżącej spółdzielni wniósł o uchylenie decyzji Wojewody [...] z [...] 2006 r. zarzucając naruszenie prawa materialnego oraz przepisów postępowania, które miało wpływ na treść rozstrzygnięcia. Podniesiona została okoliczność pominięcia przez organy administracji orzekające w sprawie, iż prawna utrata możliwości przebywania Rafała M. w przedmiotowym lokalu, połączona z faktem braku jego faktycznego przebywania w tym lokalu (poza sporem jest, iż co najmniej od kwietnia 2004 r. nie pojawił się w mieszkaniu) wyklucza możliwość uznania, iż w przedmiotowym lokalu znajduje się centrum życiowe skarżącego. Zdaniem strony skarżącej organy administracji niewłaściwie zinterpretowały zgromadzony w sprawie materiał dowodowy oraz błędnie założyły, że okoliczność uzyskania przez skarżącą wyroku eksmisyjnego nie ma znaczenia dla przedmiotowej sprawy. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie uznając, że jej treść nie zawiera żadnych nowych elementów, które dawałyby podstawę do ich uwzględnienia i tym samym zmiany stanowiska zajętego w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 15 ust 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych/Dz.U. nr 87 z 2001r., poz.960 ze zm./ organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego, czasowego trwającego ponad 2 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Odnosząc się do zawartego w skardze zarzutu naruszenia prawa materialnego należy zgodzić się z prezentowanym przez skarżącą spółdzielnię poglądem, że w pojęciu "miejsca pobytu" zawarty jest zarówno element fizyczny polegający na faktycznym przebywaniu w określonym miejscu, jak i element psychiczny, który polega na zamiarze określonego zachowania. Stosownie bowiem do treści art. 6 ust.1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych pobytem stałym jest zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Sam zamiar stałego pobytu w określonym miejscu nie stanowi jednak o zamieszkiwaniu tam osoby. Miejsce, w którym osoba ma zamiar stale zamieszkiwać stanowić powinno centrum jej życiowej działalności. Muszą zatem istnieć obiektywne okoliczności faktyczne umożliwiające zrealizowanie tego zamiaru poprzez rzeczywiste przebywanie w tym miejscu. Z tego względu opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu, o którym mowa w art. 15 ust.2 omawianej ustawy, również należy oceniać z uwzględnieniem zamiaru zmiany miejsca dotychczasowego pobytu. W konsekwencji należy stwierdzić, że co do zasady zmuszenie do opuszczenia miejsca dotychczasowego pobytu nie może być uznane za jego opuszczenie w rozumieniu przepisu art. 15 ust.2 cytowanej ustawy. Podkreślić jednak należy, że przymusowe opuszczenie lokalu przez osobę w nim zameldowaną nie może stanowić przesłanki wymeldowania jedynie wówczas, gdy było wynikiem bezprawnych działań lub zachowań innych osób. Organy orzekające w sprawie mylnie przyjęły, że w odniesieniu do Rafała M. miało miejsce takie właśnie przymusowe opuszczenie przez niego dotychczasowego miejsca zamieszkania. Podnoszony przez organy orzekające w sprawie argument, że Rafał M. na skutek policyjnego zatrzymania, a następnie osadzenia w Zakładzie Karnym został zmuszony do opuszczenia dotychczasowego miejsca stałego pobytu nie ma bowiem znaczenia w sytuacji, gdy przymus ten usankcjonowany został wyrokiem Sądu Rejonowego we W. wydanym w sprawie o eksmisję Rafała M. Należy mieć na uwadze, że w sytuacji, w której osoba wobec której orzeczono eksmisję nie wykonałaby wyroku dobrowolnie, przymusowe opuszczenie lokalu nastąpiłoby na skutek zastosowania określonego prawem środka egzekucyjnego w celu wykonania obowiązku wynikającego z tytułu wykonawczego, jakim jest prawomocny wyrok zaopatrzony w klauzulę wykonalności. Po wydaniu przez Sąd Rejonowy we W. prawomocnego wyroku nakazującego eksmisję, Rafałowi M. nie przysługuje już ochrona posesoryjna, nie może on zatem skutecznie domagać się przywrócenia naruszonego posiadania, a co za tym idzie przesłanka fizycznego przebywania w lokalu niezbędna do ujawnienia tego stanu w ewidencji ludności nie byłaby spełniona. Zatem interpretacja przepisów omawianej ustawy zaprezentowana przez organy orzekające w sprawie doprowadziłaby do sytuacji sprzecznych z jej istotą i polegających na tym, że osoba wyeksmitowana ze swego dotychczasowego miejsca pobytu pozostawałaby zameldowana w tym miejscu, w którym już faktycznie nie przebywa i przebywać nie może. W niniejszej sprawie należy podnieść również, co wywodziła skarżąca spółdzielnia, że Rafał M. swym późniejszym zachowaniem dał wyraz chęci zmiany miejsca pobytu. Z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika jednoznacznie, że po wydaniu przez Sąd Rejonowy w W. w dniu [...] 2005r. w sprawie [...] wyroku nakazującego eksmisję, na mocy którego Rafał M. utracił uprawnienia do przebywania w tym lokalu, nie kwestionował on tego orzeczenia i nie wniósł apelacji od wyroku eksmisyjnego. W tej sytuacji decydujące znaczenie dla ustalenia, czy zostały spełnione warunki do wymeldowania Rafała M. określone w art.15 ust.2cytowanej ustawy ma moment utraty uprawnień do przebywania w lokalu wiążący się z wydaniem przez Sąd Rejonowy we Włocławku wyroku z dnia 19 października 2005r. Zgodnie z tym orzeczeniem skarżący utracił uprawnienia do przebywania w tym lokalu i zobowiązany został do jego opuszczenia i wydania go skarżącej spółdzielni. Od tego czasy Rafał M. nie podjął żadnych czynności skierowanych na zachowanie prawa do przebywania w lokalu. Nadto należy zauważyć, że lokal ten już od kwietnia 2004r. pozostaje w posiadaniu skarżącej spółdzielni, a Rafał M. także w tym okresie poprzedzającym orzeczenie eksmisji nie wykazywał woli przywrócenia mu posiadania tego lokalu. Słuszny jest również zarzut naruszenia przez organy orzekające w sprawie zasad postępowania administracyjnego, a w szczególności dyspozycji art. 10 kpa. ustanawiającego jedną z naczelnych zasad postępowania o normatywnym charakterze zobowiązującą organy administracji publicznej do zapewnienia stronom czynnego udziału w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwienie im wypowiedzenie się, co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Przenosząc powyższe unormowanie na grunt przedmiotowej sprawy wskazać należy, iż decyzja organu I instancji wydana została bez zachowania wyżej wymienionych zasad uniemożliwiając skarżącej spółdzielni aktywne uczestniczenie w prowadzonym postępowaniu. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy przeprowadzonym z zachowaniem reguł postępowania administracyjnego wyrażonych w przepisach art. 7, 10, 77§1, 80 i 107§3 kpa organy ustalą w oparciu o całokształt materiału dowodowego, czy w niniejszej sprawie zachodzą przesłanki do wydania decyzji na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych. W tych okolicznościach, Wojewódzki Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 145§1 pktl lita i.c oraz art. 135 ustawy- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art.200, art. 209 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i § 14 ust.2 pkt1 lit.c Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr163, poz.1349 ze zm.).