II SA/Bd 427/08

Dnia 27 sierpnia 2008 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Włodarska Sędziowie: sędzia WSA Grażyna Malinowska – Wasik (spr.) sędzia WSA Elżbieta Piechowiak Protokolant: Krzysztof Cisewski po rozpoznaniu w II Wydziale na rozprawie w dniu 27 sierpnia 2008 roku sprawy ze skargi F. P. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw [...] w W. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy oddala skargę. II SA/Bd 427/08 Uzasadnienie Decyzją z dnia [...] nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. utrzymał wydaną , z powołaniem się na art. 105 § 1 kpa własną decyzję z dnia [...] nr [...] wznawiającą postępowanie z wniosku F. P. w przedmiocie przyznania jej w trybie art. 154 § 1 kpa uprawnień kombatanckich. Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym: W dniu [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych orzekł na podstawie art. 22 ust. 1 w związku z art. 21 ust. 1 art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. "b" i "c" ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. 1997 r. Nr 142, poz. 950 ze zm.) o odmowie przyznania F. P. uprawnień kombatanckich stwierdzając, że w miejscowości R., pow. h. położonej w Generalnym Gubernatorstwie, gdzie wymieniona się urodziła w [...] r., po deportacji tamże jej rodziców, nie istniał w latach 1944-1945 żaden obóz hitlerowski, zaś potwierdzony został jedynie wcześniejszy pobyt w obozie Ł. jej rodziców. Decyzja ta stała się ostateczna wobec złożenia przez stronę wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z uchybieniem terminu. Pismem z dnia [...] F. P. zwróciła się do Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych o rozpatrzenie jeszcze raz jej sprawy podnosząc, że urodziła się podczas pobytu jej rodziców R., dokąd zostali oni deportowaniu na roboty przymusowe na rzecz III Rzeszy, a warunki pobytu tamże nie różniły się od warunków pracy w obozach koncentracyjnych. Wniosek ten rozpoznany został pod kątem przesłanek określonych w art. 154 § 1 kpa i w dniu [...] organ wydał w oparciu o ten przepis decyzję nr [...] odmawiającą uchylenia wskazanej wyżej decyzji ostatecznej z dnia [...], stwierdzając w jej uzasadnieniu, że ani obóz wychowawczy w R. nie jest wymieniony w rozporządzeniu Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 września 2001 r. w sprawie określenia miejsc odosobnienia, w których były osadzone osoby narodowości polskiej lub obywatele polscy innych narodowości (Dz. U. Nr 106 poz. 1154), jak również nie ma o nim mowy w dostępnych urzędowi materiałach, w związku z czym represja, na którą powołuje się wnioskodawczyni nie stanowi represji w rozumieniu ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. Następnie, nie uwzględniając argumentów F. P. zawartych w skierowanym na podstawie art. 127 § 3 kpa wniosku Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, po ponownym rozpatrzeniu sprawy, decyzją z dnia [...] nr [...] utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] o odmowie uchylenia w trybie art. 154 § 1 kpa decyzji ostatecznej w przedmiocie odmowy przyznania wyżej wymienionej uprawnień kombatanckich. Z uzasadnienia decyzji wynika, że strona nie podała nowych okoliczności faktycznych dających podstawę do uchylenia niekorzystnego dla niej rozstrzygnięcia, zaś pobyt na wysiedleniu nie stanowi represji, która może być potraktowana jako działalność kombatancka lub równorzędnie z nią. Ponadto uwzględnienie słusznego interesu strony, o którym mowa w art. 154 § 1 kpa nie może prowadzić do naruszenia przepisów, a w niniejszym przypadku – art. 4 ust. pkt. 1 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. oraz art. 6 kpa. Prawomocnym wyrokiem z dnia 4 sierpnia 2005 r. sygn. II SA/Bd 430/05 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy oddalił skargę strony na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] Nie bacząc na powyższe decyzje i wyrok sądowy F. P. pismem z dnia [...] wystąpiła do Kierownika Urzędu do Spraw Kombatanckich i Osób Represjonowanych o rozpatrzenie jeszcze raz jej wniosku o przyznanie uprawnień kombatanckich z tytułu doznanych w okresie okupacji cierpień w związku z pobytem z rodzicami na deportacji i przymusowych robotach na rzecz III Rzeszy w R. Jednocześnie powołała się na dokumenty znajdujące się w aktach administracyjnych członków rodziny, którzy uzyskali uprawnienia kombatanckie. W kolejnych pismach z dnia [...] i [...] na wezwanie organu sprecyzowała, że jako podstawę wzruszenia decyzji rozstrzygającej negatywnie w przedmiocie wnioskowanych przez nią uprawnień wskazuje art. 154 kpa. W dniu [...] decyzją nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatanckich i Osób Represjonowanych orzekł na podstawie art. 105 § 1 kpa o umorzeniu postępowania wszczętego powyższym wnioskiem stwierdzając w uzasadnieniu, ze kolejna decyzja podjęta w trybie art. 154 § 1 kpa w niniejszej sprawie byłaby obarczona wadą określoną w art. 156 § 1 pkt 3 kpa, polegającą na ponownym rozstrzygnięciu sprawy już poprzednio rozstrzygniętej decyzją ostateczną (w niniejszym – przypadku decyzją z dnia [...]). W piśmie z dnia [...] uznanym przez organ za wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, F. P. zarzuciła, iż błędy ze strony organu w postępowaniu dot. przyznania jej kombatanctwa mają miejsce od samego początku jej starań w początkowym zakresie, o czym świadczy przyjęcie przez organ, niezgodnie ze stanem faktycznym załączonej w decyzji z [...], że wniosek złożyła po terminie. Powołała się też na uzyskanie uprawnień kombatanckich przez jej braci. Wydając w wyniku rozpatrzenia złożonego przez stronę na podstawie art. 127 § 3 kpa wniosku wymienionego na wstępie decyzją z dnia [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatanckich i Osób Represjonowanych podtrzymał zajęte we własnej decyzji z dnia [...] stanowisko co do braku możliwości orzekania po raz drugi na wniosek strony (w tym samym trybie) w tej samej sprawie administracyjnej, tj. zakończonej ostateczną decyzją z dnia [...]. Jednocześnie organ wskazał, że ze względu na brak podstaw do merytorycznego rozpatrzenia niniejszej sprawy postępowanie administracyjne stało się bezprzedmiotowe wobec czego należało je umorzyć. Z motywów decyzji wynika również, że powoływana przez stronę decyzja z [...] została wydana w innym postępowaniu - dotyczącym - przyznania świadczeń pieniężnych za prace przymusowe. Pismem z dnia [...] F. P. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy skargę na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych W. z dnia [...] W skardze zarzuciła pominięcie przez organ przesłanych przy piśmie z dnia [...] zeznań świadka S. P. oraz stwierdziła, że nie rozumie dlaczego w tej samej sprawie musi zwracać się tyle razy do organów. W nawiązaniu do skargi pismem z dnia [...] wyżej wymieniona przedstawiła okoliczności i warunki przebywania z rodzicami w miejscowości R., dokąd deportowani zostali na roboty przymusowe. Podniosła także, iż siostra bliźniacza zmarła zaraz po urodzeniu oraz, że trudy poniewierki wojennej odbiły się negatywnie na jej zdrowiu fizycznym i psychicznym. Ponadto powołała się na fakt uzyskania uprawnień kombatanckich przez starszego o rok brata. W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: Sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, iż rozpatrując skargę ogranicza się do oceny, czy zaskarżone rozstrzygnięcie nie narusza prawa w stopniu wpływającym na wynik sprawy. Nie może natomiast kierować się takimi kryteriami, jak słuszność czy celowość jego podjęcia. Poza tym sąd nie będąc przy ocenie legalności rozstrzygnięcia co do zasady związany granicami skargi, to jest mając uprawnienie wykraczania poza podnoszone w skardze zarzuty i reagowania na niedostrzeżone przez skarżącego wadliwości kontrolowanej decyzji, jest jednak związany z granicami sprawy. W związku z tym rozpoznając skargę jest władny wykraczać swoimi ocenami prawnymi poza granice sprawy określone, przez przedmiot zaskarżonej, konkretnej decyzji, a zatem ogranicza się do zbadania legalności tejże decyzji niezależnie od tego, czy rozwiązanie problemów skarżącej wykracza poza zawarte w decyzji rozstrzygnięcia. Z uwagi na przedmiot zaskarżenia, którym jest decyzja Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymująca w mocy decyzję tego organu umarzającą postępowanie administracyjne, kontrola sądowa sprowadzona była w niniejszej sprawie do oceny legalności zastosowania art. 105 § 1 kpa z uwzględnieniem wskazanej w nim przesłanki umorzenia. Poza oceną sądu pozostała natomiast sama prawidłowość odmowy przyznania skarżącej uprawnień kombatanckich. Zgodnie z art. 105 § 1 kpa, gdy postępowanie z jakichkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. Przesłanką umorzenia postępowania jest w świetle treści powyższego przepisu bezprzedmiotowość postępowania, przy czym w razie jej stwierdzenia organ obligowany jest wskazać decyzję, o której mowa w tym przepisie. Wskazuje na to użyte przez ustawodawcę słowo " wydaje", a nie "może wydać". Bezprzedmiotowość postępowania ma miejsce wówczas, gdy brak jest z jakiejkolwiek przyczyny podstaw prawnych do rozpoznawania sprawy w drodze postępowania administracyjnego, to jest gdy zachodzi brak któregoś z elementów stosunku materialnoprawnego, skutkiem czego nie jest możliwe załatwienie sprawy poprzez rozstrzygnięcie co do istoty – pozytywne czy też negatywne. Bezprzedmiotowość postępowania może wynikać z przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych. Do tych ostatnich należy m.in. sytuacja, w której dana sporna została już rozstrzygnięta decyzją ostateczną. Dopóki w obrocie prawnym funkcjonuje decyzja rozstrzygająca sprawę w sposób ostateczny, kolejne postępowanie dotyczące tej samej materii staje się niedopuszczalne i to niezależnie od prawidłowości tejże decyzji. Odnosząc powyższe do okoliczności niniejszej sprawy stwierdzić należy, że nie ulega wątpliwości, iż Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych rozpoznał na podstawie art. 154 kpa wniosek skarżącej z dnia [...] i wydał w dniu [...] decyzję odmawiającą uchylenia decyzji ostatecznej z [...] o odmowie przyznania skarżącej uprawnień kombatanckich przy czym powyższa decyzja utrzymana została w mocy decyzją ostateczną wskazanego organu z dnia [...]. Występując w dniu [...] z kolejnym wnioskiem dotyczącym rozpoznania sprawy w przedmiocie przyznania jej uprawnień kombatanckich skarżąca poinformowania przez organ o możliwościach wzruszenia decyzji ostatecznej, w pismach z dnia [...] i [...] sprecyzowała, iż domaga się wydania w omawianej sprawie decyzji w trybie art. 154 § 1 kpa. Podnieść należy, że organ administracji publicznej nie jest władny odstąpić od wybranego przez stronę trybu postępowania zmierzającego do wyeliminowania z obrotu prawnego niekorzystnego dla niego rozstrzygnięcia. W związku z tym wniosek skarżącej zainicjował nowe postępowanie administracyjne organu w sprawie uchylenia decyzji z [...]. W oparciu o wskazany wyżej art. 154 § 1 kpa, a więc wszczął postępowanie w tej samej sprawie, która zakończona została decyzją ostateczna z dnia [...]. Tożsamość sprawy administracyjnej rozstrzyganej w kolejnych postępowaniach zachodzi w przypadku występowania tych samych podmiotów, których interesów prawnych lub obowiązków dotyczy wynik postępowania, tego samego przedmiotu sprawy i tego samego stany prawnego przy niezmienionym stanie faktycznym sprawy. Nie budzi zaś wątpliwości, że decyzja ostateczna z dnia [...] odnosi się do tej samej osoby to jest skarżącej, w obydwu przypadkach występuje tożsamość przedmiotu, którym jest sprawa uchylenia na podstawie art. 154 § 1 kpa decyzji z dnia [...] o ochronie przyznania uprawnień kombatanckich, stan prawny w zakresie przesłanek przyznania uprawnień kombatanckich, jak i przesłanek określonych w art. 154 § 1 kpa jest identyczny, jak również nie uległ zamianie stan faktyczny stanowiący podstawę rozstrzygania w obydwu sprawach (nie uległy zamianie okoliczności o charakterze prawotworzącym, które wziął pod uwagę organ wydając w dniu [...] decyzję nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia niekorzystnej dla skarżącej decyzji z [...]) W tym stanie rzeczy bezsprzecznie zachodziły podstawy do wydania w dniu [...] decyzji umarzającej wobec jego bezprzedmiotowości postępowania pierwszoinstancyjnego wszczęte pismem – wnioskiem skarżącej z dnia [...] oraz – do utrzymania tej decyzji w mocy. Podnieść należy, że trafnie organ w motywach decyzji podkreślił, iż decyzja merytoryczna (wszczynająca lub odrzucająca uchylenia decyzji z [...] ponownie rozstrzygająca sprawę już poprzednio rozstrzygniętą decyzją ostateczną (tożsamą) obarczone byłoby istotną wadą określoną w art. 156 § 1 pkt 3 kpa, stanowiącą podstawę do stwierdzenia nieważności tejże decyzji. Poza tym w ocenie Sądu, rozpatrzenie co do meritum każdego wniosku skarżącej z dnia [...] oznaczałoby nie jako orzekanie przez organ w III instancji a więc z naruszeniem konstytucyjnej i kodeksowej zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. Nadmienić trzeba, że w razie nawet istnienia możliwości kontynuowania w niniejszej sprawie postępowania i wydania po raz kolejny decyzji merytorycznej na gruncie art. 154 § 1 kpa organ w zakresie jej treści związany byłby prawomocnym wyrokiem tutejszego Sądu z dnia 4 sierpnia 2005 r. Sygn. II SA/Bd 430/05 oddalający skargę na decyzję z dnia [...]. Zgodnie bowiem z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) ocena prawna wyrażona w orzeczeniu sadu wiąże w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie było przedmiotem zaskarżenia. Wymieniona ocena ma moc wiążącą nawet w przypadku wyroku uznawanego za wadliwy, jeśli nie został on wzruszony we właściwym trybie - poprzez wniesienie skargi kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Ustosunkowując się do podnoszonego przez skarżącą zarzutu pominięcia przez organ doręczonego przez nią przed wydaniem zaskarżonej decyzji oświadczenia świadka – jej brata S. P., wyjaśnić należy, że tego rodzaju dowód nie mógł być brany pod uwagę w sprawie rozpatrywanej na podstawie art. 154 § 1 kpa, w której organ nie dokonuje ustaleń faktycznych lecz ogranicza się do oceny, czy za uchyleniem lub zmianą decyzji ostatecznej przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony. Negatywne rozstrzygnięcie wydane w trybie art. 154 kpa jednak nie pozbawia skarżącej możliwości wystąpienia, w razie ujawnienia się istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych, lub nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji odnoszącej przyznania jej uprawnień kombatanckich (tj. [...]), nieznanych organowi, do Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych o wznowienie postępowania zaskarżonego decyzją z dnia [...]. Poza tym dla oceny legalności rozstrzygnięcia postępowania z powodu jego bezpodstawności, jak i dla samego orzekania w przedmiocie uprawnień kombatanckich skarżącej nie ma znaczenia opisywane w skardze praca przymusowa jej matki, wnoszone przez skarżącą poniewierki wojennej, czy też śmierć jej bliźniaczej siostry. Fakt zaś uzyskania powyższych uprawnień przez jej brata nie może sam przez się oznaczać, iż skarżąca także spełnia przesłanki w tym zakresie. Organ bowiem w każdej sprawie oddzielnie gromadzi i ocenia materiał dowodowy i nieraz nawet niewielka różnica w zakresie ustaleń faktycznych (np. miejsce urodzenia wnioskodawcy) wpływających na odmowę treści rozstrzygnięcia. Uznając, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa, na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 183, poz. 1270) orzeczono o jej oddaleniu.