II SA/Bd 428/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Elżbieta Piechowiak Sędziowie: sędzia WSA Anna Klotz (spr.) sędzia WSA Jarosław Wichrowski Protokolant Kamila Wesołowska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 20 czerwca 2012 r. sprawy ze skargi J.L. na orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w B. z dnia [...] lutego 2012 r. nr [..] w przedmiocie zdolności do zawodowej służby wojskowej 1. uchyla zaskarżone orzeczenie oraz poprzedzające je orzeczenie Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w G. z dnia [..] stycznia 2012 r. nr [..] 2. stwierdza, że zaskarżone orzeczenie nie podlega wykonaniu, 3. zasądza od Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w B. na rzecz skarżącego J. L. kwotę 50 (pięćdziesiąt ) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Orzeczeniem Nr [...] z dnia [...] stycznia 2012 r. Terenowa Wojskowa Komisja Lekarska w [...], działając na podstawie art. 5 ust. 1, 6 i 7 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz.U. z 2010 r., Nr 90, poz. 593 z późn. zm.) oraz § 4, 16, 21 ust. 1 i 2 i § 24 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 8 stycznia 2010 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz.U. z 2010 r., Nr 15, poz. 80, dalej rozporządzenie MON) uznała szer. rez. J. L. za niezdolnego do służby (kategoria zdrowia "N") wskutek rozpoznania w moczu badanego obecności substancji psychoaktywnych (opiatów), co zakwalifikowano do § 72 pkt 3 załącznika nr 1 do rozporządzenia MON. Od powyższego orzeczenia skarżący wniósł odwołanie do Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...] (data wpływu do RWKL: [...].02.2012 r.), podnosząc zarzut błędu, naruszeń proceduralnych w toku badania i zwracając się o ponowne wykonanie badań. Organ II instancji, orzeczeniem Nr [...] z [...] lutego 2012 r. utrzymał w mocy zaskarżone orzeczenie uzasadniając, że zgodnie z najnowszą wiedzą medyczną przyjęte narkotyki oraz niektóre środki przeciwbólowe dające pozytywny wynik badania moczu na zawartość narkotyków eliminują się z organizmu w ciągu 7 dni i wykonanie po tym terminie takiego badania staje się bezprzedmiotowe. Komisja lekarska wydaje swoje orzeczenie na podstawie posiadanych wyników badań i nie jest jej rolą wyjaśnianie skąd niedozwolone substancje znalazły się w badanej próbce moczu. Organ odwoławczy biorąc pod uwagę powyższe nie znalazł podstaw do ponownego badania i uznał, że ustalenia dokonane przez organ l instancji były prawidłowe. Ponadto nadmieniono, że schorzenie wymienione w orzeczeniu nie pozostaje w związku przyczynowym ze służbą wojskową. W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skardze na powyższe orzeczenie, skarżący wniósł o jego uchylenie w całości jako naruszającego prawo i wstrzymanie jego wykonania, a także zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Przedmiotowemu orzeczeniu skarżący zarzucił wadliwe ustalenie stanu faktycznego, na którego podstawie wydano decyzję oraz przeprowadzenie badań laboratoryjnych niezgodnie z procedurami określonymi w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 11 czerwca 2003 r. w sprawie wykazu środków działających podobnie do alkoholu oraz warunków i sposobu przeprowadzania badań na ich obecność w organizmie (Dz.U. z 2003 r., Nr 116, poz. 1104). Badania zostały w opinii skarżącego przeprowadzone z naruszeniem § 7, 8 i 9 wymienionego rozporządzenia. Ponadto strona zauważyła, że próbki jako dowody w postępowaniu powinny być przez pewien czas przechowywane w laboratorium w celach dowodowych. Ich usunięcie spowodowało niemożność udowodnienia przez skarżącego swoich racji. Nakreślając stan faktyczny w sprawie skarżący podniósł, iż podczas badania, które odbyło się [...] stycznia 2012 r. jedynie fiolki do poboru krwi były oznakowane, natomiast kubek do moczu skarżący musiał samodzielnie zakupić w aptece. Skarżący zaznaczył, że nie był obecny podczas znakowania kubka, w związku z tym nie ma pewności czy jego materiał został odpowiednio zabezpieczony. Tego samego dnia oprócz skarżącego na badania stawiło się około 10 innych osób, istnieje więc jego zdaniem duże prawdopodobieństwo omyłkowej zamiany materiału. Z uzyskanych przez skarżącego informacji wynika, że materiał (mocz i krew) nie jest przechowywany, co uniemożliwiło ponowne jego zbadanie i udowodnienie, iż wynik z dnia [...] stycznia 2012 r. jest nieprawidłowy. Zdaniem skarżącego, cyt. "Podstawę do obowiązku przetrzymywania materiału, którego wynik testu na obecność substancji psychoaktywnych wyszedł dodatni stanowi Rozporządzenie Ministra Zdrowia. (...) Według ustawy nr 116 poz. 1104 z roku 2003 na laboratorium spoczywa obowiązek poddania materiału szczegółowej analizie (metoda chromatografii gazowej) w celu wykluczenia możliwości zaistnienia błędu. Podczas wykonywania badania innymi metodami mogą zachodzić liczne interferencje mające wpływ na jakość badania oraz na jego rezultat. W moim przypadku nie wykonano takiego badania, a tym samym niesłusznie przypisano mi kategorię zdrowia N." Ponadto, skarżący przedstawił wyniki (ujemne) powtórnych badań toksykologicznych na obecność substancji psychoaktywnych, którym poddał się dwukrotnie we własnym zakresie w dniach [...] oraz [...] stycznia 2012 r. W oparciu o powyższe, skarżący wniósł jak na wstępie. Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska, w odpowiedzi na skargę, wniosła o jej oddalenie, podtrzymując swoje rozstrzygnięcie i jego argumentację. Ponadto organ nadmienił, że zarzut skarżącego, jakoby badania laboratoryjne, którym został poddany były niezgodne z obowiązującymi przepisami rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 11 czerwca 2003 r. w sprawie wykazu środków działających podobnie do alkoholu oraz warunków i sposobu przeprowadzania badań na ich obecność w organizmie jest chybiony, gdyż przepisy w/w rozporządzenia wynikają z art. 127 ust. 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2003 r., Nr 58, poz. 515 z późn. zm.) i nie obowiązują w czasie badań moczu na obecność narkotyków wykonywanych w innych przypadkach niż wynikające z cytowanego powyżej rozporządzenia. W laboratorium, które wykonuje badania zlecone przez TWKL w [...] obowiązują własne Standardowe Procedury Operacyjne (w tym wypadku procedura nr 37) i taka procedura została wdrożona w omawianym przypadku. Zgodnie z tymi wytycznymi nie może być mowy o omyłkowym oznaczeniu próbek moczu, ponieważ próbki są oznaczane przy pacjencie. Ponadto, stwierdzenie dodatniego testu na obecność narkotyków jest weryfikowane i potwierdzane w laboratorium Uniwersyteckiego Centrum Klinicznego inną metodą niż pierwsze badanie (metoda chromatografii gazowej). Organ nadmienił, że jest w posiadaniu wyniku badania moczu, w którym tzw. wartość odcięcia dla stosowanego testu do wykrywania opiatów wynosiła u skarżącego 604 ug/l (przy wartościach: ujemny <300 ug/l). Ponadto w posiadaniu organu znajduje się również oświadczenie, w którym skarżący stwierdził, że w ciągu ostatnich 7 dni nie przyjmował leków, które sprzedawane na receptę bądź też bez recepty mogłyby dawać dodatni wynik badania moczu na obecność narkotyków. Z wyżej wymienionych względów organ odwoławczy stanął na stanowisku, że wysuwane zarzuty są niesłuszne i nie mają uzasadnienia w świetle uwarunkowań prawnych oraz stanu faktycznego. W związku z powyższym, organ wniósł jak na wstępie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej (§ 1), przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 przywołanego przepisu). Sądy administracyjne kierując się kryterium legalności dokonują, zatem oceny zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Rozstrzygając w granicach danej sprawy, Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że ma prawo wziąć pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze (art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270). Dokonana zgodnie z przedstawionymi kryteriami sądowa kontrola zaskarżonego aktu wykazała konieczność zastosowania w niniejszej sprawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z powyższym przepisem zaskarżony akt podlega uchyleniu, jeżeli Sąd stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Powodem, dla którego uznano skarżącego za niezdolnego do zawodowej służby wojskowej było rozpoznanie zawarte w § 72 pkt 3 rozporządzenia - tj. używanie substancji psychoaktywnych. Oceniając materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy należy wyjaśnić, że w trakcie orzekania poddane zostały analizie dokumenty laboratoryjne z dnia [...] stycznia 2012 r. o stwierdzeniu opiatów w moczu. Zarówno w odwołaniu jak i w skardze skarżący zakwestionował wyniki powyższego badania. W jego ocenie mogło dojść do oparcia wyników na nie jego materiale pobranym do badania, ponieważ nie był on obecny przy oznakowaniu pojemnika do moczu pobranego do analizy. Organ nie wyjaśnił w dostateczny sposób, dlaczego odmówił wiary stanowisku skarżącego, że mogło dojść do zamiany materiału pobranego do analizy w laboratorium. Skarżący bowiem zwrócił uwagę, że nie był obecny podczas znakowania pojemnika do badania moczu. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że skarżący wcześniej w 2011 r. był zdolny do służby wojskowej w charakterze kandydata na żołnierza zawodowego (orzeczenie z dnia [...] kwietnia 2011 r. nr [...] Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...] oraz uznany został na podstawie orzeczenia Wojskowej Komisji Morsko-Lekarskiej z dnia [...] kwietnia 2011 r. nr [...] za zdolnego do służby na okręcie w specjalnościach morskich grup I, II, II, IV/A. Organ orzeczenie o niezdolności do zawodowej służby wojskowej oparł na sprawozdaniu z badań laboratoryjnych wykonanych w dniu [...] stycznia 2012 r. w Centralnym Laboratorium Klinicznym UCML Uniwersyteckiego Centrum Klinicznego w [...] wykonanego na zlecenie Szpitala Specjalistycznego im. [...], w którym potwierdzono dodatni wynik na opiaty w moczu. Do skargi skarżący dołączył kolejne badania, które wykonał płatnie w tym samym Laboratorium w dniu [...] i [...] stycznia 2012 r., w których stwierdzono ujemny wynik opiatów. Organ winien dokonać analizy twierdzeń stron i ocenić, czy oświadczenia skarżącego mają oparcie w materiale dowodowym. Organ powinien przywołać określone dokumenty i wypowiedzieć się, czy dokumentom tym daje wiarę oraz wyjaśnić, którym dokumentom nie dał wiary lub odmówił mocy dowodowej i dlaczego. W niniejszej sprawie dokonana przez organ ocena postępowania administracyjnego budzi uzasadnione zastrzeżenia. Tylko w oparciu o prawidłowo ustalony stan faktyczny można rozważać, czy prawidłowo zastosowano przepisy prawa materialnego. Powszechnie wiadomym jest, że zdarzają się sytuacje, w których dochodzi do zamiany, pomylenia materiałów pobranych do badań. Skarżący oświadczył, że nie był obecny przy oznakowaniu materiału pobranego do badania. Argumentacja zatem zawarta w odpowiedzi na skargę, że materiał do analizy oznaczany jest w obecności osoby badanej jest jedynie zaprzeczeniem twierdzeń skarżącego, nie popartym żadnymi dowodami. Organ nie poczynił ustaleń w laboratorium czy mogło dojść do pomylenia pobranego materiału do analizy. Konieczne byłoby również zapytanie laboratorium, czy w praktyce tej instytucji zdarzyły się nieprawidłowości związane z błędnym wykonaniem badań. W dniu rozprawy skarżący złożył odręcznie zapisane na odpisie wyników badań z dnia [...] stycznia 2012 r. oświadczenie diagnosty laboratoryjnego dr A. M. o metodzie zastosowanej przy wykonywaniu badań. Organy w tym zakresie nie poczyniły żadnych ustaleń, aby zasięgnąć opinii laboratorium na temat wiarygodności dokonanej analizy. W związku z powyższym w ocenie Sądu organy dowolnie dokonały ustalenia stanu faktycznego sprawy z naruszeniem art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. Powyższe naruszenie przepisów postępowania w ocenie Sądu jest istotne, gdyż może mieć wpływ na wynik sprawy. Wyniki badań z dnia [...] i [...] stycznia 2012 r. zostały wykonane przed wydaniem orzeczenia organu II instancji z dnia [...] lutego 2012 r. i potwierdzają stanowisko skarżącego. Wojskowa komisja lekarska wyższego stopnia, zajmując stanowisko na podstawie otrzymanej dokumentacji, powinna w sytuacji braku stanowiska z laboratorium przeprowadzić ponowne badanie analizy moczu na zawartość opiatów, a także przeprowadzić dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dokumentów. Organ odniesie się również do oświadczenia diagnosty laboratoryjnego dr A. M. o metodzie zastosowanej przy wykonywaniu badań, które zostało dostarczone w dniu rozprawy. W związku z powyższymi uchybieniami Sąd, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270), uchylił zaskarżone orzeczenie oraz orzeczenie organu I instancji. Na podstawie art. 152 powyższej ustawy Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu i na podstawie art. 200, w związku z art. 205 § 1 orzekł o kosztach przejazdu strony do sądu.