II SA/Bd 428/25
WyrokWSA w Bydgoszczy2025-11-19
Skład orzekający: Joanna Brzezińska, Leszek Kleczkowski, Mariusz Pawełczak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy uchwała zarządu powiatu wyznaczająca aptekę ogólnodostępną do pełnienia dyżurów w porze nocnej i w dni wolne od pracy może zostać wydana, pomimo złożenia przez podmiot prowadzący tę aptekę oświadczenia o niespełnianiu określonych wymogów ustawowych lub o istnieniu przesłanek negatywnych, a także czy decyzja o nakazaniu usunięcia uchybień w prowadzeniu działalności objętej zezwoleniem na prowadzenie apteki ogólnodostępnej, wydana wobec innej apteki tego samego podmiotu, stanowi podstawę do niewyznaczenia apteki do dyżuru?Ratio decidendi
Sąd uznał, że zarząd powiatu prawidłowo wyznaczył aptekę do pełnienia dyżurów, ponieważ organ ten był zobowiązany do zapewnienia dostępności świadczeń aptecznych w porze nocnej i w dni wolne od pracy, zwłaszcza w sytuacji braku zgłoszeń innych aptek. Sąd stwierdził, że oświadczenie podmiotu prowadzącego aptekę o niespełnianiu wymogów może być zweryfikowane przez organ, a decyzja dotycząca innej apteki tego samego podmiotu nie stanowi przeszkody do wyznaczenia apteki do dyżuru, jeśli nie dotyczy bezpośrednio tej apteki.Stan faktyczny
Zarząd Powiatu wydał uchwałę wyznaczającą aptekę "D." do pełnienia dyżurów w porze nocnej i w dni wolne od pracy w 2025 r. Podmiot prowadzący tę aptekę (skarżąca) zaskarżył uchwałę, zarzucając naruszenie przepisów prawa farmaceutycznego, w tym wyznaczenie apteki pomimo wydania wobec skarżącej decyzji o nakazaniu usunięcia uchybień oraz niespełniania przez aptekę wymogów dotyczących personelu. Organ w odpowiedzi na skargę wskazał na brak zgłoszeń innych aptek do dyżurów i konieczność zapewnienia dostępności świadczeń.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Joanna Brzezińska Sędziowie sędzia WSA Leszek Kleczkowski sędzia WSA Mariusz Pawełczak (spr.) Protokolant referent stażysta Anna Szymanowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 listopada 2025 r. sprawy ze skargi B. [...] w[...] na uchwałę Zarządu [...] z dnia [...], nr [...] w przedmiocie wyznaczenia aptek ogólnodostępnych oddala skargę.
1. Uchwałą z dnia [...] kwietnia 2025 r. nr [...] Zarządu Powiatu M. (dalej: "Zarząd Powiatu", "organ") podjętą na podstawie art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (tj. Dz.U. z 2023 r., poz. 107 - dalej: "u.s.p.") oraz art. 94 ust. 3, ust. 9 pkt 2 i ust. 12 ustawy z dnia 6 września 2001 r. Prawo farmaceutyczne (tj. Dz.U. z 2024 r. poz. 686 - dalej: "p.f.") w sprawie wyznaczenia aptek ogólnodostępnych do pełnienia dyżurów w porze nocnej i dyżurów w dni wolne od pracy w roku 2025 r. wyznaczył m.in. ogólnodostępną Aptekę "D.", ul. [...] w S. prowadzoną przez B. C.-P. sp. z o.o. do pełnienia dyżurów naprzemiennie od dnia 11 maja 2025 r. do dnia 31 grudnia 2025 r. w porze nocnej w niedziele i w dni wolne od pracy, o których mowa w art. 1 lub art. 1a ust. 1 ustawy z dnia 18 stycznia 1951 r. o dniach wolnych od pracy (tj. Dz.U. z 2025 r., poz. 296 - dalej: "u.d.w.p."). W treści § 3 uchwały wskazano, że szczegóły rozkładu dyżurów zawiera załącznik do uchwały. W załączniku do uchwały określono, iż Apteka "D." będzie pełniła dyżury nocne w godzinach 19:00-21:00 w dniach: 22 czerwca 2025 r., 17 sierpnia 2025 r., 19 października 2025 r. oraz 7 grudnia 2025 r. Ponadto w treści § 5 uchwały wskazano, że wchodzi ona w życie z dniem podjęcia.
2. Skargę do tut. Sądu na ww. uchwałę wniosła B. z siedzibą we W. (dalej: "skarżąca", "spółka") zaskarżając ją w części dotyczącej wyznaczenia do pełnienia dyżurów w porze nocnej i dyżurów w dniach wolnych od pracy w 2025 r. Apteki "D." prowadzonej przez spółkę.
Zaskarżonej uchwale spółka zarzuciła naruszenie:
- art. 94 ust. 8 pkt 2 lit b p.f. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na wyznaczeniu apteki "D." w S. przy ul. [...] do pełnienia dyżurów, podczas gdy wobec podmiotu, który ją prowadzi tj. skarżącej w okresie 3 lat poprzedzających rok, w którym ma być pełniony dyżur, wydano ostateczną decyzję w przedmiocie nakazania usunięcia w ustalonym terminie stwierdzonych uchybień w prowadzeniu działalności objętej zezwoleniem na prowadzenie apteki ogólnodostępnej;
- art. 94 ust. 7 pkt 3 p.f., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na wyznaczeniu apteki "D." w S. przy ul. [...] do pełnienia dyżurów, podczas gdy podmiot, który ją prowadzi tj. skarżąca nie jest w stanie zapewnić liczby personelu dostosowanej do zapewniania potrzeb mieszkańców powiatu w ramach dyżurów, wbrew złożonemu przez skarżącą oświadczeniu, że spółka nie spełnia wymagań dla aptek dyżurujących, które to oświadczenie powinno zostać wzięte pod uwagę przy wyznaczeniu aptek do dyżurów.
W oparciu o tak sformułowane zarzuty spółka wniosła o stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały, zasądzenie zwrotu kosztów postępowania oraz dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów z: oświadczenia podmiotu prowadzącego aptekę ogólnodostępną z dnia 10 grudnia 2024 r.; pisma spółki z dnia 5 maja 2025 r. oraz decyzji z dnia 18 grudnia 2024 r. znak WIFPOIN.8522.5.17.2024.IW na okoliczność wykazania faktu niespełniania przez aptekę wymagań koniecznych do pełnienia dyżurów, złożenia zarządowi powiatu oświadczenia dotyczącego niespełniania kryteriów.
W uzasadnieniu wywiedzionej skargi skarżąca podała, że jako podmiot prowadzący wyznaczoną aptekę złożyła organowi oświadczenie o niespełnianiu wymogów określonych w art. 94 ust. 7 i 8 p.f. wskazując na wydanie wobec niej decyzji z 18 grudnia 2024 r. przez Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego w przedmiocie nakazania usunięcia stwierdzonych uchybień w prowadzeniu działalności objętej zezwoleniem na prowadzenie apteki ogólnodostępnej. Ponadto spółka powołała się na negatywną przesłankę wymienioną w art. 94 ust. 7 pkt 3 p.f. (niemożność zapewnienia liczby personelu dostosowanej do potrzeb mieszkańców powiatu w ramach pełnienia dyżurów) zarzucając, że organ nie wziął pod uwagę treści złożonego przez skarżącą oświadczenia. Spółka nie zgodziła się z interpretacją art. 94 ust. 8 p.f. dokonaną przez organ, że wyznaczenie dyżurów w porze nocnej oraz w dni wolne od pracy dotyczy aptek, a nie podmiotów prowadzących te apteki. W tym zakresie podniosła, że do dyżurów wyznaczana jest apteka, jednakże to podmiot, który ją prowadzi zawiera umowę z NFZ i odpowiada za realizację dyżuru zgodnie z uchwałą, natomiast apteka jedynie realizuje dyżur. Tym samym przesłanki wskazane w art. 94 ust. 8 p.f. w ocenie skarżącej są okolicznościami dotyczącymi podmiotu prowadzącego aptekę, gdyż to ten podmiot posiada zezwolenie na prowadzenie apteki i ponosi odpowiedzialność za jej funkcjonowanie. Wskazano także, że skarżąca jest legitymowana do wniesienia skargi, albowiem zaskarżona uchwała w sposób bezpośredni narusza jej prawa, w tym przede wszystkim swobodę działalności gospodarczej poprzez jej istotne ograniczenie.
3. W odpowiedzi na skargę Zarząd Powiatu wniósł o jej oddalenie podnosząc w pierwszej kolejności, że z akt sprawy nie wynika, aby decyzja Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego z dnia 18 grudnia 2024 r. była ostateczna, a ponadto pomimo wydania je wobec skarżącej, to dotyczy ona wyłącznie apteki ogólnodostępnej pod nazwą D. w P..
Dalej organ wskazał, że Miasto M. będące siedzibą Powiatu M., według stanu na dzień 30 czerwca 2024 r. liczyło 10.895 mieszkańców (gminę M. zamieszkuje 23.752 mieszkańców). Z uzyskanych informacji wynika, że zwiększony ruch pacjentów w SPZOZ w M. ma miejsce w godzinach 6:00-8:00 oraz 18:00-24:00. Na postawie uzyskanych informacji, a także biorąc pod uwagę lokalne uwarunkowania geograficzne i demograficzne, Zarząd Powiatu podjął rozstrzygnięcie o konieczności pełnienia dyżurów w godzinach od 19:00 do 21:00 jako odpowiadające faktycznym potrzebom mieszkańców powiatu oraz dyżurach w dni wolne od pracy (tj. niedziele i święta) w godzinach od 14:00 do 18:00. Organ pismem z dnia [...] listopada 2025 r. wystąpił do wszystkich podmiotów prowadzących apteki ogólnodostępne w powiecie m. (w tym również do właściciela apteki D. z informacją o możliwości zgłoszenia gotowości do pełnienia dyżurów na terenie powiatu m. . Żaden podmiot prowadzący aptekę ogólnodostępną na terenie powiatu m. nie zgłosił gotowości do pełnienia dyżurów w porze nocnej oraz w dni wolne od pracy przez prowadzoną przez siebie aptekę.
Zarząd Powiatu na podstawie art. 94 ust. 3 oraz ust. 9 pkt 2 p.f. był zobowiązany do wyznaczenia w drodze uchwały aptek ogólnodostępnych do pełnienia dyżurów w porze nocnej i dyżurów w dni wolne od pracy na terenie powiatu m. . Zamiarem Zarządu było wyznaczenie 10 aptek (6 w M. i 4 w S.) do dyżurów pełnionych naprzemiennie. Apteka "D." położona jest w centrum S., drugiego po M. miasta w powiecie, posiadającego dobre skomunikowanie drogowe zarówno z M. jak i z innymi gminami.
Dalej organ wyjaśnił, że skarżąca informowała organ, że nie spełnia kryteriów do pełnienia dyżurów wymienionych w art. 94 ust. 7 pkt 3 i ust. 8 pkt 2 lit. b. p.f., w związku z czym organ na podstawie art. 94 ust. 11 p.f. wystąpił do Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego w Bydgoszczy z wnioskiem o potwierdzenie wskazywanych okoliczności. W odpowiedzi Wojewódzki Inspektor Farmaceutyczny w Bydgoszczy stwierdził, że wobec apteki w "D." w S. nie jest prowadzone postępowanie w sprawie cofnięcia zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej. Przesłana informacja dotycząca zatrudnienia personelu w tej aptece okazała się nieprzydatna, albowiem w zestawieniu nie podano ilu magistrów farmacji w niej pracuje. Tej informacji nie przekazała również spółka ograniczając się tylko do stwierdzenia o niespełnianiu tego kryterium. "
Z tego względu organ w dniu [...] kwietnia 2025 r. podjął uchwałę, a apteka "D." w S. należąca do skarżącej, została wyznaczona do pełnienia dyżurów nocnych w dniach: 22 czerwca 2025 r. 17 sierpnia 2025 r., 26 października 2025 r., 14 grudnia 2025 r. w godz. 19:00-21:00 (łącznie 8 godzin do końca roku).
Organ zaakcentował również, że każdy podmiot decydujący się na prowadzenie działalności aptekarskiej winien uwzględniać fakt, że działalność ta musi być prowadzona zgodnie z przepisami ustawy prawo farmaceutyczne, która wprost wskazuje, iż jednym z zadań aptek ogólnodostępnych jest obowiązek pełnienia dyżurów w porze nocnej i w dni wolne od pracy, co wynika z art. 86 ust. 1 p.f. Uwolnić się z tego obowiązku nie można podnosząc argumenty dotyczące organizacji i szczególnych warunków pracy apteki. Zgodnie zaś z art. 103 ust. 2 pkt 3 p.f., jeżeli apteka nie zaspokaja w sposób uporczywy potrzeb ludności w zakresie wydawania produktów leczniczych, wojewódzki inspektor farmaceutyczny może cofnąć zezwolenie na prowadzenie apteki.
Ponadto powołując się na wyrok WSA w Olsztynie z dnia 29 października 2024 r. sygn. akt II SA/Ol 713/24 organ wskazał, że przy wyznaczaniu aptek w trybie art. 94 ust. 3 p.f. Zarząd Powiatu, inaczej niż to ma miejsce w przypadku wyznaczenia apteki w trybie art. 94 ust. 5 p.f., nie jest ograniczony przesłankami określonymi w art. 94 ust. 7 i 8 p.f. Nawet bowiem w przypadku niespełnienia przesłanek określonych w art. 94 ust. 7 p.f. oraz zaistnienia przesłanek określonych w art. 94 ust. 8 p.f. organ może wyznaczyć określoną aptekę do pełnienia dyżuru w trybie obligatoryjnym, a nie dobrowolnym, o ile będzie to niezbędne dla zabezpieczenia potrzeb ludności w porze nocnej oraz w dni wolne od pracy w zakresie zadań określonych w art. 87 ust. 2 p.f., czyli zaopatrywania w produkty lecznicze, leki apteczne, leki recepturowe, wyroby medyczne i inne artykuły, o których mowa w art. 86 ust. 8 oraz zapewnienia świadczenia ludności usług farmaceutycznych, o których mowa w art. 4 ust. 3 ustawy z dnia 10 grudnia 2020 r. o zawodzie farmaceuty, oraz sprawowania opieki farmaceutycznej, o której mowa w art. 4 ust. 2 tej ustawy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje:
4. Skarga jest niezasadna i podlega oddaleniu.
Zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę legalności działalności administracji publicznej. Zgodnie natomiast z art. 3 § 1 w zw. z § 2 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm. - dalej: "p.p.s.a.") zakres kontroli administracji publicznej obejmuje także orzekanie w sprawach skarg na akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej. Sąd uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 6 p.p.s.a. stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności (art. 147 § 1 p.p.s.a.). Stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną.
5. Przedmiot kontroli w niniejszej sprawie stanowi uchwała Zarządu Powiatu w A. z dnia [...] kwietnia 2024 r. w sprawie wyznaczenia aptek ogólnodostępnych do pełnienia dyżurów w porze nocnej i dyżurów w dni wolne od pracy w roku 2025.
W pierwszej kolejności należy stwierdzić, że skarżąca ma interes prawny, uprawniający ją do zaskarżenia w uchwały do sądu administracyjnego w rozumieniu art. 87 ust. 1 u.s.p. gdyż jest właścicielem apteki, która została ujęta w uchwale i wyznaczona do pełnienia dyżurów w dniach: 22 czerwca 2025 r., 17 sierpnia 2025 r., 26 października 2025 r., 14 grudnia 2025 r. w godz. 19:00-21:00 (łącznie 8 godzin do końca roku).
Przy czym podkreślić należy, że samo stwierdzenie przez Sąd naruszenia postanowieniami zaskarżonego aktu interesu prawnego strony skarżącej nie uzasadnia uwzględnienia skargi i przyjęcia, że kwestionowana uchwała narusza prawo. Obowiązek taki powstaje dopiero wówczas, gdy naruszenie interesu prawnego lub uprawnienia strony skarżącej jest związane z jednoczesnym naruszeniem obiektywnego porządku prawnego (normy prawa materialnego). Obowiązku takiego nie ma wówczas, gdy naruszony zostaje interes prawny lub uprawnienie skarżącego, ale dzieje się to w zgodzie z obowiązującym prawem (por. wyrok NSA z 31 maja 2017 r., sygn. akt II OSK 2298/15). Natomiast powyższe determinuje zakres kontroli legalności zaskarżonej uchwały, która nie może przekroczyć granic indywidualnej legitymacji skargowej podmiotu skarżącego.
Procedura związana z wydaniem zaskarżonej uchwały określona jest w art. 94 p.f. W tym miejscu zauważyć należy, że treść art. 94 p.f została znowelizowana na mocy ustawy zmieniającej p.f., która w tym zakresie weszła w życie 1 stycznia 2024 r. Na mocy tej nowelizacji zmieniono zasady wyznaczania dyżurów aptek ogólnodostępnych, dając pierwszeństwo zasadzie dobrowolności, zaś dopiero przy braku zgłoszeń, określono reguły wyznaczania przymusowego aptek i określono zasadę odpłatności tak wyznaczanych dyżurów ze środków NFZ. Nie uległa natomiast zmianie sama zasada wyznaczania rozkładu godzin pracy aptek ogólnodostępnych, który powinien być dostosowany do potrzeb ludności powiatu i pozwalać na realizację przez apteki zadań określonych w art. 87 ust. 2 p.f. W myśl zaś art. 87 ust. 2 p.f. apteka ogólnodostępna jest przeznaczona do: 1) zaopatrywania ludności w produkty lecznicze, leki apteczne, leki recepturowe, wyroby medyczne i inne artykuły, o których mowa w art. 86 ust. 8; 2) zapewnienia świadczenia ludności usług farmaceutycznych, o których mowa w art. 4 ust. 3 ustawy z dnia 10 grudnia 2020 r. o zawodzie farmaceuty, oraz sprawowania opieki farmaceutycznej, o której mowa w art. 4 ust. 2 tej ustawy. W związku z tym w pierwszej kolejności Zarząd Powiatu uwzględnia rozkład godzin pracy aptek, zgłoszony mu w trybie at. 94 ust. 2 p.f. W przypadku jednak, gdy praca aptek ogólnodostępnych na terenie powiatu, którego siedzibą jest miasto liczące nie więcej niż 40 tys. mieszkańców, nie gwarantuje zaspokojenia potrzeb ludności w porze nocnej oraz w dni wolne od pracy, zarząd powiatu wyznacza, w drodze uchwały, aptekę ogólnodostępną do pełnienia dyżurów w porze nocnej lub dyżurów w dni wolne od pracy, o czym stanowi art. 94 ust. 3 p.f. Uchwała taka jest wydawana na okres jednego roku kalendarzowego i określa dni oraz godziny pełnienia dyżurów przez aptekę ogólnodostępną prowadzoną przez określonego przedsiębiorcę. Stosownie do art. 94 ust. 4 p.f. zarząd powiatu informuje podmioty prowadzące apteki ogólnodostępne na terenie tego powiatu, indywidualnie albo zbiorowo, co najmniej na 21 dni przed dniem wydania takiej uchwały, o potrzebie wyznaczenia apteki ogólnodostępnej do pełnienia dyżurów w porze nocnej lub dyżurów w dni wolne od pracy, wskazując dni i godziny, w jakich mają być pełnione te dyżury. W przypadku, gdy określony podmiot prowadzący aptekę ogólnodostępną zgłasza gotowość do pełnienia dyżurów przez prowadzoną przez siebie aptekę, we wskazanych przez siebie dniach i godzinach zgodnych z dniami i godzinami określonymi na podstawie ust. 4, w terminie 7 dni od dnia doręczenia powyższej informacji przekazuje zarządowi takie zgłoszenie wraz z oświadczeniem osoby uprawnionej do reprezentowania podmiotu prowadzącego aptekę ogólnodostępną, że nie zachodzą okoliczności, o których mowa w ust. 8, oraz że w zgłaszanej aptece ogólnodostępnej spełnione są wymagania, o których mowa w ust. 7 pkt 3; oświadczenie to składane jest pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych oświadczeń (art. 94 ust. 5 p.f.). Przy czym zarząd powiatu dokonuje wyboru apteki ogólnodostępnej, która zostanie wyznaczona do pełnienia dyżurów w porze nocnej lub dyżurów w dni wolne od pracy, biorąc pod uwagę: 1) potrzeby mieszkańców powiatu w zakresie zaopatrzenia w produkty lecznicze, w tym leki recepturowe, wyroby medyczne oraz pozostałe produkty aptek ogólnodostępnych oraz w zakresie świadczenia usług farmaceutycznych i sprawowania opieki farmaceutycznej; 2) lokalne uwarunkowania geograficzne i demograficzne oraz położenie lokalu apteki ogólnodostępnej; 3) możliwość zapewnienia przez podmiot prowadzący aptekę ogólnodostępną asortymentu określonego w pkt 1 oraz liczby personelu dostosowanej do zapewniania potrzeb określonych w pkt 1 (art. 94 ust. 7 p.f.). Ponadto, stosownie do art. 94 ust. 8 p.f. do pełnienia dyżurów w porze nocnej lub dyżurów w dni wolne od pracy nie wyznacza się apteki ogólnodostępnej, jeżeli wobec podmiotu, który ją prowadzi: 1) toczy się postępowanie administracyjne w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na prowadzenie apteki; 2) w okresie 3 lat poprzedzających rok, w którym ma być pełniony dyżur, wydano: a) ostateczną decyzję w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej, b) ostateczną decyzję w przedmiocie nakazania usunięcia w ustalonym terminie stwierdzonych uchybień w prowadzeniu działalności objętej zezwoleniem na prowadzenie apteki ogólnodostępnej, c) prawomocne orzeczenie zakazujące wykonywania działalności gospodarczej objętej zezwoleniem na prowadzenie apteki ogólnodostępnej. Natomiast stosownie do art. 94 ust. 9 pkt 2 p.f., w przypadku braku zgłoszenia apteki ogólnodostępnej w sposób, o którym mowa w ust. 5, lub w przypadku zgłoszenia apteki ogólnodostępnej niespełniającej kryteriów, o których mowa w ust. 7, zarząd powiatu wyznacza do pełnienia dyżurów inną aptekę ogólnodostępną, biorąc pod uwagę kryteria określone w ust. 7 i 8. Przed podjęciem tej uchwały osoba uprawniona do reprezentowania podmiotu prowadzącego aptekę ogólnodostępną, w terminie 7 dni od dnia wezwania przez zarząd powiatu, składa oświadczenie, pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych oświadczeń, o niezachodzeniu okoliczności, o których mowa w ust. 8, oraz że w wyznaczanej aptece ogólnodostępnej spełnione są wymagania, o których mowa w ust. 7 pkt 3 (art. 94 ust. 10 p.f.). Jednakże w przypadku uzasadnionych wątpliwości w zakresie prawdziwości okoliczności wskazanych w tym oświadczeniu zarząd powiatu może wystąpić do wojewódzkiego inspektora farmaceutycznego z wnioskiem o potwierdzenie tych okoliczności. Wojewódzki inspektor farmaceutyczny udziela zarządowi powiatu odpowiedzi niezwłocznie, jednak nie później niż w terminie 14 dni od dnia otrzymania wniosku (art. 94 ust. 11 p.f.). Zarząd powiatu niezwłocznie przekazuje kopię uchwały, o której mowa w ust. 3, lub jej zmian, w przypadku, o którym mowa w ust. 21, właściwemu miejscowo wojewódzkiemu inspektorowi farmaceutycznemu, dyrektorowi oddziału wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia oraz aptece ogólnodostępnej wyznaczonej do pełnienia dyżurów (ust. 12). Pełnienie dyżurów na podstawie uchwały, o której mowa w ust. 3, przez aptekę ogólnodostępną podlega finansowaniu ze środków Narodowego Funduszu Zdrowia, z wyjątkiem pełnienia ich w zakresie godzinowym rozszerzonym zgodnie z ust. 9 pkt 3 lit. b - w takim przypadku powiat finansuje, z własnych środków, pełnienie tych dyżurów w zakresie wykraczającym ponad zakres godzinowy wynikający z art. 2 pkt 73 lub 74 (ust. 13).
6. Przenosząc powyższe ogólne uwagi na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, że organ dokonał wszystkich wymaganych prawem czynności. W pierwszej kolejności poinformował podmioty prowadzące apteki ogólnodostępne w powiecie m. o obowiązku przekazania Zarządowi rozkładu godzin pracy aptek na 2025 r. Przeprowadził analizę potrzeb mieszkańców powiatu w zakresie zaopatrzenia w produkty lecznicze, w tym leki recepturowe, wyroby medyczne oraz pozostałe produkty aptek ogólnodostępnych oraz w zakresie świadczenia usług farmaceutycznych i sprawowania opieki farmaceutycznej (art. 94 ust. 9 pkt 3 p.f.). Działając na podstawie art. 94 ust. 4 p.f., poinformował m.in. skarżącą o potrzebie wyznaczenia apteki ogólnodostępnej do pełnienia dyżurów w porze nocnej i w dni wolne od pracy. Następnie na podstawie art. 94 ust. 3 w zw. z art. 94 ust. 10 p.f., zawiadomił spółkę jako podmiot prowadzący aptekę w S. o konieczności wyznaczenia aptek ogólnodostępnych do pełnienia dyżurów oraz wezwał do złożenia oświadczenia, że nie zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 94 ust. 8 p.f. oraz że w wyznaczonej aptece ogólnodostępnej spełnione są wymagania, o których mowa w art. 94 ust. 7 pkt 3 p.f. W odpowiedzi spółka w piśmie z dnia 10 grudnia 2025 r. oświadczyła, że wobec podmiotu prowadzącego aptekę toczy się postępowanie administracyjne w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na prowadzenie apteki oraz że w aptece nie są spełnione wymagania, o których mowa w art. 94 ust. 7 pkt 3 p.f. Powyższe oświadczenie spółki zostało przez organ zweryfikowane w trybie art. 94 ust. 11 p.f. Wojewódzki Inspektor Farmaceutyczny w Bydgoszczy pismem z dna 5 lutego 2025 r. poinformował organ, iż w stosunku m.in. do Apteki "D." ul. [...] w S. nie jest prowadzone postępowanie w sprawie cofnięcia zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej. Ponadto Wojewódzki Inspektor Farmaceutyczny wskazał ilość personelu zatrudnionego w aptece wraz ze wskazaniem wymiaru czasu pracy. Następnie organ podjął zaskarżoną uchwałę o wyznaczeniu aptek dyżurujących w porze nocnej i w dni wolne od pracy wyznaczając dyżury aptece "D." ul. [...] w S. dyżury nocne w godzinach 19:00-21:00 w dniach: 22 czerwca 2025 r., 17 sierpnia 2025 r., 19 października 225 r. oraz 7 grudnia 2025 r.
W kontekście powyższego nie budzi wątpliwości Sądu, że przed podjęciem zaskarżonej uchwały organ dokonał wszelkich wymaganych prawem czynności. Skarżąca co do zasady nie kwestionuje prawidłowości zastosowanej wyżej procedury. Zarzuca natomiast naruszenie art. 94 ust. 7 pkt 3 p.f. i ust. pkt 2 lit. b p.f. wskazując na wydanie wobec niej decyzji z 18 grudnia 2024 r. przez Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego w przedmiocie nakazania usunięcia stwierdzonych uchybień w prowadzeniu działalności objętej zezwoleniem na prowadzenie apteki ogólnodostępnej. Ponadto spółka powołała się niemożność zapewnienia liczby personelu dostosowanej do potrzeb mieszkańców powiatu w ramach pełnienia dyżurów zarzucając, że organ nie wziął pod uwagę treści złożonego przez skarżącą oświadczenia.
Odnosząc się zatem do powyższych zarzutów w pierwszej kolejności zaakcentowania wymaga, że organ zobowiązany był wydać przedmiotową uchwałę, gdyż wynikało to z analizy potrzeb mieszkańców (art. 94 ust. 3 p.f.). Zgodnie z ww. analizą godziny pracy aptek ogólnodostępnych funkcjonujących w powiecie nie gwarantowały zaspokojenia potrzeb ludności w produkty farmaceutyczne w porze nocnej oraz w dni ustawowo wolne od pracy. Powyższe nie budzi zastrzeżeń Sądu, skoro najistotniejszym kryterium przy ustalaniu rozkładu godzin pracy aptek ogólnodostępnych w dzień wolny od pracy i w porze nocnej (art. 94 ust. 1 p.f.) staje się zapewnienie dostępności świadczeń aptecznych w szczególnych warunkach. Chodzi przy tym o ustalenie takiego rozkładu godzin pracy aptek ogólnodostępnych, który będzie stwarzał możliwość jak najlepszego i najszybszego skorzystania z niezbędnej pomocy wówczas, gdy nie obowiązuje powszedni czas pracy aptek, a zaistnieje nadzwyczajna, trudna do przewidzenia potrzeba podania leku.
Z akt sprawy wynika, że przed podjęciem zaskarżonej uchwały organ ustalił, na podstawie informacji nadesłanych przez apteki, że w porze nocnej w dni wolne od pracy żadna apteka ogólnodostępna nie wyraziła gotowości do pełnienia dyżurów w wyznaczonych przez Zarząd Powiatu dniach i godzinach. Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej uchwały tylko podmiot prowadzący aptekę "A. " w M. zgodził się na wyznaczenie do pełnienia dyżurów dziennych we wszystkie pozostałe dni wolne od pracy do końca 2025 r., jednocześnie prosząc o niewyznaczanie apteki do dyżurów nocnych. Jak wynika z zaskarżonej uchwały ww. apteka została wyznaczona do pełnienia dyżurów w dni wolne od pracy do końca 2025 r. w porze dziennej w godz. 11:00-15:00. W tym miejscu podkreślenia wymaga, że ustawa p.f. gwarantowała wszystkim podmiotom prowadzącym apteki ogólnodostępne, a zatem także skarżącej prawo do czynnego udziału w procedurze podejmowania zaskarżonej uchwały. Skarżąca uprawniona bowiem była do wyboru dni, w których pełniłaby dyżury, jednakże z możliwości tej nie skorzystała i nie zgłosiła gotowości pełnienia dyżurów w porze nocnej. Skoro zaś do pełnienia dyżurów w dni ustawowo wolne od pracy w poprzez dziennej dobrowolnie zgłosiła się tylko jedna apteka spełniająca kryteria ustawowe, organ zobligowany był pozostałą część dyżurów rozdzielić między pozostałe apteki spełniające kryteria ustawowe.
Nie budzi wątpliwości, że każdy mieszkaniec powiatu winien mieć zapewnioną dostępność do świadczeń realizowanych przez apteki ogólnodostępne, także w dni wolne od pracy, w tym w porze nocnej. Jak podkreśla się w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, działalność aptek jest szczególną działalnością gospodarczą, która ma zmierzać nie tylko do osiągnięcia efektu gospodarczego, ale też służyć ochronie zdrowia – wartości szczególnie chronionej na podstawie art. 68 ust. 1-3 Konstytucji RP.
Wprawdzie skarżąca złożyła oświadczenie, że nie spełnia wymogów określonych w art. 94 ust. 7 pkt 3 p.f., jednak w ocenie Sądu złożenie takiego oświadczenia nie przesądza o braku możliwości wyznaczenia apteki prowadzonej przez skarżącą jako apteki dyżurującej. Oświadczenie takie może być bowiem zweryfikowane przez organ w trybie art. 94 ust. 11 p.f., co zostało uczynione. Ocena ta nie była dowolna. Jednocześnie nawet brak precyzyjnej informacji zwrotnej od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Farmaceutycznego, do udzielenia której jest zobowiązany na podstawie art. 94 ust. 11 p.f., nie wyłącza uprawnienia Zarządu Powiatu do samodzielnej weryfikacji twierdzenia skarżącej co do braku możliwości pełnienia dyżurów. Przyjęcie przeciwnej interpretacji mogłoby prowadzić do sytuacji, w której byłoby niemożliwe zapewnienie dostępu do usług farmaceutycznych. Skoro ustawodawca przewidział tryb apteki dyżurującej, również w sytuacji, gdy żadna z aptek nie wyraziła chęci pełnienia dyżurów, to nie sposób założyć, że podmiot prowadzący aptekę będzie mógł w prosty sposób zwolnić się z obowiązku pełnienia dyżuru składając oświadczenie, że nie spełnia któregoś z warunków przewidzianych w p.f.
O wadliwości zaskarżonej uchwały nie mogła również świadczyć podnoszona przez spółkę okoliczność, że wobec skarżącej wydano ostateczną decyzję w przedmiocie nakazania usunięcia w ustalonym terminie stwierdzonych uchybień w prowadzeniu działalności objętej zezwoleniem na prowadzenie apteki ogólnodostępnej. Odnosząc się do powyższego po pierwsze wskazania wymaga, że z pisma Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego w Bydgoszczy z dna 5 lutego 2025 r. wynika, iż w stosunku do Apteki "D.." ul. [...] w S. nie jest prowadzone postępowanie w sprawie cofnięcia zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej. Po drugie zgodnie z treści art. 94 ust. 8 pkt 2 lit. b p.f. wynika, że nie wyznacza się do pełnienia dyżurów w porze nocnej lub dyżurów w dni wolne od pracy apteki ogólnodostępnej, jeżeli wobec podmiotu, który ją prowadzi w okresie 3 lat poprzedzających rok, w którym ma być pełniony dyżur, wydano ostateczną decyzję w przedmiocie nakazania usunięcia w ustalonym terminie stwierdzonych uchybień w prowadzeniu działalności objętej zezwoleniem na prowadzenie apteki ogólnodostępnej. Wprawdzie ustawodawca odnosi się w nim do podmiotu prowadzącego aptekę, ale mowa jest o uchybieniach stwierdzonych w zezwoleniu na jej prowadzenie. Zatem słuszne jest stanowisko organu, że chodzi tu o decyzję wydaną w odniesieniu do konkretnej apteki, a nie do jakiejkolwiek apteki prowadzonej przez spółkę. Zatem skoro decyzja Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego z dnia 18 grudnia 2024 r. dotyczy wyłącznie apteki ogólnodostępnej pod nazwą D. w P., ul. [...], a nie apteki ogólnodostępnej "D." w S., ul. [...] to nie może świadczyć o wadliwości zaskarżonej uchwały.
Ponadto należy mieć na uwadze, że w myśl art. 94 ust. 9 pkt 2 p.f., w przypadku wyznaczenia do pełnienia dyżurów przez aptekę ogólnodostępną w trybie określonym art. 94 ust. 3 p.f., organ bierze pod uwagę kryteria określone w ust. 7 i 8. Ustawodawca zatem nie zdecydował się na wskazanie, że ust. 7 i 8 są stosowane wprost, czy też nawet odpowiednio, a jedynie wskazał, że kryteria określone w tych przepisach organ bierze pod uwagę. W związku z tym przy wyznaczaniu aptek w trybie art. 94 ust. 3 p.f. zarząd powiatu nie jest ograniczony przesłankami określonymi w art. 94 ust. 7 i 8 p.f. Nawet w przypadku niespełnienia przesłanek określonych w art. 94 ust. 7 p.f. oraz zaistnienia przesłanek określonych w art. 94 ust. 8 p.f. organ może wyznaczyć określoną aptekę do pełnienia dyżuru w trybie obligatoryjnym, a nie dobrowolnym, o ile będzie to niezbędne dla zabezpieczenia potrzeb ludności w porze nocnej oraz w dni wolne od pracy w zakresie zadań określonych w art. 87 ust. 2 u.p.f., czyli zaopatrywania w produkty lecznicze, leki apteczne, leki recepturowe, wyroby medyczne i inne artykuły, o których mowa w art. 86 ust. 8 oraz zapewnienia świadczenia ludności usług farmaceutycznych, o których mowa w art. 4 ust. 3 ustawy z dnia 10 grudnia 2020 r. o zawodzie farmaceuty, oraz sprawowania opieki farmaceutycznej, o której mowa w art. 4 ust. 2 tej ustawy.
W tych okolicznościach stanowisko skarżącej, że nie mogła zostać wyznaczona do pełnienia dyżuru z powodu niespełnienia wymogu określonego w art. 94 ust. 7 pkt 3 u.p.f. oraz zaistnienia przesłanki określonej w art. 94 ust. 8 p.f. jest niezasadne.
Zwrócić również należy uwagę na wskazany przez organ sprawiedliwy i adekwatny podział obowiązków między aptekami oraz rotacyjny system dyżurów. Zdaniem Sądu w sytuacji, gdy zachodzi konieczność nałożenia na określony podmiot obowiązków o charakterze publicznym (a z taką sytuacją bezsprzecznie mamy do czynienia w niniejszej sprawie), powinno to odbyć się z zachowaniem zasady proporcjonalności, przejawiającej się w dbałości, aby obowiązki te zostały nałożone na poszczególne podmioty w niezbędnym zakresie, bez nieuzasadnionego uprzywilejowania któregokolwiek z nich. W ocenie Sądu, Zarząd Powiatu tej zasady nie naruszył, dokonując w uchwale rozdzielenia obowiązków na pozostałe 9 aptek, na które mógł te obowiązki nałożyć, bez nieuzasadnionego uprzywilejowania którejkolwiek z nich. Zestawiając ustalone w zaskarżonej uchwale dyżury dla poszczególnych aptek nie można wywieść, aby obciążenie dyżurami apteki skarżącej (8 godzin do końca 2025 r.) było niewspółmierne w porównaniu do pozostałych aptek. Należy również podkreślić, że prowadzenie apteki ogólnodostępnej, będącej placówką ochrony zdrowia publicznego, z istoty rzeczy związane jest z pewnymi ograniczeniami. Ograniczenia dotyczące dyżurów ustanowione zostały w drodze ustawy i są konieczne dla ochrony zdrowia publicznego. Niewątpliwie zapewnienie dostępności świadczenia usług farmaceutycznych, w tym także w porze nocnej w dni wolne od pracy, mieści się w pojęciu ochrony zdrowia publicznego. W związku z tym, ograniczenie swobody działalności gospodarczej polegające na wyznaczeniu aptece ogólnodostępnej dyżuru w dzień świąteczny nie narusza istoty tej wolności.
7. Sąd oddalił wnioski dowodowe stwierdzając po pierwsze, że objęte tym wnioskiem dokumenty (oświadczenie skarżącej z dnia 10 grudnia 2024 r. oraz pismo spółki z dnia 5 maja 2025 r.) znajdują się w aktach administracyjnych sprawy i stanowiły podstawę orzekania przez Sąd w niniejszej sprawie zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a., a po drugie decyzja Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego z dnia 18 grudnia 2024 r. dotyczy wyłącznie apteki ogólnodostępnej pod nazwą D. w P., ul. [...], a nie apteki ogólnodostępnej "D." w S., ul. [...], a zatem jej treść pozostaje irrelewantna dla wyniku sprawy.
8. Reasumując, zdaniem Sądu, podniesione w skardze zarzuty okazały się niezasadne, gdyż zaskarżona uchwała nie narusza prawa. Organ przeprowadził postępowanie w sposób wyczerpujący i należyty, zaś zgromadzony w sprawie materiał oceniono właściwie. Zostały także prawidłowo zinterpretowane, mające zastosowanie w sprawie przepisy. Sąd nie doszukał się też innych naruszeń przepisów prawa materialnego czy procesowego, które skutkowałyby koniecznością stwierdzenia nieważności zaskarżonej uchwały.
Mając powyższe na uwadze, na mocy art. 151 p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji.
J. Brzezińska L. Kleczkowski M. Pawełczak
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło