II SA/Bd 429/07

Dnia 24 października 2007 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Elżbieta Piechowiak sędzia WSA Krzysztof Gruszecki Protokolant: Krzysztof Cisewski po rozpoznaniu w II Wydziale na rozprawie w dniu 24 października 2007 roku sprawy ze skargi B. i B.M. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] kwietnia 2007 r., nr [...] w przedmiocie rozbiórki 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji w części, w której utrzymuje ona w mocy punkt 2 i 3 decyzji [...] Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] marca 2007 r., nr [...], 2. w pozostałej części skargę oddala, 3. stwierdza, że decyzja w unieważnionej części nie podlega wykonaniu. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w S., decyzją z ... marca 2007 r. Nr ..., na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedno Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późno zm.), art. 83 ust. 1 i art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38, poz. 229 z późno zm.), w związku z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jednolity: Dz. U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 z późno zm.), nakazał skarżącym wykonanie następujących czynności : 1. rozbiórkę drewnianych szop gospodarczych o wymiarach 3,85 x 3,02 m i 2,76 x 3,02 m oraz kurnika drewnianego o wymiarach 1,63 x 3,02 m, położonych na działce gminnej nr 66/2 w Kamieniu Kraj., 2. uporządkowanie terenu po rozbiórce, 3. powiadomienie na piśmie organu o wykonaniu czynności wymienionych w punkcie 1 i 2 niniejszej decyzji. W jej uzasadnieniu organ stwierdził, że w trakcie oględzin przeprowadzonych w dniu ... lutego 2007r. stwierdzono, że na działce gminnej nr ... położonej przy ulicy ... w K., której od ... r. dzierżawcami są skarżący, zostały wybudowane, przez nich dwie szopy gospodarcze drewniane parterowe z dachami jednospadowymi krytymi papą, blachą posadowione na żerdziach drewnianych ze ścianami obitymi płytami pilśniowymi i gumoleum PVC połączonych ze sobą ścianą szczytową o wymiarach 3,85 x 3,02 m i 2,76 x 3,02 m., a ponadto do ściany szczytowej szopy dobudowany jest kurnik drewniany z dachem jednospadowym o wymiarach 1,63 x 3,02 m. W ocenie organu z powodu braku jakichkolwiek dokumentów nie można stwierdzić okresu ich wybudowania, tylko trzeba oprzeć się na zeznaniu właścicieli, którzy oświadczają, że w/w obiekty zostały wybudowane w 1990 r. Organ wyjaśnił też, że w/w szopy gospodarcze i kurnik zostały wybudowane bez wymaganego prawem – art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 24.10.1974r. Prawo budowlane, pozwolenia na budowę, a teren, na którym zostały wybudowane, w 1990 r. stanowił obszar projektowanej zieleni publicznej z urządzeniem przejścia pieszego, natomiast na dzień dzisiejszy, brak aktualnego planu zagospodarowania przestrzennego dla działki nr 66/2, a w przyjętym studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy K. (jednostka C7), zakłada się: adaptacje istniejących terenów lasów, oraz naturalnych łąk i użytków rolnych, urządzenie parków i zieleńców oraz zalesianie. Zdaniem organu, zgodnie z dyspozycją art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego z 1994 r., sprawa przedmiotowego obiektu budowlanego, którego budowa została zakończona przed wejściem w życie obowiązującego Prawa budowlanego, wymagała rozstrzygnięcia w oparciu o Prawo budowlane z 1974 roku, a w szczególności o przepis art. 37 ust. 1 pkt 1, który stanowi, że obowiązkowi przymusowej rozbiórki podlega obiekt, który został wybudowany niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie jego budowy (brak pozwolenia na budowę) lub znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę. Wobec powyższego, w przeświadczeniu organu zaszły przesłanki do orzeczenia rozbiórki. We wniesionym przez skarżących odwołaniu od powyższej decyzji, podnosili oni, że przedmiotowe szopy nikomu nie przeszkadzają, nigdy nie były objęte planami zagospodarowania i gmina na tych gruntach niczego nie planowała, a stanowią one magazyn na paszę dla kóz, przy czym produkty uzyskiwane z hodowli kóz i drobiu są jedynym źródłem pożywienia i leczenia nieuleczalnej choroby jednego ze skarżących. Strony wyjaśniły też, że utrzymują się z renty socjalnej w kwocie 540 zł. ... Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w B., decyzją z ... kwietnia 2007 r., Nr ..., na podstawie art. 104 w związku art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14.06.1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. Nr 98 z 2000 r, poz.1071) oraz art. 81 ust.1 pkt 2 w związku z art. 83 ust 2 ustawy z dnia 07.07.1994 r. Prawo budowlane, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podzielił ustalenia natury faktycznej i prawnej poczynione w pierwszoinstancyjnej decyzji. Organ podkreślił, że aktualnie brak ważnego planu zagospodarowania przestrzennego, a obowiązujące ustalenia "Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania Gminy K." (uchwała z dnia ....03.2003 r. Nr ... Rady Miejskiej w K.) przewidują, że - dla terenu, na którym pobudowano rzeczony obiekt budowlany, teren zieleni i usług - zakłada się adaptacje istniejących terenów lasów oraz naturalnych łąk i użytków rolnych, urządzenie parków i zieleńców oraz zalesianie i w tych warunkach pobudowanie rzeczonego obiektu budowlanego w sprzeczności z przepisami o planowaniu przestrzennym, przesądza o braku prawnych możliwości zalegalizowania powstałej samowoli budowlanej. W skardze złożonej do Sądu, skarżący podnieśli, że wszystkie sporne obiekty wybudowane zostały w jednym ciągu i żaden z nich nie stoi na fundamencie lub płycie cementowej. Strony podkreśliły, że nie stać ich wybudowanie obiektów gospodarczych z wymogami prawa budowlanego, tym bardziej, że jedynym ich źródłem utrzymania jest renta skarżącego w kwocie ... zł., chorującego na raka. Skarżący wyjaśnili też, że orzeczona rozbiórka oznacza likwidację ich inwentarza żywego, dzięki któremu mogą żyć. W odpowiedzi na skargę, organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację. Odnosząc się do wniesionej skargi, organ podkreślił, że brak jest podstaw prawnych do zalegalizowanie powstałej samowoli budowlanej, gdyż lokalizacja obiektów budowlanych jest sprzeczna z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, obowiązującym w okresie powstania samowoli budowlanej, a ponadto obecnie brak ważnego, obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego terenu, na którym pobudowano obiekty budowlane, a obowiązujące ustalenia "Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy K." - przewiduje dla terenu, na którym pobudowano rzeczone obiekty, teren zieleni i usług, tj. zakłada adaptację istniejących lasów oraz naturalnych łąk i użytków rolnych, urządzenie parków i zieleńców oraz zalesienie. Organ dodał, że wskazane w skardze sposoby wykorzystania obiektów budowlanych i potrzeba ich istnienia, nie mają wpływu na ostateczne rozstrzygnięcie w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, że Sąd, rozpoznając skargę, ocenia czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 134 § 1 ww. ustawy, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji we wskazany wyżej sposób, należało stwierdzić, że w przedmiotowej sprawie zaszły przesłanki do orzeczenia rozbiórki wszystkich spornych obiektów. W przedmiotowej sprawie okolicznością niewątpliwą i bezsporną było zakończenie ich budowy - bez wymaganego pozwolenia - przed wejściem w życie w/w ustawy z dnia 7 lipca 1994r., Prawo budowlane. Oznacza to, że wszczęte w stosunku do tych obiektów budowlanych, postępowanie, powinno być rozpatrywane w oparciu o przepisy nieobowiązującej już w/w ustawy z dnia 24 października 1974r. - Prawo budowlane. Jak wynika bowiem z art. 103 § 2 w/w ustawy z dnia 7 lipca 1994r. - Prawo budowlane, przepisu art. 48 tej ustawy, nie stosuje się do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy lub w stosunku do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne. Do takich obiektów stosuje się przepisy dotychczasowe. W konsekwencji powyższego, rozstrzyganie przez organy zagadnienia, czy zachodzą przesłanki do rozbiórki obiektu, czy też do jego legalizacji, winno było odbywać się na gruncie przepisów ustawy z dnia 24 października 1974r. - Prawo budowlane. W oparciu o powyższe przepisy, na organach ciążył obowiązek poczynienia ustaleń, czy zachodzą okoliczności, (jakie i dlaczego) skutkujące rozbiórką obiektu, określone w art. 37 tej ustawy, a jeżeli nie, to organ obowiązany był zastosować postanowienia jej art. 40, który stanowi, że w wypadku wybudowania obiektu budowlanego niezgodnie z przepisami, jeżeli nie zachodzą okoliczności określone w art. 37, właściwy organ administracji państwowej wyda inwestorowi, właścicielowi lub zarządcy decyzję nakazującą wykonanie w oznaczonym terminie zmian lub przeróbek, niezbędnych do doprowadzenia obiektu budowlanego do stanu zgodnego z przepisami. Przepis art. 37 ust. 1 w/w ustawy stanowi, ze obiekty budowlane lub ich części, będące w budowie lub wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy, podlegają przymusowej rozbiórce albo przejęciu na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń, gdy obiekt budowlany lub jego część: 1) znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę (art. 37 ust. 1 pkt 1), lub 2) powoduje bądź w razie wybudowania spowodowałby niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia (art. 37 ust. 1 pkt 2). Organy obu instancji uznały, że nie zachodzi możliwość legalizacji spornych obiektów z uwagi na spełnienie przesłanek art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy, odnoszącego się do sytuacji, że nielegalnie wzniesione obiekty znajdują się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę z uwagi na to, że obowiązujący w momencie ich budowy miejscowy plan ogólny zagospodarowania przestrzennego, oraz obowiązujące aktualnie w dacie orzekania ustalenia "Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy K. ", nie przewidywały i nie przewidują możliwości wzniesienia tych obiektów. Wymaga zaznaczenia tu, że w ugruntowanym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego i Sądu Najwyższego, przyjmuje się, że zgodność z przepisami o planowaniu przestrzennym ocenia się na podstawie tych przepisów z daty budowy, samowolnie wzniesionego obiektu budowlanego (por. wyrok NSA z 20.05.2004 r., OSK 281-282/04; wyrok NSA z 06.01.2003 r., IV SA 1054/01; wyrok SN z 2002.10.08, III RN 179/01, publ. OSNP 2003/19/454; wyrok NSA z 09.11.2000 r., IV SA 1618/98; wyrok NSA z 09.11.1998, IV SA 1929/96, publ. LEX nr 43732). W konsekwencji, więc istotnym zagadnieniem było poczynienie ustaleń na okoliczność, czy i jaki plan zagospodarowania przestrzennego obowiązywał w momencie zakończenia budowy spornego garażu. Wobec więc okoliczności, że organy ustaliły, iż w tym okresie teren, na którym wzniesiono sporne obiekty, stanowił obszar projektowanej zieleni publicznej z urządzeniami przejścia pieszego, to wynika z tego poprawność wyciągniętej konkluzji o niemożności zalegalizowania wybudowanych obiektów. Zaskarżona decyzja w części utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji w przedmiocie rozbiórki, była, więc zasadna. Skutkiem jednak utrzymania w mocy decyzji pierwszoinstancyjnej w całości, organ odwoławczy utrzymał w mocy rozstrzygnięcie o - uporządkowaniu terenu po rozbiórce (pkt 2 decyzji I instancji), oraz – o obowiązku powiadomienia na piśmie organu o wykonaniu czynności wymienionych w punkcie 1 i 2 decyzji (pkt 3 decyzji I instancji). Rozstrzygnięcia te podjęto jednak bez podstawy prawnej. Zaszła, więc sytuacja, że podstawy prawnej w tym przedmiocie nie wskazano, co jednak ważniejsze brak jest przepisu, na podstawie, którego można byłoby nałożyć powyżej wskazane obowiązki na stronę. Sytuacja taka oznacza, że zaistniały przyczyny do stwierdzenia nieważności decyzji w tej części, określone w przepisie art. 156 kpa, a w konsekwencji zaszły też przesłanki z art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r., prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.02.153.1270), który stanowi, że sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Biorąc to wszystko pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 2, oraz art. 152 w/w ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.