II SA/Bd 43/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Linska-Wawrzon (spr.) Sędzia WSA Elżbieta Piechowiak Asesor WSA Ireneusz Fornalik Protokolant Magdalena Flinik po rozpoznaniu w dniu 16 czerwca 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi Rady Miasta i Gminy w L. na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody [...] z dnia [...] 2003 r. nr [...] w przedmiocie wyboru ławników oddala skargę Wojewoda [...] rozstrzygnięciem nadzorczym nr [...] z dnia [...] 2003r., działając na podstawie przepisu art. 91 ust. 1 ustawy z dnia 08.03.1990r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001r. nr 142 poz. 1591 ze zm.) – orzekł o nieważności przepisu § 1 pkt 6 uchwały Rady Miasta i Gminy w L. z dnia [...] 2003r. nr [...] w sprawie wyboru ławników do Sądu Rejonowego we W., w brzmieniu: S. Piotr. W uzasadnieniu Wojewoda wskazał, że wskazany wyżej przepis uchwały w sposób istotny narusza art. 25a ustawy z dnia 08.03.1990r. o samorządzie gminnym. Zgodnie z wymienionym wyżej przepisem radny nie może brać udziału w głosowaniu w radzie ani w komisji, jeżeli dotyczy ono jego interesu prawnego. Interes prawny może wypływać z przepisów ustrojowych, przepisów prawa materialnego jak i przepisów prawa procesowego. Każdy z tych przepisów może kształtować uprawnienia i obowiązki jednostki. Interes prawny radnego można zdefiniować także jako korzyść wynikającą z przepisów prawa, przy czym korzyść ta może mieć charakter majątkowy i niemajątkowy (np. możliwość piastowania funkcji). Prawo wyboru na ławnika do sądów powszechnych wynika z przepisów ustawy z dnia 27 lipca 2001r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. nr 98, poz. 1070 z późn. zm.). Radny nie może brać udziału w głosowaniu w sprawach, które dotyczą jego osoby, ze względu na to, że z mocy art. 25a ustawy o samorządzie gminnym podlega wyłączeniu. Powyższe stanowisko wyraził również Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy we Wrocławiu w wyroku z dnia 10 września 2002r. o sygnaturze akt II SA/Wr 1498/02 (Orzecznictwo w Sprawach Samorządowych z 2003r., nr 1, poz. 18). Powołany przepis dotyczy etapu podejmowania uchwały, jego naruszenie należy traktować zatem jako naruszenie procedury podejmowania uchwał. Skutkiem naruszenia przez uchwałę rady przepisów proceduralnych będzie nieważność, jako naruszenie istotne, tylko wówczas, gdy wskutek tego naruszenia zapadła uchwała o innej treści niż gdyby naruszenia nie było. Podobny wniosek wypływa z wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 stycznia 1995r. o sygnaturze akt SA/Rz 58/94 (Orzecznictwo w Sprawach Samorządowych z 1996r., nr 3, poz. 87). Istotne naruszenie procedury będzie zatem w sytuacji, gdy radny kandydujący na ławnika uczestniczył w głosowaniu nad swoją kandydaturą, a o jego wyborze zdecydował tylko jeden głos. W toku postępowania nadzorczego, dotyczącego uchwały nr [...] Rady Miasta i Gminy w L. ustalono, iż wśród kandydatów na ławników było czterech radnych: Pan Piotr S., Pan Józef J., Pan Andrzej J., Pan Andrzej L., którzy brali udział w głosowaniu nad przedmiotową uchwałą i zostali wybrani na ławników do Sądu Rejonowego we W. Wskazać przy tym należy, że radni którzy złamali zakaz o którym mowa w przepisie art. 25a ustawy o samorządzie gminnym uczestnicząc w wyborze ławników, poparli własną kandydaturę, bowiem przyjmuje się, iż osoba która kandyduje na stanowisko, a jednocześnie współuczestniczy w dokonywaniu wyboru, popiera własną kandydaturę. O wyborze radnego Piotra S. zdecydował tylko jeden głos, a zatem był on głosem decydującym i miał wpływ na osiągnięty wynik. Ponadto należy podkreślić, iż w świetle przepisu art. 25a ustawy o samorządzie gminnym, pozostali radni również nie powinni brać udziału w głosowaniu nad przedmiotową uchwałą, gdyż w ocenie organu nadzoru dotyczyła ona ich interesu prawnego. Naruszenie to nie stanowi jednak naruszenia prawa skutkującego nieważnością przedmiotowej uchwały w pozostałej części, bowiem z analizy zgromadzonych dokumentów wynika, iż brak poparcia własnej kandydatury przez wskazanych radnych spowodowałby, że radni ci również otrzymaliby wystarczającą ilość głosów "za" swoją kandydaturą, czyli taką która zdecydowałaby o ich wyborze na ławników. Mając na uwadze zaistniały stan faktyczny i prawny orzeczono jak w rozstrzygnięciu. Rada Miasta i Gminy w L. wniosła skargę na powyższe rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody [...], wnosząc o jego uchylenie. W uzasadnieniu skargi zakwestionowano pogląd Wojewody, iż uczestnictwo radnego będącego jednym z kandydatów w głosowaniu dotyczącym wyboru ławników, przy przewadze jednego głosu wywołującej skutek w postaci wyboru tego radnego na ławnika – stanowi istotne naruszenie procedury, skutkujące częściową nieważnością uchwały. Zdaniem skarżącej błędne jest założenie Wojewody, że osoba, która kandyduje na dane stanowisko i jednocześnie uczestniczy w głosowaniu, popiera swoją kandydaturę. Wobec tajnego głosowania stwierdzenia takiego faktu jest niemożliwe a Wojewoda swojego poglądu w żaden sposób nie uzasadnił. Według skarżącej art. 25a ustawy o samorządzie gminnym należy odnieść do uchwał podejmowanych na podstawie tejże ustawy, natomiast wybór ławników wynika z art. 160 § 1 ustawy z dnia 27.07.2001r. Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. nr 98 poz. 1070 ze zm.). Wobec powyższego ograniczenie wynikające z art. 25a ustawy o samorządzie gminnym przy wyborze ławników nie powinny mieć zastosowania. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sąd, dokonując na podstawie art. 3 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz. 1270 – zwanej dalej p.p.s.a.) oraz art. 1 ustawy z dnia 25.07.2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153 poz. 1269) kontroli w zakresie zgodności zaskarżonego rozstrzygnięcia nadzorczego z obowiązującym prawem uznał, że akt ten nie narusza prawa materialnego, zaś w toku postępowania poprzedzającego jego wydanie nie doszło do uchybienia przepisom proceduralnym. W ocenie Sądu Wojewoda miał podstawy w świetle art. 25a i 91 ust. 1 ustawy z dnia 08.03.1990r. o samorządzie gminnym (jedn. tekst Dz. U. z 2001r. nr 142 poz. 1591 ze zm.) do stwierdzenia nieważności uchwały w sprawie wyboru ławników w części co do wyboru ławnika będącego radnym, który uczestniczył w głosowaniu również nad swoją kandydaturą, a o jego wyborze zdecydował tylko jeden głos. Niewątpliwie w rozpatrywanej sprawie radny Piotr S., kandydujący na ławnika, był wykluczony na mocy art. 25a ustawy o samorządzie gminnym od głosowania nad przedmiotową uchwałą. Trzeba bowiem założyć, że uchwała ta dotyczyła interesu prawnego radnego polegającego na tym, że spodziewany skutek uchwały miał mieć pozytywne znaczenie dla ukształtowania jego sfery praw obywatelskich. Wybór konkretnej osoby na ławnika oznacza, iż osoba ta w myśl przepisu art.. 182 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 4 ustawy z dnia 27.07.2001r. Prawo o ustroju sądów powszechnych nabywa prawo do udziału w sprawowaniu wymiaru sprawiedliwości. Zasadnym jest więc przyjęcie, że uprawnienie ławnika do uczestnictwa w rozpoznawaniu spraw w sądzie powszechnym wchodzi w pojęcie "interesu prawnego", o jakim mowa w art. 25a ustawy o samorządzie gminnym. W konsekwencji co do wymienionego radnego miał zastosowanie zakaz ustanowiony cytowanym przepisem. Zauważyć w tym miejscu trzeba, że uchwała rady, w podjęciu której brała udział osoba nieuprawniona dotknięta jest wadą, która jednak automatycznie nie przesądza o nieważności uchwały. Skutek w postaci nieważności należy rozważać w sytuacji, gdy okazuje się, że głos radnego miał decydujący wpływ na podjętą treść uchwały. Przyjmuje się bowiem, że istotnym jest takie naruszenie procedury podjęcia uchwały, gdy na skutek tego naruszenia zapadła uchwała o innej treści niż gdyby naruszenie nie wystąpiło. Wbrew zarzutowi skarżącej, ustalone przez organ okoliczności głosowania nad przedmiotową uchwałą pozwalały przyjąć domniemanie faktyczne co do tego, że radny Piotr S. oddał głos na siebie. Jak słusznie wskazał Wojewoda w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia, zasady logiki i doświadczenia życiowego każą przyjąć, że osoba, która kandyduje na stanowisko, a jednocześnie współuczestniczy w dokonywaniu wyboru, popiera własną kandydaturę. Skoro więc o wyborze Piotra Sekleckiego zdecydował tylko jeden głos to oznacza, że był głosem decydującym i miał wpływ na osiągnięty wynik co do jego wyboru na ławnika. W tych okolicznościach słusznie organ nadzoru uznał, że zaistniały przesłanki do stwierdzenia nieważności uchwały. Wobec tego co powiedziano wyżej nie można zgodzić się z poglądem skarżącej, że z uwagi na przedmiot uchwały nie miał w sprawie zastosowania zakaz ustanowiony art. 25a ustawy o samorządzie gminnym. Wbrew twierdzeniom skarżącej nie było też przeszkód do objęcia przedmiotowej uchwały rozstrzygnięciem nadzorczym w trybie art. 91 ustawy o samorządzie gminnym. Ukształtowany tym przepisem zakres przedmiotowy nadzoru sprawowanego przez właściwy organ dotyczy wymienionych w tym przepisie aktów organu gminy, niezależnie od charakteru kształtowanych nimi stosunków prawnych. Z tych wszystkich względów skarga, jako bezzasadna, podlegała oddaleniu na mocy art. 151 p.p.s.a.