II SA/Bd 43/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Malinowska-Wasik Sędzia WSA Małgorzata Włodarska Asesor WSA Ireneusz Fornalik (spr.) Protokolant Mariusz Pawełczak po rozpoznaniu w dniu 15 marca 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi Ewy S., Wojciecha K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] 2004 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nieruchomości oddala skargę. Decyzją z dnia [...] 2004 r. Nr [...] Starosta Ż. na podstawie art. 229 w związku z art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami ( Dz. U. z 2000 r. Nr 46, poz. 543, ze zmianami ) oraz art. 105 § 1 k.p.a. po rozpatrzeniu sprawy Ewy S. i Wojciecha K. o zwrot nieruchomości położonej w B. przy ulicy [...], oznaczonej w ewidencji gruntów i budynków jako działka nr [...] o powierzchni 1,1794 ha, ujawnionej w księdze wieczystej Nr [...] umorzył postępowanie. W uzasadnieniu decyzji wskazano, iż przedmiotowa nieruchomość wykupiona została stosownie do dyspozycji ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości ( Dz. U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64, ze zmianami ) w oparciu o plan realizacyjny zatwierdzony ostateczną decyzją Urzędu Miejskiego w B. z dnia [...] 1984 r. nr [...] zgodnie, z którym nieruchomość została przeznaczona pod budowę bazy transportowej - umową sprzedaży z dnia [...] 1984 r. ( akt notarialny Rep. [...] ) na rzecz Skarbu Państwa - Przedsiębiorstwa "T." w P., Zakład T. w B. jako niezabudowana działka nr [...] o powierzchni 2,1348 ha, dla której prowadzona była księga wieczysta Nr [...]. Na podstawie art. 2 ust. 1, 2 i 3 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości ( Dz. U. Nr 79, poz.464) Wojewoda B. decyzją z dnia [...] 1991 r. Nr [...] orzekł o nabyciu prawa użytkowania wieczystego przedmiotowej działki nr [..]. na rzecz Przedsiębiorstwa "T." w B. W 1993 r. dokonano podziału tejże nieruchomości wydzielając m.in. działkę nr [...] o powierzchni 1,1794 ha. Przedsiębiorstwo "T." aktem notarialnym Rep. [...] z dnia [...] 1996 r. zawarło warunkową umowę sprzedaży prawa użytkowania wieczystego działki nr [...] na rzecz Zakładu "M." S.A. w B., w związku z czym Zarząd Miasta B. skorzystał z przysługującego mu prawa pierwokupu, składając oświadczenie w formie aktu notarialnego w dniu [...]1996 r. Rep. [...] o wykonaniu prawa w stosunku do nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...], która ujawniono w księdze wieczystej Nr [...] jako własność Skarbu Państwa w użytkowaniu wieczystym Gminy B., konsekwencja czego dokonana została w oparciu o przepis art. 14 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami ( Dz. U. nr 115, poz. 741 ) zamiana nieruchomości niezabudowanych pomiędzy Skarbem Państwa a Gminą B. aktem notarialnym z dnia [...]1998 r. Rep. [...] na podstawie której przeniesione zostało prawo własności w stosunku do przedmiotowej działki nr [...] na rzecz Gminy B., co tym samym w oparciu o przepis art. 229 cytowanej ustawy wyłącza możliwość orzeczenia zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Odwołanie od powyższej decyzji wnieśli Ewa S. i Wojciech K. zarzucając w związku z brakiem udziału poprzedniego właściciela w postępowaniu zakończonym oddaniem nieruchomości w użytkowanie wieczyste, nieważność decyzji Wojewody [...] z dnia [...] 1991 r. nr [...], co stanowi również o nieważności później zawieranych umów notarialnych tj. pierwokupu i zamiany nieruchomości pomiędzy Skarbem Państwa a Gminą B. Wojewoda [...] decyzja z dnia [...] 2004 r. Nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji stwierdzając, że kwestionowana przez skarżących decyzja z dnia [...] 1991 r. o oddaniu nieruchomości w użytkowanie wieczyste została ujawniona w księdze wieczystej dnia 30 sierpnia 1991 r., a więc przed wejściem w życie ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Nieruchomość nabyta została z przeznaczeniem dla Przedsiębiorstwa "T." i na ten cel była wykorzystana, nie można zatem mówić o zbędności na cel wywłaszczenia, gdy nieruchomość po wywłaszczeniu została zagospodarowana i wykorzystana zgodnie z celem określonym w decyzji o wywłaszczeniu, a dopiero później jej przeznaczenie zmieniono, a tym samym nie zostały spełnione przesłanki przywrócenia własności na rzecz spadkobierców poprzedniego właściciela. Skargę do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego wniosła Ewa S. i Wojciech K. przytaczając argumentację prezentowaną w uzasadnieniu odwołania od decyzji organu I instancji. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Dokonując na mocy art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. prawo o ustroju sadów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz.1269) kontroli zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem należało uznać, że nie narusza ona przepisów prawa materialnego, czy proceduralnego. Na wstępie zaznaczyć trzeba, że skarga w przeważającej części zawiera powtórzenie zarzutów zawartych w odwołaniu, co do których organ wypowiedział się, przedstawiając w uzasadnieniu wyczerpującą argumentację. W myśl przepisu art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami ( Dz. U. z 2000 r. Nr 46, poz. 543, ze zmianami ) poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Z wnioskiem o zwrot nieruchomości lub jej części występuje się do starosty, wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, który zawiadamia o tym właściwy organ. Warunkiem zwrotu nieruchomości jest zwrot przez poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercę odszkodowania lub nieruchomości zamiennej stosownie do art. 140. Bezspornym w sprawie jest, iż Wojewoda B. decyzją z dnia [...] 1991 r. Nr [...] orzekł na podstawie art. 2 ust. 1, 2 i 3 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości ( Dz. U. Nr 79, poz. 464) o nabyciu prawa użytkowania wieczystego działki nr [...] na rzecz Przedsiębiorstwa "T." w B., z której w 1993 r. dokonując podziału nieruchomości wydzielono m.in. działkę nr [...] o powierzchni 1,1794 ha. Przedsiębiorstwo "T." aktem notarialnym Rep [...] z dnia [...] 1996 r. zawarło warunkową umowę sprzedaży prawa użytkowania wieczystego działki nr [...] na rzecz Zakładu "M." S.A. w B., w związku z czym Zarząd Miasta B. skorzystał z przysługującego mu prawa pierwokupu, składając oświadczenie w formie aktu notarialnego w dniu [...]1996 r. Rep. [...] r. o wykonaniu prawa w stosunku do nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...], która ujawniono w księdze wieczystej Nr [...] jako własność Skarbu Państwa w użytkowaniu wieczystym Gminy B., konsekwencja czego dokonana została w oparciu o przepis art. 14 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami ( Dz. U. nr 115, poz. 741 ) stanowiącego, iż nieruchomości mogą być przedmiotem zamiany między Skarbem Państwa a jednostkami samorządu terytorialnego oraz między tymi jednostkami, zamiana nieruchomości niezabudowanych pomiędzy Skarbem Państwa a Gminą B. aktem notarialnym z dnia [...] 1998 r. Rep. [...] na podstawie której przeniesione zostało prawo własności w stosunku do przedmiotowej działki nr [...] na rzecz Gminy B. W przypadku ustanowienia użytkowania wieczystego ujawnionego w księdze wieczystej roszczenie o zwrot nieruchomości nie przysługuje, tzn. ustawodawca wyłączył samą nawet możliwość jego zgłoszenia w trybie administracyjnoprawnym. Treść art. 229 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami stanowi o bezprzedmiotowości, w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a., postępowania administracyjnego o zwrot nieruchomości wywłaszczonej, co skutkuje ustawowym obowiązkiem jego umorzenia, natomiast o bezzasadności roszczenia o zwrot nieruchomości wywłaszczonej stanowi niespełnienie obydwu normatywnych przesłanek zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia, określonych w art. 137 cytowanej ustawy, co skutkuje odmową zwrotu tej nieruchomości poprzedniemu właścicielowi lub jego spadkobiercom. W cytowanym wyżej przepisie roszczenie o zwrot nieruchomości zostało wyłączone (ustawodawca posłużył się zwrotem "nie przysługuje"), jeżeli przed dniem wejścia w życie ustawy nieruchomość została sprzedana albo oddana w użytkowanie wieczyste osobie trzeciej, a prawa nabywcy zostały ujawnione w księdze wieczystej. Użytym przez ustawodawcę pojęciom należy zgodnie z orzecznictwem nadać taką treść, iż roszczenie to nie może być zrealizowane na drodze postępowania administracyjnego. Oznacza to, że żądanie zwrotu takiej nieruchomości nie powoduje wszczęcia postępowania (art. 61 § 1 i 3 kpa), a jeśli organ - mimo tej przeszkody - wszczął postępowanie, podlega ono umorzeniu jako bezprzedmiotowe na podstawie art. 105 § 1 kpa. Nie jest bowiem dopuszczalny zwrot nieruchomości, która stała się własnością innego podmiotu niż Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego, jak również z punktu widzenia wymagań prawa nie jest dopuszczalny zwrot nieruchomości na rzecz poprzedniego właściciela, która wprawdzie jest własnością Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, lecz zostało na niej ustanowione prawo użytkowania wieczystego. W tym stanie rzeczy skoro podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest zarzutów, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę skarga podlega oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. ( Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ) prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi