II SA/Bd 43/10

Dnia 10 czerwca 2010 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz Sędziowie: sędzia WSA Grażyna Malinowska – Wasik (spr.) sędzia WSA Renata Owczarzak Protokolant: Krzysztof Cisewski po rozpoznaniu w II Wydziale na rozprawie w dniu 10 czerwca 2010 roku sprawy ze skargi R. W. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie zameldowania na pobyt czasowy 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta B. z dnia [...] r. nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, 3. zasądza od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy) na rzecz adwokata J. S. kwotę 292,80 zł (dwieście dziewięćdziesiąt dwa 80/100), tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. II SA/Bd 43/10 Uzasadnienie W dniu [...] do Wydziału Spraw Obywatelskich Urzędu Miasta Bydgoszczy wpłynęło pismo R. W. z dnia [...], w którym zwracał się o zameldowanie go w lokalu mieszkalnym nr [...] przy ul. [...] w Bydgoszczy na czas nieokreślony do chwili zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego z miastem Bydgoszcz, bowiem ma prawo zamieszkiwać pod wymienionym adresem do daty zawarcia takiej umowy, zgodnie z wyrokiem eksmisyjnym Sądu Rejonowego w Bydgoszczy z dnia [...] sygn. [...], a dotychczasowe meldowanie się na okres czasowy (pół roku, 3 miesiące) stwarza mu jako osobie niepełnosprawnej, schorowanej problemy. Do pisma załączył m.in. wskazany wyrok i orzeczenie o stopniu niepełnosprawności. W związku z powyższym pismem organ do spraw ewidencji ludności wezwał w dniu [...] R. W. do przedłożenia w terminie do dnia 15 października 2009 r. stosownego druku meldunkowego. W dniu [...] wyżej wymieniony dostarczył organowi wypełniony i podpisany przez siebie, potwierdzony przez Administrację Domów Miejskich "ADM" Spółka z o.o. w Bydgoszczy co do przebywania pod adresem przy ul.[...], formularz zgłoszenia pobytu czasowego trwającego ponad 3 miesiące (od 16 października 2009 r. do 16 października 2011 r.), a w notatce służbowej z tej samej daty załączonej do akt sprawy inspektor Referatu Ewidencji Ludności UM w Bydgoszczy stwierdził, że R. W. dopełnił obowiązku meldunkowego zameldowania się na pobyt czasowy. Następnie w dniu [...] Prezydent Miasta Bydgoszczy decyzją nr [...] na podstawie art. 105 § 1 i 104 kpa orzekł o umorzeniu postępowania w sprawie o zameldowanie R. W. na pobyt czasowy przy ulicy [...], stwierdzając w jej uzasadnieniu, że postępowanie stało się bezprzedmiotowe z uwagi na wypełnienie przez niego obowiązku meldunkowego. Od powyższej decyzji wyżej wymieniony odwołał się do Wojewody Kujawsko-Pomorskiego w Bydgoszczy podnosząc, iż postępowanie w sprawie dotyczącej zameldowania go nie stało się bezprzedmiotowe, gdyż nie otrzymał zameldowania zgodnie z wyrokiem sądowym do czasu uzyskania lokalu socjalnego. Wskazał jednocześnie, iż stan zdrowa uniemożliwia mu ciągłe załatwianie w ADM i organie ewidencji ludności formalności dotyczących meldowania się na pobyt czasowy. Po rozpatrzeniu odwołania Wojewoda Kujawsko-Pomorski wydał w dniu [...] decyzję nr [...] o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji. Uzasadniając rozstrzygnięcie Wojewoda stwierdził, że odwołujący się sam dokonał zgłoszenia pobytu czasowego na odpowiednio wypełnionym i potwierdzonym przez ADM formularzu, co jest zgodne z art. 29 ust. 1 w związku z art. 9 ust. 2a ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, przy czym zameldowany został na dwa lata, w związku z czym nie zachodzi potrzeba częstego zgłaszania się do ewidencji ludności, a nadto przed upływem okresu zameldowania na pobyt czasowy może być z nim zawarta umowa najmu lokalu socjalnego, zgodnie z wydanym wyrokiem. Zaskarżając do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy decyzję organu II instancji R. W. wniósł o jej zmianę i nakazanie zameldowania go zgodnie z wyrokiem eksmisyjnym, to jest na okres do chwili otrzymania lokalu socjalnego. Skarżący podniósł, że zaskoczony jest, iż został zameldowany do dnia 16 października 2011 r., gdyż w ADM prosił o zameldowanie go zgodnie z powyższym wyrokiem, a nie do tej daty lub na stałe i na otrzymanym tam druku wpisał, że oczekuje zameldowania do chwili uzyskania lokalu socjalnego, zaś po przystawieniu pieczątki udał się do biura ewidencji ludności, gdzie tenże druk przedłożył. Nie rozumie też, dlaczego odmawia mu się zameldowania zgodnie z wyrokiem. W odpowiedzi na skargę Wojewoda Kujawsko-Pomorski wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: Sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, to jest bada, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa w stopniu wpływającym na wynik sprawy, zaś uwzględniając skargę wydaje wyłącznie orzeczenie o charakterze kasacyjnym. Oznacza to, iż sąd administracyjny nie jest kompetentny do wyręczenia organów i rozstrzygania o prawach lub obowiązkach stron postępowania. Nadto sąd administracyjny nie jest związany granicami skargi, w tym zawartymi w niej zarzutami, a więc władny jest uchylić kwestionowaną decyzję w związku z uchybieniami niedostrzeżonymi przez stronę skarżącą i to niezależnie od tego, czy jej oczekiwania w następstwie orzeczenia sądowego zostaną spełnione. Rozpoznając sprawę z uwzględnieniem powyższych kryteriów Sąd uznał, iż skarga jest uzasadniona. W myśl art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 993 ze zm.) osoba, która przebywa w określonej miejscowości pod tym samym adresem dłużej niż trzy doby, jest obowiązana zameldować się na pobyt stały lub czasowy najpóźniej przed upływem czwartej doby licząc od dnia przybycia. Tak więc obowiązek meldunkowy wynika wprost z ustawy. Ma on na celu wyłącznie rejestrację danych o miejscu pobytu oznaczonej osoby, na co wyraźnie wskazuje treść art. 1 ust. 2 wymienionej ustawy. Wykonanie obowiązku meldunkowego polega na zgłoszeniu właściwemu organowi przez osobę spełniającą własny obowiązek meldunkowy wymaganych przepisem art. 11 ust. 1 i 12 ust. 1 ustawy danych na formularzu "zgłoszenie pobytu stałego", a w przypadku meldowania się na pobyt czasowy powyżej dwóch miesięcy- na formularzu "Zgłoszenie pobytu czasowego trwającego ponad dwa miesiące", o których mowa w § 2 i § 6 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 24 grudnia 2002 r. w sprawie zgłaszania i przyjmowania danych niezbędnych do zameldowania i wymeldowania ... (Dz. U. Nr 236, poz. 1999 r.), wraz z potwierdzeniem na tymże formularzu przez właściciela lub inny podmiot dysponujący tytułem prawnym do lokalu (np. zarządcą budynku), co stanowi warunek sine qua non zameldowania, faktu przebywania osoby pod wskazanym w nim adresem (art. 9 ust. 2a ustawy) i dokonaniu na tej podstawie przez tenże organ aktu rejestracji będącego czynnością materialno - techniczną rodzącą skutki prawne. Tak więc przyjęcie przez organ zgłoszenia pobytu stałego lub czasowego powyżej dwóch miesięcy i dokonanie odpowiedniego wpisu o zameldowaniu, co do zasady nie następuje poprzez wydanie decyzji i jest wyłącznie następstwem oświadczenia woli osoby zgłaszającej pobyt w danym miejscu. Wyjątek od tej zasady, to jest dokonanie czynności meldunkowej mimo braku prawidłowo dokonywanego zgłoszenia osoby, na której ciąży obowiązek zameldowania się, może nastąpić tylko w przypadku określonym w art. 47 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r., i konieczne jest wówczas przeprowadzenie stosownego postępowania administracyjnego oraz wydanie decyzji w tym przedmiocie. Przesłankę określoną w art. 47 ust. 2 ustawy ("zgłoszone dane budzą wątpliwości") wypełnia zgłoszenie pobytu niezawierające potwierdzenia przebywania w lokalu zgodnego z art. 9 ust. 2a ustawy, które to potwierdzenie ma dowodowy charakter. Zdarza się bowiem niekiedy, że dysponent lokalu, będąc przeciwny zameldowaniu w nim określonej zamieszkującej w nim osoby, odmawia wspomnianego potwierdzenia na formularzu zgłoszenia. Występują także sytuacje, w których odmowa potwierdzenia pobytu przez dysponenta mieszkania wynika z faktu, że dana osoba rzeczywiście w konkretnym lokalu nie przebywa lub nigdy nie przebywała, co musi skutkować wydaniem decyzji odmawiającej zameldowania. W trybie powyższego procesu dokonuje się też uchylenia błędnie dokonanej czynności materialno -technicznej zameldowania. W orzecznictwie sądowym podkreśla się konieczność ścisłego interpretowania art. 47 ust. 2, podobnie jak i dwóch innych dopuszczających decyzyjność w zakresie ewidencji ludności przepisów ustawy (art. 8 ust. 2 i 15 ust. 2) stanowiących odstępstwo od ogólnej reguły działania organów wyłącznie na wniosek osób wykonujących własny obowiązek meldunkowy. W rozpatrywanej sprawie po skierowaniu pisma dotyczącego zameldowania go w mieszkaniu przy ul. [...] do czasu otrzymania lokalu socjalnego z puli miejskiej, skarżący z własnej woli wypełnił formularz meldunkowy, uzyskując na nim potwierdzenie zamieszkiwania tamże przez zarządzającą budynkiem Administrację Domów Miejskich w Bydgoszczy. Organ ewidencyjny uznając zgłoszenie za właściwie dokonane w drodze czynności materialno - technicznej zameldował skarżącego pod wskazanym adresem, jak wynika z zapisku urzędowego z dnia [...] na okres czasowy od 16 października 2009 r. do 16 października 2011 r. Zatem nie było prowadzone, jak też brak było podstaw do wszczęcia w oparciu o art. 47 § 2 ustawy jakiegokolwiek postępowania administracyjnego w przedmiocie zameldowania wyżej wymienionego, co mogło nastąpić tylko w razie braku na formularzu zgłoszenia potwierdzenia ze strony ADM. Skoro nie prowadzono postępowania administracyjnego, brak było również podstaw do wydania kończącej je decyzji administracyjnej, a w konsekwencji decyzja Prezydenta Miasta Bydgoszczy o umorzeniu postępowania, jak i utrzymująca ją w mocy decyzja organu odwoławczego, wobec wyczerpania dyspozycji art. 156 § 1 pkt 2 kpa, podlegały stwierdzeniu nieważności, w związku z czym na mocy art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) orzeczono jak w punkcie 1 sentencji wyroku. Podkreślić należy, że w niniejszym przypadku działalność organu ewidencyjnego winna się zakończyć na czynności rejestracyjnej zameldowania. Ustosunkowując się natomiast do żądania skarżącego zameldowania go przez organ na okres czasowy - do dnia otrzymania lokalu socjalnego, wyjaśnić trzeba, że jakkolwiek ustawa z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności... obok zameldowania na pobyt stały przewiduje zameldowanie na pobyt czasowy, nie zakreślając w art. 8 granic takiego pobytu, to jednak w tym wypadku zameldowanie następuje na konkretny czas – do określonej daty (vide § 11 rozporządzenia z dnia 24 grudnia 2002 r. w związku z art. 12 ust. 1 ustawy), w związku z czym zameldowanie z zaznaczeniem "do czasu otrzymania lokalu socjalnego" nie jest możliwe. Nadto, jeśli skarżący kwestionuje zameldowanie go na okres dwuletni uznając, że wypełniony przez niego formularz nie uprawniał do takiego zameldowania, posiada prawo wystąpienia do organu ewidencyjnego (nie przesądzając skuteczności takiego wystąpienia) o uchylenie powyższej czynności zameldowania.