II SA/Bd 43/13

Dnia 22 maja 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Grzegorz Saniewski Sędziowie: sędzia WSA Renata Owczarzak (spr.) sędzia WSA Joanna Brzezińska Protokolant: Magdalena Gadecka-Kauczor po rozpoznaniu w II Wydziale na rozprawie w dniu 22 maja 2013 roku sprawy ze skargi J. S. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2012 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oddala skargę, 1. zasądza ze Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w B. na rzecz radcy prawnego K. F. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Decyzją Wojewody [...] z [...] utrzymano w mocy decyzję Starosty [...] z [...] o umorzeniu postępowania w sprawie zwrotu wywłaszczonych nieruchomości. Rozstrzygnięcie zapadło w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych. Decyzją z[...], która stała się ostateczna [...]r. odmówiono Z. G., A. W., F. Sz., T. Sz., J. Sz. zwrotu wywłaszczonych nieruchomości, położonych w [...] przy ul. [...], ozn. ewid. nr 150/1 o pow. 151 m2, 151/1, o pow. 73 m2, nr 152/1 o pow. 161m2 z obr. [...], zapisanych w księdze wieczystej nr [...] jako własność Gminy [...]. Wnioskiem z dnia [...]r. Z. G., A. W., F. Sz., T. Sz., J. Sz. ponownie wystąpili do Prezydenta Miasta [...] o zwrot ww. wywłaszczonych nieruchomości. Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] wyłączył Prezydenta Miasta [...] z prowadzenia sprawy dotyczącej zwrotu nieruchomości położonych w [...] przy ul. [...] oraz wyznaczył Starostę [...] do załatwienia sprawy. Starosta [...] decyzją [...] r. umorzył postępowanie administracyjne w sprawie zwrotu wywłaszczonych nieruchomości wskazując, iż postępowanie w sprawie o zwrot przedmiotowych nieruchomości prowadził na wniosek Z. G., A. W., F. Sz., T. Sz., J. Sz. i decyzją Nr [...] r. odmówił zwrotu nieruchomości na rzecz wnioskodawców. Decyzja ta stała się ostateczna w dniu [...]r. W wyniku odwołania J. Sz. od decyzji z [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w[...], decyzją Nr [...] r. uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji wskazując, iż stronom postępowania przysługiwało prawo do złożenia odwołania do Wojewody [...] w terminie 14 dni licząc od dnia doręczenia decyzji Starosty [...] z dnia[...]. Jednak ze względu na brak w aktach sprawy zwrotnych potwierdzeń odbioru przez strony ww. decyzji Starosty [...], nie można ustalić daty, od której biegł przysługujący stronom postępowania 14 - dniowy termin do wniesienia odwołania. W konsekwencji, jak podkreślił organ, nie wiadomo na jakiej podstawie organ I instancji ustalił, iż przedmiotowa decyzja stała się ostateczna z dniem [...]r. Rozstrzygając ponownie sprawę Starosta [...], decyzją z [...] umorzył postępowanie administracyjne w sprawie zwrotu wywłaszczonych nieruchomości wskazując, iż postępowanie w sprawie o zwrot przedmiotowych nieruchomości już prowadził na wniosek Z. G., A. W., F. Sz., T. Sz., J. Sz. Postępowanie zakończył wydaniem decyzji nr [...]r., którą Starosta odmówił zwrotu nieruchomości na rzecz wnioskodawców. Decyzja ta stała się ostateczna w dniu [...]r. Organ podkreślił, że postępowanie dotyczy sprawy o zwrot wywłaszczonych nieruchomości zakończonych ostateczną decyzją, dlatego też zasadne było umorzenie postępowania. Od powyższej decyzji J. Sz. odwołał się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...]. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bydgoszczy decyzją Nr [...]r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Starosty [...] z dnia [...]. W wyniku wniesienia skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z 21 czerwca 2011 r. w sprawie o sygn. akt II SA/Bd 23/11 uchylił decyzję organu odwoławczego. Sąd zwrócił uwagę, że istotą sprawy jest nie tylko ustalenie faktu ostateczności decyzji. Aby umorzyć postępowanie administracyjne z tego powodu, że sprawa została już rozstrzygnięta inną decyzją ostateczną, istotne są rozważania na temat tożsamości spraw. Dopiero stwierdzenie, że mamy do czynienia z tożsamymi sprawami skutkuje umorzeniem postępowania. Ponownie rozpoznając sprawę Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z [...] utrzymało w mocy decyzję Starosty [...] o umorzeniu postępowania z uwagi na tożsamość sprawy, gdyż sprawa zwrotu nieruchomości dotyczyła tych samych stron i tego samego przedmiotu, który był już rozstrzygany ostateczną decyzją z [...] r. Decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...] stwierdzono nieważność własnej decyzji z [...], gdyż w dniu wydania weryfikowanej decyzji obowiązywał przepis art. 142 ustawy z 21 sierpnia 1947 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r., Nr 102, poz. 651), i organem wyższego stopnia w sprawach dotyczących zwrotu wywłaszczonych nieruchomości jest Wojewoda. Decyzją Wojewody [...] z [...] utrzymano w mocy decyzję Starosty [...] z [...]. Organ podkreślił, że wniosek złożony ponownie w tej samej sprawie czyni postępowanie bezprzedmiotowym, a to uniemożliwia wydanie decyzji co do istoty. W rozpatrywanej sprawie o zwrot nieruchomości, zakończonej ostateczną decyzją Starosty [...] z dnia [...] r., stronami postępowania były te same osoby co w niniejszej sprawie, prowadzonej przez Starostę [...]o tj.: Z. G., A. W., F. Sz., T. Sz., J. Sz. oraz Gmina Miasto [...]. Postępowanie administracyjne prowadzone przed Starostą[...], zakończone decyzją o umorzeniu dotyczyło tego samego przedmiotu (nieruchomość położona w [...], ozn. ewid. Nr 150/1 o pow. 151 m2, nr 151/1 o pow. 73m², nr 152/1, pow. 161 m2, z obr. 19, zapisana w księdze wieczystej nr [...] jako własność Gminy [...]). Nie uległ zmianie stan prawny i faktyczny sprawy. Od dnia, w którym decyzja Starosty [...] uzyskała przymiot ostateczności, nie wniesiono nic nowego do sprawy. Natomiast przesłane w ślad za pismem z dnia 22 maja 2012 r. dokumenty, takie jak wniosek o zwrot nieruchomości, wyrys z mapy ewidencyjnej, pismo Urzędu Miasta [...] z dnia [...] r. jak i podniesione w piśmie J. Sz. z dnia [...] r. kwestie były przedmiotem rozpatrzenia przed wydaniem ostatecznej decyzji Starosty [...] z dnia [...]. Na powyższą decyzję J. Sz. złożył do tut. Sądu skargę, zarzucając zaskarżonej decyzji błąd w ustaleniach faktycznych i naruszenie art. 154 § 1 kpa przez jego niezastosowanie. Decyzja z [...] r. zapadła na skutek cofnięcia zgody przez T. Sz. na prowadzenie postępowania o zwrot wywłaszczonych nieruchomości. Sytuacja uległa jednak zmianie, gdyż T. Sz. obecnie wyraża zgodę na prowadzenie tego postępowania, co wynika ze złożonego wniosku w dniu [...] r. W ocenie skarżącego należało złożony wniosek potraktować jako wniosek o zmianę decyzji ostatecznej na podstawie art. 154 § 1 kpa. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie w pełni podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zasada trwałości decyzji ostatecznych ma podstawowe znaczenie dla jej skutków prawnych. Celem zasady trwałości decyzji ostatecznych jest nie tylko ochrona praw nabytych strony, ale w ogóle ochrona porządku prawnego. Warunkiem nie pozwalającym na rozstrzygnięcie tej samej sprawy już raz rozstrzygniętej decyzją administracyjną, jest uzyskanie przez tę decyzję przymiotu ostateczności. Bezspornie decyzja Starosty [...] z dnia [...] r., jest ostateczna. Wniosek z [...] r. złożyły te same podmioty, i sprawa dotyczy tego samego przedmiotu, co sprawa zakończona wydaną decyzją z [...]r. Wówczas, jaki i obecnie wniosek złożył także T. Sz. Nie można zatem stwierdzić, że zaistniała zmiana stanu faktycznego. Złożenie wniosku i składanie oświadczeń w postępowaniu jest suwerennym uprawnieniem strony. T. Sz. jest osobą posiadającą pełną zdolność do czynności prawnych i jego decyzje procesowe należało respektować. Tożsamość spraw istnieje wtedy, gdy występują w niej te same podmioty, taki sam jest przedmiot sprawy, identyczny stan prawny i taki sam stan faktyczny. W trakcie prowadzonego uprzednio postępowania T. Sz. oświadczył, że nie wyraża zgody na dalsze prowadzenia postępowania w sprawie spornych działek. To że w drodze ugody sądowej z 19 lutego 2010 r. zobowiązał się do podpisania wniosku o zwrot wywłaszczonych nieruchomości przy ul. [...] i wyraził zgodę na prowadzenie postępowania nie oznacza, że uległ zmianie stan faktyczny sprawy, gdyż tak jak poprzednio wnioskodawcą był również T. Sz.. Krąg wnioskodawców nie zmienił się a oświadczenia o charakterze procesowym składne w toku postępowania nie wpływają na ocenę, że mamy do czynienia ze zmianą okoliczności faktycznych sprawy. Ponadto nie ma dowodu na okoliczność ewentualnego skutecznego uchylenia się od skutków prawnych złożonego oświadczenia woli, które miałoby znaczenie materialnoprawne. W tych okolicznościach występuje tożsamość spraw administracyjnych. Na obowiązywanie zakazu ponownego orzekania w tej samej sprawie (res iudicata) zasadnicze znaczenie ma ustalenie tożsamości spraw administracyjnych rozstrzygniętych z jednej strony wcześniejszą decyzją ostateczną i z drugiej strony wyznaczonej zakresem sformułowanego przez stronę nowego żądania. Tożsamość spraw administracyjnych zachodzi w przypadku, gdy występują w nich te same podmioty, dotyczą one tego samego przedmiotu i tego samego stanu prawnego przy niezmienionym stanie faktycznym sprawy. Zgodnie z treścią art. 156 § 1 pkt 3 kpa organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną. Zatem w postępowaniu administracyjnym niedopuszczalne jest ponowne rozpoznanie sprawy i wydanie decyzji merytorycznej, jeśli wcześniej sprawa tożsama pod względem podmiotowym, przedmiotowym, dotycząca tego samego stanu prawnego w niezmienionym stanie faktycznym została rozstrzygnięta decyzją ostateczną i decyzja ta nie została następnie uchylona, czy też zmieniona w sposób prawem przewidziany. Brak więc prawnych możliwości podjęcia przez organ ponownego rozstrzygnięcia konkretnej sytuacji określonej osoby z tej przyczyny, że w jej sprawie wydana już została decyzja ostateczna i dotąd nie została ona wyeliminowana z obrotu. To czyni nowe postępowanie bezprzedmiotowym w rozumieniu art. 105 § 1 kpa i wymaga umorzenia postępowania. Nie zasługuje na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 154 § 1 kpa, gdyż nie budzi żadnych wątpliwości interpretacyjnych treść wniosku skarżących z 9 listopada 2009 r., zatem nie było podstaw, by organ wbrew wyraźnemu stanowisku skarżących rozstrzygnął sprawę w oparciu o art. 154 § 1 kpa. Wniosek z [...] dotyczył zwrotu wywłaszczonych nieruchomości. W tych okolicznościach Sąd na podstawie art. 151 ppsa orzekł jak w sentencji.