II SA/Bd 440/06

Dnia 13 czerwca 2006 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Elżbieta Piechowiak (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Renata Owczarzak asesor WSA Anna Klotz Protokolant: Krzysztof Cisewski po rozpoznaniu w dniu 13 czerwca 2006 roku na rozprawie sprawy ze skargi Jadwigi P. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] 2006 r., znak: [...] nr [...] w przedmiocie świadczenia przedemerytalnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty W. z [...] 2005 r., nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. II SA/Bd 440/06 UZASADNIENIE Decyzją Starosty W. z dnia [...] 2005r. Nr [...] przyznano Jadwidze P. prawo do świadczenia przedemerytalnego od dnia [...] 2005r. w wysokości 80% kwoty emerytury określonej w decyzji organu rentowego tj. 782,00zł. . W uzasadnieniu organ orzekł, że z obowiązującego od dnia [...] 2005r. art.150d ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. Nr 99, poz. 1001 ze zm.) wynika m.in. iż prawo do świadczenia przedemerytalnego przyznane przez powiatowy urząd pracy na podstawie przepisów o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu i ich wysokość ulega ponownemu ustaleniu na zasadach i w trybie określonym w tych przepisach. Nowa wysokość świadczenia przedemerytalnego może zostać przyznana od dnia złożenia wniosku przez stronę, nie wcześniej jednak niż od 01.11.2005r. Jadwiga P. złożyła odwołanie od tej decyzji domagając się przyznania jej świadczenia przedemerytalnego od dnia [...] 2002r. Decyzją z dnia [...] 2006r. nr [...] Wojewoda [...] utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu organ powołał się na pismo Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej z dnia 8 grudnia 2005r., w którym wskazano, iż przeliczenie świadczeń przedemerytalnych następuje na podstawie art. 150d na dzień 01.11.2005r. lub późniejszy, w zależności od dnia złożenia wniosku, na podstawie decyzji ZUS wydanej nawet we wcześniejszym okresie. Nie ma możliwości zmiany wysokości tego świadczenia przed dniem 01.11.2005r., gdyż przepisy regulujące powyższe kwestie przed tym terminem nie obowiązywały. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżąca Jadwiga P. oświadczyła, że wcześniejsze błędne ustalenie wysokości emerytury przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie może wykluczać należnych jej uprawnień od dnia 5 listopada 2002r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: Istota sprawy sprowadza się do wydania przez organ, na wniosek zainteresowanego lub z urzędu, nowej decyzji w przedmiocie prawa do świadczeń i ich wysokości po wydaniu ostatecznej decyzji. W dniu [...] 2002r.w oparciu o art. 37 lit. k ustawy z 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U. z 2001 r. Nr 6 poz.56 ze zm) Starosta W. wydał decyzję przyznającą skarżącej prawo do świadczenia przedemerytalnego. Decyzja ta zmieniona została na podstawie art.155 kpa decyzją organu I instancji w dniu [...] 2002r. z uwagi na wydanie przez ZUS nowej decyzji ustalającej wysokość emerytury skarżącej w celu ustalenie świadczenia przedemerytalnego. W rozpoznawanej sprawie ponownego ustalenia wysokości emerytury skarżącej w celu ustalenie świadczenia przedemerytalnego dokonał ZUS w wyniku "ujawnienia nowych okoliczności". Z decyzji organu rentowego z dnia [...] 2005r. wynika, że wysokość emerytury skarżącej wynosiła na dzień 5 listopada 2002r. kwotę 977,43zł, a wskazana decyzja została wydana w wyniku konfrontacji akt świadczenia przedemerytalnego, co pozwoliło na ponowne wyliczenie kapitału początkowego, a także z uwagi na nieprawidłowe wyliczenie wskaźnika wysokości podstawy wymiaru. Treść uzasadnienia decyzji ZUS wskazuje na to, że wbrew twierdzeniom organów orzekających w niniejszej sprawie, ponownego ustalenia wysokości emerytury ZUS dokonał nie na podstawie nowych dokumentów złożonych przez skarżącą po dniu 1 sierpnia 2004r, tj. po dniu przejęcia przez ZUS wypłaty świadczeń emerytalnych, a w wyniku weryfikacji akt, w których odpowiednie dokumenty zostały zgromadzone. Twierdzenie organów wydających zaskarżoną decyzję nie znajduje zatem potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym. W związku z wydaniem przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych nowej decyzji ustalającej wysokości emerytury w celu ustalenie świadczenia przedemerytalnego, skarżąca wnioskiem z dnia [...] 2005r.wszczęła procedurę wznowienia postępowania. Na mocy art. 1 ustawy z 28 lipca 2005 r. o zmianie ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 164, poz. 1366) dodano w ustawie z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. Nr 99, poz. 1001 ze zm.) art. 150 lit. a - d. Zgodnie z art. 150 lit. a prawo do zasiłku przedemerytalnego albo świadczenia przedemerytalnego na zasadach określonych w przepisach ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 2001 r., przysługuje osobie, która do dnia 12 stycznia 2002 r. spełniła warunki do jego nabycia. Wykładnia gramatyczna i celowościowa tej regulacji wskazuje, że miała ona ułatwić dochodzenie należnych świadczeń osobom, które uprzednio nie skorzystały z przysługującego im prawa, gdyż przyznała możliwość złożenia wniosku o przyznanie prawa do zasiłku przedemerytalnego do dnia 28 lutego 2006 r., do właściwego powiatowego urzędu pracy. Kolejnym ułatwieniem było prawo domagania się ponownego ustalenia świadczeń. Stosownie do art. 150 lit. d prawo do świadczeń przedemerytalnych przyznanych przez powiatowy urząd pracy na podstawie przepisów zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu i ich wysokość ulega ponownemu ustaleniu na zasadach i w trybie określonym w tych przepisach na wniosek osoby uprawnionej (zainteresowanej) lub z urzędu, jeżeli po dniu przyjęcia przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych wypłaty tych świadczeń zostaną ujawnione okoliczności: 1) określone w art. 145 § 1 oraz art. 156 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, powodujące wznowienie postępowania lub stwierdzenie nieważności decyzji; 2) mające wpływ na prawo do świadczenia przedemerytalnego lub jego wysokość, zaistniałe po dniu ustalenia prawa do tego świadczenia. Przedstawione zasady obowiązywały w chwili wydawania decyzji przez organy. Jednym z warunków ubiegania się o ponowne ustalenie świadczeń jest ujawnienie okoliczności powodujących wznowienie postępowania. Wznowienie postępowania jest instytucją procesową. W zacytowanym przepisie okolicznością przesądzającą o prawie domagania się ponownego ustalenia prawa jest wykorzystanie przesłanek wznowienia jako okoliczności materialnoprawnych. Wznowienie postępowania w rozumieniu tego przepisu nie ma więc charakteru wznowienia postępowania przewidzianego w art. 145 k. p. a. Taki zabieg pozwolił na ułatwienie i uproszczenie realizacji praw osób spełniających warunki do uzyskania świadczeń, eliminując dodatkową procedurę. Skarżąca powołuje się na fakt, że decyzja Starosty W. z dnia [...] 2002r. wydana została w oparciu o decyzję ZUS z dnia [...] 2002r. ,która została zmieniona decyzją ZUS z dnia [...] 2005r., a więc na okoliczność, którą należy poddać ocenie z punktu widzenia podstawy wznowienia dla ponownego ustalenia prawa. Istotnym jednak problemem, który pojawia się w rozpoznawanej sprawie jest ustalenie, czy ponowne ustalenie wysokości świadczenia obejmuje okres poprzedzający dzień wejścia w życie mawianego przepisu tj. dzień 01.11.2005r. czy też-jak wynika ze stanowiska organów orzekających w sprawie- możliwe jest dopiero po tym dniu. W ocenie sądu pogląd wyrażony w zaskarżonej decyzji jest sprzeczny z wykładnią gramatyczną i celowościową omawianych przepisów. Art. 150 lit. d ust. 1 pkt 1 wymienia jako okoliczność uprawniającą do ponownego ustalenia prawa, oprócz podstaw wznowieniowych, zaistnienie okoliczności dających podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji. Każdy przypadek stwierdzenia nieważności orzeczenia skutkuje takim stanem, jak gdyby decyzja nie została w ogóle wydana. Orzeczenie takie wywołuje skutek ex tunc. W konsekwencji ponowne wydanie orzeczenia jest nowym orzeczeniem, bez związku z poprzednio wydanym. Ustawodawca zatem bardzo szeroko zakreślił ramy realizacji uprawnienia do ponownego ustalania prawa do świadczeń. Wydaje się, że ratio legis tego przepisu pozwala na uznanie, że w przypadku zaistnienia okoliczności, które doprowadziłyby do wznowienia, możliwe jest ustalenie takiego uprawnienia od dnia nabycia tego prawa, to jest w przypadku skarżącej od dnia 5 listopada 2002r. W tych warunkach skoro okoliczności formalne nie stanowią przeszkody do ponownego ustalenia wysokości świadczenia przedemerytalnego (wskazanie podstawy wznowieniowej jako przesłanki materialnoprawnej), można przyjąć, że w przypadku pozytywnej podstawy wznowienia możliwe jest ponowne ustalenie wysokości tego świadczenia za okres poprzedzający nowelizację, która wprowadziła zapis art. 150 lit.a-d omawianej ustawy. Przepis art. 150 lit. d nie zawiera klauzuli, że wysokość świadczenia przedemerytalnego może być ponownie ustalona od dnia złożenia wniosku przez stronę, nie wcześniej jednak niż od dnia 01.11.2005r. Za taką wykładnią cytowanych przepisów przemawia ponadto fakt, że postępowanie w trybie art.150d może zostać również wszczęte z urzędu i doprowadzić do wydania nowej decyzji o ustaleniu prawa doświadczenia przedemerytalnego w wysokości niższej niż dotychczas przyznana. Do takiej właśnie sytuacji odnosi się ust.3 art.150d stanowiący, że dochodzenie zwrotu nienależnie pobranych świadczeń przedemerytalnych za okres przypadający przed przejęciem prze ZUS wypłaty tych świadczeń dokonują powiatowe urzędy pracy według zasad określonych w przepisach o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. Sytuacja określona w w/w przepisie może mieć miejsce jedynie wówczas, gdy działając na podstawie art.150d ustawy organ ponownie ustali wysokość świadczenia za okres, o którym mowa w tym przepisie tj. za okres do dnia 31 lipca 2004r. Nielogicznym byłoby w takiej sytuacji uznanie, że organ może wydać decyzję za okres poprzedzający nowelizację jedynie w przypadku, gdy nowa decyzja o ustaleniu prawa do świadczenia ogranicza jego wysokość w stosunku do określonego pierwotnie, a uniemożliwia orzeczenie o ustaleniu właściwej wysokości tego świadczenia za okres poprzedzający nowelizację wobec osób, którym w wyniku ponownego ustalenia świadczenia przysługiwałoby wyrównanie wysokości świadczenia. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organy powinny ocenić prawo skarżącej do przyznania jej świadczenia w określonej wysokości w kontekście spełnienia ustawowych przesłanek określonych w art. 150 lit d omawianej ustawy Wobec powyższego Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art.135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), orzekł jak w sentencji. Zgodnie z art. 152 ustawy Sąd orzekł ponadto, iż zaskarżona decyzja nie może być wykonana do czasu uprawomocnienia się wyroku.