II SA/Bd 440/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Krzysztof Gruszecki (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Wojciech Jarzembski Asesor WSA Grzegorz Saniewski Protokolant: Arkadiusz Skomra po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 10 lipca 2007 r. sprawy ze skargi Anny M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. z dnia [...] 2007 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka oddala skargę. Decyzją z [...] 2004 r., Nr [...] Zastępca Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej działający z upoważnienia Prezydenta Miasta B. na podstawie art. 20, art. 24, art. 6 ust. 1, art. 11, art.12, art. 47 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228 poz. 2255 z późn. zm.), § 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 5 marca 2004 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz.U. Nr 45 poz. 433), art. 155 kpa, po rozpatrzeniu wniosku Anny M. zmienił za zgodą strony decyzję z dnia [...] 2004 r. znak; [...] przyznającą zasiłek rodzinny oraz dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka na córkę Julię F. w ten sposób, że: – od dnia 14 sierpnia 2004 r. zaprzestaje się realizacji dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka; – od dnia 14 sierpnia 2004 r. do sierpnia 2005 r. przyznaje się dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka i utraty prawa do zasiłku dla bezrobotnych na skutek upływu ustawowego okresu jego pobierania w wysokości 400 zł miesięcznie (za 18 dni miesiąca sierpnia 2004 r. w wys. 240 zł); pozostałe postanowienia decyzji pozostawia się bez zmian. Decyzją z [...] 2006 r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. na podstawie art. 156 § 1 pkt 2, art. 157 § 1 i § 2, art. 158 § 1 kpa stwierdziło z urzędu nieważność decyzji Prezydenta Miasta G. znak: [...] z dnia [...] 2004 r. w sprawie przyznania Annie M. dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka i utraty prawa do zasiłku dla bezrobotnych na skutek upływu ustawowego okresu jego pobierania. Uzasadniając swoje stanowisko organ stwierdził, iż decyzja Prezydenta Miasta G. została wydana z rażącym naruszeniem prawa wskazując, iż zgodnie z art. 11 ust. 1 i ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym w dniu jej wydania ustalonym w Dzienniku Ustaw z 2003 roku Nr 228, poz. 2255 stanowił, że dodatek z tytułu samotnego wychowywania dziecka i utraty prawa do zasiłku dla bezrobotnych na skutek upływu ustawowego okresu jego pobierania w wysokości 400 złotych miesięcznie przysługuje na okres 3 lat, nie dłużej jednak niż do ukończenia przez dziecko 7 roku życia, matce lub ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka, jeżeli dziecko pozostaje pod jego faktyczną opieką. Z kolei przepis art. 11 ust. 6 powołanej ustawy ustanawia trzy negatywne przesłanki wykluczające możliwość przyznania omawianego dodatku. I tak dodatek ten nie przysługuje osobie, która wniosek o jego przyznanie złożyła po upływie 30 dni od dnia ustania prawa do zasiłku dla bezrobotnych; nie jest zarejestrowana w powiatowym urzędzie pracy jako osoba poszukująca pracy lub też osoba ta ma ustalone prawo do renty socjalnej lub świadczenia pielęgnacyjnego. Biorąc pod uwagę powyższe Kolegium stwierdził, iż organ pierwszej instancji nie przeprowadził postępowania w celu ustalenia, czy nie występuje przesłanka negatywna wymieniona w art. 11 ust. 6 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, a mianowicie nie ustalił czy wnioskodawczyni jest zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy w G. jako osoba poszukująca pracy. Dopiero rozpatrując wniosek Anny M. z dnia [...] 2005 roku o przyznanie świadczenia na kolejny okres zasiłkowy organ pierwszej instancji ustalił, że powyższa przesłanka występowała albowiem wnioskodawczyni nie była zarejestrowana jako osoba poszukująca pracy. Z informacji uzyskanej z Powiatowego Urzędu Pracy w G. zawartej w piśmie z dnia [...] 2006 r. znak: [...] wynika, że Pani Anna M. w dniu [...] 2004 r. nie była zarejestrowana w tamt. Urzędzie jako osoba bezrobotna (poszukująca pracy). Ponowna rejestracja nastąpiła w dniu 6 maja 2005 roku. Z powyższego wynika, zatem że w dniu wydania decyzji tj. w dniu [...] 2004 r. występowała negatywna przesłanka, wymieniona w art. 11 ust. 6 pkt 2 ustawy powodująca, że dodatek, o który ubiegała się Anna M. jej nie przysługiwał, a zatem decyzja o jego przyznaniu rażąco narusza wskazany wyżej przepis. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, nazwanym odwołanie Anna M. stwierdziła, że kwestionowana decyzja Kolegium jest dla niej niesatysfakcjonująca i niesprawiedliwa. W jej ocenie wniosek, który złożyła spełniał warunki wymagane przez prawo, uprawniające do otrzymania świadczenia. Odpowiedzialność za wady w decyzji powinni ponieść pracownicy Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w G. Podkreśliła, że w grudniu 2004 r., ponownie ubiegała się o zasiłek rodzinny na syna Damiana i nikt nie żądał zaświadczenia z Powiatowego Urzędu Pracy w G. Postępowanie w tej sprawie zakończyło się pozytywną decyzją. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T., po rozpoznaniu wniosku Anny M. o ponowne rozpatrzenie sprawy decyzją z [...] 2007 r., Nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Kolegium uzasadniając swoje stanowisko podzieliło ustalenia faktyczne i prawne wskazane w decyzji własnej z [...] 2006 r., Nr [...] wskazując jednocześnie, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest samodzielnym postępowaniem administracyjnym, którego istotą jest ustalenie, czy decyzja podlegająca kontroli jest dotknięta jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 kpa Jest to instytucja procesowa stanowiąca wyjątek od statuowanej w art. 16 § 1 kpa ogólnej zasady trwałości decyzji ostatecznej i z tych względów stwierdzenie nieważności decyzji może nastąpić tylko wówczas, gdy zostanie bezspornie ustalone wystąpienie przyczyny nieważności określonej w art. 156 § 1 kpa. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. skarżąca podniosła identycznie jak we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. wniosło o oddalenie skargi powołując się na tożsame argumenty jak w zaskarżonym orzeczeniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Na wstępie należy wskazać, że Wojewódzki Sąd Administracyjny nie jest uprawniony do przydzielania lub odmowy przyznania dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka. Jest to uprawnienie organów administracji. Sądy administracyjne oceniają natomiast legalność zaskarżonej decyzji i innych aktów poddanych właściwości sądów administracyjnych. I tak stosownie do treści przepisu, art. 1 ustawy z dnia 25.07.2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269), Sąd sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że Sąd rozpoznając skargę ocenia czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Natomiast zgodnie z art. 3 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sądy administracyjne orzekają w sprawach skarg na decyzje administracyjne; postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę, co do istoty; postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; inne niż określone wyżej akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Wskazać należy, iż postępowanie administracyjne prowadzone w trybie stwierdzenia nieważności umożliwia weryfikację poza kontrolą instancyjną rozstrzygnięć organów administracji publicznej posiadających przymiot trwałości. Służy ono niejako sprawdzeniu, czy w trybie zwykłym sprawa została rozstrzygnięta zgodnie z prawem, czyli czy decyzja wydana w trybie zwykłym nie zawiera wad. Tryb ten może zostać uruchomiony tylko w przypadkach określonych w art. 156 § 1 kpa. Przypadki te dotyczą zaś takich sytuacji, gdy decyzja administracyjna jest obarczona tak poważną wadliwością, że jej trwałość i związana z tym pewność porządku prawnego musi ustąpić wymaganiom płynącym z zasady praworządności. W przypadku, gdy decyzja administracyjna wydana w postępowaniu zwykłym obarczona została jedną z najcięższych wad (kwalifikowanych), wyliczonych w art. 156 § 1 kpa, to organ administracji, korzystając ze swych uprawnień nadzorczych, zobligowany jest do wyeliminowania wadliwej decyzji z obrotu prawnego. Organ rozpatrujący sprawę w postępowaniu nieważnościowym nie rozstrzyga merytorycznie sprawy, lecz orzeka wyłącznie w kwestii wadliwości zaskarżonej decyzji. W przedmiotowej sprawie podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia kontrolowanej decyzji stanowił art. 156 § 1 pkt 2 kpa w zw. z art. 11 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. Nr 228, poz. 2255). Przepis art. 11 ust. 1 i ust. 2 wskazanej wyżej ustawy w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania decyzji z [...] 2004 r. stanowił, że dodatek z tytułu samotnego wychowywania dziecka i utraty prawa do zasiłku dla bezrobotnych na skutek upływu ustawowego okresu jego pobierania w wysokości 400 złotych miesięcznie przysługuje na okres 3 lat, nie dłużej jednak niż do ukończenia przez dziecko 7 roku życia, matce lub ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka, jeżeli dziecko pozostaje pod jego faktyczną opieką. Z kolei przepis art. 11 ust. 6 powołanej ustawy ustanawia trzy negatywne przesłanki wykluczające możliwość przyznania omawianego dodatku. I tak dodatek ten nie przysługuje osobie, która wniosek o jego przyznanie złożyła po upływie 30 dni od dnia ustania prawa do zasiłku dla bezrobotnych; nie jest zarejestrowana w powiatowym urzędzie pracy jako osoba poszukująca pracy lub też osoba ta ma ustalone prawo do renty socjalnej lub świadczenia pielęgnacyjnego. Jak wynika z zebranego materiału dowodowego, rozpatrując wniosek Anny M. z dnia [...] 2004 roku o przyznanie dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka i utraty prawa do zasiłku dla bezrobotnych na skutek upływu ustawowego okresu jego pobierania organ pierwszej instancji nie przeprowadził postępowania w celu ustalenia, czy nie występuje przesłanka negatywna wymieniona w art. 11 ust. 6 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, a mianowicie nie ustalił czy wnioskodawczyni jest zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy w G. jako osoba poszukująca pracy. Dopiero rozpatrując wniosek Anny M. z dnia [...] 2005 roku o przyznanie świadczenia na kolejny okres zasiłkowy organ pierwszej instancji ustalił, że powyższa przesłanka występowała albowiem wnioskodawczyni nie była zarejestrowana jako osoba poszukująca pracy. Podkreślić należy, iż z informacji uzyskanej z Powiatowego Urzędu Pracy w G., zawartej w piśmie z dnia [...] 2006 r. znak: [...] wynika, że Anna M. w dniu [...] 2004 r. nie była zarejestrowana w tamt. Urzędzie jako osoba bezrobotna (poszukująca pracy). Rejestracja nastąpiła w dniu 6 maja 2005 r. W zaskarżonej decyzji wskazano, z czym należy się zgodzić i to w całej rozciągłości stwierdza również Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę, iż stosownie do art. 156 § 1 pkt 2 kpa organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która została wydana bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. Dlatego też biorąc pod uwagę powyższe rozważania, Sąd podzielił ustalenia organów administracji, iż w dniu wydania decyzji, której nieważność stwierdzono, tj. w dniu [...] 2004 r. występowała negatywna przesłanka, wymieniona w art. 11 ust. 6 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, zgodnie, z którym dodatek w omawianym zakresie nie przysługuje osobie, która nie jest zarejestrowana w powiatowym urzędzie pracy jako osoba poszukująca pracy. Zatem niespełnienie tej przesłanki powodowało, że dodatek, o który ubiegała się skarżąca, nie przysługiwał jej, a zatem decyzja o jego przyznaniu rażąco naruszała wskazany wyżej przepis. Zważywszy na powyższe należy stwierdzić, iż Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. właściwie interpretując wymienione wyżej przepisy ustawy trafnie orzekło o stwierdzeniu nieważności decyzji Prezydenta Miasta G. z dnia [...] 2004 r., Nr [...] w sprawie dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka i utraty prawa do zasiłku dla bezrobotnych na skutek upływu ustawowego okresu jego pobierania. Biorąc pod uwagę powyższe, w oparciu o przepis art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) skargę jako bezzasadną należało oddalić.