II SA/Bd 441/14

WyrokWSA w Bydgoszczy2014-09-10

Skład orzekający: Joanna Brzezińska, Anna Klotz, Grzegorz Saniewski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Samorządowe Kolegium Odwoławcze prawidłowo uchyliło decyzję organu pierwszej instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania, stwierdzając naruszenie przepisów postępowania polegające na braku należytego wyjaśnienia kręgu stron postępowania w sprawie wydania zezwolenia na wycinkę drzew?
Ratio decidendi
Samorządowe Kolegium Odwoławcze prawidłowo uchyliło decyzję organu pierwszej instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania, ponieważ organ ten naruszył przepisy postępowania, nie wyjaśniając należycie kręgu stron postępowania. W szczególności nie ustalono prawidłowo, kto jest posiadaczem nieruchomości, co jest kluczowe dla określenia stron postępowania w sprawie wydania zezwolenia na wycinkę drzew zgodnie z ustawą o ochronie przyrody. Organ odwoławczy nie mógł rozpoznać sprawy merytorycznie, gdyż naruszyłoby to zasadę dwuinstancyjności postępowania.
Stan faktyczny
Organ pierwszej instancji odmówił zezwolenia na wycinkę drzew na działce należącej do Gminy G., mimo wniosku Wójta Gminy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło tę decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania, wskazując na naruszenie przepisów postępowania polegające na braku należytego wyjaśnienia kręgu stron, w szczególności nie ustalono prawidłowo statusu dzierżawcy nieruchomości. Stowarzyszenie [...] złożyło skargę do WSA, zarzucając organowi odwoławczemu naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 138 § 2 k.p.a. poprzez zaniechanie wydania orzeczenia co do istoty sprawy.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Joanna Brzezińska Sędziowie: Sędzia WSA Anna Klotz (spr.) Sędzia WSA Grzegorz Saniewski Protokolant Asystent Sędziego Dawid Myszyński po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 10 września 2014r. sprawy ze skargi A z siedzibą w G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. z dnia ... lutego 2014 r. nr ... w przedmiocie wydanie zezwolenia na wycięcie drzew oddala skargę. Decyzją z dnia [...] listopada 2013 r. Nr [...], działający z upoważnienia Starosty G. – Kierownik Wydziału Ochrony Środowiska, Leśnictwa, Rolnictwa i Gospodarki Wodnej, na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 1, art. 90 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2013 r., poz. 627 ze zm.) oraz art. 104 i 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. ustawy Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267), po rozpatrzeniu wniosku Wójta Gminy G. w sprawie wydania zezwolenia na wycinkę drzew rosnących na gruncie oznaczonym jako działka nr [...] położonym w miejscowości B., I. odmówił zezwolenia Gminie G. na wycinkę drzew gatunku: 1. sosna czarna Pinus nigra ([...]szt.) o obwodach pni mierzonych na wysokości 130 cm wynoszących 82 cm, 53 cm, 48 cm, 65 cm, 77 cm, 2. sosna czarna trójpienna Pinus nigra ([...]szt.) o obwodach pni mierzonych na wysokości 130 cm wynoszących 35 cm, 36 cm i 38 cm, 3. sosna czarna dwupienna Pinus nigra ([...]szt.) o obwodach pni mierzonych na wysokości 130 cm wynoszących 74 cm i 85 cm, 4. dąb szypułkowy Quercus robur ([...]szt.) o obwodzie pnia mierzonego na wysokości 130 cm wynoszącego 28 cm, 5. brzoza brodawkowata dwupienna Betula pendula ([...]szt.) o obwodach pni mierzonych na wysokości 130 cm wynoszących 56 cm i 59 cm; II. umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie administracyjne w części dotyczącej wydania zezwolenia na usunięcie drzew gatunku sosna czarna Pinus nigra ([...]szt.) o obwodach pni mierzonych na wys. 130 cm wynoszących 40 cm, 50 cm oraz 46 cm. W uzasadnieniu decyzji organ podał, że Wójt Gminy G. wnioskiem z dnia [...] lipca 2013 r. wystąpił do Starostwa Powiatowego w G. o wydanie zezwolenia na wycinkę drzew gatunku: sosna czarna ([...]szt.), sosna czarna (trójpienna [...]szt.), sosna czarna (dwupienna [...]szt.), dąb szypułkowy ([...]szt.) oraz brzoza brodawkowata (dwupienna [...]szt.) z terenu działki nr [...], położonej w miejscowości B., gm. G. informując, iż drzewa wyrosły w formie samosiewów z drzew starszej klasy, w chwili obecnej rosną na części działki, która ma być tymczasowo wykorzystana na parking dla pobliskiego zakładu produkcyjnego. Organ podał dalej, że w piśmie z dnia [...] lipca 2013 r. Stowarzyszenie [...] w G., wystąpiło do Starostwa Powiatowego w G. o dopuszczenie Stowarzyszenia do udziału w postępowaniu na prawach strony. Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2013 r., Starosta G. dopuścił ww. Stowarzyszenie do udziału na prawach strony w postępowaniu. Organ wyjaśnił, że rozpatrując sprawę, zgodnie z art. 105 § 1 k.p.a., w zw. z art. 83 ust. 6 pkt 4 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody umorzył, jako bezprzedmiotowe, postępowanie w części dot. [...] szt. drzew gatunku sosna czarna o obwodach pni mierzonych na wysokości 130 cm wynoszących 40 cm, 50 cm oraz 46 cm, rosnących na gruncie oznaczonym jako działka nr [...], położonym w miejscowości B. z uwagi na fakt, że wiek drzew nie przekroczył 10 lat. Natomiast, w stosunku do pozostałych drzew objętych wnioskiem Starosta G. zważył, że art. 83 ustawy o ochronie przyrody nie określa żadnych szczegółowych przesłanek określających przypadki, które obligują organ do udzielenia zezwolenia na usunięcie drzew lub krzewów bądź do odmowy jego wydania. Organ, działając w granicach uznania administracyjnego, winien wobec tego rozważyć, które spośród prawnie dopuszczalnych rozstrzygnięć jest w danym wypadku celowe. Przewidziane w art. 83 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody zezwolenie na wycięcie drzew jest wyjątkiem od reguły zachowania drzew jako podlegającego ochronie prawnej elementu przyrody. Zezwolenie na wycięcie drzew nastąpić może jedynie w sytuacji, gdy przyczyna zawarta we wniosku o wydanie takiego zezwolenia, zostanie przez organ uznana za ważną, uzasadniającą rezygnację z przewidzianej w ustawie ochrony drzew. Organ podkreślił, że ze zgromadzonego materiału dowodowego nie wynika, aby rosnące na nieruchomości drzewa w sposób znaczący utrudniały korzystanie z terenu w celach określonych we wniosku o wycinkę. Przeprowadzone oględziny wykazały, iż teren działki objęty wnioskiem został wcześniej przekształcony i zniwelowany oraz jest wykorzystywany jako parking. Istniejący drzewostan nie uniemożliwia więc parkowania samochodów, ewentualna wycinka drzew doprowadziłaby wyłącznie do nieznacznego powiększenia powierzchni parkingu. Istniejące drzewa o dobrym stanie zdrowotnym nie stanowią również zagrożenia bezpieczeństwa osób i mienia. Organ wskazał, że z informacji uzyskanych z Urzędu Gminy G. z wynika, iż została zawarta umowa dzierżawy pomiędzy Wójtem Gminy G. a firmą M. S.A. z siedzibą w B., Zakład Produkcyjny B. na okres od [...] lipca 2013 r. do [...] lipca 2015 r. na korzystanie z ww. działki. W okresie dzierżawy firma M. S.A. z siedzibą w B., Zakład Produkcyjny B. chce wykonać tymczasowe miejsca postojowe dla samochodów osobowych poprzez utwardzenie istniejącej nawierzchni - nawiezienie tłucznia (l etap) oraz przekształcić plac w parking dla samochodów osobowych poprzez utwardzenie nawierzchni kostką betonową, wykonanie ogrodzenia terenu, zamontowanie seperatorów (etap II). Okres dzierżawy trwający zaledwie 2 lata jest zbyt krótki, aby uzasadniał konieczność usunięcia przedmiotowych drzew. Wycinka mogłaby ponadto doprowadzić do zachwiania równowagi w przyrodzie. Dla powyższego terenu brak jest również aktualnego planu zagospodarowania przestrzennego, który określałby sposób jego przeznaczenia. Organ podkreślił nadto, że w świetle art. 91 pkt 4 ustawy o ochronie przyrody, organem w zakresie ochrony przyrody na terenie gminy jest wójt, burmistrz albo prezydent miasta. W myśl art. 4 ust. 1 ustawy, obowiązkiem organów administracji publicznej jest dbałość o przyrodę. W ocenie organu, usuwanie drzew powinno być rozwiązaniem ostatecznym, stosowanym wyłącznie w przypadku braku rozwiązań alternatywnych, w sytuacji realnego, bezpośredniego zagrożenia bezpieczeństwa, które wystąpić może wskutek obumarcia drzew, jego złego stanu fitosanitarnego, powstałego w następstwie zjawisk atmosferycznych. Ponadto każdorazowo rozważyć należy możliwość wykonania cięć sanitarno-pielęgnacyjnych, usunięcia gałęzi obumarłych, nadłamanych, czy wchodzących w kolizję z urządzeniami technicznymi, co przedłuża żywotność drzew oraz przyczynia się do poprawy bezpieczeństwa. W konsekwencji, zdaniem organu, nie ma uzasadnienia dla konieczności wycinki wskazanych drzew z uwagi na fakt, że grunt na którym rosną przedmiotowe drzewa ma być wykorzystany wyłącznie tymczasowo (przez okres 2 lat) na parking dla pobliskiego zakładu produkcyjnego. Drzewostan pozostaje w dobrym stanie zdrowotnym, a jego pozostawienie nie wyklucza użytkowania tej działki na potrzeby parkingu. Odwołanie od ww. decyzji złożył Wójt Gminy G., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i orzeczenie, co do istoty sprawy. Uzasadniając swoje stanowisko wskazał, że zgodnie z zapisami obowiązującego studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy działka nr [...] w obrębie B. przewidziana jest pod istniejącą i projektowaną zabudowę produkcyjną. Przeznaczenie terenu pod parking, który stanowi nieodłączny element każdego zakładu produkcyjnego, jest więc zgodne z ustaleniami studium oraz sporządzanego aktualnie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Odwołujący podniósł, że drzewa są stosunkowo młode, nie są to okazy cenne przyrodniczo a ponadto powszechnie występują w Polsce. Są to drzewa, które wyrosły samoistnie z nalotu nasion drzew starszej klasy pochodzących z pobliskich kompleksów leśnych. Drzewa przeszkadzają w realizacji parkingu, jaki jest potrzebny podmiotowi dzierżawiącemu teren. Wykonany parking będzie wykorzystywany w tej formie nie tylko w okresie dzierżawy. Zakład produkcyjny B., będzie elementem zakładu produkcyjnego, który docelowo na tym obszarze będzie zrealizowany. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lutego 2014 r. Nr [...] , działając na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 90 ustawy o ochronie przyrody, art. 10 § 1, art. 28, art. 79, art. 138 § 2 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania przez organ I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że postępowanie dotknięte jest uchybieniami formalnymi. Organ wskazał, że stosownie do art. 83 ust. 1 pkt 2 ustawy o ochronie przyrody, usunięcie drzew lub krzewów z terenu nieruchomości może nastąpić, (...) po uzyskaniu zezwolenia wydanego przez wójta, burmistrza albo prezydenta miasta na wniosek: 1) posiadacza nieruchomości - za zgodą właściciela tej nieruchomości (...). Zgodnie z art. 90 tej ustawy czynności, o których mowa w art. 83-89, w zakresie, w jakim wykonywane są one przez wójta, burmistrza albo prezydenta miasta, w odniesieniu do nieruchomości będących własnością gminy, wykonuje starosta. Art. 83 ust. 1 ustawy określa zarówno krąg podmiotów uprawnionych do złożenia, wniosku i zainicjowania postępowania administracyjnego w sprawie zezwolenia na usunięcie drzew lub krzewów, jak również krąg stron tego postępowania. Zgodnie zaś z art. 10 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Wynikająca z tego przepisu zasada czynnego udziału stron w postępowaniu obejmuje swoim zakresem udział stron w czynnościach procesowych podejmowanych przez organ I instancji dla ustalenia stanu faktycznego sprawy. Postępowanie w przedmiotowej sprawie wszczął wniosek Gminy G. z dnia [...] lipca 2013 r. Pismem z dnia [...] lipca 2013 r. wniosek o dopuszczenie do udziału w postępowaniu złożyło Stowarzyszenie [...] w G. Organ I instancji dopuścił Stowarzyszenie do udziału w postępowaniu postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2013 r. Zarówno wnioskodawca - Gmina G., jak i Stowarzyszenie miały zapewniony udział w podejmowanych przez organ I instancji czynnościach procesowych. Pismem z dnia [...] września 2013 r. organ I instancji zawiadomił o rozszerzeniu kręgu stron postępowania, wskazując, że stroną postępowania jest również dzierżawca części działki nr [...] M. S.A. z siedzibą w B. Organ podkreślił, że M. S.A. bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu prowadzonym przez organ I instancji, co oznacza, że postępowanie dotknięte jest jedną z wad wymienionych w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. W szczególności nie uczestniczyła w oględzinach przeprowadzonych przez organ I instancji, w związku z czym nie mogła realizować uprawnień procesowych, o których mowa w art. 79 § 2 k.p.a. Braku udziału jednej ze stron w postępowaniu nie konwaliduje zapewnienie jej możliwości zapoznania się z zebranym materiałem dowodowym i zgłoszenia uwag. W konsekwencji, koniecznym było uchylenie zaskarżonej decyzji. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy złożyło Stowarzyszenie [...] w G. Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy: -art. 138 § 2 k.p.a., poprzez zaniechanie wydania orzeczenia co do istoty sprawy; -błędne zastosowanie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. w zw. z art. 10 k.p.a. i art. 79 § 2 k.p.a., gdyż strona, która w opinii organu drugiej instancji nie brała bez własnej winy w udziału w postępowaniu, a w szczególności nie uczestniczyła w oględzinach, nie wniosła odwołania od decyzji. W związku z tym, nie można wbrew jej stanowisku uznać, że decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania w tym zakresie; -art. 12 k.p.a., art. 35 § 3 k.p.a. oraz art. 36 § 1 k.p.a., poprzez nie rozstrzygnięcie odwołania w terminie miesięcznym oraz nie powiadomienie strony o przyczynach niezałatwienia sprawy w terminie. Skarżący wniósł o uwzględnienie skargi i o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem oceny Sądu jest decyzja wydana w trybie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 267), którą Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło decyzję Starosty G. z dnia [...] listopada 2013 r. znak: [...] i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia w przedmiocie odmowy wydania zezwolenia na usunięcie [...] drzew rosnących na działce nr [...] w miejscowości B., stanowiącej własność Gminy G. oraz umorzenia postępowania administracyjnego w części dotyczącej wydania zezwolenia na usunięcie drzew gatunku sosna czarna – [...] szt. rosnących na terenie ww. działki z uwagi na jego bezprzedmiotowość. Powodem wydania decyzji kasacyjnej przez organ II instancji były uchybienia formalne, popełnione przez organ I instancji. Kolegium stwierdziło, że postępowanie w przedmiotowej sprawie zostało wszczęte na wniosek z dnia [...] lipca 2013 r. Gminy G. - właściciela działki nr [...], obręb B. Gminy G. Na podstawie pisma z dnia [...] września 2013 r. Gminy G. organ odwoławczy ustalił, że część działki obejmująca teren wycinki drzew została w dniu [...] lipca 2013 r. wydzierżawiona firmie M. S.A. z siedzibą w B. Organ odwoławczy powołując się na art. 83 ust. 1 u.o.p. stwierdził, że przepis ten określa zarówno krąg podmiotów uprawnionych do złożenia wniosku i zainicjowania postępowania administracyjnego w sprawie zezwolenia na usunięcie drzew lub krzewów, jak również krąg stron tego postępowania. Sąd podziela stanowisko organu w powyższym zakresie. Zgodnie art. 83 ust. 1 pkt 1 i 2 u.o.p, usunięcie drzew lub krzewów z terenu nieruchomości może nastąpić, z zastrzeżeniem ust. 2 i 2a, po uzyskaniu zezwolenia wydanego przez wójta, burmistrza albo prezydenta miasta na wniosek posiadacza nieruchomości - za zgodą: 1. właściciela tej nieruchomości; 2. właściciela urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 Kodeksu cywilnego - jeżeli drzewa lub krzewy zagrażają funkcjonowaniu tych urządzeń. W sytuacji zatem, gdy organ I instancji dowiedział się, że posiadaczem części nieruchomości stanowiącej działkę nr [...] w miejscowości B. od dnia [...] lipca 2013 r. (wniosek o zezwolenie złożono w dniu [...] lipca 2013 r.) jest inny podmiot niż wnioskodawca, który jest właścicielem tej nieruchomości powinien wyjaśnić tą kwestię, a nie ograniczyć się tylko do zawiadomienia stron o rozszerzeniu kręgu stron postępowania pismem z dnia [...] września 2013 r. Prowadzenie przez organ I instancji postępowania z wniosku Gminy G. obejmującym swoim zakresem całość działki nr [...] w sytuacji, gdy część tej nieruchomości znalazła się w posiadaniu innego podmiotu stanowiło w ocenie Sądu naruszenie przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy miał istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Z uwagi na definicję posiadacza nieruchomości w rozumieniu ustawy o ochronie przyrody istotne było wyjaśnienie, kto jest podmiotem uprawnionym do złożenia wniosku o wycięcie drzew. Niezbędne w ocenie Sądu było również ustalenie, czy wniosek obejmuje drzewa na nieruchomości wydzierżawionej, czy też nie. Sąd dostrzega, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji zawiera ogólne stwierdzenia, bez szczegółowego uzasadnienia motywów rozstrzygnięcia wydanego na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., czym narusza art. 107 § 3 k.p.a. Uchybienie to nie ma jednak istotnego wpływu na wynik sprawy, a tylko ta przesłanka ustawowa wynikająca z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. mogłaby skutkować uwzględnieniem skargi. W ocenie Sądu Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. zasadnie zatem uchyliło decyzję organu I instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. Zgodnie z dyspozycją art. 138 § 2 k.p.a., organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Wydanie decyzji kasacyjnej uzależnione jest zatem od stwierdzania przez organ odwoławczy faktu, iż decyzja organu I instancji została wydana z naruszeniem przepisów postępowania oraz zakresem sprawy koniecznym do wyjaśnienia. Wskazać jednak należy, iż niezależnie od wskazanych w wyżej przytoczonym przepisie przesłanek kasacyjnych, w postępowaniu odwoławczym przy rozpatrywaniu możliwości orzekania reformacyjnego lub konieczności uchylenia decyzji pierwszoinstancyjnej do ponownego rozpatrzenia, obowiązuje także organ odwoławczy wyrażona w art. 15 k.p.a. zasada dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. Jeżeli zatem brak podstaw do stwierdzenia, że przepisy postępowania zostały przez organ I instancji naruszone (np. wadliwe rozstrzygnięcie powodowane jest naruszeniem przepisów prawa materialnego) organ odwoławczy, nie może rozpoznać sprawy merytorycznie w sytuacji, kiedy prowadziłoby to do naruszenia kardynalnej w prawie administracyjnym zasady dwuinstancyjności postępowania, istotą którego jest merytoryczna, dwukrotna (dokonywana przez organy dwu instancji), ocena ustalonego stanu faktycznego. Wymóg stwierdzenia naruszenia przepisów postępowania (lub stwierdzenie naruszeń nieistotnych) - jako pierwszego z warunków zastosowania decyzji kasacyjnej nie jest zatem wymogiem bezwzględnym, gdyż wydanie takiej decyzji będzie konieczne także w niektórych sytuacjach braku podstaw do uznania, iż do naruszenia przepisów postępowania przez organ I instancji doszło - a mianowicie wtedy gdy rozstrzygnięcie merytoryczne przez organ II instancji naruszyłoby zasadę dwuinstancyjności w tym znaczeniu, że przeprowadzenie uzupełniającego postępowania wyjaśniającego przez organ odwoławczy w oparciu o przepis 136 k.p.a. doprowadziłoby do sytuacji, że sprawa w swej istocie (istotnych, podstawowych elementach) nie byłaby rozpoznawana przez organy dwu instancji. Innymi słowy, organy te meritum sprawy nie kontrolowałyby dwukrotnie. Przekładając powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że organ II instancji nie mógł orzec merytorycznie bez uprzedniego wyjaśnienia kto jest posiadaczem nieruchomości objętej wnioskiem o wycięcie drzew. Wskazać zatem należy, że kasacyjna decyzja organu II instancji aczkolwiek częściowo wadliwie uzasadniona (co nie wpływa na wynik sprawy, gdyż okoliczności wskazane przez organ II instancji mają niewiążący charakter) była prawidłowa. Organ ten bowiem rozpoznając sprawę merytorycznie (orzekając reformacyjnie) dopuściłby się naruszenia zasady dwuinstancyjności – organ I instancji nie badał bowiem merytorycznie sprawy w pełnym zakresie. W ocenie Sądu organ II instancji prawidłowo uznał, że istniały podstawy do wydania przez ten organ decyzji na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. Nie ulega wątpliwości, że materiał dowodowy zebrany przez organ I instancji był niewystarczający do prawidłowego załatwienia sprawy, a część zebranego materiału dowodowego została zgromadzona z naruszeniem przepisów k.p.a. Nie zostały wyczerpująco wyjaśnione okoliczności stanu prawnego nieruchomości objętej wnioskiem. Rozpoznając sprawę organ I instancji winien rozpocząć od ustalenia prawidłowego kręgu stron postępowania. Ustawa o ochronie przyrody w art. 83 ust. 1 pkt 1 wyraźnie wskazuje jako stronę uprawnioną do złożenia wniosku o udzielenie zezwolenia nie właściciela lecz posiadacza nieruchomości. Wniosek składa zatem posiadacz, a właściciel nieruchomości musi wyrazić na to zgodę. W przedmiotowej sprawie o zezwolenie na wycięcie drzew wystąpił właściciel nieruchomości. Na gruncie przepisów ustawy o ochronie przyrody pojęcie "posiadacza" nie jest tożsame z pojęciem właściciela nieruchomości. Jak już bowiem wyżej wskazano, stroną postępowania administracyjnego w przedmiocie usunięcia drzew i krzewów jest posiadacz nieruchomości, a jeżeli nie jest on jednocześnie właścicielem - to także jej właściciel. Każdy z tych podmiotów ma swój interes prawny w rozumieniu art. 28 k.p.a. do uczestniczenia w takim postępowaniu. Podkreślić jednak należy, że art. 83 ust. 1 pkt 1 u.o.p. wprost nie określa, kogo należy uważać za posiadacza nieruchomości. Celowe w tej kwestii będzie więc sięgnięcie i posiłkowanie się przepisami prawa cywilnego, w szczególności art. 336 k.c. Zgodnie z tym przepisem, posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny). Ustalenie zatem tego, komu przysługiwało względem spornej nieruchomości określone nad nią władztwo, było istotne także z punktu widzenia ustalenia zleceniodawcy wycinki drzew, gdyby wyrażono zgodę na wycinkę. Proste wskazanie określonych osób (tj. właściciela nieruchomości ujawnionego w księdze wieczystej), bez należytego zbadania zakresu władztwa nad nieruchomością stanowiło istotne naruszenie przepisów postępowania. Bez wpływu na wynik sprawy pozostaje pełnomocnictwo udzielone Wójtowi Gminy przez dzierżawcę w § 3 pkt 3 zdanie drugie umowy dzierżawy z dnia [...] lipca 2013 r., ponieważ wniosek o wycięcie drzew pochodził od Gminy, zamiast od posiadacza nieruchomości reprezentowanego przez gminę. Przepis art. 83 ustawy o ochronie przyrody dopuszcza również, aby w stanie faktycznym jaki ma miejsce w rozpoznawanej sprawie (gmina jest właścicielem dzierżawionych gruntów) wniosek złożył posiadacz za zgodą właściciela nieruchomości, tj. gminy. W tym stanie rzeczy skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Uchybienia organu I instancji szczegółowo przedstawione przez Sąd w uzasadnieniu wyroku potwierdzają słuszność rozstrzygnięcia zaskarżonej decyzji. Organ odwoławczy nie mógł wydać orzeczenia co do istoty. Uchybienie terminów przez organ przy rozpoznawaniu sprawy mogło mieć wpływ na bezczynność organu i nie ma wpływu na merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 151 p.p.s.a orzeczono jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło