II SA/Bd 442/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jan Grzęda Sędzia WSA Grażyna Malinowska - Wasik Asesor WSA Mirella Łent (spr.) Protokolant Magdalena Flinik po rozpoznaniu w dniu 25 sierpnia 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi Parafii w L. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] 2004 r. nr [...] w przedmiocie rozbiórki ogrodzenia 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w T. z dnia [...] 2003 r. nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Na oryginale właściwe podpisy II SA/Bd 442/04 U Z A S A D N I E N I E Decyzją z dnia [...] 2004r.,nr [...],Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w B.. utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w T. z dnia [...] 2003r., nr [...] nakazującą zarządcy cmentarza parafialnego w L., Proboszczowi Parafii [...] w L. rozbiórkę ogrodzenia działki nr [...] ( obręb K.), położonej w L. gm. L. W uzasadnieniu decyzji podano, iż prowadząc postępowanie zgodnie z wnioskiem jednego z małżonków będących właścicielami działki nr [...] Bolesława L., w przedmiocie zgodności z przepisami budowy ogrodzenia stałego z kształtowników i stali budowlanej, stojącego na tej działce, ustalono, że ogrodzenie wybudowano bez wymaganego pozwolenia na budowę i prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, zatem stosownie do art. 37 ust. 2 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane (Dz.U. Nr 38, poz. 229 ze zm.) w zw. z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U.tj. z 2003 r. Nr 207, poz. 2016 ze zm.), i tym samym należało orzec o jego rozbiórce. Wniosek oparto na stwierdzeniu, że budowa ogrodzenia naruszyła prawo własności, gdyż nie zostało uregulowane prawo inwestora do działki na cele budowlane oraz, że położenie cmentarza jest niezgodne z przepisami dotyczącymi tego typu obiektu. W skardze [...] 2004r., Proboszcz Parafii [...] w L., zarzucił decyzji to, że została podjęta z uchybieniem prawa przez niewłaściwe przyjęcie, że budowa przedmiotowego ogrodzenia wymagała pozwolenia na budowę, gdyż jako sąsiadującego z terenem leśnym, a wiec nie wymienionym w przepisie prawa nakładającym taki obowiązek, jego budowa nie wymagała uzyskania pozwolenia. Poza tym, Proboszcz zarzucił, że organ niewłaściwie przyjął za ustalony brak pozwolenia, ponieważ w postępowaniu został wskazany numer i data decyzji o udzieleniu stosownego pozwolenia. W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż decyzja narusza prawo w sposób, o jakim mowa w art. 145 § 1 pkt 1) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153, poz. 1270). Na początku należy zaznaczyć, że sąd administracyjny sprawuje kontrolę nad działalnością organów administracji publicznej w zakresie o jakim mowa w art. 3 cyt. ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i nie ocenia ani słuszności ani celowości działania organu. Dlatego też poza kognicją sądu leży ocena celowości badania zgodności z prawem budowlanym wybudowania ogrodzenia cmentarza (jak ustalono w wyniku oględzin przeprowadzonych w 2002r., na terenie działki rozpoczęto budowę grobu) położonego na terenie do którego inwestor nie posiadał prawa prowadzenia robót budowlanych, a nie całego obiektu jakim jest cmentarz, co do istnienia którego wymogiem jest ogrodzenie terenu (art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 31 stycznia 1959 r. o cmentarzach i chowaniu zmarłych (Dz.U.tj. z 2000r., Nr 23, poz.295 ze zm.). Do zasad ogólnych postępowania administracyjnego, a takim również jest postępowanie prowadzone przez organy nadzoru budowlanego, należy zasada, iż prowadząc postępowanie administracyjne organ administracji publicznej ma obowiązek zagwarantowania stronie czynnego udziału w każdym jego stadium (art. 10 kodeksu postępowania administracyjnego). Wszczęte postępowanie dotyczyło przestrzegania i stosowania przepisów prawa budowlanego przy budowie ogrodzenia działki nr [...] ( obręb K.), położonej w L. gm. L. Zatem niewątpliwie, to postępowanie dotyczyło interesu prawnego osób będących właścicielami nieruchomości, na której postawiono urządzenie budowlane stanowiące przedmiot postępowania. Z materiału dowodowego sprawy wynika, że własność przedmiotowej działki należała do małżonków L. Zatem zapewnienie przez organ czynnego udziału tylko jednemu z małżonków, naruszyło prawo w sposób dający podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego ( art. 145 § 1 pkt 4 Kodeksu postępowania administracyjnego), co, stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) oraz 135 cyt. ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, dało podstawę by sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję ją poprzedzającą w całości. Kolejnym powodem z jakiego należało uwzględnić skargę, jest to, że opierając swe rozstrzygnięcie na art. 37 ust. 2 cyt. ustawy Prawo budowlane, organ administracji państwowej mógł wydać decyzję o przymusowej rozbiórce obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie jego budowy, w przypadku zaistnienia w stanie sprawy ważnych przyczyn. Oceniając istnienie "ważnych przyczyn", o jakich mowa w art. 37 ust. 2 cyt. Prawa budowlanego z 1974r., należy kierować się zapisem art. 37 ust. 1 oraz art. 40 cyt. ustawy. Norma powstała w wyniku odczytania tych przepisów pozwala nakazać rozebranie obiektu tylko, gdy są to przyczyny nie dające się usunąć w żaden dostępny sposób. Tak pojmowane, w świetle tego, że zakresem działania organów nadzoru budowlanego jest kontrola przestrzegania i stosowania przepisów prawa budowlanego, a nie ochrona prawa własności - przyczyny takie jak: brak uregulowania prawa inwestora do działki na cele budowlane, przez co zostało naruszone prawo własności, nie dają podstaw do tego by móc wywieść z pominięciem trybu określonego w art. 40 cyt. Prawa budowlanego, że w tym konkretnym stanie faktycznym wykazano istnienie ważnych przyczyn, o jakich mowa w cyt. art. 37 ust. 2. To oznacza, że decyzję opartą li tylko na ustaleniu braku pozwolenia na budowę oraz braku legitymowania się inwestora do terenu na cele budowlane, należało uznać za decyzję podjętą bez wykazania istnienia ważnych przyczyn, a więc z przekroczeniem art. 37 ust. 2 cyt. Prawa budowlanego z 1974r., mającym wpływ na wynik sprawy i stosownie do art. 145 § 1 pkt 1) lit. a) cyt. Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, decyzję taką należało uchylić. Nie można, natomiast, zgodzić się ze skarżącym, że roboty budowlane nie wymagały pozwolenia na budowę. Ogrodzenie jako wybudowane przed 1 stycznia 1995r. podlegało przepisom ustawy Prawo budowlane z 1974r. ( art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (Dz.U.z 2003r., Nr 207, poz. 2016 ze zm.) i stosownie do § 19 ust. 1 pkt 3) lit. b), wydanego na jej podstawie, rozporządzenia Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 20 lutego 1975 r. w sprawie nadzoru urbanistyczno-budowlanego (Dz.U.Nr 8, poz. 48 ze zm.) - uzyskanie pozwolenia na budowę obowiązywało w razie wykonywania stałych ogrodzeń z cementu jako pełne oraz z kształtowników metalowych i blach lub ze stali budowlanej, niezależnie od położenia tych ogrodzeń. Nie można również zgodzić się, że z samego podania przez skarżącego numeru oraz daty decyzji o pozwoleniu na budowę, przy braku legitymacji do dysponowania terenem na cele budowlane oraz za poświadczeniem przez urząd, w którym znajdują się archiwa obejmujące swym zakresem informacje o decyzjach wydawanych w tym przedmiocie oraz w tym okresie, braku dokumentów potwierdzających wydanie pozwolenia, da się wyprowadzić logicznie uzasadniony wniosek, że pozwolenie na budowę istniało. Gdyby tak było, to każdą inwestycję budowlaną, co do której złożono by jedynie oświadczenie o istnieniu pozwolenia, należało by uznać za wybudowaną za stosownym pozwoleniem. Organ ponownie przeprowadzi postępowanie w sprawie przywrócenia istnienia ogrodzenia cmentarza w K. do stanu zgodnego z prawem budowlanym (także poprzez jego rozbiórkę) przy udziale wszystkich stron. Organ, w szczególności przeprowadzi postępowanie w celu ustalenia czy istnieją przyczyny, które uzasadniają w świetle art. 37 cyt. ustawy Prawo budowlane rozbiórkę obiektu bez zastosowania art. 40 cyt. ustawy Prawo budowlane. Z powyższych względów oraz na podstawie art. art. 132, 135 oraz 145 § 1 pkt 1) lit. a) i b) cyt. ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził naruszenie prawa dającego podstawę do uchylenia zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia poprzedzającego i orzekł jak na wstępie. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 cyt. ustawy.