II SA/Bd 444/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jarosław Wichrowski (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Anna Klotz Sędzia WSA Grażyna Malinowska-Wasik Protokolant: Krzysztof Olczak po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 4 lipca 2012 r. sprawy ze skargi H. D. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] marca 2012 r. nr [...] w przedmiocie wznowienia postępowania dotyczącego rozbiórki 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] lutego 2012 r., Nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu, 3. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] na rzecz skarżącej H. D. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Postanowieniem znak: [...] z dnia [...] lutego 2012 r., na podstawie art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (tekst jedn. Dz. U. z 2010 r. Nr 243, poz. 1623 z późn. zm.), art. 149 § 3 w zw. z art. 145 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) – dalej zwanej k.p.a., Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] odmówił H. D., reprezentowanej przez pełnomocnika J. G., wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] znak: [...] z dnia [...] stycznia 2008 r. nakazującej H. D. rozbiórkę pawilonu handlowego nr [...] o powierzchni zabudowy 21 m2, usytuowanego na działce nr [...] w miejscowości [...]. W uzasadnieniu w/w postanowienia organ przytoczył następujący stan faktyczny. Dnia [...] stycznia 2012 r. do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] wpłynęło pismo z dnia [...] stycznia 2012 r. sporządzone przez J. G., działającego w imieniu H. D., zawierające informację dotyczącą błędnych ustaleń poczynionych przez PINB w [...] w postępowaniu w sprawie zakończonej decyzją znak: [...] z dnia [...] stycznia 2008 r. PINB w [...] ocenił w/w pismo jako podanie o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej w/w decyzją ostateczną PINB w [...] z dnia [...] stycznia 2008 r. Na podstawie art. 64 § 2 i art. 148 k.p.a. organ, pismem z dnia [...] stycznia 2012 r., wezwał J. G. do uzupełnienia podania o oświadczenie strony postępowania H. D., zawierające przedstawienie terminu, w jakim strona dowiedziała się o przyczynie stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania i okolicznościach, w jakich to nastąpiło oraz dostarczenia dokumentu zgłoszenia inwestora o zamiarze przystąpienia do robót budowlanych, polegających na wybudowaniu wyżej wskazanego pawilonu handlowego. W odpowiedzi na wezwanie J. G., pismem z dnia [...] stycznia 2012 r., poinformował, że o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia postępowania dowiedział się "mniej więcej na dzień otrzymania aktualnego wypisu z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy [...] (...) z dnia [...] grudnia 2011 r.", ponadto wskazał, że w przeprowadzonej w listopadzie 2011 r. rozmowie z Cz. D. – ówczesnym inwestorem i właścicielem pawilonu, wyszły na jaw nowe okoliczności, w opinii pełnomocnika, istotne dla sprawy. Organ w związku z tym wywiódł, że w treści pisma z dnia [...] stycznia 2012 r. pełnomocnik podaje jedynie nieprecyzyjny okres, w którym pełnomocnik, a nie strona, dowiedział się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. To na stronie domagającej się wznowienia postępowania spoczywa ciężar wykazania terminu, w którym dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia. Pełnomocnik w piśmie z dnia [...] stycznia 2012 r. nie przedstawił oświadczenia strony, daty, ani jakiegokolwiek dowodu na potwierdzenie, kiedy strona dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia postępowania. Termin określony w art. 148 § 1 k.p.a. odnosi się wyłącznie do strony postępowania. W ocenie organu niewskazanie przez stronę w podaniu o wznowienie postępowania terminu przewidzianego w 148 § 1 k.p.a. należało uznać za brak formalny i zakwalifikować przedmiotowe podanie jako niekompletne. We wniesionym, pismem z dnia [...] lutego 2012 r., zażaleniu na powyższe postanowienie J. G. wyjaśnił, że na wezwanie PINB z dnia [...] stycznia 2012 r. odpowiedział jako pełnomocnik swojej siostry, która mieszka aktualnie w Niemczech i dlatego to on wskazał nowe okoliczności sprawy ze względu na to, że siostra będąc w Polsce w listopadzie 2011 r. odbyła rozmowę z Cz. D., która oświadczyła, że prace, związane z postawieniem pawilonu, były przeprowadzone zgodnie z obowiązującymi przepisami. Postanowieniem znak: [...] z dnia [...] marca 2012 r. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że z otrzymanych w toku postępowania wyjaśnień wynika, iż oświadczenia w wymaganych kwestiach złożył J. G., który nie jest stroną postępowania, a występuje w sprawie jako pełnomocnik strony H. D. Wezwanie organu I instancji z dnia [...] stycznia 2012 r. o wskazanie i uprawdopodobnienie terminu, określonego w art. 148 § 1 k.p.a., odnosi się wyłącznie do strony postępowania. Zgodnie z tym przepisem podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Pełnomocnik w piśmie z dnia [...] stycznia 2012 r. nie przestawił oświadczenia strony, co do daty powzięcia wiadomości o okolicznościach, stanowiących podstawę do wznowienia postępowania w niniejszej sprawie. Biorąc pod uwagę powyższe, PINB w [...] słusznie zaskarżonym postanowieniem odmówił H. D. wznowienia postępowania administracyjnego z uwagi na niedopuszczalność z przyczyn formalnych wznowienia administracyjnego w przedmiotowej sprawie. Dalej organ II instancji wywodził, że w zażaleniu na w/w postanowienie pełnomocnik strony J. G. wyjaśnił, iż na wezwanie PINB z dnia [...] stycznia 2012 r. odpowiedział jako pełnomocnik swojej siostry, która mieszka aktualnie w Niemczech i dlatego to on wskazał nowe okoliczności sprawy ze względu na to, że siostra będąc w Polsce w listopadzie 2011 r. rozmawiała z Cz. D., która w rozmowie oświadczyła, że prace związane z postawieniem pawilonu były przeprowadzone zgodnie z obowiązującymi przepisami. Odnosząc się do w/w okoliczności, biorąc pod uwagę, że strona dowiedziała się o podstawie do wznowienia postępowania w listopadzie 2011 r., a podanie w tej sprawie zostało złożone w Powiatowym Inspektoracie w dniu [...] stycznia 2012 r., organ uznał, że wnioskodawca nie zachował miesięcznego terminu, określonego w art. 148 § 1 k.p.a. Powyższe zatem nie mogło stanowić podstawy do uchylenia przez organ zaskarżonego postanowienia. Pismem z dnia [...] kwietnia 2012 r. H. D., działając nadal przez wskazanego wyżej pełnomocnika, zaskarżyła w/w postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, podnosząc zarzuty: 1. naruszenia prawa administracyjnego, poprzez bezzasadną odmowę wznowienia postępowania w przedmiotowej sprawie; 2. niewyjaśnienia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy oraz przyjęcie w sposób tendencyjny i nieobiektywny złożonych przez stronę wyjaśnień; 3. braku szczegółowego przeanalizowania dokumentów w sprawie, a w szczególności projektu pawilonu, planu sytuacyjno-wysokościowego, protokołu odbioru robót (przyłącza wodnego) oraz warunków dostawy wody pitnej na korzyść skarżącej; 4. braku przesłuchania osób, występujących w sprawie z urzędu, co umożliwiłoby rzeczywiste i zgodne z prawdą wyjaśnienie sprawy, w celu wznowienia postępowania. W związku z powyższymi zarzutami, skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia. W uzasadnieniu skargi strona wywodziła, że zaskarżone postanowienie jest chybione tak pod względem formalnym jak i merytorycznym, dlatego winno być niezwłocznie uchylone na korzyść skarżącej, albowiem popełniono szereg błędów i zaniechań, badając tylko stronę formalną, "biurokratyczną" wniosku, bez obiektywnego rozpatrzenia tegoż. Ponadto wszelkie terminy i dokumenty świadczą na korzyść skarżącej, a odmowa wznowienia postępowania świadczy wyłącznie o złej woli organu. Wizyta pełnomocnika strony w PINB i rozmowa z pracownikiem instytucji świadczy o zachowaniu terminu, a odmienne stanowisko organu wynika jedynie ze złej woli. Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko, wyrażone w zaskarżonym postanowieniu, wraz z jego argumentacją. Ponadto nawiązując do zarzutów skarżącej w odniesieniu do terminu organ wyjaśnił, że wprawdzie istnieje możliwość przywrócenia w/w terminu w odrębnym postępowaniu, na podstawie art. 58-60 k.p.a., które to postępowanie obwarowane jest innymi warunkami wskazanymi w ustawie, jednakże pełnomocnik strony z takim wnioskiem nie wystąpił. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek nie wszystkie jej zarzuty należało uznać za zasadne. Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.) sąd administracyjny kontroluje legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia administracyjnego, czyli jego zgodność z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa materialnego i procesowego. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zaskarżona decyzja (postanowienie) może być uchylona tylko wówczas, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego albo inne naruszenie prawa procesowego, które mogło mieć wpływ na rozstrzygnięcie (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Wychodząc z tych przesłanek Wojewódzki Sąd Administracyjny uwzględnił skargę, gdyż stwierdził, że zaskarżona oraz poprzedzająca ją decyzja pierwszej instancji naruszają przepisy postępowania administracyjnego, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ustawodawca, mocą Rozdziału 12 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, przesądził o możliwości wznowienia postępowania w sprawie zakończonej wydaniem ostatecznej decyzji. Wznowienie może nastąpić z urzędu lub na żądanie strony (art. 147 k.p.a.). Żądanie takie obwarowane jest warunkiem zachowania terminu. Art. 148 § 1 k.p.a. przesądza, że podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Aby strona mogła wnieść podanie ze skutkiem prawnym, winna udowodnić okoliczności wskazujące na dotrzymanie terminu. To więc strona musi udowodnić, kiedy (w jakiej dacie) dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia postępowania, ze ścisłością dostateczną dla ustalenia, że jej podanie o wznowienie wpłynęło przed upływem terminu jednomiesięcznego od dnia, w którym dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia (zob. wyrok NSA z dnia 19 maja 2000 r., I SA/Wr 1038/97, LEX nr 43046). Data, w której wiadomość o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia postępowania powziął nieprofesjonalny pełnomocnik strony, jest z punktu widzenia zachowania terminu w niniejszej sprawie bez znaczenia. Podanie, które nie zawiera żadnych wskazówek w zakresie daty powzięcia informacji przez stronę, musi być uznane za wadliwe, podlegające uzupełnieniu w trybie art. 64 § 2 k.p.a., pod rygorem pozostawienia bez rozpoznania. Przekładając powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy, Sąd po dokonaniu analizy akt administracyjnych stwierdził, że organ I instancji wezwał pełnomocnika skarżącej do usunięcia braków formalnych podania o wznowienie postępowania, w zakresie daty powzięcia przez stronę informacji o przyczynach wznowienia (pismo PINB z dnia [...] stycznia 2012 r., k.-8 akt administracyjnych), pouczając prawidłowo, iż nieusunięcie braków w terminie 7 dni poskutkuje pozostawieniem podania bez rozpoznania. Wobec niewyeliminowania braków organ jednak w sposób wadliwy, postanowieniem z dnia [...] lutego 2012 r. odmówił wznowienia postępowania. Postanowienie to należy więc uznać za wydane z rażącym naruszeniem prawa. Skoro organ uznał, że strona nie uzupełniła w prawidłowy sposób braków swego pisma z dnia [...] stycznia 2012 r., winien konsekwentnie, zgodnie z treścią pouczenia oraz art. 64 § 2 k.p.a. pozostawić podanie bez rozpoznania. Dopiero w przypadku ujawnienia, iż podanie o wznowienie nie wskazuje przesłanek przewidzianych w art. 145 § 1 k.p.a. bądź nie został zachowany termin do jego złożenia, przewidziany w art. 148 k.p.a. - organ administracji może na podstawie art. 149 § 3 k.p.a. wydać postanowienie odmawiające wznowienia postępowania. Organ I instancji w tym zakresie nie poczynił żadnych rozważań, ograniczając się do stwierdzenia, że nieprawidłowym było wskazanie, kiedy to pełnomocnik strony, a nie sama strona, dowiedział się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Nawet przyjmując, że organ mógł wydać postanowienie o odmowie wznowienia postępowania, to działanie takie byłoby przedwczesne. Należy podkreślić, że do postępowania w niniejszej sprawie stosuje się także zasady ogólne wyrażone przepisach kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie z tymi zasadami organ administracji publicznej rozpoznający sprawę, a w efekcie wydający decyzję, powinien prowadzić postępowanie w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie obywateli do organów Państwa (art. 8 k.p.a.). Winien więc działać na podstawie przepisów prawa (art. 6 k.p.a.), wyczerpująco informować strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego oraz czuwać, aby strony nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa (art. 9 k.p.a.) i w toku postępowania stać na straży praworządności oraz podejmować wszelkie niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy (art. 7 k.p.a.), jak i wyjaśniać stronom zasadność przesłanek rozstrzygnięcia, którymi kierował się przy załatwianiu sprawy (art. 11 k.p.a.). W tym kontekście rozważenia wymaga, czy wobec prawdopodobnie błędnego zrozumienia przez pełnomocnika strony (nieprofesjonalnego) treści wezwania z dnia [...] stycznia 2012 r., nie było przedwczesnym wydawanie postanowienia z dnia [...] lutego 2012 r. o odmowie wznowienia postępowania. Niedokładne wskazanie przez pełnomocnika w piśmie z dnia [...] stycznia 2012 r. daty powzięcia wiadomości o przyczynach wznowienia postępowania nie mogło stanowić podstawy do wydania zaskarżonego postanowienia. Pełnomocnik skarżącej, odpowiadając na wezwanie organu I instancji wskazał, że "wiedzę o nowych okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia postępowania datuje mniej więcej na dzień otrzymania aktualnego wypisu z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy [...] (...) z dnia [...].12.2011 r.". Z uwagi na brak precyzji tego określenia organ winien ponownie wezwać pełnomocnika do jego doprecyzowania, czy to w formie pisemnej, czy też poprzez wezwanie do osobistego stawiennictwa w siedzibie organu i wyjaśnienia kto konkretnie podjął informacje o istnieniu przyczyn do wznowienia postępowania, gdyż wbrew twierdzeniom organu z treści w/w pisma nie wynika w sposób jednoznaczny, że powyższe pismo dotyczy na pewno określenia czasu, kiedy to pełnomocnik strony, a nie sama strona, dowiedział się o tych przyczynach. Nawet gdyby faktycznie pełnomocnik wskazał okres, kiedy to on dowiedział się o tych przyczynach, organ winien, mając na uwadze w/w zasady wyrażone w art. 6-9 k.p.a., wezwać go ponownie do uzupełnienia braków pouczając, że istotna w tym zakresie jest jedynie wiedza strony postępowania. Pełnomocnik, który nie jest przecież profesjonalistą, mógł zasadnie zakładać, że skoro to on zajmował się przedmiotową sprawą, to w takiej sytuacji to jego wiedza w tym zakresie jest istotna. Mając na uwadze powyższe, za zasadny należało uznać zarzut skargi dotyczący naruszenia przez organ prawa administracyjnego poprzez bezzasadną odmowę wznowienia postępowania w przedmiotowej sprawie. Natomiast pozostałe zarzuty zawarte w skardze nie mogły zostać uwzględnione z uwagi na to, że dotyczyły one kwestii związanych z merytoryczną zasadnością wniosku o wznowienie postępowania. Te kwestie nie były jednak w ogóle brane pod uwagę przez organ, gdyż podstawą rozstrzygnięcia były jedynie kwestie formalne związane z tym, że pełnomocnik błędnie wskazał datę powzięcia wiadomości o istnieniu przyczyn do wznowienia postępowania przez niego, a nie przez stronę. Okoliczności wskazane w zarzutach organ weźmie pod uwagę przy ponownym rozpoznaniu sprawy. Organ w szczególności wyjaśni, kiedy strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Uwzględniając powyższe rozważania Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, a także art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie organu I instancji oraz na podstawie art. 152 w/w ustawy stwierdził, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu.