II SA/Bd 446/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz Sędziowie: Sędzia NSA Wiesław Czerwiński (spr.) Sędzia WSA Krzysztof Gruszecki Protokolant Dominika Znaniecka po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 23 lipca 2008 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] kwietnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego z powodu suszy 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza [...] z dnia [...] kwietnia 2007 r. nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. II SA/Bd 446/08 Uzasadnienie Decyzją z dnia [...] kwietnia 2008 r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. na podstawie art. 1 ust. 1, art. 2 art. 17 ustawy z dnia 12 października 1994r. o Samorządowych Kolegiach Odwoławczych (Dz. U. 2001r., Nr 79, poz. 856 ze zm.) i art. 40 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.) § 2 pkt 1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 sierpnia 2006 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji programu pomocy dla gospodarstw rolnych w celu złagodzenia skutków suszy (Dz. U. Nr 155, poz. 1109) oraz art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., utrzymało w mocy decyzję Burmistrza M. z dnia [...] kwietnia 2007 r. Nr [...] w sprawie odmowy J. K. udzielenia pomocy w postaci zasiłku celowego z powodu suszy. Rozstrzygniecie zostało wydane w oparciu o następujące ustalenia. Organ I instancji uzasadniając odmowę przyznania wnioskowanej pomocy stwierdził, iż J. K., jak również żadna z osób w jego rodzinie z mocy ustaw nie podlega rolniczemu ubezpieczeniu. Tym samym jej przyznanie w takim przypadku nie jest możliwe. Z takim stanowiskiem J. K. nie zgodził się wnosząc odwołanie. Podniósł, iż kilkakrotnie odwoływał się w niniejszej sprawie. Oświadczył, że wraz z rodziną prowadzi niewielkie gospodarstwo rolne płacąc podatki jak i inne wymagane obciążenia finansowe. Wywiódł, iż wcześniejsze decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego wskazywały na możliwości udzielenia mu pomocy, co przy rozpatrywaniu jego wniosku zostało pominięte. W ocenie J. K. zasiłek celowy na złagodzenie skutków suszy winien zostać mu przyznany, a organ orzekający wykazał się brakiem dobrej woli popełniając przy tym błędy formalne. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. podzieliło stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Powołując się na treść § 2 pkt 1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia z dnia 29 sierpnia 2006 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji programu pomocy dla gospodarstw rolnych w celu złagodzenia skutków suszy (Dz. U. Nr 155, poz. 1109) stwierdziło, że pomocy udziela się rodzinie rolniczej, jeżeli co najmniej jedna osoba w tej rodzinie jest rolnikiem, w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników, który podlega temu ubezpieczeniu z mocy ustawy oraz w gospodarstwie rolnym, w rozumieniu przepisów o podatku rolnym, w którym szkody w uprawach rolnych spowodowane suszą, oszacowane przez komisję powołaną przez wojewodę na podstawie § 20 ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 1996 r. w sprawie szczegółowych kierunków działań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa oraz sposobów ich realizacji (Dz. U. Nr 16, poz. 82, ze zm.), wynoszą średnio powyżej 30 %. Pomocy udziela się jednorazowo, w formie zasiłku celowego udzielanego na zasadach określonych w art. 40 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, przez kierownika ośrodka pomocy społecznej, w drodze decyzji administracyjnej wydawanej z upoważnienia wójta (burmistrza, prezydenta miasta). Natomiast z art. 40 ust. 1 i 2 cyt. ustawy o pomocy społecznej wynika, że zasiłek celowy może być przyznany także osobie albo rodzinie, które poniosły straty w wyniku klęski żywiołowej lub ekologicznej, niezależnie od dochodu i może nie podlegać zwrotowi. Jak stwierdzono w toku postępowania gminna komisja do spraw szacowania szkód spowodowanych klęską przeprowadzając oględziny w gospodarstwie J. K. w dniu [...] lipca 2006 r. oceniła szkody biorąc pod uwagę straty w 5 uprawach. Strona miała możliwość wypowiedzenia się w zakresie zebranych dowodów i materiałów, w tym także na okoliczność czy posiada ubezpieczenie z mocy ustawy w myśl przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników. Organ odwoławczy stwierdził, że ubezpieczeniem społecznym rolników z mocy ustawy zgodnie z art. 7 ust. 1 i art. 16 ust. 3 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 1998r. Nr 7, poz. 25 ze zm.), nie podlegają rolnicy lub domownicy podlegający innemu ubezpieczeniu społecznemu lub posiadający ustalone prawo do emerytury lub renty albo posiadający ustalone prawo do świadczeń z ubezpieczeń społecznych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. uznało, iż w zgromadzonych aktach sprawy znajdują się dowody z KRUS świadczące, że zarówno wnioskodawca jak i nikt z jego rodziny nie podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników w rozumieniu wymienionej ustawy. Tym samym w odmowa przyznania zasiłku była zasadna. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w B. J. K. podniósł, iż organy orzekające w jego sprawie w przypadku braku możliwości przyznania mu wnioskowanego zasiłku miały obowiązek na podstawie innych przepisów udzielić mu pomocy, by zrekompensować straty spowodowane suszą. Zarzucił również naruszenie przepisów postępowania administracyjnego wywodząc, że nie ustosunkowano się do wszystkich zarzutów wysuniętych w odwołaniu. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje. Skargę należało uwzględnić. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. dwukrotnie uchylało wydane przez organ I instancji decyzje wskazując na konieczność wyjaśnienia szeregu kwestii. W ocenie Sądu, nie wszystkie okoliczności faktyczne zostały w tej sprawie wyjaśnione. Zasadnicza kwestia w sprawie sprowadza się do interpretacji § 2 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 29 sierpnia 2006 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji programu pomocy dla gospodarstw rolnych w celu złagodzenia skutków suszy (Dz. U. Nr 155, poz. 1109). Przepis ten stanowi, że pomocy udziela się na rodzinie rolniczej jeżeli: 1) co najmniej jedna osoba w tej rodzinie jest rolnikiem w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników, który podlega temu ubezpieczeniu z mocy ustawy. 1) Należałoby w pierwszej kolejności ustalić czy mamy do czynienia z rodzina rolniczą. Definicja rodziny zawarta jest w art. 6 pkt 14 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.). W myśl tej definicji rodzina oznacza osoby spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku zamieszkujące i gospodarujące. W aktach sprawy brak jest ustaleń na ten temat. Wątpliwości Sądu co do ilości członków rodziny spotęgowane są tym, że w wykazie Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego pod tym samym adresem co skarżący występują jeszcze dwa dalsze nazwiska K. K. i S. K. . Samorządowe Kolegium Odwoławcze słusznie zamieściło uwagę, że nie wiadomo skąd ten wykaz wziął się w aktach sprawy, na czyje żądanie i jakim celu został sporządzony, dlaczego nie jest podpisany. W sprawie stosowania rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie szczegółowych warunków realizacji programu pomocy dla gospodarstw rolnych w celu złagodzenia skutków suszy zastosowanie mają przepisy ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. Rozporządzenie wykonawcze zostało wydane na mocy delegacji ustawowej zawartej w tym przepisie. Zgodnie z art. 106 ust. 4 decyzję administracyjną o przyznaniu lub odmowie przyznania świadczenia, z wyjątkami nie mającymi zastosowania w sprawie wydaje się po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego. Jeżeli istniały w sprawie wątpliwości, to taki wywiad należało w sprawie przeprowadzić. 2) W dalszej kolejności należało rozważyć, kto to jest rolnik w rozumieniu przepisów ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, który podlega temu ubezpieczeniu z mocy ustawy. Zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy z 20 grudnia 1999 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. 1998 r., Nr 7 poz. 25 ze zm. ) przez rolnika rozumie się pełnoletnią osobę fizyczną zamieszkującą i prowadząca na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej, osobiście i na własny rachunek, działalność rolniczą w pozostającym w jej posiadaniu gospodarstwie rolnym, w tym również w ramach grupy producentów rolnych, a także osobę, która przeznaczyła grunty prowadzonego przez siebie gospodarstwa rolnego do zalesienia. Ubezpieczeniu podlega się z mocy ustawy lub na wniosek, a w ubezpieczeniu wyodrębnia się: 1) ubezpieczenie wypadkowe, chorobowe i macierzyńskie, 2) ubezpieczenie emerytalno – rentowe. Ubezpieczeniu wypadkowemu, chorobowemu, i macierzyńskiemu z mocy ustawy podlega: 1. rolnik, którego gospodarstwo obejmuje obszar użytków rolnych poniżej 1 ha przeliczeniowego lub dział specjalny, 2. domownika rolnika, o którym mowa w pkt 1, jeżeli ten rolnik lub domownik nie podlega innemu ubezpieczeniu społecznemu lub nie ma ustalonego prawa do emerytury lub renty albo nie ma ustalonego prawa do świadczeń z ubezpieczeń. W tym kontekście istotne jest także ustalenie ilości domowników. Nie ustalono w sprawie czy J. K. podlega innemu ubezpieczeniu. Rocznik urodzenia [...] wskazuje, że jest on w wieku emerytalnym. Przepisy rozporządzenia mówią o podleganiu ubezpieczeniu społecznemu, a nie o płaceniu składek na ubezpieczenie. Ubezpieczeniu emerytalno – rentowemu podlega z mocy ustawy: 1.) rolnik, którego gospodarstwo obejmuje obszar użytków rolnych powyżej 1 ha przeliczeniowego lub dział specjalny; 2.) domownik rolnika, o którym mowa w pkt 1; 3.) osoba pobierająca rentę strukturalną współfinansowana ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej lub ze środków pochodzących z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich; 4.) małżonek osoby, o której mowa w pkt 3, jeżeli renta strukturalna współfinansowana ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej lub ze środków pochodzących z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów. W toku dalszego postępowania należy ustosunkować się do kwestii statusu prawnego poszczególnych członków rodziny w kontekście powołanych przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników, którzy podlegają ubezpieczeniu z mocy ustawy. 3) Zaświadczenie KRUS z [...] marca 2007 r. nosi datę późniejszą niż decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z [...] marca 2007 r. Nie wiadomo na czyje żądanie to zaświadczenie zostało wydane. Jeżeli na wniosek Burmistrza - Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w M., to w aktach sprawy winna znajdować się kopia pisma skierowanego do KRUS, z którego możnaby wnioskować o zakresie żądanej informacji. Na piśmie tym, podobnie jak w innych dokumentach brakuje pieczątki z datą wpływu pisma. Należy ponownie wystąpić z pismem do KRUS (niezależnie od własnych ustaleń) czy skarżący i domownicy podlegają ubezpieczeniu społecznemu rolników z mocy ustawy . 4) Rozporządzenie Rady Ministrów z 29 sierpnia 2006 r. przewiduje (§ 6 ust. 1), że wnioski o pomoc składa się do dnia 15 października 2006 r. Wniosek J. K. został wypełniony [...] września 2006r. Nie wiadomo w jaki sposób i kiedy został złożony. Brak jest w tym zakresie jakiejkolwiek adnotacji. Data wypełnienia wniosku nie jest datą otrzymania wniosku przez urząd, jeżeli brak jest w tym zakresie jakiejkolwiek adnotacji. Sytuacja ta nie pozwala Sądowi na ocenę czy wniosek o zasiłek celowy w związku z suszą w 2006 r. został w ogóle złożony w terminie. Wnioski złożone po terminie odrzuca się. Brak daty wpływu jest sprzeczny z obowiązkiem zawartym w § 6 pkt 11 instrukcji kancelaryjnej dla organów gmin i związków międzygminnych (Dz. U. Nr 112, poz. 1319 z 1999 r. ). 4. Zaskarżona decyzja jak i decyzja organu I instancji zapadła z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 i 80 K.p.a. Skutkuje to na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) uchyleniem zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.