II SA/Bd 450/07

WyrokWSA w Bydgoszczy2008-04-15

Skład orzekający: Wiesław Czerwiński, Grażyna Malinowska - Wasik, Grzegorz Saniewski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy zatrzymanie prawa jazdy dłużnika alimentacyjnego było zasadne w sytuacji, gdy nie wykazano przesłanek określonych w art. 4 ust. 3 ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych i zaliczce alimentacyjnej?
Ratio decidendi
Zatrzymanie prawa jazdy dłużnika alimentacyjnego było niezasadne, ponieważ organy administracyjne nie wykazały zaistnienia przesłanek określonych w art. 4 ust. 3 ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej, które warunkują skierowanie wniosku o zatrzymanie prawa jazdy. Brak było dowodów na uniemożliwienie przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, odmowę podjęcia prac publicznych lub uchylanie się od nich.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła zatrzymania prawa jazdy K. B. na wniosek Wydziału Świadczeń Społecznych, oparty na ustawie o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych. K. B. odwołał się od decyzji, argumentując, że utrata prawa jazdy uniemożliwia mu podjęcie pracy i spłatę zadłużenia alimentacyjnego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało decyzję w mocy, uznając K. B. za dłużnika alimentacyjnego, który uchylał się od podjęcia prac. Skarżący podniósł w skardze, że nie uchylał się od pracy, a jedynie nie mógł podjąć zatrudnienia z powodu braku prawa jazdy.
Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta B. Stwierdzono, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Przyznano adwokatowi M. J. zwrot kosztów nieopłaconej pomocy prawnej.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Wiesław Czerwiński (spr.) Sędzia WSA Grażyna Malinowska - Wasik Asesor WSA Grzegorz Saniewski Protokolant Justyna Straka po rozpoznaniu w II Wydziale na rozprawie w dniu 15 kwietnia 2008r. sprawy ze skargi K. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] marca 2007r. Nr [...] w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy dłużnika alimentacyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzająca ja decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] 01. 2007 Nr [...] 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, 3. przyznaje od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy) na rzecz adwokat M. J. kwotę [...] gr. tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. II SA/Bd 450/07 Uzasadnienie Decyzją z dnia [...] stycznia 2007r. Nr [...] Prezydent Miasta B. zarządził wobec K. B. zatrzymanie prawa jazdy kategorii A, B, C, BE, CE Nr 04536/99/0461. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, iż zatrzymanie wskazanego dokumentu nastąpiło na wniosek Urzędu Miasta B. – Wydziału Świadczeń Społecznych w oparciu o art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych i zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. Nr 86, poz. 732 ze zm.). Od powyższej decyzji K. B. złożył odwołanie. Wskazał, iż po rozwodzie w 2005r. został bez pracy w związku z czym nie miał środków na wywiązanie się z obowiązku alimentacyjnego. Jest osobą z wykształceniem podstawowym, której nie stać na kontynuowanie nauki. Zarzucił Urzędowi Pracy nie spełnienie ustawowych obowiązków związanych ze skierowaniem do pracy. W ocenie K. B. decyzja organu I instancji pozbawiła go możliwości osiągania dochodu i tym samym płacenia alimentów. Decyzją z dnia [...] marca 2007r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. utrzymało w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. Uzasadniając swoje stanowisko organ odwoławczy za bezsporną w sprawie uznał okoliczność, iż K. B. jest dłużnikiem alimentacyjnym, zobowiązanym do płacenia na rzecz córki M alimentów w wysokości [...] zł. miesięcznie. Z uwagi na bezskuteczność egzekucji w tym zakresie orzeczono prawo do zaliczki alimentacyjnej. Nadto, jako bezsporny wskazał również fakt, iż K. B. został wykreślony przez Powiatowy Urząd Pracy w B. z ewidencji osób bezrobotnych z powodu niestawiennictwa w wyznaczonym terminie. Tym samym w ocenie organu odwoławczego spełnione zostały przesłanki z art. 4 ust. 3 wskazanej ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych, zgodnie z którym w przypadku uniemożliwienia przez dłużnika alimentacyjnego przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, odmowy podjęcia prac lub uchylania się od nich, organ właściwy dłużnika informuje podmiot uprawniony do złożenia wniosku o ściganie za przestępstwo określone w art. 209 § 1 kk. Natomiast w oparciu o przepis zawarty w art. 5 ust. 1 i 2 organ właściwy dłużnika w przypadku złożenia wniosku o ściganie, kieruje do starosty wniosek o zatrzymanie prawa jazdy dłużnika alimentacyjnego, co miało miejsce w niniejszej sprawie. Ponieważ powyższe regulacje mają charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, iż nie dopuszczają innego sposobu zachowania się organu administracyjnego, to w tych okolicznościach obowiązkiem organu I instancji było zatrzymanie prawa jazdy. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy skarżący podniósł, iż obecnie wykonuje pracę, która nie jest dla niego satysfakcjonująca, a z uwagi na brak prawa jazdy nie może podjąć innego zatrudnienia. Uzyskuje dochód w wysokości [...] zł. brutto, jest z osobą bezrobotną. Argumentował, iż posiadane zadłużenie alimentacyjne stara się spłacać w takiej wysokości na jaką pozwalają mu posiadane środki finansowe. Wywiódł, iż zwrócenie mu prawa jazdy pomogłoby mu w spłacie ciążących na nim zobowiązań finansowych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie pod warunkiem uzupełnienia braków formalnych polegających na wykazaniu interesu prawnego lub pełnomocnictwa przez osobę podpisująca skargę, jednocześnie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. W przypadku nie uzupełnienia wskazanych braków o jej odrzucenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skargę należało uwzględnić. Postępowanie administracyjne w tej sprawie zostało wszczęte na podstawie wniosku złożonego na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. Nr 86, poz. 732 ze zm.). Przepis ten przewiduje, że organ właściwy dłużnika, w przypadku złożenia wniosku, o którym mowa w art. 4 ust. 3, kieruje do starosty wniosek o zatrzymanie prawa jazdy dłużnika alimentacyjnego. Istotnym zatem jest określenie, czy w sprawie istnieje sytuacja o jakiej mowa w art. 4 ust. 3, gdyż tylko w tych warunkach wniosek jest uzasadniony. Art. 4 ust. 3 przewiduje obowiązek informowania podmiotu uprawnionego do złożenia wniosku o ściganie za przestępstwo określone w art. 200 § 1 Kodeksu karnego w 3 sytuacjach: - w przypadku uniemożliwienia przez dłużnika alimentacyjnego przeprowadzenia wywiadu, o którym mowa w ust. 1 art. 4 , - odmowy podjęcia prac organizowanych na zasadach robot publicznych (art. 4 ust. 2), - uchylania się od podjęcia robót publicznych (prac, o których mowa w art. 4 ust. 2 ). Żadna z tych okoliczności nie została w sprawie wykazana. Tym samym należy ocenić, że brak było podstaw do skierowania wniosku o jakim mowa w art. 4 ust. 3. Z kolei ten wniosek warunkował skierowanie wniosku o zatrzymanie prawa jazdy dłużnika alimentacyjnego. Nie znajduje żadnego odzwierciedlenia w aktach sprawy wniosek Samorządowego Kolegium Odwoławczego, że skarżący uchylał się od stawiennictwa w Rejonowym Urzędzie Pracy. W aktach sprawy znajduje się kserokopia dokumentu potwierdzającego stawiennictwo skarżącego w Rejonowym Urzędzie Pracy w 3 przypadkach. Brak natomiast informacji, aby odmówił podjęcia prac organizowanych na zasadach robót publicznych lub uchylał się od nich. Tym samym należy ocenić, że w sprawie doszło do naruszenia prawa materialnego art. 5 ust. 1 i 2 ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej i przepisów procesowych art. 61 § 1, art. 63 § 2, 64 § 2 K.p.a. Uzasadnia to, na podstawie art. 145 § 1 plt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej jej decyzji organu I instancji. O kosztach orzeczono stosownie do treści art. 201 § 1 ustawy – Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło