II SA/Bd 453/08

Dnia 9 września 2008 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Elżbieta Piechowiak (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Anna Klotz asesor WSA Grzegorz Saniewski Protokolant: Krzysztof Cisewski po rozpoznaniu w II Wydziale na rozprawie w dniu 9 września 2008 roku sprawy ze skargi Ł. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę. II SA/Bd 453/08 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] nr [...] wydaną z upoważnienia Burmistrza w [...], Kierownik Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...], na podstawie art. 36 pkt1 lit.c i art. 39 ust.1-4 i art.106 ust.1,3 i 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 z późn. zm.) oraz art. 104 K.p.a. odmówiono Ł. W. przyznania pomocy finansowej w formie zasiłku celowego, stosownie do jego wniosku z dnia 31 stycznia 2008r. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie organ administracji zwrócił uwagę, że wnioskodawca prowadzi gospodarstwo domowe z żoną i matką, a łączny dochód rodziny wynosi 3.115,41 zł., co w przeliczeniu na osobę daje kwotę 1.038,47zł miesięcznie. która to kwota przekracza kwotę kryterium dochodowego dla osoby w rodzinie tj. kwotę 351 zł. Orzekający organ nadmienił również, że nie zachodzą przesłanki do przyznania wnioskującemu specjalnego zasiłku celowego, a w celu poprawy swojej sytuacji materialnej Ł. W. powinien rozważyć przekazanie gospodarstwa rolnego spadkobiercy lub oddania go w dzierżawę w zamian za pełną rentę. W odwołaniu od powyższej Ł. W. decyzji wyraził niezadowolenie z treści zawartego w niej rozstrzygnięcia, jednocześnie i jednocześnie zażądał umożliwienia mu prawidłowej rehabilitacji zdrowotnej oraz leczenia sanatoryjnego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...] nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Zdaniem organu odwoławczego zaskarżone rozstrzygnięcie jest prawidłowe, ponieważ organ I instancji dokonał słusznej oceny istnienia przesłanek powołanych w podstawie prawnej decyzji przepisów ustawy o pomocy społecznej w oparciu o prowadzone postępowanie i zgromadzony w jego toku materiał dowodowy w zakresie warunków życiowych rodziny odwołującego. Potwierdzona została okoliczność, iż źródło utrzymania rodziny odwołującego stanowi dochód z gospodarstwa rolnego, renta kwartalna KRUS, renta małżonki, emerytura matki. Jako trafne uznano więc ustalenie organu I instancji, że dochód rodziny odwołującego się z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku wynosi 1.038,47zł. i przekracza ustawowe kryterium dochodowe wynoszące dla członków rodziny odwołującego 351,00 zł. Jednocześnie zwrócono uwagę, że w styczniu i lutym 2008r. rodzinie odwołującego przyznany został specjalny zasiłek celowy na dofinansowanie kosztów rehabilitacji w kwotach po 200zł. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy Ł. W. wyraził niezadowolenie z zapadłych w jego sprawie rozstrzygnięć organów administracyjnych i wniósł o "umorzenie istniejącego zadłużenia w całości lub w części". W uzasadnieniu skargi podniósł, że w 2005r. poniósł straty w gospodarstwie rolnym w wys. 12.360zł, w 2006r. straty te wyniosły 8.400zł, a długi z tego tytułu nadal spłaca. Zarzucił również organom orzekającym w sprawie błędne ustalenie stanu faktycznego sprawy polegające na mylnym przyjęciu, że prowadzi on z żoną wspólnie gospodarstwo domowe. W ocenie skarżącego, przy wydawaniu zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji przekroczone zostały granice uznania administracyjnego. W odpowiedzi na skargę organ, nie znajdując podstaw do jej uwzględnienia, wniósł o jej oddalenie wskazując, iż zarzuty podniesione w skardze były już przedmiotem postępowania wyjaśniającego i podjęte rozstrzygnięcie zostało umotywowane w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna, gdyż rozstrzygając sprawę dotyczącą przyznania zasiłku celowego, zarówno organ I jak i II instancji, nie dopuścił się naruszenia przepisów prawa materialnego ani też przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Przede wszystkim zaznaczyć należy, że stosownie do treści przepisu art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 z późń. zm.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że Sąd rozpatrując skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego, bądź przepisów postępowania administracyjnego, nie wkraczając przy tym w uprawnienia organów administracji do orzekania bezpośrednio o prawach i obowiązkach stron postępowania administracyjnego. Sąd nie może także oprzeć kontroli o kryterium słuszności czy sprawiedliwości społecznej. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd następuje tylko w przypadku stwierdzenia istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu lub naruszeniu przepisów prawa materialnego, mającym wpływ na wynik sprawy. Oceniając zasadność decyzji w zakresie, w jakim Sąd władny jest to uczynić, a więc z punktu widzenia jej legalności, stwierdzić należy, iż decyzja ta nie uchybia prawu. Podstawą materialno - prawną rozpoznania sprawy będącej przedmiotem zaskarżonej do Sądu decyzji są przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. Nr 64, poz. 593 z późn. zm.). Zgodnie z przepisem art. 2 ust. 1 i art. 3 ust. 1 i 2 tej ustawy, celem pomocy społecznej jest umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenia trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości poprzez wspieranie w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwienia życia w warunkach odpowiadających godności człowieka, a także podejmowanie działań zmierzających do życiowego usamodzielnienia się i integracji ze środowiskiem. Stosownie zaś do art. 39 ust. 1, 2 i 3 cyt. ustawy w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Może też być przyznany osobom bezdomnym i innym osobom niemającym dochodu oraz możliwości uzyskania świadczeń na podstawie przepisów o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia - na pokrycie części lub całości wydatków na świadczenia zdrowotne. Przedstawione unormowanie zawiera katalog sytuacyjnych przesłanek przyznania zasiłku celowego, przy czym przyznanie tego świadczenia uzależnione jest również od spełnienia kryterium dochodowego, określonego w sposób ogólny w art. 8 cyt. ustawy, który wyraźnie różnicuje sytuację podmiotu samotnie gospodarującego lub rodziny, co znajduje potem swoje odbicie w konieczności zastosowania właściwych kryteriów dla potrzeb obliczenia wysokości przysługującego świadczenia. Nabycie więc prawa do tego świadczenia jest uzależnione, tak jak w przypadku innych świadczeń z pomocy społecznej, od wysokości dochodów wnioskodawcy. W przypadku osoby wspólnie gospodarujących prawo do świadczeń z pomocy społecznej przysługuje, jeżeli jej dochód nie przekracza "kryterium dochodowym na osobę w rodzinie", wynoszące obecnie 351 zł (art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej). Dochodem według ustawy o pomocy społecznej jest suma miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu - z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszona o: 1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych; 2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach; 3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób (art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej). W przypadku skarżącego, jako prawidłowo ustalone należy uznać okoliczności związane z zamieszkiwaniem wraz z żoną i matką i prowadzeniem z nimi wspólnie gospodarstwa domowego. Taki stan faktyczny został ustalony m.in. na podstawie wywiadu środowiskowego z dnia 4.02.2008r., którego zgodność z prawdą skarżący potwierdził. Łączny dochód rodziny wynosi więc 3.115,41zł., co w przeliczeniu na osobę wynosi 1.038,47 zł. Słusznie zatem orzekające w sprawie organy orzekły, że dochód rodziny odwołującego się z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku przekracza ustawowe kryterium dochodowe wynoszące 351zł. Należy przy tym wskazać, że przepisy ustawy o pomocy społecznej nie przewidują nie wliczania do dochodu opłat za prąd, wodę opał, telefon, czy też spłaty długów. Na marginesie dodać jedynie można, że nawet gdyby przyjąć, że skarżący jest osobą samotnie gospodarującą, to i tak suma jego miesięcznych dochodów (918,00zł. z gospodarstwa rolnego i 280,78zł z tytułu renty) nie pozwalałaby przyznać mu żądanego świadczenia z pomocy społecznej, gdyż dochód ten i tak przekraczałby kryterium dochodowe, które dla osoby samotnie gospodarującej wynosi obecnie 477 zł (art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej). Wojewódzki Sąd Administracyjny skontrolował zaskarżoną decyzję również pod kątem rozważenia przez organ możliwości udzielenia skarżącemu specjalnego zasiłku celowego, którego zasady przyznania określa art. 41pkt 1 omawianej ustawy. Zgodnie z treścią tego przepisu pomoc taka może być przyznana osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Z treści tego przepisu wynika zatem, że świadczenie to zależy od uznania organu administracyjnego. Stwierdzenie, iż przyznanie świadczenia zależy od uznania administracyjnego nie oznacza dowolności. Organ musi wskazać kryteria, którymi kierował się korzystając ze swego prawa do uznania. Jednym z takich kryteriów może być brak środków na pomoc społeczną. Organ administracyjny może bowiem odmówić przyznania pomocy społecznej z powodu braku środków. Wynika to z treści art.3 ust.4. omawianej ustawy który stanowi, że potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Właściwy organ jest zatem zobowiązany do rozważenia celowości przyznania pomocy osobie lub rodzinie ubiegającej się o jej otrzymanie w odniesieniu do wielkości wydatków związanych z zaspokajaniem potrzeb wszystkich uprawnionych. Co do zasady więc organ pomocy społecznej mógł odmówić przyznania pomocy w tej formie z uwagi na brak środków, czyli inaczej mówiąc, z uwagi na brak możliwości spełnienia żądanego świadczenia. Organy administracyjne wskazały, że z uwagi na ograniczone możliwości finansowe ośrodka i wysokość wydatków na świadczenia dla osób całkowicie pozbawionych dochodów, nie ma możliwości przyznania skarżącemu żądanej pomocy, tym bardziej, że w miesiącach styczniu i lutym 2008r. świadczenie takie rodzina skarżącego otrzymywała w kwocie po 200zł miesięcznie. Jeżeli organ oceniając sytuację rodzinną i materialną skarżącego z jednej strony, a z drugiej zaś własne możliwości finansowe i potrzeby innych osób uprawnionych do świadczeń uznał, że nie dysponuje środkami pozwalającymi na przyznanie skarżącemu pomocy w formie specjalnego zasiłku celowego, to decyzji tej nie można zarzucić dowolności. Rozstrzygające w sprawie organy pomocy społecznej uzasadniły decyzję należycie, zgodnie z wymogami art. 107§3 kpa, przytaczając zarówno przepisy znajdujące zastosowanie w sprawie, jak i okoliczności faktyczne istotne z punktu widzenia zastosowania tych przepisów. Reasumując należy stwierdzić, że utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze było zgodne z prawem. Kolegium dokonało prawidłowej oceny postępowania organu I instancji oraz wydanego rozstrzygnięcia, dając temu wyraz w uzasadnieniu decyzji. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.