II SA/Bd 460/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Owczarzak Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz (spr.) Sędzia WSA Joanna Brzezińska Protokolant Starszy sekretarz sądowy Jakub Jagodziński po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 czerwca 2015 r. sprawy ze skargi S.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] w przedmiocie odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Prezydent Miasta W., decyzją z dnia [...] lutego 2015 r., na podstawie art. 17 ust. 1 pkt.16, art.59 ust. 1, art.60 ust. 1 i 3, art.61 ust.1,ust.2 ust.3 art.102 ust. 2, art. 106 ust.5, art.107 ust.4, art. 110 ust.7 i 8 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (tekst jednolity z 2013r. Dz. U. poz. 182 z późniejszymi zmianami), zwanej dalej: "u.p.s.", po rozpatrzeniu z urzędu sprawy S. S. – skarżącego - mieszkańca Domu Pomocy Społecznej w T., zmienił decyzję z dnia [...].07.2014r. znak: [...] zmienioną decyzja z dnia [...].12.2014r. znak [...] dot. opłaty za pobyt skarżącego w Domu Pomocy Społecznej w T. w ten sposób, że: - od 01 lutego 2015 roku różnicę między średnim kosztem utrzymania mieszkańca w domu pomocy społecznej tj. kwotą 3 104,14zł a opłatą ponoszoną przez mieszkańca tj. kwotą 861,79zł wnosić będzie gmina w wys. 2242,35zł miesięcznie. W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia, organ wskazał, że zgodnie z Zarządzeniem Nr [...] Starosty Z. z dnia [...] stycznia 2015 roku ogłoszonym w Dzienniku Urzędowym Województwa [...] z dnia [...] stycznia 2015 roku poz. 260 koszt utrzymania w DPS w T. wynosi 3104,14zł miesięcznie. Organ wyjaśnił, że różnicę między średnim kosztem utrzymania mieszkańca w domu pomocy społecznej tj. kwotą 3104,14zł., a opłatą ponoszoną przez mieszkańca tj. kwotą 861,79zł wnosić będzie gmina w wys. 2242,35zł miesięcznie - zgodnie z art. 60 ust. 3 u.p.s., a zgodnie z art.61 ust.3 gminie przysługuje prawo do dochodzenia zwrotu poniesionych na ten cel wydatków. W złożonym odwołaniu od tej decyzji, skarżący dał wyraz niezadowolenia z jego treści, wyjaśniając, że od 60 dni jest pensjonariuszem ww. placówki, na podstawie decyzji administracyjnej, jest po udarze mózgu, co połączył ze sprawą respektowania w ww. placówce zakazu palenia tytoniu poza palarnią. Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W., decyzją z dnia [...] marca 2015 r., na podstawie art. 138 § 2 ustawy z 14 czerwca 1960 roku - Kodeks postępowania administracyjnego / tekst jednolity: Dz. U. z 2013 r. poz. 267 /, zwanej dalej: "k.p.a.", uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia, organ wskazał, że postępowanie przewidziane przepisem art. 106 ust. 5 u.p.s., wszczyna się z urzędu. O wszczęciu postępowania w tym trybie organ prowadzący postępowanie ma obowiązek powiadomić stronę, tak aby umożliwić jej czynny udział w postępowaniu i składanie własnych wniosków w sprawie. Organ wywodził, że aby strona mogła czynnie uczestniczyć w postępowaniu musi być świadoma, że takie postępowanie się toczy. Formę realizacji zasady ogólnej czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym stanowi art. 61 § 4 k.p.a., który nakłada na organ obowiązek zawiadomienia wszystkich osób będących stronami w sprawie o wszczęciu postępowania z urzędu lub na żądanie jednej ze stron. Organ podniósł, że ustawodawca nie określił formy zawiadomienia, lecz należy przyjąć, że ze względu na zasadę pisemności (art. 14 k.p.a.) powinna to być z reguły forma pisemna. Organ stwierdził, że niezawiadomienie stron o wszczęciu postępowania stanowi przesłankę do podjęcia decyzji kasacyjnej przez organ odwoławczy. Organ odwoławczy ustalił, że w aktach sprawy brak dowodu na potwierdzenie, że organ pierwszoinstancyjny prawidłowo wywiązał się z obowiązku zawiadomienia skarżącego o podjętym z urzędu postępowaniu w sprawie zmiany decyzji ustalającej opłatę za jego pobyt w DPS w T., przytaczając wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 lipca 2012 r. - II GSK 969/11 ( LEX ), w którym stwierdzono, że przewidziany w art. 10 § 1 k.p.a. obowiązek zapewnienia stronom czynnego udziału w postępowaniu obejmuje fazę wszczęcia postępowania, fazę postępowania wyjaśniającego, fazę między zakończeniem postępowania wyjaśniającego a wydaniem decyzji oraz fazę podejmowania decyzji. Jak wywodził organ odwoławczy, określona w zaskarżonej decyzji zmiana wysokości ponoszenia opłat, nie wywiera bezpośrednich skutków jak chodzi o wysokość opłaty uiszczanej bezpośrednio przez stronę, nie mniej, jak sam zaznaczył organ w motywach decyzji - gminie przysługuje prawo do żądania zwrotu wydatków poniesionych na ten cel tzn. pokrycie różnicy w opłacie. Organ odwoławczy przytoczył również treść art. 61 ust. 1 i 2 u.p.s. Treść skargi złożonej do Sądu na ww. decyzję, wskazuje, że strona kwestionuje podwyższanie wielkości świadczeń określonych w decyzji, obawiając się powstania zaległości. W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w B. zważył, co następuje: Złożenie przez stronę skargi skutkowało uchyleniem zaskarżonej decyzji. Na wstępie należy wskazać, że w myśl art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.jedn. Dz.U. z 2012 r., poz.270 ze zm.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w treści ustawy. Kryterium kontroli wykonywanej przez te sądy określa art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), zwanej dalej: "p.p.s.a.", stanowiąc, że jest ona sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zatem kontrola sądów polega na zbadaniu, czy kwestionowana decyzja nie uchybia przepisom prawa materialnego lub procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy albo dającym podstawę do wznowienia postępowania bądź mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądy badają również, czy organ administracji publicznej nie dopuścił się uchybień skutkujących nieważnością decyzji (art. 145 § 1 cytowanej ustawy). W myśl art. 134 § 1 p.p.s.a. sądy te rozstrzygają w granicach danej sprawy, nie będąc związanymi zarzutami i wnioskami skargi, a zatem oceniają legalność decyzji również z urzędu. Kierując się tym zapisem Wojewódzki Sąd Administracyjny w B. stwierdził, że organ odwoławczy przekroczył w przedmiotowej sprawie zakres kompetencji wynikających z art. 138 k.p.a. Uprawnienia kasacyjne organu odwoławczego mają bowiem charakter wyjątkowy, a zasadą jest orzekanie co do istoty sprawy. Kasacyjny rodzaj decyzji organu odwoławczego, stanowiący wyjątek od tej zasady nie może więc podlegać wykładni rozszerzającej. Wydanie przez organ odwoławczy decyzji kasacyjnej na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., jest uzasadnione tylko w przypadku stwierdzenia, że decyzja wydana została z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na rozstrzygniecie. Przekazując sprawę organ winien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Tymczasem w przedmiotowej sprawie, organ odwoławczy uchylając zaskarżoną decyzję powołał się jedynie na uchybienie przepisom postępowania, tj. art. 61 § 4 oraz art. 10 § 1 k.p.a., nie wskazując, czy i jaki wpływ naruszenie to miało na wynik sprawy. Jak wynika z akt sprawy, pomimo braku zawiadomienia strony o wszczęciu przedmiotowego postępowania, złożyła ona skutecznie odwołanie w ustawowym terminie. Organ odwoławczy wbrew dyspozycji art. 138 § 2 k.p.a., nie wyjaśnił, czy w przedmiotowej sprawie istnieje konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy i jaki ma on wpływ na jej rozstrzygniecie, a także nie wskazał, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Bez ustaleń w powyższym zakresie brak jest podstaw do wydania decyzji kasacyjnej. Powyższe uchybienia stanowią więc naruszenie prawa procesowego przez organ odwoławczy, które skutkuje koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, organ odwoławczy zastosuje się do powyżej poczynionych uwag, mając na względzie, że uchylenie zaskarżonej decyzji, może mieć miejsce jedynie w przypadku spełnienia wszystkich przesłanek art. 138 § 2 k.p.a. Ponadto należy wskazać, że akta sprawy nie zawierają decyzji, która została decyzją pierwszoinstancyjną zmieniona, a w uzasadnieniu organu pierwszoinstancyjnego brak jest nawiązania do jej treści, co powoduje potrzebę wyeliminowania tej nieprawidłowości, poprzez przynajmniej załączenie do materiału dowodowego decyzji z dnia [...] lipca 2014 r., znak:[...]. Mając powyższe na uwadze, zaskarżoną decyzję należało uchylić na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit c p.p.s.a. Uwzględniając skargę Sąd orzekł o niewykonalności zaskarżonej decyzji stosownie do art. 152 przywołanej powyżej ustawy.