II SA/Bd 464/19
WyrokWSA w Bydgoszczy2019-11-05
Skład orzekający: Joanna Brzezińska, Jerzy Bortkiewicz, Jarosław Wichrowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy dopłata z tytułu zużytego do siewu materiału siewnego może zostać przyznana producentowi rolnemu, który nie dokonał zakupu tego materiału, ale nabył grunty rolne, na których został on wysiany, od poprzedniego właściciela, który dokonał zakupu i wysiewu?Ratio decidendi
Organy administracji obu instancji wadliwie oceniły materiał dowodowy i nie wyjaśniły wszystkich istotnych okoliczności sprawy, ograniczając się do analizy jednej przesłanki dotyczącej faktury zakupu materiału siewnego. Nie rozważyły one kompleksowo przepisów dotyczących dopłat, w tym możliwości przyznania ich następcy prawnemu, który nabył grunty rolne, ani nie oceniły przedłożonej umowy cesji wierzytelności i umowy darowizny w kontekście celów ustawy i przepisów Kodeksu cywilnego. Brak wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego stanowi naruszenie zasad postępowania administracyjnego.Stan faktyczny
A. G. złożył wniosek o przyznanie dopłaty z tytułu zużytego do siewu materiału siewnego. Do wniosku dołączono fakturę zakupu materiału siewnego wystawioną na W. G. (ojca wnioskodawcy) oraz umowę cesji wierzytelności i umowę darowizny nieruchomości rolnych. Organy odmówiły przyznania dopłaty, uznając, że nie został spełniony warunek przedstawienia faktury zakupu przez wnioskodawcę. A. G. zaskarżył decyzję, zarzucając błędną wykładnię przepisów i niezastosowanie przepisów Kodeksu cywilnego dotyczących cesji i zbycia gospodarstwa rolnego.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR i zasądził od Dyrektora na rzecz A. G. zwrot kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Joanna Brzezińska (spr.) Sędziowie sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz sędzia WSA Jarosław Wichrowski Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Kloska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 listopada 2019 r. sprawy ze skargi A. G. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] marca 2019 r. nr [...] w przedmiocie przyznania pomocy finansowej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z dnia [...] stycznia 2019 r. nr [...] 2. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] na rzecz A. G. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
P. G., reprezentowany przez W. G., [...] czerwca 2018r. złożył do Biura Powiatowego ARiMR w T. wniosek o przyznanie dopłaty z tytułu zużytego do siewu materiału siewnego kategorii elitarny lub kwalifikowany mającej charakter pomocy de minimis w rolnictwie do powierzchni 3,71 ha -jęczmień ozimy [...] na działkach nr [...] położonych w dębinach gmina Ł.. Do wniosku dołączono
- fakturę VAT (nr [...]) zakupu ww. materiału siewnego, wystawioną [...] września 2017r. dla odbiorcy W. G.,
- umowę cesji z [...] października 2017r. zawartą pomiędzy W. G. (cedentem) i A. G. (cesjonariuszem), której przedmiot określono jako" przelew wierzytelności związanej z roszczeniem do Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa o zapłatę dopłaty z tytułu zużytego do siewu lub sadzenia materiału siewnego kategorii elitarny lub kwalifikowany mającej charakter pomocy de minimis w rolnictwie", dokonany pod warunkiem dokonania między stronami w terminie do [...].12.2017r. czynności prawnej zbycia nieruchomości .
Decyzją z dnia [...] stycznia 2019r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w T., na podstawie art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2008r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz.U. z 2017r. poz. 2137 z późn.zm.), art. 40d ust. 1, 3 oraz art. 40c ust. 2 ustawy z dnia 11 marca 2004r. o organizacji niektórych rynków rolnych (Dz.U. z 2018r. poz. 945), § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 13 maja 2013r. w sprawie wykazu gatunków roślin uprawnych, do których materiał siewny kategorii elitarny lub kwalifikowany przysługuje dopłata z tytułu zużytego do siewu lub sadzenia materiału siewnego kategorii elitarny lub kwalifikowany (Dz.U. z 2013r. poz. 615), § 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 22 maja 2013r. w sprawie minimalnej ilości materiału siewnego, jaka powinna być użyta do obsiania lub obsadzenia 1 ha powierzchni gruntów ornych (Dz.U. z 2015r. poz. 1799), § 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 listopada 2018r. w sprawie terminów składania wniosków o przyznanie dopłaty z tytułu zużytego do siewu lub sadzenia materiału siewnego kategorii elitarny lub kwalifikowany oraz terminu i sposobu wypłaty tej dopłaty (Dz.U. z 2018r. poz. 2157) odmówił przyznania A. G. pomocy finansowej.
W uzasadnieniu decyzji wskazano na treść przepisu art. 40d ust. 3 ustawy z 11 marca 2004r. o organizacji niektórych rynków rolnych i wyjaśniono, że nie został spełniony warunek dołączenia do wniosku oryginału albo kopii faktury zakupu przez wnioskującego materiału siewnego kategorii elitarny lub kwalifikowany. Organ I instancji wskazał, iż z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że nabywcą materiału siewnego nie był wnioskodawca (błędnie wskazano imię jako P.) lecz W. G..
W odwołaniu od powyższej decyzji A. G. zarzucił organowi błędną wykładnię wskazanego przepisu art. 40d ust. 3 ustawy o organizacji niektórych rynków rolnych, który jego zdaniem nie określa kręgu podmiotowego osób uprawnionych do uzyskania przedmiotowej dopłaty, a jedynie precyzuje wymogi formalne, jakim odpowiadać muszą określone załączniki do wniosku. Zakres podmiotowy osób uprawnionych do dopłaty określa bowiem art. 40c ust. 1 ww. ustawy, który jednoznacznie stanowi o tym, że udziela się jej producentom rolnym w rozumieniu ustawy z dnia 18 grudnia 2003r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności. Odwołujący się spełnia ten wymóg oraz wszystkie pozostałe wymogi warunkujące przyznanie dopłaty, których spełnienia organ nie kwestionuje. Jednocześnie odwołujący się podniósł, że w istota sprawy polega na tym, że zakupu materiału siewnego dokonał W. G., będący w dacie zakupu producentem rolnym prowadzącym uprawę na gruncie rolnym, obsianym zakupionym przezeń materiałem siewnym. Wniosek został zaś złożony przez A. G., jako że W. G., wobec osiągnięcia wieku emerytalnego, zaprzestał prowadzenia gospodarstwa rolnego, przenosząc na odwołującego syna własność gruntu obsianego materiałem siewnym, o który chodzi w sprawie. Do odwołania dołączono odpis aktu notarialnego z dnia [...] listopada 2017r. rep. A nr [...] – umowy darowizny.
Decyzją z dnia [...] marca 2019r. (nr [...]) Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu organ odwoławczy przytoczył przepisy art. 40c i 40d ustawy o organizacji niektórych rynków rolnych i w pierwszej kolejności podkreślił, że nie pozostawiają organom ARiMR żadnej swobody decyzyjnej co do rozstrzygnięcia sprawy wnioskodawców, którzy nie spełniają wszystkich warunków przyznania pomocy. Z przepisów określających terminy nabycia i zużycia do siewu (sadzenia) materiału siewnego wynika, iż siew (sadzenie) powinien odbyć się pomiędzy datą zakupu (wydania z magazynu), a datą złożenia wniosku. To z kolei, w ocenie organu, implikuje niemożność uzyskania korzystnej decyzji o udzielenie dopłaty przez rolnika - następcę syngularnego części gospodarstwa rolnego, jeżeli zakupu materiału siewnego dokonał rolnik – poprzednik. Organ wyraził stanowisko, że przeniesienie posiadania gruntu rolnego przez nabywcę materiału siewnego stanowi przeszkodę w uzyskaniu dopłaty przez producenta rolnego, na rzecz którego przeniesiono posiadanie – albowiem ten ostatni nie będzie mógł wykazać spełnienia wszystkich przesłanek do uzyskania pomocy.
Odnosząc się do zarzutów odwołania organ wyjaśnił, że w niniejszej sprawie nie mogły mieć zastosowania przepisy art. 509 § 1 i art. 510 § 1 k.c. Cesja stanowi bowiem czynność prawną o charakterze rozporządzającym, której celem i bezpośrednim skutkiem jest zbycie wierzytelności, a przeniesienie kosztów płatności przez cedenta nie jest tożsame z nabyciem oraz zużyciem materiału siewnego na posiadanych przez niego gruntach uprawnych. Organ argumentował również, że jeżeli cedent zakupił materiał siewny i wysiał go w swoim gospodarstwie, a następnie poprzez umowę cesji wskazał inną osobę jako właściwą do zaspokojenia roszczeń z tytułu nabycia nasion, to trudno jest uznać, że cesjonariusz automatycznie stał się nabywcą tego materiału siewnego i równocześnie jego dysponentem.
A. G. zaskarżył powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy zarzucając naruszenie:
1. art. 40c ust. 1 - 3 ustawy z dnia 11 marca 2004r. o organizacji niektórych rynków rolnych - poprzez ich niezastosowanie, pomimo tego, że w ustalonym stanie faktycznym organ II instancji nie kwestionuje ziszczenia się przesłanek uzyskania dopłaty w przepisach tych określonych;
2. art. 40d ust. 3 pkt 1 ww. ustawy poprzez jego błędną wykładnię, prowadzącą do przyjęcia niezastrzeżonej w tym przepisie przesłanki uzyskania dopłaty w postaci wymogu, aby z wnioskiem o przyznanie dopłaty wystąpiła wyłącznie ta osoba, na którą wskazano w treści faktury, o której mowa w tym przepisie - a nie jej następca prawny;
3. art. 553 k.c. i art. 510 § 1 k.c. - poprzez ich niezastosowanie, pomimo prawidłowego ustalenia przez organ o tym, że nabył on część gospodarstwa rolnego oraz że roszczenia o zapłatę dopłaty, o której stanowi art., 40c ust. 1 ww. ustawy dotyczyła przedłożona do akt sprawy cesja z [...].10.2017r. zawarta pomiędzy skarżącym a W. G..
Na tej podstawie skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz zobowiązanie Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR w T. do wydania w terminie 30 dni od dnia uprawomocnienia się wyroku, decyzji uchylającej w całości decyzję Kierownika BP ARiMR w T. z dnia [...] stycznia 2019r. oraz przyznającej skarżącemu dopłatę z tytułu zużytego do siewu materiału siewnego – zgodnie z wnioskiem z [...].06.2018r., a także zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.
Formułując te zarzuty skarżący wniósł o: uchylenie w całości zaskarżonej decyzji organu II instancji, zobowiązanie Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa do wydania w terminie 30 dni od dnia uprawomocnienia się wyroku w sprawie niniejszej, decyzji uchylającej w całości decyzję organu I instancji. Ponadto wniósł on o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm prawem przepisanych.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor OR ARiMR w T. wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Wojewódzkie sądy administracyjne, w myśl przepisów m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2018r, poz. 2107 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2018r. poz. 1302 ze zm., dalej "p.p.s.a."), sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi wyeliminowanie decyzji z obrotu prawnego. Wskazać również należy, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
Skarga podlegała uwzględnieniu.
Podstawę materialnoprawną zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowią przepisy ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o organizacji niektórych rynków rolnych (t.j. Dz.U. z 2018r. poz. 945 – zwanej dalej "u.o.n.r.r."). Ustawowe wyłączenie stosowania przepisów k.p.a., dotychczas przewidziane w art. 7 tej ustawy zostało wyeliminowane z porządku prawnego od 1 września 2017r. (mocą noweli z 10 lutego 2017r. – Dz.U. z 2017r., poz. 624). Oznacza to, że organy administracji publicznej, rozstrzygające w przedmiocie pomocy udzielanej na podstawie u.o.n.r.r., powinny stać na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmować wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes strony (art. 7 k.p.a.), dopuszczać jako dowód wszystko co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem (art. 75 § 1 k.p.a.), ponadto zebrać w sposób wyczerpujący cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.), a następnie ocenić na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona oraz udzielić stronom wyjaśnienia zasadności przesłanek, którymi kierują się przy załatwianiu sprawy (art. 11 k.p.a.).
Obowiązkiem organu administracji w postępowaniu o przyznanie dopłaty z tytułu zużytego do siewu lub sadzenia materiału siewnego kategorii elitarny lub kwalifikowany było ustalenie spełnienia przez wnioskodawcę warunków przyznania tej dopłaty określonych w u.o.n.r.r. Zgodzić należy się z organem odwoławczym, że decyzja organu w tym przypadku ma charakter związany, co oznacza, że sam fakt wydania oraz treść decyzji jest ściśle określona przepisami prawa, a proces ocenny organu jest ograniczony do minimum. Jednakże w realiach rozpoznawanej sprawy, zdaniem Sądu, organy obu instancji prowadziły postępowanie w sposób nieodpowiadający ogólnym zasadom określonym w k.p.a., nie zmierzając do wszechstronnego wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy, w sposób wadliwy dokonały oceny zgromadzonego materiału dowodowego, bez rozważenia wszystkich występujących w sprawie okoliczności faktycznych i rzetelnego wyjaśnienia stronie motywów decyzji odmawiającej uwzględnienia wniosku.
Zasady udzielania dopłat z tytułu zużytego do siewu lub sadzenia materiału siewnego kategorii elitarny lub kwalifikowany zostały określone w rozdziale 9 b u.o.n.r.r., gdzie określono zarówno warunki, jakie musi spełniać producent rolny aby uzyskać dopłaty (art.40c), jak również warunki wniosku o przyznanie dopłat i załączone do niego dokumenty (art. 40d).
Zgodnie z treścią art. 40c ust. 1 u.o.n.r.r. dopłaty z tytułu zużytego do siewu lub sadzenia materiału siewnego kategorii elitarny lub kwalifikowany udziela się producentom rolnym w rozumieniu ustawy z dnia 18 grudnia 2003r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności. W myśl ust. 2 tego przepisu warunkiem uzyskania dopłaty jest posiadanie przez producenta rolnego działek, na których uprawia się rośliny objęte dopłatami, których łączna powierzchnia jest nie mniejsza niż 1 ha (przy czym za działkę rolną uważa się zwarty obszar gruntu rolnego, na którym jest prowadzona uprawa lub grupa upraw, o powierzchni nie mniejszej niż 0,1 ha, wchodzący w skład gospodarstwa rolnego). Wśród warunków uzyskania pomocy, jaki musi spełnić producent rolny jest również wymóg złożenie wniosku w terminie określonym przepisami wykonawczymi (tj. od dnia 15 stycznia do dnia 25 czerwca danego roku kalendarzowego).
Dopłat udziela się zaś do powierzchni gruntów rolnych obsianych lub obsadzonych materiałem siewnym kategorii elitarny lub kwalifikowany gatunków roślin uprawnych określonych w przepisach rozporządzenia wydanego przez Radę Ministrów (art. 40c ust. 3), przy czym materiał siewny powinien być:
- zakupiony od: przedsiębiorcy wpisanego do ewidencji przedsiębiorców prowadzących obrót materiałem siewnym, rolnika wpisanego do ewidencji rolników, prowadzącego obrót materiałem siewnym wytworzonym w posiadanym gospodarstwie lub podmiotu prowadzącego obrót materiałem siewnym na obszarze innego państwa członkowskiego Unii Europejskiej,
- wytworzony: przez przedsiębiorcę wpisanego do ewidencji przedsiębiorców, albo w gospodarstwie rolnym posiadanym przez rolnika wpisanego do ewidencji rolników w rozumieniu przepisów o nasiennictwie.
W myśl uregulowań zawartych w art. 40d u.o.n.r.r. do wniosku należy dołączyć oryginał lub potwierdzoną za zgodność z oryginałem przez notariusza lub upoważnionego przez Prezesa Agencji pracownika, kopię faktury zakupu materiału siewnego kategorii elitarny lub kwalifikowany, pochodzącej z okresu, w którym został zużyty do siewu materiał siewny zbóż lub roślin strączkowych (art. 40d ust. 3 lit. a). W ust. 4 art. 40 d u.o.n.r.r. zostały wymienione elementy, które powinna zawierać faktura tj.: datę sprzedaży, nazwę gatunku lub odmiany roślin, kategorię lub stopień kwalifikacji materiału siewnego oraz numer partii materiału siewnego.
Wymienione przepisy ustawy w sposób wyczerpujący określają przesłanki uzyskania przez producentów rolnych dopłat do materiału siewnego. Wśród tych przesłanek nie został sformułowany wprost wymóg, aby materiał siewny został zakupiony i zużyty przez producenta rolnego wnioskującego o przyznanie dopłaty.
W tej sytuacji powołanie się przez organy na okoliczność przedstawienia dowodu zakupu materiału siewnego (faktury VAT), wystawionego na ojca wnioskodawcy, jako na okoliczność świadczącą jednoznacznie o niespełnieniu przesłanek uzyskania wnioskowanej dopłaty nie mogło zyskać aprobaty Sądu. W szczególności organ I instancji ograniczył a priori postępowanie wyjaśniające do tej kwestii, nie podejmując nawet próby wyjaśnienia przyczyn, dla których wnioskodawca przedkładając świadomie do wniosku fakturę zakupu materiału siewnego przez innego producenta rolnego (tu chociażby zbieżność nazwiska) uważa, że spełnia jednak wszystkie przesłanki przyznania mu przedmiotowej dopłaty. Wydanie decyzji odmownej wymagało w tej sprawie szerszej analizy ustawowych przesłanek podmiotowych przyznania pomocy (w tym - uwzględnienia celów ustawy) i dokonania ustaleń faktycznych w szerszym zakresie. Jak wynika nadto zarówno z wezwania do strony z [...].12.2018r., jak również uzasadnienia decyzji z [...] stycznia 2019r. Kierownik BP ARiMR w T. całkowicie pominął także obowiązek wyjaśnienia okoliczności i oceny przedłożonego do wniosku dokumentu tj. umowy cesji z [...].10.2017r. pomiędzy W. G. (widniejący na fakturze VAT) oraz A. G. (wnioskodawca), z której nadto pośrednio wynikał zamiar zbycia nieruchomości objętych zakresem wniosku - między tymi podmiotami.
Dopłaty, o których mowa ww. przepisach przysługują z tytułu użycia do siewu materiału odpowiedniej, wysokiej jakości. Celem przedmiotowej dopłaty jest bowiem podwyższenie jakości zbieranych plonów. Potwierdzeniem, czy gwarancją tej jakości jest zakup materiału siewnego od określonego przepisami podmiotu, a wymagania dotyczące samego wniosku pozwalają potwierdzić, że materiał zużyty do siewu (przeprowadzonego w określonym ustawą terminie) ma właściwości materiału kwalifikowanego lub elitarnego.
Producent rolny wnioskujący o przyznanie dopłaty zobowiązany jest zatem w pierwszej kolejności wykazać, że posiada działki rolne o łącznej powierzchni nie mniejszej niż 1 ha, następnie, że na tych działkach uprawia się gatunki roślin objętych dopłatami oraz że grunty rolne wchodzące w skład tych działek zostały obsiane materiałem siewnym kategorii elitarny lub kwalifikowany (zakupionym u określonego podmiotu) w okresie liczonym od 15 lipca roku poprzedzającego złożenie wniosku.
Przechodząc na grunt rozpoznawanej sprawy należy zauważyć, że organy obu instancji nie przeprowadziły oceny zgromadzonego materiału dowodowego pod kątem spełnienia przez skarżącego wyżej omówionych wymogów przyznania dopłaty z tytułu zużytego do siewu materiału siewnego. Ograniczyły się do przeanalizowania jednej przesłanki określonej w art. 40d ust. 3 pkt 1 u.o.n.r.r. i to bez rozważenia całości zgromadzonego materiału dowodowego – naruszając tym samym zasady określone w art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. w stopniu mającym wpływ na wynik postępowania.
Do akt sprawy wraz z odwołaniem dołączono kopię wypisu aktu notarialnego potwierdzającego nabycie przez skarżącego (w drodze umowy darowizny) w dniu [...] listopada 2017r. od rodziców W. i M. małżonków G. niezabudowanej nieruchomości gruntowej składającej się z działek ewidencyjnych o numerach [...] o łącznej powierzchni 3,7100 ha położonej w gminie Ł., miejscowość D. (§ 2 i § 3 ust. 3) (k. 28-34 akt adm.).
Zgodnie z oświadczeniem złożonym przez skarżącego we wniosku o przyznanie dopłaty działki nr ew. [...] zostały obsiane materiałem siewnym o cechach elitarny lub kwalifikowany na obszarze o powierzchni 3,71 ha. Obowiązkiem organów było w tych okolicznościach zweryfikowanie tego oświadczenia oraz ustalenie, czy nabyte przez skarżącego w drodze umowy darowizny nieruchomości gruntowe wchodziły w skład gospodarstwa rolnego poprzednika i czy na gruntach wchodzących w skład tej nieruchomości uprawiane jest jęczmień objęty dopłatami i czy na tych gruntach wysiany został (w terminie określonym przepisami u.o.n.r.r.) materiał siewny, którego zakup potwierdzony został fakturą VAT dołączoną do wniosku. Następnie organy powinny były rozważyć spełnienie wymogów przyznania pomocy z uwzględnieniem treści art. 553 k.c. W świetle bowiem tego przepisu, w wypadku gospodarstwa rolnego, przedmiotem zbycia mogą być też poszczególne nieruchomości, na których gospodarstwo rolne zostało zorganizowane wraz z zabudowaniami, urządzeniami i inwentarzem (a także wszystkim, co zostało nasadzone na gruntach – w myśl zasady superficies solo cedit), stanowiącymi lub mogącymi stanowić zorganizowaną całość gospodarczą oraz z prawami i obowiązkami związanymi z gospodarstwem rolnym. Takie stanowisko jest prezentowane w doktrynie (vide: R. Budzinowski Kodeks cywilny, t. I, Art. 1–44911, red. M. Gutowski, Warszawa 2016, s. 320) i w pełni zasługuje na uwzględnienie.
Te okoliczności i ewentualne ich konsekwencje prawne zostały jednak pominięte przez organy ARiMR w tej sprawie, zarówno co do obowiązku wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności faktycznych, jak również wskazania i wyjaśnienia przepisów prawa ewentualnie regulujących kwestie związane z możliwością bądź brakiem przyznawania w określonych sytuacjach przedmiotowej dopłaty następcom prawnym, producenta rolnego, który dokonał zakupu i zużył materiał siewny do siewu lub sadzenia materiału siewnego kategorii elitarny lub kwalifikowany.
Darowizna stanowi rodzaj przeniesienia prawa własności pod tytułem szczególnym (sukcesja syngularna) i skutkuje przeniesieniem praw i obowiązków związanych z prawem własności nieruchomości, lecz wyłącznie w sferze cywilnoprawnej.
W tym miejscu Sąd podkreśla, że prawa związane z prowadzeniem gospodarstwa rolnego to jedynie wierzytelności wynikające ze stosunków cywilnoprawnych łączących osobę prowadzącą gospodarstwo rolne z innymi podmiotami w związku z wykonywaniem działalności rolniczej (np. z umów dostaw, umów ubezpieczeniowych). W skład gospodarstwa rolnego nie wchodzą natomiast prawa majątkowe związane z jego prowadzeniem, a wynikające z prawa administracyjnego. Rację ma zatem organ odwoławczy wskazując, że umowa cesji wierzytelności z dnia [...] października 2017r. (k. 5 akt adm.) nie mogła odnieść skutku prawnego w postaci nabycia przez skarżącego uprawnień do dopłat w sytuacji, gdy uprawnienie to realizuje się w drodze wydania pozytywnego rozstrzygnięcia władczego przez właściwy organ administracji państwowej po ustaleniu spełnienia określonych wymagań ustawowych. Nadto winno podlegać ocenie organów czy z przedłożonej do akt sprawy umowy darowizny, wynika przekazanie skarżącemu przez rodziców gospodarstwa rolnego lub jego części, czy jedynie fakt zbycia określonej nieruchomości gruntowej.
Zarzut naruszenia art. 510 §1 k.c. nie zasługiwał więc na uwzględnienie. Tym bardziej brak jest podstaw do skutecznego prawnie kreowania na gruncie prawa administracyjnego określonego w pkt 3 skargi "roszczenia o zapłatę dopłaty, o której stanowi art. 40c ust. 1 ustawy" na podstawie przedłożonej do akt sprawy umowy cesji.
Ocena zaś zasadności pozostałych zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego, podniesionych w skardze, byłaby przedwczesna z uwagi na wadliwość postępowania prowadzonego przez organy obu instancji. Brak odniesienia się do całości materiału dowodowego, nie wyjaśnienie istotnych okoliczności sprawy dotyczących ustalenia spełnienia wszystkich warunków przyznania dopłat określonych w art. 40c i art. 40d u.o.n.r.r., stanowi naruszenie przepisów kodeksu postępowania administracyjnego określonych w art. 6, art. 7, art. 8, art. 11, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a., mogące mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy. Uchybienie wskazanym przepisom postępowania administracyjnego, doprowadziło do braku możliwości prawidłowego zastosowania norm prawa materialnego. Wskazania co do dalszego postępowania wynikają wprost z motywów wyroku.
Biorąc pod uwagę powyższe, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a., orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji organu II instancji oraz utrzymanej w mocy wadliwej decyzji organu I instancji, bowiem jest to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy przez organy administracji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło