II SA/Bd 468/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz Sędziowie: Sędzia WSA Grzegorz Saniewski Sędzia WSA Grażyna Malinowska-Wasik (spr.) Protokolant: Przemysław Rauchut po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 21 lipca 2010 r. sprawy ze skargi G. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. z dnia [...] marca 2010 r. Nr [...] w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie rozgraniczenia nieruchomości oddala skargę. II SA/Bd 468/10 Uzasadnienie W wyniku przeprowadzonego na wniosek B. i P. S. postępowania Burmistrz K. decyzją z dnia [...] nr [...] wydaną na podstawie art. 33 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2005 r., Nr 240, poz. 2027 ze zm.) orzekł o rozgraniczeniu stanowiącej własności działki nr [...] położnej w B. oraz gruntów graniczących z nią na odcinku rozgraniczanym, to jest działek nr [...] (własność G. i G. Z.), nr [...] własność (B. i P. S.) i nr [...] (droga - własność Gminy K.), zgodnie z protokołem granicznym sporządzonym przez uprawnionego geodetę w dniu 2 lipca 2008 r. Mimo powiadomienia przez G i G. Z. w czynności ustalenia przebiegu granicy nie uczestniczyli. Powyższa decyzja uzyskała przymiot ostateczności w dniu 25 sierpnia 2008 r. Pismem z dnia 3 sierpnia 2009 r. G. Z. zwrócił się do burmistrza K. o uchylenie decyzji z dnia [...] motywując swój wniosek odnalezieniem przez geodetę w dniu 25 kwietnia 2009 r. w trakcie czynności związanych z podziałem działki nr [...] kamieni granicznych, które pokrywają się mapką geodezyjną z 1961 r., a obecnie wytoczona granica działki nr [...] nie jest z nimi zgodna – wchodzi w granice działki geodezyjnej nr [...] na zasadność 2,24 m i długość 75, 5 m. Wskazał także, iż w związku z tym, skierował 30 kwietnia 2009 r. w skargę do Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w B. Na wezwanie organu G. Z. w kolejnym piśmie z dnia 10 grudnia 2009 r. sprecyzował, iż również o wzruszenie postępowania zaskarżonego decyzją z dnia [...] w oparciu o art. 145 § 1 pkt 5 kpa z uwagi na ujawnienie istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych, bowiem odnalezione kamienie graniczne potwierdzają stan z 1961 r. i prawidłowość sporządzonych aktów notarialnych jego prawo własności do nieruchomości. Decyzją z dnia [...] Nr [...] Burmistrz K. odmówił wznowienia postępowania w przedmiotowej sprawie podająć w uzasadnieniu, że strona uchybiła miesięcznemu terminowi do złożenia wniosku o wznowienie określone w art. 148 § 1 kpa, bowiem o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania dowiedziała się już 25 kwietnia 2009 r., a wniosek złożyła w sierpniu 2009 r. Odwołujący się od decyzji organu I instancji G. Z. podniósł, że o możliwości wznowienia postępowania i jego przesłanek dowiedział się dopiero z pisma K. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia 30 lipca 2009 r., które odebrał w dniu 3 sierpnia 2009 r. Nadto według niego organ winien dążyć z urzędu do usunięcia z obrotu prawnego wadliwej decyzji i wszcząć postępowanie z urzędu jak i również nie jest zasadna argumentacja organu, że przeszkodę w tym zakresie stanowi fakt, iż o okoliczności wznowienia dowiedział się nie sam, lecz za pośrednictwem strony. W dniu 17 marca 2010 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. wydało decyzję nr [...] utrzymującą w mocy decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy stwierdził, że nie jest prawidłowe liczenie przewidzianego w art. 148 § 1 kpa terminu od dnia, w którym strona została poinformowana przez Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego o możliwości wzruszenia decyzji ostatecznej w drodze wznowienia postępowania, gdyż decyzją okolicznościową jest tu wiedza o faktach istniejących w dacie wydania decyzji, a nieznanych organowi, nie zaś wiedza o prawnych możliwościach ich wykorzystywania. Poza tym organ I instancji obligowany był do zbadania, czy miesięczny termin do wystąpienia o wznowienie postępowania był zachowany i miał obowiązek wznowienia w związku z przekroczeniem przez stronę tego terminu. Nawiązując do treści odwołania w uzasadnieniu decyzji wskazano też, że organ posiadając wiedzę zawartą we wniosku strony ma prawo wszcząć postępowanie wznowieniowe z urzędu. G. Z. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T., wnosząc o wydanie orzeczenia wznawiającego postępowanie w przedmiocie rozgraniczenia nieruchomości. Decyzji rozgraniczającej nieruchomość zarzucił wydanie jej z naruszeniem przepisów postępowania i przyjęcie jako jej podstawy wadliwego oświadczenia geodety. Skarżący ponowił argumentację zawartą w odwołaniu, że miesięczny termin rozpoczął bieg od momentu zapoznania się przez niego z opinią organu nadzoru geodezyjnego i kartograficznego, z której wynikało, że geodeta przy ustalaniu granic działek nie dopełnił ciążących na nim obowiązków oraz która zawierała ......jakie ustalenie może podjąć działania prawa w tej sprawie. Przedstawiając przebieg dotychczasowego postępowania w przedmiocie wznowienia i załączając kserokopie mapek sporządzonych przy wytaczaniu działki nr [...] oraz podziale działki nr [...] skarżący wniósł, by Sąd uwzględnił krzywdę wyrządzoną mu przez geodetę w postępowaniu rozgraniczającym oraz uchylił ....... wznowienia postępowania decyzje. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zajęte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, to jest bada, czy zaskarżony akt nie narusza przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania administracyjnego w stopniu wpływającym na wynik sprawy. Zatem w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej. W razie uwzględnienia skargi sąd wydaje orzeczenie wyłącznie o charakterze kasacyjnym. Oznacza to, że nie może wyręczać organów poprzez orzekanie co do meritum sprawy. W przypadku zaś niniejszej sprawy nie posiada kompetencji do rozstrzygnięcia o wznowieniu postępowania dotyczącego rozgraniczenia nieruchomości. Ponadto, w myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) sąd nie będąc przy ocenie legalności związany granicami skargi (zarzutami i postanowieniami), jest jednak związany granicami sprawy. Granice zaś sprawy w zakresie orzekania wyznacza, jak przyjęto w orzecznictwie sądowym, jej przedmiot, przez który należy rozumieć treść określonych praw i obowiązków oraz ich podstawę faktyczną i prawną. Oznacza to, że rozpoznając skargę sąd nie może wykraczać swoimi ocenami prawnymi poza granice sprawy określone przez przedmiot zaskarżonej konkretnej decyzji, czy postanowienia, a zatem ogranicza się do zbadania ich legalności niezależnie od tego, czy rozwiązanie problemów podnoszonych przez skarżącego wykracza poza wydane rozstrzygniecie. W niniejszej sprawie przedmiotem zaskarżenia jest decyzja SKO z dnia [...] wydana w związku z wnioskiem o wznowienie postępowania w sprawie zaskarżonej decyzją ostateczną – z dnia [....] ustalającą granice nieruchomości. W związku z tym kontroli Sądu podlegała wyłącznie legalność wymienionej decyzji. Nie mogła ona natomiast obejmować prawidłowości wskazanej decyzji Burmistrza K. z dnia [...]. Skarga w zakresie, w jakim Sąd władny był ją rozpoznać, nie zasługuje na uwzględnienie. Wznowienie postępowania jest instytucją stwarzającą możliwość prawną ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zaskarżonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w którym ją wydano było dotknięte wadliwością przewidzianą w art. 145 § 1 Kpa. Konieczność ustanowienia tego rodzaju instytucji proceduralnej powstała na tle potrzeby rozwiązania sytuacji, której po wydaniu decyzji ostatecznej ujawniła się wadliwość postępowania, na którym oparto ostatecznie rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej, albo gdy powstały później okoliczności pozbawiające znaczenia przesłanki, na jakich oparto rozstrzygnięcie sprawy. W przypadkach tych więc wadliwość nie tkwi wyłącznie w decyzji jako takiej, lecz wynika jako logiczny wniosek z zestawienia decyzji z pewnymi okolicznościami, czyli – decyzja jest wadliwa ze względu na ujawnienie lub powstanie określonych faktów (Kodeks postępowania administracyjnego, C. Marzysz, G. Łaszyca, A. Martan, Zakamycze 2005 – art. 145 kpa). Rozpatrując podanie o wznowienie postępowania organ – oprócz dopuszczalności wznowienia z przyczyn przedmiotowych i podmiotowych - winien zbadać czy zachowano określony w art. 148 § 1 kpa termin do złożenia podania nie oceniając, czy wskazane przez stronę przyczyny wznowienia faktycznie wystąpiły. W myśl art. 148 § 1 kpa strona ze skutkiem prawnym może wnieść o wszczęcie postępowania w sprawie wznowienia postępowania w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Zbadanie zachowania powyższego terminu jest bezwzględnym obowiązkiem organu, bowiem wszczęcie postępowania w sprawie o wznowienie na wniosek pomimo uchybienia przez stronę terminu do złożenia wniosku stanowiłoby rażące naruszenie prawa jako godzące w zasadę ogólną trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych. Wniosek z dnia 3 sierpnia 2009 r. o wznowienie postępowania zakończonego decyzją ostateczną Burmistrza K., z dnia [...] w przedmiocie rozgraniczania nieruchomości skarżący oparł na przesłance przewidzianej w art. 145 § 1 pkt 5 kpa. Przepis ten stanowi, że wznawia się postępowanie, jeśli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Termin określony w art. 148 § 1 kpa w wymienionym przypadku rozpoczynający więc bieg od dnia, w którym strona powzięła wiadomość o nowej istotnej dla sprawy okoliczności faktycznej lub nowym dowodzie. We wniosku swym, uzupełnionym pismem z dnia 10 grudnia 2009 r. skarżący wskazał, że nowa okoliczność faktycznie stanowiąca podstawę żądania wznowienia postępowania, to odnalezienie przez geodetę w dniu 25 kwietnia 2009 r. pierwotnych kamieni granicznych wkopanych przy wytaczaniu działki [...], pokrywających się z oznaczeniem na mapce geodezyjnej z 1961 r., na której to podstawie można stwierdzić, że obecnie wytyczona granica działki geodezyjnej nr [....] "wchodzi" w granice działki nr [...] na szerokość 2,24 m z i długość 75,5 m. Podniósł też, że jakkolwiek kamienie te znajdowały się w tym samym miejscu w dacie wydania decyzji, to jest [...] to jednak okoliczność ta nie była znana organowi, gdyż zatrudniony geodeta nie wykazał się należytą starannością przy wykonywaniu obowiązków służbowych i zamiast odszukać kamienie graniczne, przeprowadził własne pomiary i ustalił przebieg granicy z niekorzyścią dla skarżącego- faktycznie zmniejszył należącą do niego działkę nr 10/4 o 169 m². Dodatkowo skarżący powołał się na pismo Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia 3 sierpnia 2009 r. potwierdził on niedopełnienie przez geodetę obowiązków i udzielił wskazówki co do możliwości zwrócenia się do Burmistrza K. z wnioskiem o wznowienie postępowania dot. rozgraniczenia nieruchomości. Rację ma organ odwoławczy stwierdzając, że nową okolicznością faktyczną, a raczej nawet nowym dowodem w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 4 kpa, od którego ujawnienia należy liczyć bieg terminu do złożenia podania o wznowienie postępowania, są odkopane w dniu 25 kwietnia 2009 r. kamienie graniczne, z których usytuowaniem zgodne było oznaczenie przebiegu granicy działki nr [...] na sporządzonej w 1961 r. mapce geodezyjnej. Skoro w tymże dniu skarżący o owych kamieniach dowiedział, to metody stosownie do art. 57 § 3 kpa miesięczny termin do wystąpienia o wznowienie postępowania upłynął z dniem 25 maja 2009 r. W wymienionym wyżej piśmie z dnia 3 sierpnia 2009 r. skarżący został jedynie poinformowany w jaki sposób na drodze prawnej wykorzystać ujawnienie rzeczywistego usytuowania kamieni granicznych, stanowiących dowód rzeczowy na taki a nie inny przebieg granicy to zgodny z dokumentem w postaci pochodzącej z 1961 r. mapki geodezyjnej. Należy bowiem mieć na uwadze, że w myśl art. 31 ust. 2 ustawy Prawo geologiczne i hydrologiczne przy ustalaniu przebiegu granic należy uwzględniać przede wszystkim znaki i ślady graniczne, mapy i inne dokumenty oraz punkty osnowy geodezyjnej. O prawidłowości stanowiska organu odwoławczego świadczy również analiza poszczególnych elementów składających się na treść art. 145 § 1 pkt 5 kpa. Jak wynika z powyższego unormowania dla zastosowania określonej w nim podstawy wznowienia konieczne jest łączne spełnienie następujących warunków: 1) ujawnione okoliczności faktyczne lub dowody są dla zaskarżonej sprawy istotne tzn. dotyczą przedmiotu sprawy (a jest nim ustalenie przebiegu granicy m.in. działki nr [...] a nie wznowienie postępowania w tej sprawie) i mogący wpłynąć bezpośrednio na treść decyzji, 2) owe okoliczności faktyczne lub dowody nie były znane organowi, który wydał decyzję (tryb i przesłanki wznowienia postępowania, o których mowa w piśmie z dnia 3 sierpnia 2003 r. K. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego z pewnością organowi były w trakcie orzekania w dniu [...] wiadome i nie mogło to mieć znaczenia w postępowaniu powody w trybie zwykłym, natomiast poza wiedzą organu był fakt istnienia zakopanych kamieni granicznych), 3) ujawnione okoliczności faktyczne lub dowody są nowe, tj. czasowo odkryte lub po raz pierwszy zgłoszone przez strony, 4) nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody muszą istnieć w dniu wydania decyzji ostatecznej w dniu [...] nieodkryte kamienie graniczne znajdowały się w ziemi, zaś przesłanki wznowienia w sensie obiektywnym istnieją tak długo jak długo funkcjonuje art. 15 kpa). Gdyby poza tym pismo z dnia 3 sierpnia 2009 r. uznać za nową okoliczność faktyczną, to zaistniało ono rok po wydaniu decyzji rozgraniczającej nieruchomości, co oznaczałoby niespełnienie jednego z koniecznych warunków wznowienia postępowania. W świetle powyższego, w ocenie Sądu nie budzi wątpliwości, że wniosek skarżącego o wznowienie postępowania zakończonego decyzją w przedmiocie rozgraniczenia nieruchomości został złożony z uchybieniem miesięcznego terminu przewidywanego w art. 148 § 1 kpa. Z akt sprawy wynika także, że skarżący zwracał się do organu o przywrócenie uchybionego terminu do wystąpienia o wznowienie postępowania. W związku z tym wydana na podstawie art. 149 § 3 kpa decyzja nie mogła być uznana przez Sąd za wydaną z naruszeniem prawa. W nawiązaniu do podnoszonej przez skarżącego w odwołaniu od decyzji organu I instancji powinności w niniejszej sprawie postępowania z urzędu zauważyć należy, że wprawdzie art. 147 kpa stosowna możliwość wznowienia postępowania administracyjnego zarówno na wniosek, jak i z urzędu, to jednak wznowienie postępowania przez organ z urzędu jest jego prawem i organ w ramach uznania sam decyduje, czy dane postępowanie wznowić (inną kwestią jest, czy decyzja w tym względzie jest trafna czy też nie). Poza tym decyzja o odmowie wznowienia postępowania w innej sprawie niż wszczęte wznowieniem strony musiałaby być uznana za niezgodną z prawem. Brak przy tym reakcji organu na żądanie wznowienia z urzędu postępowania w sprawie nie rodzi po stronie skarżącego jako wnioskodawcy żadnych praw do konwalidowania na gruncie procedury administracyjnej zachowania organu w tym względzie. Skoro w sprawie z wniosku o wznowienie postępowania nie ma możliwości rozstrzygania o odmowie wznowienia postępowania z urzędu, to brak rozstrzygnięcia w tym zakresie wyłącza też kontrolę legalności dokonaną przez Sąd wobec nieistnienia przedmiotu kontroli. W takim przypadku nie służy także skarga do Sądu na bezczynność organu. Wobec tego skarżący może dochodzić swoich racji jedynie w trybie skargi i wniosków, o których mowa w dziale VIII kpa, przy czym unormowane tam postępowanie nie podlega kognicji sądów administracyjnych. Inna możliwość, to zwrócenie się do właściwej miejscowo prokuratury o zaskarżenie w drodze sprzeciwu decyzji ostatecznej z dnia [...], bowiem prokurator nie jest w tym zakresie ograniczony żadnym terminem. Z p....wyżej względów na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzeczono jak w sentencji.