II SA/Bd 469/08

Dnia 27 sierpnia 2008 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Włodarska Sędziowie: sędzia WSA Grażyna Malinowska – Wasik sędzia WSA Elżbieta Piechowiak (spr.) Protokolant: Krzysztof Cisewski po rozpoznaniu w II Wydziale na rozprawie w dniu 27 sierpnia 2008 roku sprawy ze skargi D. Sz. na decyzję Szefa [...] Sztabu Wojskowego w B. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie skierowania do wojskowej komisji lekarskiej w celu zmiany kategorii zdolności do służby wojskowej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wojskowego Komendanta Uzupełnień w I. z dnia [...] r. nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Wojskowy Komendant Uzupełnień w [...] orzekł o nie uwzględnieniu wniosku i odmowie skierowania D. Sz. do wojskowej komisji lekarskiej. W uzasadnieniu decyzji podniesiono, że w dniu [...] r. do Wojskowej Komendy Uzupełnień w [...] wpłynął wniosek D. Sz. o skierowanie go do wojskowej komisji lekarskiej celem weryfikacji przyznanej mu kategorii zdolności do czynnej służby wojskowej. Ustalono, że D. Sz. stawał przed Powiatową Komisją Lekarską w [...], która na mocy orzeczenia nr [...] z dnia [...] roku dokonała jego kwalifikacji do kategorii zdrowia "D", co skutkowało przeniesieniem wnioskodawcy do rezerwy bez odbycia zasadniczej służby wojskowej. Jako materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia wskazano przepis art. 29 ust. 5 ustawy z dnia 21.11.1967 r. o powszechnym obowiązku obrony RP (tekst jednolity: Dz. U. z 2004 r., Nr 241, poz. 2416 ze zm.) zgodnie z którym skierowanie żołnierza rezerwy do wojskowej komisji lekarskiej celem ustalenia zdolności do czynnej służby wojskowej może nastąpić wyłącznie w przypadku istnienia uzupełnieniowych potrzeb Sił Zbrojnych. Obecnie takie potrzeby Sił Zbrojnych nie występują, co powoduje, że uwzględnienie wniosku i skierowanie do wojskowej komisji lekarskiej byłoby niecelowe. W odwołaniu od tej decyzji D. Sz. podniósł, że stan jego zdrowia uległ znaczącej poprawie i zamierza on odbyć służbę wojskową. Decyzją z dnia [...] nr [...] Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Przywołując treść art. 29 ust. 5 ustawy z dnia 21 listopada 1967 roku o powszechnym obowiązku obrony RP organ odwoławczy wskazał, że choć wnioskodawca jako żołnierzem rezerwy podlega obowiązkowi służby wojskowej w czasie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny, to w jego sytuacji istnieje możliwość skierowania do wojskowej komisji lekarskiej wyłącznie w przypadku istnienia uzupełnieniowych potrzeb Sił Zbrojnych. W tej konkretnej sytuacji możliwe byłoby skierowanie wnioskodawcy do komisji, gdyby wojskowy komendant uzupełnień przewidywał możliwość nadania wnioskodawcy konkretnego przydziału mobilizacyjnego, na określone stanowisko przewidziane w etacie konkretnej jednostki wojskowej na czas ogłoszenia mobilizacji i czas wojny i to wyłącznie w sytuacji, kiedy nie ma w zasobach ewidencyjnych innych żołnierzy rezerwy spełniających określone wymagania. Wobec braku takiej potrzeby stwierdzonej przez wojskowego komendanta uzupełnień, skierowanie wnioskodawcy do wojskowej komisji lekarskiej jest niedopuszczalne. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy D. Sz. ponownie podniósł, że stan jego zdrowia umożliwia mu odbycie służby wojskowej. Wskazał również, że w przyszłości zamierza podjąć pracę w służbach mundurowych, a zaskarżone orzeczenie przekreśla jego szansę na bycie pełnowartościowym obywatelem. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie uznając, że jej treść nie zawiera żadnych nowych elementów, które dawałyby podstawę do ich uwzględnienia i tym samym zmiany stanowiska zajętego w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 145 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U Nr 153, poz.1270; z późn. zm.), zaskarżona decyzja podlega uchyleniu, jeżeli Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Badając pod tym kątem zaskarżoną decyzję należało stwierdzić, iż doszło do naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Uwzględniając treść pisma inicjującego postępowanie w sprawie należy bowiem stwierdzić, że nie było w swej treści tak jednoznaczne, jak przyjęły to organy. Wojskowy Komendant Uzupełnień w [...] zakwalifikował pismo z dnia [...]. wniesione przez skarżącego jako wniosek o skierowanie do wojskowej komisji lekarskiej, czyli jako wniesione w trybie art.29 ust.2 ustawy z dnia 21.11.1967 r. o powszechnym obowiązku obrony RP (tekst jednolity: Dz. U. z 2004 r., Nr 241, poz. 2416 ze zm.) –zwanej dalej ustawą- nie wyjaśniając przedtem, jaka była rzeczywista wola strony. Tymczasem analiza akt niniejszej sprawy wskazuje, że D. Sz. dnia [...] r. wystąpił do Wojskowego Komendanta Uzupełnień w [...] z wnioskiem, w którym-jak pisze- "odwołuje się" od przyznanej kategorii D" Jakkolwiek treść tego podania nie zawiera żadnej podstawy prawnej wystąpienia, ani konkretnego żądania osadzonego w konkretnym przepisie prawa materialnego, bez wątpienia jest to podanie o wszczęcie postępowania administracyjnego, które jednak dla swej skuteczności wymaga dodatkowego wyjaśnienia rzeczywistej woli strony poprzez dokładne sprecyzowanie zgłoszonego żądania w trybie art. 64 § 2 K.p.a. Taki tok rozumowania ściśle koresponduje z ogólnymi zasadami postępowania administracyjnego tj. z art.7 Kpa., zgodnie z którym w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli oraz art.8 K.p.a. stanowiącym, iż organy administracji publicznej obowiązane są prowadzić postępowanie w taki sposób, aby pogłębić zaufanie obywateli do organów Państwa oraz świadomość i kulturę prawną obywateli. W sytuacji zatem ograniczonego treściowo podania obowiązkiem organu administracyjnego jest dokonanie oceny charakteru podania i zakresu żądania z uwzględnieniem zasady, że to treść pisma ma znaczenie decydujące, a nie jego tytuł. W przypadku zaś budzącego wątpliwości charakteru pisma wnoszonego przez stronę, wyjaśnienia wymaga ustalenie rzeczywistej woli strony. Przenosząc powyższe rozważania na grunt przedmiotowej sprawy należy stwierdzić, że wobec tak sformułowanego wniosku organy obu instancji powinny przede wszystkim ustalić charakter zawartego w nim żądania, a następnie ustalić, czy podlega ono rozpatrzeniu przez organ, do którego ten wniosek został skierowany. Sam fakt, iż wniosek ten złożony został do organu, który jest właściwy do skierowania do wojskowej komisji lekarskiej w trybie art.29 ust.2 omawianej ustawy nie przesądza jeszcze o jego charakterze. Organy orzekające w sprawie pominęły bowiem fakt, że w myśl przepisu art. 28 ust.4 ustawy, ostateczne orzeczenie o zdolności do czynnej służby wojskowej może być w każdym czasie zmienione przez powiatową komisję wojskową z urzędu lub na wniosek poborowego lub wojskowego komendanta uzupełnień, jeżeli w stanie zdrowia poborowego nastąpiły istotne zmiany. Tym samym organy winny były rozważyć, czy skarżący w istocie domaga się skierowania do wojskowej komisji lekarskiej, czy tez zmiany orzeczenia powiatowej komisji lekarskiej. Sprecyzowania charakteru żądania organy winny dokonać niezależnie od poglądu, czy skarżący ma status poborowego, co stanowi przesłankę dopuszczalności wniosku o zmianę ostatecznego orzeczenia o zdolności do czynnej służby wojskowej w trybie art. 28 ust.4 ustawy o powszechnym obowiązku obrony RP. Ustalenie, którego z trybów określania zdolności do czynnej służby wojskowej dotyczy wniosek skarżącego pozwoliłoby bowiem na rozstrzygnięcie, czy organ administracji posiadał właściwość rzeczową do wydania decyzji w niniejszej sprawie. Zgodnie bowiem z art.19 K.p.a. organy administracji publicznej są zobowiązane przestrzegać z urzędu swojej właściwości (rzeczowej, miejscowej i instancyjnej). Jeżeli więc organ administracji, do którego podanie skierowano, nie dysponuje zdolnością prawną do załatwienia sprawy stanowiącej jego przedmiot, nie może skutecznie wszcząć i prowadzić postępowania. Negatywny wynik owej "samokontroli" zdolności prawnej może powodować różne konsekwencje, określone w przepisach K.p.a. Prawidłową formą uznania się przez organ administracji publicznej za niewłaściwy do załatwienia sprawy w formie decyzji jest przekazanie wniosku organowi właściwemu (art.65 K.p.a.) lub zwrócenie podania wnoszącemu z odpowiednim pouczeniem (art.66 § 3 K.p.a.) - (por. postanowienie Kolegium Kompetencyjnego przy Sądzie Najwyższym z dnia 11 stycznia 1995 r., III PO9/94, OSNAPiUS 1995, nr 12, poz. 152). Uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji z przytoczonych powodów czyni zbędnym merytoryczne ustosunkowanie się do pozostałych zarzutów strony skarżącej pod adresem zaskarżonej decyzji. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy administracji powinny przede wszystkim ustalić charakter żądania zawartego we wniosku, a następnie ustalić, czy podlega ono rozpatrzeniu przez organ, do którego ten wniosek został skierowany. Sam fakt, iż wniosek ten złożony został do organu, który jest właściwy do wydania decyzji o skierowaniu do wojskowej komisji lekarskiej w trybie art. 29 ust.2 omawianej ustawy nie przesądza jeszcze o jego charakterze. Dopiero pozytywna weryfikacja wniosku w aspekcie właściwości rzeczowej przy uwzględnieniu dyspozycji art. 7 i 8 K.p.a. w zw. z art.64§2 K.p.a. pozwoli organowi na dokonanie oceny, czy zachodzą materialnoprawne przesłanki do wydania decyzji o skierowaniu skarżącego do wojskowej komisji lekarskiej. Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku. W oparciu o art. 152 wymienionej ustawy Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.