II SA/Bd 47/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Wiesław Czerwiński (spr.) Sędzia WSA Wojciech Jarzembski Asesor WSA Anna Klotz Protokolant Małgorzata Kraus po rozpoznaniu w dniu 23 marca 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi A. J. na decyzję Rektora Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej we W. z dnia [...] 2004 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu czesnego postanawia odrzucić skargę. Zgodnie z art. 52 § 1 i 2 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator lub Rzecznik Praw Obywatelskich. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie. Ogólna ideą skargi do sądu administracyjnego jest to, aby przed wniesieniem jej do sądu wyczerpać drogę postępowania administracyjnego. Realizacją tej idei są nie tylko wskazane przepisy art. 52 § 1 i 2 cytowanej ustawy, ale także dalsze jej paragrafy. Paragraf 3 dotyczy zaskarżania innych niż decyzje i postanowienia (wymienione w art. 3 § 2 pkt 1-3 ustawy) aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. W takiej sytuacji skargę można wnieść po uprzednim wezwaniu na piśmie właściwego organu do usunięcia naruszenia prawa. W przypadku innych aktów (przez co należy rozumieć inne akty niż decyzje, postanowienia albo akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa), jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi i nie stanowi inaczej, należy również przed wniesieniem skargi do sądu wezwać na piśmie właściwy organ do usunięcia naruszenia prawa. Sytuacja ta, opisana w art. 52 § 4 ustawy nie ma zastosowania w rozpatrywanej sprawie. Przepis art. 85 ustawy z dnia 26 czerwca 1997 r. o wyższych szkołach zawodowych (Dz. U. Nr 96, poz. 590 ze zm.) do dnia 17 lipca 2004 r. przewidywał, że organem wyższego stopnia w sprawach, w których decyzje wydaje rektor jako organ pierwszej instancji, jest minister właściwy do spraw szkolnictwa wyższego lub minister, któremu przekazano uprawnienia w trybie art. 27 ust. 5. Takie rozwiązanie realizowało konstytucyjną zasadę wyrażoną w art. 78 Konstytucji przewidującą, że każda ze stron ma prawo do zaskarżania orzeczeń i decyzji wydanych w pierwszej instancji. Ustawa z dnia 28 maja 2004 r. o zmianie ustawy o szkolnictwie wyższym, ustawy o wyższych szkołach zawodowych, ustawy o pożyczkach i kredytach studenckich oraz zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 152, poz. 1598) nadała nowe brzmienie art. 85 ustawy z dnia 26 czerwca 1997 r. o wyższych szkołach zawodowych (podobnie jak i nowe podobne brzmienie art. 161 ustawy o szkolnictwie wyższym). Art. 85 ustawy o wyższych szkołach zawodowych stanowi, że do decyzji podjętych przez organ uczelni zawodowej w indywidualnych sprawach studenckich, a także w sprawach nadzoru nad działalnością uczelnianych organizacji studenckich oraz samorządu studenckiego, stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego oraz przepisy o zaskarżaniu decyzji do sądu administracyjnego. Decyzje wydane przez rektora w pierwszej instancji są ostateczne. W zaskarżonej decyzji znajduje się pouczenie, że decyzja jest ostateczna i nie służy od niej odwołanie. Stronie niezadowolonej z decyzji przysługuje prawo wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w terminie 30 dni od otrzymania decyzji za pośrednictwem organu I instancji. Innymi słowy w pouczeniu zaprezentowano stanowisko, że można wnieść skargę od decyzji organu I instancji. Takie założenie nie jest zgodne z przytoczoną wyżej ogólną zasadą przewidującą możliwość zaskarżania decyzji, postanowień, innych aktów, a także uchwał, po wyczerpaniu środków zaskarżenia. Należy zatem poszukiwać takiej formuły interpretacyjnej, która godziłaby treść art. 85 ustawy o wyższych szkołach zawodowych z przyjętymi wyżej założeniami kontroli prowadzonej przez sąd. Należy zauważyć, że zmiana ustawy o szkolnictwie wyższym i ustawy o wyższych szkołach zawodowych została dokonana w sytuacji, gdy obowiązywała już ustawa z 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sformułowanie, że stosuje się przepisy o zaskarżaniu decyzji do sądu administracyjnego nie oznacza, w ocenie Sądu, że na podstawie tych przepisów przed wniesieniem skargi należy wystąpić z wnioskiem o ponowne rozpoznanie sprawy. Podstaw takich nie daje treść art. 52 § 4 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a także wnioski wynikające z wykładni systemowej tego przepisu. Art. 85 ustawy o wyższych szkołach zawodowych nakazuje stosować odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. W orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego (wyrok z 08.11.2000 r. SK 18/99, OTK 2000/7/258) podkreślono, że zważywszy na autonomię szkół wyższych, "decyzja organów uczelni", to nie w pełni to samo, co decyzja organu administracji. Ustawodawca świadomie przyjął model zbliżony do administracyjnoprawnego, zarówno jeżeli chodzi o charakter tych "decyzji", jak i realizację prawa studenta do sądu. Model taki pozostaje w pełni w zgodzie z całością regulacji przyjętej w art. 70 Konstytucji. Nakaz odpowiedniego stosowania K.p.a. należy rozumieć w ten sposób, że wszystkie gwarancje, jakie przysługują adresatowi decyzji administracyjnej na podstawie K.p.a., winny mieć także zastosowanie do adresata "decyzji" rektora, chyba że szczególne cechy sprawy wprost to uniemożliwiają. Poglądy te zostały podzielone w orzecznictwie sądowym (uchwała NSA z 13.10.2003 r., OPS 5/03, ONSA 2004/1/9). W myśl poprzednio obowiązującej ustawy z 11.05.1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.), na tle art. 34 ust. 3 w związku z art. 161 ustawy o szkolnictwie wyższym, wypowiedziane były poglądy, że na tle jednoinstancyjnych decyzji rektora, przed wniesieniem skargi należy wyczerpać tryb, o którym mowa w art. 34 ust. 3 ustawy o NSA, czyli wezwać do usunięcia naruszenia prawa (postanowienie NSA z 12.03.2002 r. sygn. I SA 3147/00 LEX 81743). Odpowiednie stosowanie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego w warunkach rozpatrywanej sprawy oznacza, że skarżąca, przed wniesieniem skargi do sądu administracyjnego, musi wystąpić do rektora szkoły z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy (art. 127 § 3 K.p.a.). Ponieważ z wnioskiem takim nie wystąpiono, skarga, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) podlega odrzuceniu. Skarżąca zachowała się jednak stosownie do pouczenia zawartego w decyzji. Mylne pouczenie nie może jej szkodzić (art. 112 K.p.a.). Może ona wystąpić z wnioskiem, w ciągu 14 dni od daty uprawomocnienia się niniejszego postanowienia (art. 111 § 1 K.p.a. stosowany odpowiednio) o uzupełnienie decyzji co do prawa odwołania, jak również wniosku o przywrócenie terminu. Rozpatrzenie tych wniosków winno nastąpić w zgodzie z normą konstytucyjną, gwarantującą każdemu prawo do zaskarżania orzeczeń wydanych w pierwszej instancji.