II SA/Bd 471/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Małgorzata Włodarska Sędziowie: Sędzia WSA Krzysztof Gruszecki (spr.) Asesor WSA Anna Klotz Protokolant Katarzyna Kloska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 7 sierpnia 2007r. sprawy ze skargi Edwarda W. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] 2007 r. nr [...] w przedmiocie uprawnień kombatanckich oddala skargę. Edward W. wystąpił do Kierownika Urzędu z wnioskiem o przyznanie uprawnień kombatanckich w oparciu o przepisy Ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego. Decyzją Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] 1994 r. odmówiono przyznania przedmiotowych uprawnień. W uzasadnieniu wskazano, że nie kwestionując pobytu strony na terytorium ZSRR (obóz dla jeńców wojskowych) represje doznane przez stronę nie były związane z przyczynami politycznymi, religijnymi, czy też narodowościowymi. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 23.11.1995 r. oddalił skargę na ww. decyzję podnosząc, iż ustalenia dokonane przez organ orzekający są prawidłowe, a analiza akt sprawy nie wskazuje, aby przyczyną osadzenia Edwarda W. w miejscu odosobnienia były przedmiotowe przesłanki z art. 4 ust. 1 pkt 3 ustawy o kombatantach. Decyzją z dnia [...] 2001 r. utrzymaną w mocy decyzją, z dnia [...] 2001 r. Kierownik Urzędu powołując się na treść art. 149 § 3 kpa odmówił wznowienia postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją administracyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 04.08.2004 r. uchylił powołane wyżej decyzje zwracając w szczególności uwagę, iż organ nie zwrócił się z pytaniem do strony o to w jakim trybie żąda rozpoznania swojego podania wniesionego w lipcu 2001 r. oraz naruszył art. 149 § 2 i 3 kpa. Postanowieniem z dnia [...] .2004 r. wznowiono postępowanie w niniejszej sprawie, a decyzją z dnia [...] 2004 r. odmówiono wnioskodawcy uchylenia decyzji ostatecznej. W wyniku wniesionego przez Edwarda W. odwołania organ orzekający uchylił powołaną wyżej decyzje i przekazał sporawe do ponownego rozpoznania. Decyzją z dnia [...] 2005 r. Kierownik Urzędu umorzył postępowanie wznowione postanowieniem z dnia [...] 2005 r. podkreślając w uzasadnieniu, że wniosek strony o wzruszenie decyzji ostatecznej zostanie rozpoznany odrębnym rozstrzygnięciem. W odpowiedzi na pismo Urzędu z dnia 30.06.2006 r. i 24.07.2006 r. Edward W. zwrócił się z podaniem z dnia [...] 2006 r. o rozpatrzenie jego wniosku w oparciu o art. 154 kpa i przyznanie uprawnień kombatanckich z tytułu pobytu w obozie na terytorium ZSRR. Decyzją z dnia [...] 2007 r. Nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, powołując się na art. 154 § 1 i 2 kpa, art. 4 ust. 1 pkt 3 lit. a) b), art. 21 ust. 1, art. 21 ust. 2 pkt 2, art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (t. j.: Dz. U. z 2002r. Nr 42, poz. 371 ze zm.) po rozpoznaniu wniosku Edwarda Wi. odmówił uchylenia decyzji własnej z dnia [...] 1994 r. Nr [...] o odmowie przyznania uprawnień kombatanckich z wnioskowanego tytułu. Uzasadniając swoje stanowisko organ administracji wskazał, iż we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy strona nie wskazała, aby w przedmiotowej sprawie zaistniały jakiekolwiek nowe okoliczności faktyczne i prawne uzasadniające uchylenie decyzji ostatecznej. Kierownik wskazał także, iż bezspornym w sprawie jest to, że skarżący pełnił służbę w armii niemieckiej, a następnie został wzięty do niewoli i przebywał w obozie jenieckim na terenie ZSRR do czerwca 1946 r. jednak w myśl art. 21 ust. 2 pkt. 2 ustawy o kombatantach uprawnienia te przysługują osobie, która przymusowo pełniła służbę w armii niemieckiej lub dobrowolnie zadeklarowała odstępstwo od narodowości polskiej, jeżeli potem do końca wojny nie brała udziału w walce o niepodległość Polski. Edward W. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy wskazując, iż jego zdaniem, złożone do wniosku o przyznanie uprawnień kombatanckich dokumenty bezspornie świadczą o tym, że podczas drugiej wojny światowej został wzięty do niewoli i przebywał w obozie jenieckim na terenie ZSRR do czerwca 1946 r., wnosząc jednocześnie o uznanie go za osobę represjonowaną i przyznanie uprawnień kombatanckich w myśl ustawy o kombatantach. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, po ponownym rozpoznaniu sprawy Edwarda W. decyzją z [...] 2007 r., Nr [...] utrzymał w mocy decyzję własną o odmowie uchylenia decyzji własnej z dnia 14.07.1994 r. Nr [...] o odmowie przyznania uprawnień kombatanckich. Kierownik uzasadniając swoje stanowisko podzielił ustalenia faktyczne i prawne wskazane w decyzji własnej z 6 grudnia 2006 r. podnosząc jednocześnie, iż ustawodawca w art. 1-4 ustawy o kombatantach szczegółowo określił, jaką działalność można uznać za działalność kombatancką, a także, do jakiego rodzaju represji należy stosować niniejszą ustawę. W przedmiotowej sprawie zdaniem organu bezspornym jest, iż strona pełniła służbę w armii niemieckiej, a zgodnie z art. 21 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach osobie, która przymusowo pełniła służbę w armii niemieckiej lub dobrowolnie zadeklarowała odstępstwo od narodowości polskiej, jeżeli potem do końca wojny nie brała udziału w walce o niepodległość Polski uprawnienia kombatanckie nie przysługują. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej uchylenie powołując się na argumenty podniesione już we wniosku o przyznanie uprawnień kombatanckich i wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, zarzucając organowi administracyjnemu obrazę następujących przepisów: – art. 3 ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego poprzez przyjęcie, iż do okresów działalności kombatanckiej lub działalności równorzędnej z działalnością kombatancką nie zalicza się w przypadku skarżącego okresu przebywania w niewoli w obozie podległym Zarządowi do Spraw Jeńców Wojennych i Internowanych (GUPWI) NKWD, – art. 7 kpa, poprzez oparcie decyzji na okolicznościach faktycznych, które nie zostały dowiedzione oraz na domniemaniach przy jednoczesnym braku wiary nie tylko dla oświadczeń skarżącego ale także dla dokumentów urzędowych przedstawionych przez niego, – art. 9 i art. 10 w związku z art. 35 i art. 36 kpa, poprzez brak aktywnego uczestnictwa organu orzekającego w pozyskiwaniu informacji niezbędnych do ustalenia stanu faktycznego w przedmiotowej sprawie, a także poprzez niczym nieuzasadnione celowe przedłużanie rozstrzygnięcia sprawy, – art. 8 kpa, poprzez wydawanie przez organ często błędnych, także pod względem formalnym, decyzji w sprawie co powoduje podważenie zaufania obywateli do organów Państwa, – art. 154 kpa, poprzez wydanie decyzji z dnia 06.12.2006 r. na podstawie właśnie art. 154 kpa (czym organ przyznał, iż prowadząc postępowanie i orzekając, że skarżący nie spełnia wymogów wskazanych w ustawie z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego, nie przeprowadził weryfikacji pod kątem interesu społecznego lub słusznego interesu strony) przy jednoczesnym braku respektowania postanowień art. 7 kpa a w konsekwencji nie załatwienia sprawy dla strony pozytywnie, mimo, iż nie sprzeciwiają się temu konkretne racje interesu społecznego. W odpowiedzi na skargę organ Kierownik wniósł o oddalenie skargi powołując się na tożsame argumenty jak w zaskarżonym orzeczeniu. Odnosząc się do zarzutów zawartych w treści skargi, Kierownik Urzędu podkreślił, iż organ postępowanie w niniejszej sprawie przeprowadził zgodnie z przepisami prawa, natomiast zaskarżona decyzja została wydana z uwzględnieniem całego materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie. Zdaniem Kierownika nie zachodziła również konieczność przeprowadzenia dodatkowego dowodu w postaci przesłuchania strony, albowiem dokumenty zgromadzone w sprawie stanowiły wystarczającą podstawę do wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia. Ustosunkowując się do odpowiedzi na skargę skarżący podniósł, iż nie zgadza się z krzywdzącym dla niego stanowiskiem organu orzekającego, podtrzymując jednocześnie wszystkie twierdzenia podniesione w skardze. Ponadto zdaniem skarżącego organ konstruując odpowiedź na skargę nie odniósł się ani pod względem merytorycznym, ani też względem formalno-prawnym do zarzutów podnoszonych w skardze. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słusznościowych. Dokonując oceny zaskarżonej decyzji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Postępowanie nadzorcze prowadzone w stosunku do decyzji wydanej przez organ administracyjny na podstawie art. 154 kpa jest postępowaniem nadzwyczajnym, którego przedmiotem, w przeciwieństwie do postępowania głównego - nie jest merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy, lecz przeprowadzenie weryfikacji wydanej już decyzji ostatecznej z jednego tylko punktu widzenia, a mianowicie, czy za zmianą (uchyleniem) przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony (vide wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 sierpnia 1997 r., III SA 854/96). Tryby postępowania przewidziane w art. 154 kpa rozstrzygnięcie sprawy pozostawiają uznaniu organu administracji. W tym trybie postępowania wydane zostały decyzje Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych odmawiające uchylenia decyzji o odmowie przyznania uprawnień kombatanckich. Istotą postępowania prowadzonego, jak już wskazano wyżej, w trybie art. 154 kpa jest zmiana lub uchylenie decyzji również niedotkniętej żadnymi wadami, jeżeli ich wzruszenie podyktowane jest względami interesu społecznego lub słusznego interesu stron. Zauważyć również należy, że jeżeli Sąd kontrolując zgodność z prawem decyzji wydanych w trybie art. 154 KPA ma obowiązek badania, czy organ orzekający nie przekroczył granic uznania wyznaczonych przesłankami określonymi w tym przepisie, co jest interesem społecznym lub słusznym interesem strony, to tym bardziej, więc obowiązany jest wnikać w to, czy w świetle tych przesłanek sprawa była w ogóle rozpoznawana. Decyzja podjęta w trybie art. 154 kpa nie może jednak doprowadzić do takiej sytuacji, w której nowe rozstrzygnięcie podjęte byłoby w sprzeczności z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa określającymi np., jakie przesłanki muszą być spełnione do przyznania uprawnień kombatanckich. Sąd rozpoznający niniejszą sprawę podziela stanowisko organu wyrażone w zaskarżonej decyzji, iż decyzja z dnia [...] 1994 r. o odmowie przyznania uprawnień kombatanckich nie tworzy dla strony żadnych praw, dlatego też mogłaby być wzruszona w myśl art. 154 kpa tylko wówczas, gdyby strona wykazała istnienie interesu społecznego lub słusznego interesu własnego, jednakże słuszny interes strony nie może się jednak sprowadzać do obchodzenia innych przepisów prawa. Niewątpliwie słuszny interes strony w przedmiotowej sprawie przemawiałby za przyznaniem jej uprawnień kombatanckich, ale takie rozstrzygnięcie nie leżałoby w interesie społecznym, a tym bardziej naruszałoby ogólną zasadę praworządności wyrażoną w art. 6 kpa, a mianowicie, że organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. Podkreślić również należy, że słuszny interes strony nie może w takiej sytuacji prowadzić do obchodzenia przepisów prawa polegającego na przyznaniu skarżącemu uprawnień kombatanckich, jeżeli nie zostały spełnione przesłanki określone w ustawie o kombatantach. Wprawdzie jak wynika z przedstawionych dokumentów, skarżący pełnił służbę w armii niemieckiej, a następnie został wzięty do niewoli i przebywał w obozie jenieckim na terenie ZSRR do czerwca 1946 r. jednakże takie okoliczności w świetle ustawy o kombatantach nie dają przywileju przyznania uprawnień kombatanckich gdyż zgodnie z art. 21 ust. 2 ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego, osobie, która przymusowo pełniła służbę w armii niemieckiej lub dobrowolnie zadeklarowała odstępstwo od narodowości polskiej, jeżeli potem do końca wojny nie brała udziału w walce o niepodległość Polski uprawnienia kombatanckie nie przysługują. Okoliczności te stanowiły natomiast już przedmiot rozważań w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 listopada 1995 r., którym to Sąd oddalił skargę skarżącego na decyzję podnosząc, iż ustalenia dokonane przez organ orzekający są prawidłowe, a analiza akt sprawy nie wskazuje, aby przyczyną osadzenia Edwarda W. w miejscu odosobnienia były przesłanki z art. 4 ust. 1 pkt 3 ustawy o kombatantach. Zgodnie natomiast z postanowieniami art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ocena prawna i wskazania, co do dalszego postępowania wyrażane w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. W związku z tym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy przy rozpoznawaniu sprawy związany był wskazaniami wynikającymi z wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 listopada 1995 r. Zważywszy na powyższe należy stwierdzić, iż Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych właściwie interpretując wymienione wyżej przepisy ustawy trafnie orzekł o odmowie uchylenia decyzji o odmowie przyznania uprawnień kombatanckich, dlatego też w oparciu o przepis art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) skargę jako bezzasadną należało oddalić.